Хирургиялық сепсис


Хирургиялық сепсис
Жалпы іріңді инфекция немесе сепсис - бүл әртүрлі
қоздырғыштар мен оның улы заттары тудыратын және ағзаныц бір
жерінде іріңді асқынумен сипатталатын жалпы инфекциялық
ауру.
«Сепсис», «септицемия» атауларын тура мағынада аударғанда
«Іріңді қан» деген мағынаны білдіреді, ол қандағы шіріткіш
бактериялардың тіршілігінде бөлінетін улы заттардыц, шірінді тін
бөліктерініц, т.б. қан қүрамындағы және айналысындағы әсірінен
пайда болады.
Сепсис ауыр инфекциялы сырқаттар тобына жатады. Бүдан біраз
жылдар бүрын осындай қауіпті сепсистік жағдайлар 60-80% болатын.
Антибиотиктерді қолданудың арқасында қауіпті жағдайлар біраз
дерлік төмендетілді (15-20%). Сепсистің қоздырғыштары қатарына әр
түрлі стафилакокк, стрептококк, пневмококк, гонококк, ішек
таяқшалары, анаэробты қоздырғыштар және әр түрлі араласқан мик-
робтар жатады. Сепсистің негізгі қоздырғышын үш түрлі микробтар
қүрайды: стафилококк, стрептококк, ішек таяқшалары және аралас
қоздырғыштар.
Сепсис эпидемиологиялық түрғыдан алғанда жүқпалы ауру емес,
мысалы: операция уақытында сепсисті анықтағанда іріңді инфекция
дамымайды, ол тек жергілікті қабыну қүбылысымен ғана піектеледі.
Сепсис ауруының негізгі клиникалық сипат көрінісі
қоздырғыштардың әр түрлілігіне қарамастан өзіндік ерекшелігімен
анықталады. Сепсистің айқын клиникалық-анатомиялық жиілігі жоқ
және инкубациялық мерзімі де айқын емес, қалыптасу мерзімі
бірнеше сағаттан бірнеше аптаға дейін, кейбір жағдайларда созылма-
лы сепсисте бірнеше айлардан, бірнеше жылдарға дейін созылады.
Сепсистің қабыну қүбылысы кезінде дене мүшелерінде оған
айырықша тән көрініс болмайды. Ол кезде ағзалар мен үлпалардың
өзіндік өзгерістері болады. Барлық сепсисте қоздырғыштар ағзаның
ішкі ортасына енеді.
Сепсистің пайда болу еебептері:
а) ауыр, ашық , аралас жарақаттар;
б) операциядан кейінгі - перитонит, плеврит, артрит, менингит,
панкреатит, метроэндометрит, эндокардит, паранефрит, асқынған

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




Хирургиялық сепсис
Жалпы іріңді инфекция немесе сепсис - бүл әртүрлі
қоздырғыштар мен оның улы заттары тудыратын және ағзаныц бір
жерінде іріңді асқынумен сипатталатын жалпы инфекциялық
ауру.
Сепсис, септицемия атауларын тура мағынада аударғанда
Іріңді қан деген мағынаны білдіреді, ол қандағы шіріткіш
бактериялардың тіршілігінде бөлінетін улы заттардыц, шірінді тін
бөліктерініц, т.б. қан қүрамындағы және айналысындағы әсірінен
пайда болады.
Сепсис ауыр инфекциялы сырқаттар тобына жатады. Бүдан біраз
жылдар бүрын осындай қауіпті сепсистік жағдайлар 60-80% болатын.
Антибиотиктерді қолданудың арқасында қауіпті жағдайлар біраз
дерлік төмендетілді (15-20%). Сепсистің қоздырғыштары қатарына әр
түрлі стафилакокк, стрептококк, пневмококк, гонококк, ішек
таяқшалары, анаэробты қоздырғыштар және әр түрлі араласқан мик-
робтар жатады. Сепсистің негізгі қоздырғышын үш түрлі микробтар
қүрайды: стафилококк, стрептококк, ішек таяқшалары және аралас
қоздырғыштар.
Сепсис эпидемиологиялық түрғыдан алғанда жүқпалы ауру емес,
мысалы: операция уақытында сепсисті анықтағанда іріңді инфекция
дамымайды, ол тек жергілікті қабыну қүбылысымен ғана піектеледі.
Сепсис ауруының негізгі клиникалық сипат көрінісі
қоздырғыштардың әр түрлілігіне қарамастан өзіндік ерекшелігімен
анықталады. Сепсистің айқын клиникалық-анатомиялық жиілігі жоқ
және инкубациялық мерзімі де айқын емес, қалыптасу мерзімі
бірнеше сағаттан бірнеше аптаға дейін, кейбір жағдайларда созылма-
лы сепсисте бірнеше айлардан, бірнеше жылдарға дейін созылады.
Сепсистің қабыну қүбылысы кезінде дене мүшелерінде оған
айырықша тән көрініс болмайды. Ол кезде ағзалар мен үлпалардың
өзіндік өзгерістері болады. Барлық сепсисте қоздырғыштар ағзаның
ішкі ортасына енеді.
Сепсистің пайда болу еебептері:
а) ауыр, ашық , аралас жарақаттар;
б) операциядан кейінгі - перитонит, плеврит, артрит, менингит,
панкреатит, метроэндометрит, эндокардит, паранефрит, асқынған
тілме, іріңді жара, күйік, іріңдіктер, т.б.,
в) қоздырғыштардың қанмен жайылуы (гематогенный), оқ
жарақатынан болған остеомиелит, шектелген немесе жайылған
іріңдік, шиқан, сыздауық , өліеттену, шіру, мастит, іріңді артрит
және т.б. ауру түрлері хирургиялық сепсисті тудыруы мүмкін;
г) ангина, ішкі қүлақ қабынуы, бронхит, өкпе қабынуы, бас, бет,
мойын, жамбас, жыныс ағзалары аймағындағы іріңді жаралар да сеп-
сис көзі болып табылады;
д) белгісіз себепті (криптогенный) сепсис.
Бұлардан басқ а сепсистің жеке ошағының қалыптасқан орнына
қарай былай бөлінеді: тіс-жақ сүйектен дамитын сепсис (одонтоген-
ный), урологиялық немесе уросепсис, бала туудан соң (послеродо-
вой), гинекологиялық , қүлақішілік (отогенный), кіндіктік, т.б. Көп
жағдайларда инфекцияның кірген қақпаларында іріңді қабынуға
сәйкес жергілікті қабыну ошағы пайда болады. Мүндай сепсис ошағы
шектелмеген болады, кейде айқындалған шекаралық аймағы болуы
мүмкін. Кейбір жағдайларда жергілікті ошақ мүлдем қалыптаспайды
және сепсис қоздырғышының денеге енуі және дамуы белгісіз бола-
ды (криптогенный).
Жергілікті сепсис ошағын лимфа және қан айналысы жолдарында
бақылауға болады. Инфекцияның лимфа жүйесінде таралуы лимфаде-
нит және лимфангитқ а , ал вена бойынша таралуы іріңді тромбофле-
битке әкеп соғады.
Қан айналысы арқылы инфекцияның таралуы науқастың денесінде
қатты дірілдеу, қалтырау, әлсіздену, бас айналу, лоқсу, т.б.
көріністермен айырықша басталады. Бүл кезде қоздырғыштар көптеп
қанға түседі де, ішкі мүшелерде, қуыстарда іріңдіктер
қалыптастырады, (аппендектомиядан кейінгі бауыр, көкбауыр, диа-
фрагма асты, өкпе іріңдігі, т.б., остеомиелит, паранефрит, метроэн-
дометрит және т.б.).
Кейде бүл сепсистің пайда болу себептері белгілі бола бермейді
және бір жағдайларда инфекциялық қүбылыс жергілікті болып қала
береді де жайылған әсерлі әрекет тудырады. Ал, кейде
қоздырғыштардың денеге кіруінен ағзалардың жалпы әсерінсіз
сепсистің таралуы мүмкін немесе кейде тосыннан найзағайдай
қалыптасқан сепсис адамды өлімге үшыратуы кездеседі.
Сепсис ағымының әр түрлі болуы қоздырғыштардың және
ағзалардың өзара әсерлесу әрекеттерімен айқындалатыны сөзсіз. Ту-
ра айтқанда сепсисті тудыратын микробтардың түрі, олардың
уыттылық (вируленттік) қасиеті және қоздырғыштардың
биологиялық жағдайы мен олардың қабілеттілігі үлкен магынаны
білдіреді.
Кейде авторлар сепсистің сапасын қандағы бактериялардың тез
арада өсіп көбеюімен және ауыр уыттылығымен түсіндірген. Қазіргі
кезде бұл көзқарас расталып, дәлелденбейді. КөП жағдайда сепсистің
кейбір түрінде қандағы бактериялар уақытымен анықталмаған
жағдайда инфекцияның басталу кезеңі өте күрделі болады да, адам
денесіндегі қалыптасқан өзгерістердің ерекшелігін ескеріп, тиісті
емдеу шаралары жүргізіледі.
Сепсис мәселесі негізінен иммунологиялық қүбылыс болып табы-
лады яғни бүл сепсиспен жаңа туған нәрестелер, кішкентай балалар,
жүкті әйелдер, эндокриндік, қант, зоб аурулары бар немесе жарала-
нудан, операциядан, күйіктен, т.б. зат алмасуы мен иммундық жүйесі
бүзылған адамдар науқастанатыны айқындалады.
Паталогиялық анатомиясы. Сепсистің патологиялық анатомия
түрғысынан анықталуы тері жамылғысының және ішкі мүшелердегі
өзгерістер жиынтығымен сипатталады. Тексеріп қарағанда тері
жамылғысының және көз ақтығының қан қүрамындағы уланудан да-
митын ыдырауға байланысты билирубин мөлшерінің артуынан
сарғайып түрғанын көреміз. Теріде көгерген теңбіл нүкте түрінде,
кейде нүкте, кейде әрең білінетін мәрмәр, кейде ірі дақ түрінде
бөртпелер байқалады.
Сепсис пайда болғаннан бастап зақымдалған жердегі жара қүрғай
бастайды, ол түсті фибринозды қабықпен жабылады (жаралы сепсис).
Көкбауыр екі-үш есе үлғаяды, оте былбыр, жыртылғыш, кескенде
көптеген торша - үлнершектер шығады. Бүл белгілер сепсиске
үшыраған көкбауырдың бойындағы өзгерістерге негізделген.
Микроскопиялық зеріттеу кезінде кокбауырдан коп мөлшерде , сан
түрлі және пішінді (полиморфизм) ядролы ақ қан түйіршіктерін
көруге болады. Кейбір жағдайларда көкбауыр қапшығы жыртылып,
тосыннан қансырау, көкбауыр іріңдігі немесе перитонит пайда болуы
мүмкін. Лимфа түйіндері әсіресе жергілікті сепсистік ошақ жанында
өсіп үлғаяды.
Сепсистен өлген адамдардың қан қүрамы уланып, ыдырауға бай-
ланысты, сүйылып кетеді. Жүрек оте былбыр, миокард әлсіреп,
көмескіленген, қуыстары кеңейеді, эпикард, эндокард қабаттарына
қан жыйылуы (септическое кровоизлияние) байқалады.
Бауыр бойында сепсистік қабыну, ісіну (токсический гепатит) бо-
луы мүмкін. Бүл кезде Глиссон қапшығының бойында лейкоцитарлық
қабыну ошағы байқалады. Сонымен қатар өліеттену ошақтары
қалыптасады. Бүйректен эпителий түтікшелерінің беріштеніп
өзгерген көрінісін және бүйрек қарыншаларының қатарын көруге бо-
лады. Бүйрек орналасқан аймақтың тері қыртысында жергілікті ісіну,
томпайып көтерілу, қызу, ауырсыну, т.б. өзгерістер пайда болады.
Кейде зәрмен бірге қан кету немесе ұйыған қан кесектері
анықталады. Жүмсақ ми қабаттары мен заттарының немесе қапшық -
жамылғыларының ісінуі, іріңдеуі (менингит, абсцесс) байқалады.
Сепсистің жіктелуі. Клиникалық , клиникалық-анатомиялық
және бактериологиялық түрлерге бөлінеді.
Клиникалық агымына қарай сепсистің түрлері:
а) өте жедел (молниеносный)
б) жедел (острый)
в) жеделдеу (подострый)
г) қайталамалы (рецидивный)
д) созылмалы (хронический) түрі бірнеше айлар, тіпті жылдарға
созылуы мүмкін, олардың ағымы сепсис ошақтарының дамуы-
мен байланысты болатын асқынулар беруі мүмкін.
Клиникалық-анатомиялық тұрғыдан 3 негізгі түрі бар: септице-
мия, септикопиемия және сепсистік эндокардит.
Септицемияда бірінші орында іріңді қоздырғыштардан бөлінген
улы заттар мен дене агзаларының улануы қалыптасады. Бірақ , бүл
кезде сепсис жақын-алыстағы дене мүшелеріне таралып, жайылмай-
ды. Сепсистіц бүл түрінде қабыну әлсіз ғана көрінеді немесе мүлдем
байқалмайды.
Септикопиемияда қоздырғыштар іріңді ошақтан түрақты түрде
қанға түседі де, әр түрлі дене мүшелерінде іріңдік көздерін
қалыптастырады. Бүл септикопиемия қан және лимфа айналымымен
таралатын сепсис түрі болып саналады. Бүл кезде көбінесе өкпе
іріцдігі, бүйректегі эмболдық іріңді нефрит, бас миы қабаттарында
(іріңді менингит), көкбауырда, бауырда, қалқанша безде-іріңдіктер
(абсцессы), сүйекте - остеомиелит және әртүрлі іріңді ошақ көздері
пайда болады.
Сепсиситің жайылып - таралу қабілеті әр турлі. Көп
жағдайларда операция кезінде қандай да болмасын бір мүшенің
іріңдеп зақымдалуын көруге болады. Мысалы: өкпенің, бауырдың,
көкбауырдың, бүйректің, т.б. Септикопиемияда таралу кезінде 2-3-5
мүшелер немесе одан да көп ағзалар зақымдалуы мүмкін.
Бұл сепсистің осы түріне тән ерекшелік болып табылады. Септи-
копиемияда қоздырғыщтардың кіру қақпасындағы іріңді
тромбофлебиттің дамуы тек іріңді ошақ көздерінен бөлек байқалады.
Іріңдеудің таралған (метастаз) ошақтары өзінің даму табиғаты
бойынша өте қатерлі болғанымен көбінесе өздігінен жазылады.
Бірақ , іріңді таралымдар (метастаз) орнында оліеттенген,
шоғырланған іріңді жаралар қалыптасады. Сепсистік зақымдалудың
шектелмеген түрінде қан мен лимфа арқылы іріңді қоздырғыштардың
плевра қуысына, өкпеге, бауырға, бүйрекке, сүйекке, жатырға, т.б.
өтіп кетуіне немесе ол аймақтарда екінші кезектегі іріңдіктер да-
муына әкеп соғады.
Бактериологиялық жіктелуі. Қоздырғышына байланысты
сепсистің мынандай түрлері бар: стафилококкты, стрептококкты,
пневмококкты, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Сепсис
Сепсис туралы жалпы мәлімет
Жаңа туған нәрестелердегі сепсис
Сепсис. Некробактериоз
Хирургиялық инфекциядан сақтану жолдары
Асептика және антисептика. Хирургиялық инфекция
Бас сүйек жарақаттың хирургиялық анатомиясы
Хирургиялық ауруларда новокайн блокадасын қолдану
Хирургиялық ауруларды емдеуде новокайн блокадасын қолдану
Тік ішектің хирургиялық анатомиясы және физиологиясы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь