Судан шөбі

Мазмұны
1. Кіріспе
2. Судан шөбінің биологиялық және морфологиялық ерекшелігі
3. Шаруашылық маңызы және таралуы
4. Сыртқы ортаның факторларына қойылатын талаптар
5. Өсіру технологиясы және жинау
6. Зерттеу жұмыстары. Судан шөбінің себілетін күнінен ерте себілуі және өсіп жетілуі мен өнімділігі
7. Судан шөбінің өсіп жетілу мерзімі
8. Қорытынды
КІРІСПЕ
Судан шөбінің көк балауса мен пішені малдарға жұғымды қоректік
заттарға бай. Оның көк шөбінде 12,3 % протеин және 2,4 % май бар, ал пішендегі осы көрсеткіштер 12,5 және 2,8 % тең. Судан шөбінің 100 кг көк жемінде 17, пішенінде –52, сүрлемінде – 228 мал азықтық өлшем болады.
Міне, осы қасиеттеріне қарай судан шөбі бір жылдық астық тұқымдастарына жататын мал азығындық дақылдардың ішіедегі құндысы. Оны пішен, сүрлем және көк балауса алу үшін өсіреді. Сонымен қатар, ол таптырмайтын мал жайылымдық шөп, өйткені малдар таптап кеткеннен кейін тез қалпына келіп, бір айдың шамасында қайтадан жайылым ретінде пайдалануға жарайды.
Қазақстанда судан шөбі Атырау мен Қызылорда облыстарынан басқа жердің бәрінде өсіріледі.
Судан шөбінің ерекшелігі – ол жоғары өнімді өсімдік. Оның әр гектар егістігінен 100-120 центнерге дейін пішен, 250-350 центнер көк шөп, 8-14 центнерге дейін тұқым алуға болады. Республикада 1991 жыл судан шөбінің он сырты аудандастырылып өсіріледі. Олар мыналар: Бродская-2, Джурунская-1, Изумрудная, Кинельская-100 Одеская-25, Пензенская рання, ташебинская, Тугай және Широколистная-2.
Судан шөбін өсіру көптеген қазіргі дала ауыспалы егісіндегі бар қиын мәселелерді шешуге мүмкіндік береді. Осылайша, ауыспалы егіске тарының жармалық дақылдарын, қарақұмықты және майлы дәнді күнбағысты енгізсе келесі жылы егістіктерде елеулі көлемде олардың қодрендері пайда болады. Сондықтан егіс үшін олардан кейін жер үстіндегі массасы пайда болған тары, күнбағыс, қарақұмық өсімдіктерімен аралас азықтық және сидералдық мақсат үшін қолданатын дақыл қажет. Бұл мәселелер ауыспалы егіс құрамына судан шөбін енгізгенде шешілуі мүмкін. Бұдан басқа аймақтағы мағызды мал шаруашылығы саласының дамуы шаруашылық етудің жаңа жағдайында оны азықпен қамтамасыз ету жүйесінің жоқтығынан тоқтап тұр. Судан шөбін егіп өсіру азық базасының елеулі нығаюына, дайындалушы азықтардың қоректілігінің елеулі түрде жақсаруына мүмкіндік береді.
Осыған байланысты, өсімдіктердің жазғы жауындарға дейін сембілмей және ылғалды пайдалану максималды мөлшері жазғы жаңбырларға келуіне сәйкес дәнді дақылдардың себу мерзімін таңдау қажет.
Судан шөбінің бекітілген қолайлы себу кезеңі жауын-шашынды жыл бойы болуымен тәуелді емес. Маусымдағы түскен жауын-шашыннан дәнділер өнімі себу мерзімінен тәуелді емес, 20-25 мамырдағы өткізілген себу шілдедегі жауын-шашыннан жоғары өнім береді., 27-30 мамырдағы себуден шілде-тамыздағы жауын максимуммен жақсы өнім алынады.
ПАШҒЗИ өткізген зерттеулер судан шөбі үшін қолайлыы мерзім
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Жаңабаев Қ, Саудабаев Т, Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өңдіру технологиясы, Алматы, «Қайнар», 1994 ж, 342-344 б.
2.Муржанов И.Т, Почвозащитное земледелие на каштановых супесчаных почвах Казахстана. Алматы. 1995, 209 с.
3.Конопьянов К.Е., Цекуренко Л.Н., Продуктивность кормовых культур в зависимости от различных предшественников. Павлодарский ЦНТИ. № 83-98. 3с.
4.Рудай И.Д. Повышение эффективности приёмов, влияющих на плодородие почв. М., Россельхозиздат, 1985, с.150-157.
5.Романова Н.Л., Молоканов В.А. Пути совершенствования севооборотов в Сибири. Севообороты - основа высоких урожаев с-х культур, Алма-Ата, 71-XVI-89, Каз. НИИНТИ, с.7-8
6.Свешников А.М., Свешникова Н.Н. Возделывание суданской травы на севере Казахстана. Вестник с-х науки Казахстана, № 12, 1984, с.52-55.
7.Тютюнников В.Н. Суданская трава. М., 1978, 200 с.
8.Бондаренко М.Г. Оптимальные сроки сева суданской травы на корм. //Вестник с-х. науки Казахстана, № 12, 1984, с. 52-55.
9.Н. Можаев, Н.Серікпаев, Ғ.Стыбаев. Мал азығын өндіру практикумы, Астана- 2013ж, «Фолиант»2013,169- 170 б.
10.Әубәкіров Қ. А.Ахмет , Мал азығын өндіру Алматы 2011ж, 429-432 б.
        
        Мазмұны
* Кіріспе
* Судан шөбінің биологиялық және морфологиялық ерекшелігі
* Шаруашылық маңызы және таралуы
* Сыртқы ортаның факторларына қойылатын талаптар
* Өсіру технологиясы және ... ... ... Судан шөбінің себілетін күнінен ерте себілуі және өсіп жетілуі мен өнімділігі
* Судан шөбінің өсіп ... ... ... ... көк балауса мен пішені малдарға жұғымды қоректік
заттарға бай. Оның көк шөбінде 12,3 % протеин және 2,4 % май бар, ал ... осы ... 12,5 және 2,8 % тең. ... ... 100 кг көк жемінде 17, пішенінде - 52, сүрлемінде - 228 мал ... ... ... ... осы ... қарай судан шөбі бір жылдық астық тұқымдастарына жататын мал азығындық дақылдардың ішіедегі құндысы. Оны ... ... және көк ... алу үшін өсіреді. Сонымен қатар, ол таптырмайтын мал ... шөп, ... ... ... ... ... тез қалпына келіп, бір айдың шамасында қайтадан жайылым ретінде пайдалануға жарайды.
Қазақстанда судан шөбі Атырау мен ... ... ... ... ... ... шөбінің ерекшелігі - ол жоғары өнімді өсімдік. Оның әр гектар егістігінен 100-120 центнерге дейін ... 250-350 ... көк шөп, 8-14 ... ... ... ... болады. Республикада 1991 жыл судан шөбінің он сырты аудандастырылып өсіріледі. Олар мыналар: Бродская-2, Джурунская-1, Изумрудная, Кинельская-100 ... ... ... ташебинская, Тугай және Широколистная-2.
Судан шөбін өсіру көптеген қазіргі дала ауыспалы егісіндегі бар қиын ... ... ... ... Осылайша, ауыспалы егіске тарының жармалық дақылдарын, қарақұмықты және ... ... ... ... ... жылы егістіктерде елеулі көлемде олардың қодрендері пайда ... ... егіс үшін ... ... жер ... ... ... болған тары, күнбағыс, қарақұмық өсімдіктерімен аралас азықтық және ... ... үшін ... дақыл қажет. Бұл мәселелер ауыспалы егіс құрамына судан шөбін енгізгенде шешілуі мүмкін. Бұдан басқа аймақтағы ... мал ... ... дамуы шаруашылық етудің жаңа жағдайында оны азықпен қамтамасыз ету жүйесінің жоқтығынан тоқтап тұр. Судан ... егіп ... азық ... ... нығаюына, дайындалушы азықтардың қоректілігінің елеулі түрде жақсаруына мүмкіндік береді.
Осыған байланысты, өсімдіктердің жазғы ... ... ... және ылғалды пайдалану максималды мөлшері жазғы жаңбырларға келуіне сәйкес дәнді дақылдардың себу мерзімін таңдау қажет.
Судан шөбінің бекітілген ... себу ... ... жыл бойы ... ... ... ... түскен жауын-шашыннан дәнділер өнімі себу мерзімінен тәуелді емес, 20-25 мамырдағы өткізілген себу шілдедегі жауын-шашыннан ... өнім ... 27-30 ... ... шілде-тамыздағы жауын максимуммен жақсы өнім алынады.
ПАШҒЗИ өткізген зерттеулер судан шөбі үшін қолайлыы мерзім 25-30 мамырға ... ... ... ... ... себу ... қолайлы жағдай түсуін тосып, онда өсімдіктер толығымен ... ... ... ескеру. ... ... ... және ... ... шөбі ... ... туысына , астық тұқымдасына жатады. Әр түбінде 10 -30 дана сабақ құрады. Сабағы тік өседі, цилиндрлі, іші жеңіл паренхимамен ... ... ... өте ... ... ... биіктігі 2,0-3,5 дейін жетеді. Сабағындағы буынаралығының саны ерте пісетін сорттарында 3-5 тең, кеш ... 8-12 ... ... Сабақтың төменгі буыны- түптену буыны болып есептелінеді. Судан шөбінің тығыз түпті сорттарының өнімі жоғары келеді. Судан шөбі жақсы жапырақтанған. Жапырағының ... ... ... , ені кең ... 4,5 см, түксіз, жылтыр,шеттері біркелкі емес.Ортанғы жапырақтары әдетте жақсы дамыған. Судан шөбі ... ... ... үш ... ... ... ... жапырақтануы орташа , жапырақтануы жпқсы. Өсімдікте жапырақ үлесі жалпы өнімнің 35-50% құрады.Жапырақтары ұзын , ... , ... ... ... аздап бұдырлы, ортаңғы жүйкесі жақсы дамыған. Орта есеппен бір өсімдікте 4-8 ... ... кеш ... биік ... ... ... , ерте пісетіндерінде аласалау.
Гүл шоғыры көп масақты шашақбас,шашыраңқы сыпыртқы, сыпыртқысының әр тармағының ұшында 1тұқымды, 2 тұқымсыз масағы болады. ... ... ... өте ... ... ... ұйық тармақты, иілген және құмай түрлі типтері болады. Масақтары шашақбастың ұшында орналасады. Негізінен айқас тозаңданады. Тұқымы ... ... ... не қара сопақша дәнек.Қуаншылыққа төзімді ,жоғары өнімді ,малазықтық сапасы жақсы және Қазақстанның қуаншылықты далалық аймағында айырбасқа жатпайтын дақыл.Гүл шоғыры ұзын, ... ... ... ... ... ... элипсті - сопақтау немесе конусты - элипс пішінді , ұзындығы -30-40 см. Сіпсебастың әр бір бұтағының ұшар ... 3 ... ... оның ... ... , ... 2 бүйіріндегілері жеміссіз.
Жемісі - гүл және масақ ... ... ... ... ... ... ... пішінді, қатты масақшалармен қапталған, түсі әр түрлі- ... ... ... сұр, қызыл, қоңыр, қара. Әр шашақбастан 4-6 г тұқым алынады.1000 тұқымның массасы -5-15 г, Солтүстік Қазақсианда ... ... -8-12 ... ... шашақты, көптеген ұзынша тамырлардан тұрады. Тамырларының көпшілік бөлігі 2-2,5 м тереңдікке дейін ... ... 70-80 см ... ... ... ... 60-70 ... қабатының 0-30 см орналасады. Кейбір жағдайларда сабақтың төменгі буынынан ауалық немесе қосымша 6-8 см ... ... ол ... ... жел соққанда жапырылудан сақтайды да қосымша ылғалмен және қоректік заттармен қамтамасыз етеді. ... ... ... ... осындай күшті дамуының нетижесінде ол құрғақшылыққа өте төзімді келеді.
Сыртқы ерекшеліктері мен өсіру жағдайларына қарай сабағының биіктігі 0,7-
3,5 м-ге ... ... ... 3-5- тен 15-25, ... ... дейін
өзгереді, жақсы ал шынкөктігімен ерекшеленеді.Бұтасы тік өседі ,қомақты ,жартылай, жартылай қомақты ,жатаған және жартылай жатаған, ауытқуы ... 90°С -қа ... ... тік, ... ... 50 - 90 см, ... 3 - 13 см, ашық жасыл түсті. ... ... ... тік ... ... ... және ... қолайлы. .Судан шөбі шөптесін шай жүгері тобына жатады. Шашақты тамыр жүйесі жақсы дамыған, күшті тармақталған, 2.5 м ... ... ... ... ... ... 0.7 м ... шоғырланған, ауа тамырларын қалыптастыра алады. Сабағы тік өседі, әдетте бұтақты, цилиндр тәрізді, жақсы жапырақтанған, түксіз, ашық жасыл түсті , іші ... ... ... 8-15 буын ... ... шөбі ... жарықты сүйетін, қысқа күннің өсімдігі. Оның тұқымы топырақ қабатының жылуы +8-10°С өне бастайды, қолайлы өсіп-өну ... ... ... сәл ... шыдамайды, -3-4 үсікте өскіндері толығымен жойылып кетуі ... ... шөбі ... өсу ... баяу өседі, әсіресе жылу жетіспесе нашар дамиды. Сол ... ... ... ... ... ... ... толық өскеннен 25-30 күннен кейін өте қарқынды өсе ... шөбі ... ... ... Бұл оның ... ... ... дамығанының, қарқынды өсіп-даму кезеңінің жаздын екінші жартысына сәйкес келіп ылғал өте ... ... ... нәтижесі деуге болады. Негізінен судан шөбі ылғалды топырақтың терең ... ... ... ... оның ... ... егісте орналастырғанда ескерген жөн. Судан шөбі ылғалды жерде де жақсы өсіп мол өнім ... Оның ... екі рет ... ... ... есеге дейін көтеріледі. Сонымен қатар судан шөбі артық ылғалдылыққа шыдамайды.
Судан шөбі ... қара және ... ... ... ... өсіп ... өнім ... құмды және ашық қоңыр топырақты жерлерде нашар өседі. Бейтарап топырақта жақсы өседі.Аздаған қышқылды топырақтарда да өсе алады, ал ... ... ... ... шөбінің бір тонна құрғақ массасымен топырақтан 25-30 кг N, 6-7 кг P және 15-17 кг K ... шөбі мен ... ... өте ... мал азықтық сапасымен ерекшеленеді. Олар өнімділігі, құрғақшылыққа және топырақтың сортандығына төзімділігі жағынан негізгі шөп түрлерінің сорттарынан жоғары келеді. Судан ... ... ... ... ... көк ... ... Будандарын шашақбасы түзеле бастағанда орған кезде 100кг көк балаусасында 18-20 кг а.ө., құрғақ массаында 14-16% шикі ... ... Дәні ... кезеңінде сабағында қант мөлшері 10-13%. Сол кезеңінде оны сүрлемге салып өте сапалы шырынды азық ... ... ... және ... шөбі ... ... тұқымдас шөптердің ішіндегі аса бағалысы: келешегі зор, құрғақшылыққа төзімді және экологиялық бейімдеушілігі жақсы дамыған өсімдік.
Судан шөбінің ... 16,4% ... және 100 ... 48-55 а.ө. бар ... және ... жағынан судан шөбі біржылдық астықтұқымдас шөптердің ішінде бірінші ... тұр. ... ... мал ... сапасын көтеру үшін көбінесе біржылдық бұршақ тұқымдас өсімдіктермен қосып себеді. Оған қоспа ... ... және ... сиыр ... , ... ноқатты , май бұршақты , ас бұршақты және мал азықтық бөрі бұршақты пайдаланады. Судан шөбі ... мал ... ... ... де мал ... кейін алшыны қарқынды өсіп 25-35 күнде қайта жайылымға беріледі. Осындай қасиеттерінің арқасында судан ... ... ... солтүстік далалық аймақтарында жайылым кезеніңде 3-4 рет, оңтүстікке қарай - құрғақшылық аймақтарда 2-3 ретмал жаюға болады. Судан шөбінің егістігін вегетация ... 2-3 рет ... ... өсу ... оның ... ... 5-10 см дейін өседі.Судан шөбінде көп мөлшерде жеңіл қорытылатын қоректік заттар кездеседі, сол себепті оны жасыл конвейерге кеңінен пайдаланады. 100 кг ... ... 23 а.ө. 1,8 кг ... протейн бар. Судан шөбін көк азыққа жаз ортасынан бастап күзгі үсікке дейін пайдалануға болады. Көк шөбінің әр ... 65-80 мг ... ... бір ... өлшемінде 126 г, сүрлемінде 75 г қорытылатын каротин бар. Судан шөбінің ... ... ... өте жоғары: шөбіндегі протейннің қорытылуы 62,0%, сүрлемінде - 60,8%. Мал азығына судан шөбінің дәнің де ... Оны ... ... ... ... ... ... шөбі Россияға ХХ ғасырдың басында әкелінген. Қазақстанда соңғы 30-40 жылда судан шөбі жан-жақты зерттеліп оның мал ... ... ... ... ... ... мал азығына тиімді пайдалануға болатыны анықталды. Агротехниканы дұрыс қолдана білген жағдайда судан шөбінің әр ... 50-100 ц ... ... 250-450 ц көк ... 10-22 ц ... ... пайдалануға рұқсат етілген сорттары: Бродская 2,1954(1,2,12),Изумрудная, Кинельская 100,1985(1,6,12), Тугой,1986 (4,9,12), Саратовская 1183,1993(7,12),Джрунская1,1985(2); ... 10, 1996 (3); ... ... 1976 (13); Шәй жүгері,судан шөбі буданы Алма -Атинский 81,1992 (3,4,8,11,13).Судан шөбінің кең тараған сорттары: Одесская 25, Бродская 2, Кинельская ... - ... шөбі кең ... буданды сорттары: Ростовский 3,Ростовский 54,Одесский 55 және т.б.Қазақстанда аудандастырылған сорттарының біразы ерте пісетіндер. Бродская 2 сортының ... 85-115 ... ... 48-55 ... ... ... Сыртқы ортаның факторларына қойылатын талаптар
Судан шөбі-жылылық сүйетін дақыл. Оның дәні тұқым сіңірілген ... ... ... 7-9 ºС ... ... ... ... Көктеп шығуы үшін қолайлы температура 20-30 ºС. Егер температура 3-4ºС болса, онда судан шөбінің жас өскіні зақымданып, ... өліп ... ... ... оны ... қызбаған топыраққа себуге болмайды. Бір жылдық мал азығындық дақылдардың ішінде ... шөбі ... ең ... ... ... ... жерлерде өнімді жақсы береді. Осы қасиеттерінің арқасында судан шөбін жауын-шашыны кем құрғақшылық және ... ... ... ... ... шөбі қара, қызыл-қоңыр, сұр топырақтарда, су жайылымысында жақсы өсіп, мол өнім береді. Тым сілтілі, сортаң, батпақтанған және ... ... ... шөбін өсіруге жарамайды.
2.3 Өсіру технологиясы және жинау
Көктеп шыққаннан кейінгі ... ... ... шөбі тым баяу ... ... ... бес жапырағы пайда болу үшін 20-40 күн уақыт керек. Егер судан шөбін жақсы алғы дақылдардан кейін орналастырмаса, оны арам ... ... ... оның ... ... жасайды. Ауыспалы егістерде судан шөбінің ең жақсы алғы дақылдары болып күздіктер, бұршақты және отамалы ... ... мол ... судан шөбі топырақтан қоректік заттарды көп шөлдерде пайдаланады. Сондықтан оның егісін ... ... ... ... және ... минералдық тыңайтқыштарын күзде сүдігер жыртумен бірге, ал азот минералдық тыңайтқыштарын ... егін ... ... және ... ... ... ... тиімді.
Әп гектарға берілетін көңнің мөлшері 20 тонна, әсер ... ... ... азот 45-50 кг, ... мен ... 30-45 кг. ... шөбі ... дақылдардан кейін себілетін болса, егін жинап болысымен сыдыра жыртқыштармен 6-8 см ... ... ... кейін жерді 20-22 см тереңдікте сүдігерге жыртады. Ерте көктемде топырақ дегдісімен танапта тісті тырмалармен ылғал жабылады. Арам шөптер көгеріп ... ... ... жою үшін танапты культивациялайды. Топырақты екінші рет ... егін ... ... ... ... ... қара күйе ... ұшырамау үшін оның әр тоннасын 1-2 кг 1,8-2,3 % боялған гранозанмен дәрілейді.
Судан шөбі жылу ... ... ... оны ... ... сіңіру тереңдігінде 10-12 ºС қызғанда себеді. Бұдан ерте сепсе, тұқым бөртіп топыраққа жатып қалады да әр ... ... ... ... Тұқым себу мөлшері әртүрлі аймақтың топырақ-климат ерекшеліктеріне, судан шөбінің қандай мақсатқа арналып ... ... ... және көк ... алу үшін ... ... өсірген кезде судан шөбін әр гектарға 15-20 кг, ал суармалы жерлерде - 30 кг мөлшерінде тұқым себеді. ... ... ... жай ... ... кең ... ... 3-4 см терңдікке себеді. Топырақ беті құрғап кетсе, себу тереңдігін 1-2 см ұлғайтуға тура келеді. Құрғақшылық аймақтарда егінді сеуіп болысымен ... ... ... Егер ... ... пайда болса жеңіл тырмалармен жояды.
Судан шөбі кең ... ... ... 45 ... 60 см) ... ... онда шөпті әрбір шапқаннан кейін қатар аралықтардағы топырақтар культивациялау арқылы қопсытылады.
Суармалы жерде өсірген кезде судан шөбін бірінші рет ... ... ал ... шөпті әрбір шауып алғаннан кейін суарады. Судан шөбін пішенге арнап ол масақтана бастаған кезде, ал көк жемге - өсімдік ... ... ... ... алу үшін бас сабағының шашақ басы пісіп, дәндері қатайғанда комбаймен жинайды.
Судан шөбін өсіру ... ... ... алғы дақылдар - астық, дәнді бұршақ және отамалы дақылдары. Біржылдық шөп қоспаларынан және күздік дақылдардан кейін себілген судан шөбінен жоғары өнім ... ... ... ... алғы ... ... ... тиімсіздеу. Оның егістігінен кейін топырақ әжептәуір тереңдікке құрғап қалады және топырақта ... ... ... басым бөлігі өнімді құруға жұмсалынады. Сондықтан құрғақ далалық аймақтардың егістігінде судан шөбінен кейін бақшалық дақылдарды сепкен дұрыс. Олардың тамырлары 10 м ... ... өсіп ... аса зиян ... де ... төмендемейді. Далалық ауыспалы егісте судан шөбін танапты парға қалдыру алдында немесе отамалы дақылдардан кейін , ал мал ... ... - ... ... ... орналастырады.
Судан шөбі себілетін танапты алғы дақыл жиналғаннан кейін аңызды дискілейді, топырақты 20- 22 см тереңдікте аудара жыртады, көктемде ... ... және ... ... ... 1- 2 рет ... ... Жеңіл және құрғақ топырақты танапты тұқым себер алдында және содан кейін тығыздайды. Судан шөбі ... және ... ... ... ... ... шөбі ... танапқа әр гектарына 20- 25 т көң, не болмаса ... ... ... ... ... ... шөбін азот тыңайтқышымен қоректендіру жоғары өнім алудың негізгі жолы.Судан шөбі көктемде кештеу себілетін дақылға жатады. Оны топырақтың 0 - 10см ... +10 - 12°С ... ... себу ... ... солтүстік аймақтарында судан шөбінің ең жоғары өнімін оның мамырдың сонында маусымның басында ... ... ... ... шөбі жай қатарлап , ал дәнің алу үшін кең қатарлап (45 -60 см) ... ... және ... далалық аймақтарында тұқым себу мөлшері әр ... 2.5 -3.0 млн ... дән (20 -258 ... ал аса ... аудандарда себу мөлшерін 2,0 млн дейін төмендетеді. Оңтүстік аудандардың cyармалы жерлерінде ... ... себу ... ... 3,0 - 3,5 млн ... дән (30-35 кг/га). Тұқымды қолайлы сіңіру тереңдігі 3- 5 см, алайда топырақтың үстіңгі қабаты ... ... ... ... ... ... 7 см дейін болады. Судан шөбін алғашқы күндері арамшөптер ... кету ... бар. Сол үшін ... ... негізгі жолдары топырақты жақсылап өндеу және себу мерзімін дұрыс тандау. Судан шөбі егістігін өскін жер ... ... ... кейін 3 -5 күнен кейін) және өскіннің алғашқы 3 -5 ... ... ... кезде жеңіл тырмалармен өндейді.Сонымен қатар арамшөптермен химиялық жолмен, ... ... ... ... Ол үшін ... 2 кг/га әсер етуші зат. 2.4Д гербицидтер тобымен өндеу тиімді. Суармалы егістікте себілген судан шөбін жаз бойы 3 -4 рет ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде , екінші - 15-20 тәуліктен кейін, содан кейінгі суару жұмыстары әр шабылғаннан кейін жүргізіледі. ... ... ... ... ... 75 -80% жуық ... керек. Судан шөбін пішенге шашақбасынан шашақтана бастаған кезінде ... Одан ... ... ... ... ... ... кетеді) және алшынкөк түзуі нашар жүреді. Судан шөбін пішенге ору биіктігі 7 -8 см. ... ... осы ... жоғары орған жағдайда өнімі төмендейді де , төмен орған жағдайда алшынкөгі баяу ... ... ... өнімі төмендейді. Бірінші орым тұқым себілгеннен кейін 65- 70 куннен кейін жүреді. Жаз бойы ... шөбі 2 - 3 рет өнім ... ... ... ... ... сабақтағы дәні піскенде жинайды. Ол үшін арнайы және астық жинайтын комбайндарды пайдаланады.
3.Зерттеу жұмыстары
Судан шөбінің себілетін күнінен ерте себілуі және өсіп ... мен ... 2 - ші ... ... ... себу ... ... ұсынылған 3-ші онкүндікке қарағанда дұрыс нәтижелер берді. Мамырдың 11 ... себу 10-12 ... ... ол ... 25-27 мамырына сәйкес келеді.
Мамырдың 3-ші онкүндігінде ... себу ... ... ... ... ... 7-9 тәуліктерде байқалды, яғни себу- шығу кезеңінің ұзақтығы себу ... ... 3 ... ... 2-ші ... себілгеннен кейін толық түтікшеге шығу фазасы ылғалға максималды қажетті ортада басталды, маусымның 3-ші онкүндігінің басында( 20-21 ... ... ... 3-ші ... ... 1-ші ... ... тұқым қолайлы кезеңге келді. Ерте себілген мерзімдегі астықтың пісуі шілденің 1-ші ... ... ... ал ... мерзімде себілген тұқым 6-8 тәулік кеш жетілді.
Солай зерттеулердің ... ... ... ... ... ерте себу ... ... 2-ші онкүндігі деп санайды, ол аса ерте жасыл және құрғақ салмғың ... ... ... ... және ... ... қарағанда топырақта аса ерте өңдеу үшін және арамшөппен тиімді күрес үшін жағдайлар жасайды.
Судан шөбінің шөптік өнімі себу мерзімімен
байланыстылығы, ... ... май ... жылдары
Жиыны
Орташа
2001
2002
2003
2004
2005
II
29,5
34,8
6,4
18,1
22,2
111,0
22,2
III
28,7
30,9
8,3
32,3
26,7
126,9
25,4
НСР 0,5 ц/га 1,8 1,0 2,3 3,4 ... ... - ... ... ... кейінгі өскен судан шөбінің көрінісі
2 сурет - Судан шөбінің түтікшеге шығу кезіндегі фазасы
3.1 ... ... өсіп ... ... ... суыққа төзiмдiлiгi олардың көктемгi кезеңде даму фазасы мен өсу барысының қарқындылығына байланысты аса терең тыныштық ... ... ... ... ... тәжiрибесiнде өсiмдiктi дұрыс немесе белсендi температуралар сумасында жылу түсiсiмен қамтамасыз ету көрсеткiшi кең қолданыс алды.
t0C
501659652000
11
13
15
40640023622000
52514519558000
17
501654064000
12%
14%
16%
18%
20%
өсiмдiктiң құрғақ ... ... - ... шөбі дақылының тамыр мойнындағы құрамының құрғақшылыққа төзiмдiлiктiң ... ... ... ... ... ... мәлiметтер бойынша, 2001 жылы судан шөбінің өскiнiнiң пайда болуы 6-90С ... ... ... бiр топ өскiндер Красноармейка аймағында 17-220С температурасында пайда болды, ол маусымның бiрiншi онкүндiгiне ... ... ... одан әрi ... ... көтерiлуi оның өсуiне белсендi ықпалын тигiздi.
2002 жылы судан шөбі ... ... ... ... ... 10-12 күн ... ал 2004 жылы одан да ерте ... (орташа 3-4 күн). Судан шөбі құрғақшылыққа төзгiш, бiрақ жылу сүйгiш өсiмдiк екенiн ұмытпау керек. ... ... ... ... гүлдену фазасына жету үшiн 700-9000С жылу қажет. Орта тәулiктiк ауа ... 160С ... ... ... көктемгi өсу-гүлдену кезеңiнде 8000С, пiсіп- өсу кезеңiнде 7000С құрады. ... ... ... ... кеш ... ... ерте ... және жаздық кезеңнiң төмен ауа температурасы судан шөбін екi рет шабуға мүмкiндiк бердi. Фенологиялық талдаудың көрсетуiнше, екiншi шабуы ... ауа ... 150С ... егу ... ... ... ... Екiншi көк балаусаға шабуын бiз қыркүйектiң басында өткiздiк, бұл ауа температурасы 150С арқылы өту мерзiмiне сәйкес келдi, үшiншi көк ... ... жылу ... ... Осылайша, 2001 жылда жылудың жетiмсiздiгi басты түрде мүмкiн шабуын санын қысқартуға себеп болды.
2001 жылмен ... 2002 жылы ... ... 4 ... ... ... ... белсендi өсуiне ерте көктемде-ақ ықпалын тигiздi. Жазғы мол жауын-шашын ... ... ... ... ... ... оған ... жылы тамыз екінші шабысқа мүмкiндiк бердi. 2004 жылы жылу болмаса да (2005 жылы 7 ... ... ... кеш ... жауын-шашын және жылы күз үшiншi көрпекөктi түсiруге ықпал еттi. ... ... ... ... мерзiмдерi бойынша бес жылдық зерттеулер ол агрометеорологиялық жағдайға байланысты екенiн көрсетедi және кейбiр жылдары орта және көпжылдық мерзiмдерден 10-17 ... ... ... көктемгі судан шөбінің өніміне алғы дақылдардың ықпалы

Алғы дақылдар
Көктемгі судан шөбінің өнімі
Орташа ... ... сүрі ... ... сүрі ... ... сүрі ... 0,5 ц/га 1,7 ... ... ... ... ... ... III ... аяғындағы егiстi ұсынумен бiрге судан шөбiнiң аса ерте ... ... ... ... Бұл ... көрсетiлген экономикалық пайдадан басқа арамшөптермен күрес агротехникалық шараларды жіне ертерек жүргiзуге және тәжiрибелiк кезеннiң екiншi жартысындағы жауын-шашын есебiнен топырақта ылғалдың ... ... ... алғы ... ... ... ... аралас себумен салыстырғанда төмен. Жеке қатардағы аралас ... ... ... ... дән ... ... ықпал етті. Бастапқы кезеңдегі суданшөбінің өсу қарқыны жоғалғандығынан және масақты - бұршақты дақылдардың биологиялық ерекшеліктеріне байланысты. Судан шөбіндегі ... ... ... ... ... ... көрсетті. Екпелі сүрі жер бойынша көктемгі суданшөбінің өнімі (бұршақ және ноқатпен) таза ... ... 1,5-2,2 ц/га кем. ... ... бұршақ дәнінің өнімі 12,9 ц/га және ноқат дәнінің 16,1 ц/га ... ... дала ... егістерге бұршақты масақты дақылдардың сүрлерін еңгізу мақсаттылығын анықтаймыз. Қазіргі кезеңге жеткіліксіз алынған деректерге сәйкес қортындылық ... ... ... ... ... аз ... байланысты.
Қорытынды
Сонымен судан шөбінің 100 кг көк жемінде 17, пішенінде - 52, сүрлемінде - 228 мал ... ... ... Міне, осы қасиеттеріне қарай судан шөбі бір жылдық астық тұқымдастарына жататын мал азығындық дақылдардың ішіедегі құндысы. Оны пішен, сүрлем және көк ... алу үшін ... ... ... ол ... мал жайылымдық шөп, өйткені малдар таптап кеткеннен кейін тез қалпына келіп, бір айдың шамасында ... ... ... ... ... ... ... өсіру көптеген қазіргі дала ауыспалы егісіндегі бар қиын мәселелерді шешуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... және майлы дәнді күнбағысты енгізсе келесі жылы егістіктерде елеулі көлемде олардың қодрендері пайда ... ... егіс үшін ... кейін жер үстіндегі массасы пайда болған тары, ... ... ... аралас азықтық және сидералдық мақсат үшін қолданатын дақыл қажет. Бұл ... ... егіс ... ... ... ... шешілуі мүмкін. Бұдан басқа аймақтағы мағызды мал ... ... ... ... ... жаңа ... оны ... қамтамасыз ету жүйесінің жоқтығынан тоқтап тұр. Судан шөбін егіп өсіру азық базасының елеулі нығаюына, дайындалушы азықтардың қоректілігінің елеулі түрде ... ... ... ... шөбі республиканың қара және қоңыр топырақты аймақтарында жақсы өсіп жоғары өнім түзеді, ... және ашық ... ... ... ... ... Бейтарап топырақта жақсы өседі.Аздаған қышқылды топырақтарда да өсе алады, ал сортаңды топырақта өспейді. Судан ... бір ... ... ... ... 25-30 кг N, 6-7 кг P және 15-17 кг K ... ... Жаңабаев Қ, Саудабаев Т, Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өңдіру технологиясы, Алматы, , 1994 ж, 342-344 ... И.Т, ... ... на ... ... ... ... Алматы. 1995, 209 с.
3.Конопьянов К.Е., Цекуренко Л.Н., Продуктивность кормовых культур в зависимости от различных предшественников. Павлодарский ЦНТИ. № 83-98. 3с.
4.Рудай И.Д. ... ... ... ... на ... ... М., ... 1985, с.150-157.
5.Романова Н.Л., Молоканов В.А. Пути совершенствования севооборотов в Сибири. Севообороты - основа высоких урожаев с-х культур, Алма-Ата, 71-XVI-89, Каз. ... ... А.М., ... Н.Н. ... ... травы на севере Казахстана. Вестник с-х науки Казахстана, № 12, 1984, ... В.Н. ... ... М., 1978, 200 ... М.Г. ... ... сева ... травы на корм. //Вестник с-х. науки Казахстана, № 12, 1984, с. ... ... ... ... Мал азығын өндіру практикумы, Астана- 2013ж, 2013,169- 170 ... Қ. ... , Мал ... ... Алматы 2011ж, 429-432 б.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ағын судан бөлініп алынған гетеротрофты микроорганизмдерді идентификациялау32 бет
Малазықтық дақылдар және олардың сипаттамасы9 бет
Қазақы жылқы тұқымдары16 бет
Каспий теңізі. Казақстанның батыс өңірінде қалыптасқан экономикалық жөне экологиялық жағдай.4 бет
Сұлы дақылының агротехнологиясын зерттеу19 бет
Түбегейлі жақсартуға пайдаланылатын малазықтық біржылдық дақылдар6 бет
Іздер. Мұхтар Әуезов28 бет
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Ауыз су. дистильденген су6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь