Қазақстан Республикасы мен шетел мемлекеттерінің билік органдары жүйесін талдау

Жоспар



Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. Мемлекеттік биліктің теориялық астары
1.1 Мемлекеттік билік түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Мемлекеттік билік жалпы әлеуметтік категория ретінде ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3 Мемлекеттік билікті бөлу теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

2. Қазақстан Республикасы мен шетел мемлекеттерінің билік органдары жүйесін талдау
2.1 Қазақстан Республикасының билік органдар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.2 Ресей Федерациясының билік органдар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.3 Америка Құрама Штаттары билік органдар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

3. Қазақстан Республикасы мен алыс және жақын шетел мемлекеттерінің билік органдарының жүйесін салыстыру
3.1 Қазақстан, Ресей, Америка билік органдар жүйесінің артықшылықтары мен кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Қортытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
КІРІСПЕ

Конституцияға сәйкес құрылған қос палаталы Парламенттің Қазақстан Республикасындағы жоғарғы өкілді орган ретінде қалыптасуы, оның одан әрі даму жолына түсуі еліміздің қоғамдық-саяси өміріндегі елеулі оқиға. Ал, оның тарихы болса ғасырлар қойнауында жатыр. Сондықтан да, республикамыздағы өкілдік биліктің өткені мен бүгініне, болашағына көз жүгіртіп, жаңа өтпелі кезеңде жан-жақты зерттеу зангер-ғалымдар еншісіндегі үлкен міндеттердің бірі. Сонымен бірге оны зерделеп-зерттеу, Қазақстан халқының саяси, әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық ой пікірін бір қалыпты жүйеге түсіріп, ұлттық-құқықтық сана-сезімді қалыптастыруына бірден-бір ықпал ететін негізгі құндылықтардың көзі. Өйткені, Парламент заң шығару қызметін (функциясын) жүзеге асыратын республикамыздағы ең жоғарғы өкілдік орган болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы өкілдік биліктің қалыптасуы мен заң шығарушылық процестің бір тұтас жүйеге түсуі аралығындағы қос палаталы Парламенттің атқарар рөлі мен мәні ерекше. Зерттеудің негізі де сол. Құқықтық мемлекетке қол жеткізу үшін алдымен, оның механизмін құрайтын органдарды өкшелеп, Конституцияға сай биліктің бөлінуін реттеп алу керек. Яғни Конституция бойынша мемлекет механизмі былай тұжырымдалады:
1. Президент. Ол мемлекет басшысы, халық пен мемлекеттік билік бірлігінің кепілі және биліктің барлық тармағының келісіп жұмыс істеуін және үкімет органдарының халық алдындағы жауапкершілігін қамтамасыз ететін ең жоғары лауазымды тұлға.
2. Парламент. Ол Қазақстан Республикасының Заң шығару қызметін жүзеге асыратын Республиканың ең жоғары өкілді органы.
3. Үкімет. Ол Қазақстан Республикасының атқарушы билігін жүзеге асырушы орған.
4. Конституциялық Кеңес.
5. Соттар және сот төрелігі. Республикада сот жүйесін Жоғарғы Сот, жергілікті соттар, әскери соттар құрайды. Сонымен қатар Прокуратура органы да Конституцияда орын алған. Ол зандардың біркелкі орындалуына қадағалауды жүзеге асырады.
6. Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі баскару. Жергілікті мемлекеттік басқаруды тиісті аумақтағы жергілікті өкілдікті және атқарушы органдар жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтыру жолында өзінің ішкі құрылымының бір саласы жаңа Конституцияға сәйкес құрылған қос палаталы Парламенттің қалыптасу кезеңі мен дамуын және олардың іске асырылуын сараптап, Қазақстандағы конституционализм меп парламентаризм тәжірибесін қорытындылай-жинақтап өзінің сара жолын әлемдік контексте талдауға түскен. Өз қызметін 1990 жылғы 24 сәуірден бастаған Жоғарғы Кеңестің 1-сессиясы, бүгінгі кәсіби жетілген қос палаталы Парламентке дейінгі сан-алуан жолдан өтіп, Парламент шежіресінде жоғарғы өкілді буын әкімшіл-әміршіл жүйенің салқыны әлі тарамай тұрған кезеңде алғашқы рет бар мүмкіндігінше демократиялық негізде сайланғанын да зерттеу тақырыбымызға арқау еттік. Жалпы, заң шығару қызметінің күрделілігі қай мемлекетте болмасын оның құқықтық жүйесін қалыптастырудағы орнымен айқындалады. Қоғамдық қатынастарды қалыптастырып, Парламенттін заң шығарушылық қызметін үздіксіз дамытып отырмай республикамыздағы басқа да қоғамдық-саяси өмірдін тыныс-тіршіліпн пайымдау оңайға түспейді. Сондықтан да әртүрлі саяси күштер мен фракциялардың, партиялардың, топтардың ой- пікірлерімен санаспауға тағы болмайды.
Қазақстан Республикасындағы өкілдік биліктің қалыптасуы мен заң шығарушылық процесінің күрделілігі, олардың басқа мемлекеттік органдармен байланыстағы ара қатынас ерекшелігі жан-жақты зерттеуді талап етеді. Оларды зерттеу-зерделеудің теориялық негізі қаншалықты өзекті болса, оны іс-әрекетпен тиісті шара жүзінде пайдалана отырып іске асыру, олардың орындалуының нәтижесін көру де соншалықты өзекті. Құқықтық мемлекет құру барысында өкілетті биліктің кәсіби құзыры, құқық саласындағы сайлауға және сайлануға құқылы азаматтардың әлеуметтік-заңдылық білім-біліктілігі, заң шығарушы және қағидалы заң шығармашылығының орны да зерттеуімізге арқау етіп отырған тақырыптық ерекшелікке жатады.
Мемлекеттік билік органдарының тамыр тартқан тереңі мен даму, жалғасу жолдары – қазіргі құқықтану ғылымының, оның ішінде мемлекет және құқық теориясының үлкен де күрделі, маңызды да мәнді мәселелерінің бірі.
Мемлекеттік билік органдары Қазақстан құқық және мемлекет теорияларында ғылыми тұрғыдан жан-жақты толық зерттеле қойған жоқ. Себебі бәрімізге белгілі жас мемлекетіміз – Қазақстан Республикасының өз алдына дербес отау тігіп, тәуелсіздік алғанына жиырма жылға аяқ басты. Көптен күткен тәуелсіздігіміздің арқасында қазақ топырағында мемлекеттік билік органдары қалыптасты. Тәуелсіздік алғаннан бергі жиырма жылға жуық уақытта елімізде мемлекеттік билік органдарының тұрақты қызметтері қалыптасты.
Мемлекеттік билік органдарының түсінігін, түрлерін ресейлік және қазақстандық ғалымдардың зерттеулері мен ой-пікірлерін көптеп саналады. Бұл жөніндегі еңбектерден Ғ.Сапарғалиевтың «Қазақстан Республикасының конституциялық құқығын», А.М.Барнашевтың «Теория разделения властей. Становление, развитие, применение» - деп аталатын әдебиетін, А.А.Гарановтың «Парламент и законодательная власть Казахстана» монографиясын, тағы басқа бір қатар еңбектерді атар едік.
Курстық жұмыстың мақсаты. Қазақстан Республикасы мен жақын және алыс шет мемлекеттердің мемлекеттердің мемлекеттік билік органдарының жүйесін салыстыру, жалпы мемлекеттік билік органдары қызметі мен олардың қызмет ету қағидаларына және оның Қазақстандағы жағдайына жан-жақты талдау жасау.
Осыған сәйкес жұмыс міндеттері анықталды:
- Мемлекеттік биліктің теориялық астарын;
Қазақстан Республикасы мен шетел мемлекеттерінің билік органдары жүйесін талдау;
- Қазақстан Республикасы, Ресей Федерациясы, Америка Құрама Штаттары билік органдар жүйесін жеке – жеке зерттеу;
- Қазақстан Республикасы мен алыс және жақын шетел мемлекеттерінің билік органдарының жүйесін салыстыру т.б.
Зерттеудің объектісі: Зерттеудің объектісіне ҚР мен жақын және алыс шет мемлекеттердің мемлекеттердің мемлекеттік билік органдарының жүйесін салыстыру, Қазақстандағы мемлекеттік биліктің қалыптасуы, сонымен бірге оны Ресей, АҚШ билік органдар жүйесімен салыстыру.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. ҚР Конституциясы
2. Сапарғалиев Г.С. Мемлекет және құқық теориясы Алматы, 1997
3.Амандықова С.К. Қазақстан Республикасының конституциясылық құқығы, Астана – 2001
4. Дулатбеков Н.О., Жұмабекова Г.Х. «Мемлекет және құқық негіздері» курсы бойынша әдістемелік нұсқаулар- Қарағанды, 1998
5. Мұхтарова А.Қ. Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы, Алматы – 1999
6. АҚШ құқығы, Саясат – 2001
7. Америка Құрама Штаттарының Конституциясы, Заң – 2002
8. АҚШ – тың Атқарушы департаменттері, М- 2001
9. Концепция внешней политики Российской Федерации (12 июля 2008 года) // www. Kremlin.ru
10. Концепция внешней политики Российской Федерации (28 июня 2000) rhttp // www.dvabop. Narod.ru
11. Ихданов Ж., Сансызбаева Ғ.Н. Мемлекеттік басқару теориясы, Алматы, 2007
12. Б.Қ. Нұрғалиев, Америка саясаттанушылары XXI ғасырдағы әлемдік тәртіп туралы, Дипломатиялық курьер - № 4 - 2001
13. Цыганков П.А. – Теория международных отношений на рубеже столетий, Москва-2002.
14. АҚШ Президенттік өкілеттілігі, М., 1999
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
................................................3
1. Мемлекеттік биліктің теориялық астары
1.1 ... ... ... билік жалпы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... мен шетел мемлекеттерінің билік органдары жүйесін
талдау
2.1 ... ... ... ... ... Федерациясының ... ... ... ... Штаттары ... ... ... ... мен алыс және жақын шетел мемлекеттерінің билік
органдарының жүйесін салыстыру
3.1 Қазақстан, Ресей, Америка ... ... ... артықшылықтары мен
кемшіліктері................................................................
....................................27
Қортытынды..................................................................
......................................31
Пайдаланылған ... ... ... қос ... Парламенттің Қазақстан
Республикасындағы жоғарғы өкілді орган ретінде қалыптасуы, оның одан ... ... ... ... қоғамдық-саяси өміріндегі елеулі оқиға. Ал,
оның тарихы болса ғасырлар ... ... ... ... ... ... ... мен бүгініне, болашағына көз
жүгіртіп, жаңа өтпелі кезеңде жан-жақты зерттеу зангер-ғалымдар еншісіндегі
үлкен міндеттердің бірі. ... ... оны ... ... ... әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық ой пікірін бір
қалыпты жүйеге түсіріп, ұлттық-құқықтық сана-сезімді қалыптастыруына бірден-
бір ықпал ... ... ... ... ... ... заң ... (функциясын) жүзеге асыратын республикамыздағы ең жоғарғы өкілдік
орган болып ... ... ... биліктің қалыптасуы мен ... ... бір ... ... ... ... қос палаталы
Парламенттің атқарар рөлі мен мәні ерекше. Зерттеудің ... де ... ... қол ... үшін алдымен, оның механизмін құрайтын
органдарды өкшелеп, Конституцияға сай биліктің бөлінуін реттеп алу ... ... ... ... механизмі былай тұжырымдалады:
1. Президент. Ол мемлекет ... ... пен ... ... кепілі және биліктің барлық тармағының келісіп жұмыс істеуін
және үкімет ... ... ... ... ... ... жоғары лауазымды тұлға.
2. Парламент. Ол Қазақстан Республикасының Заң шығару қызметін жүзеге
асыратын Республиканың ең ... ... ... ... Ол ... ... атқарушы билігін жүзеге асырушы
орған.
4. Конституциялық Кеңес.
5. Соттар және сот төрелігі. Республикада сот жүйесін Жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... Прокуратура органы
да Конституцияда орын алған. Ол зандардың біркелкі орындалуына қадағалауды
жүзеге асырады.
6. Жергілікті мемлекеттік басқару және ... ... ... ... ... ... жергілікті өкілдікті және атқарушы
органдар жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы өзін ... ... ... және
әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтыру жолында өзінің ішкі құрылымының бір
саласы жаңа ... ... ... қос ... ... ... мен ... және олардың іске асырылуын сараптап,
Қазақстандағы конституционализм меп парламентаризм ... ... ... сара ... ... ... талдауға түскен. Өз қызметін
1990 жылғы 24 сәуірден бастаған Жоғарғы Кеңестің 1-сессиясы, бүгінгі кәсіби
жетілген қос ... ... ... ... ... ... Парламент
шежіресінде жоғарғы өкілді буын әкімшіл-әміршіл жүйенің салқыны әлі ... ... ... рет бар мүмкіндігінше демократиялық негізде
сайланғанын да ... ... ... ... ... заң ... ... қай мемлекетте болмасын оның құқықтық жүйесін
қалыптастырудағы орнымен айқындалады. Қоғамдық қатынастарды ... заң ... ... ... ... отырмай
республикамыздағы басқа да қоғамдық-саяси өмірдін тыныс-тіршіліпн пайымдау
оңайға түспейді. Сондықтан да ... ... ... мен ... ... ой- пікірлерімен санаспауға тағы болмайды.
Қазақстан Республикасындағы өкілдік ... ... мен ... процесінің күрделілігі, олардың басқа мемлекеттік ... ара ... ... ... ... ... ... Оларды
зерттеу-зерделеудің теориялық негізі қаншалықты ... ... оны ... ... шара жүзінде пайдалана отырып іске ... ... ... көру де ... өзекті. Құқықтық мемлекет құру
барысында өкілетті биліктің кәсіби құзыры, ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-заңдылық білім-біліктілігі, заң
шығарушы және қағидалы заң шығармашылығының орны да зерттеуімізге ... ... ... ... ... билік органдарының тамыр тартқан тереңі мен даму, жалғасу
жолдары – қазіргі құқықтану ғылымының, оның ... ... және ... ... де ... маңызды да мәнді мәселелерінің бірі.
Мемлекеттік билік органдары ... ... және ... ... тұрғыдан жан-жақты толық зерттеле қойған жоқ. ... ... жас ... – Қазақстан Республикасының өз алдына дербес отау
тігіп, тәуелсіздік ... ... ... аяқ ... ... ... ... қазақ топырағында мемлекеттік билік органдары
қалыптасты. Тәуелсіздік алғаннан бергі жиырма жылға жуық уақытта ... ... ... ... ... ... ... органдарының түсінігін, түрлерін ресейлік және
қазақстандық ғалымдардың зерттеулері мен ой-пікірлерін ... ... ... ... ... ... Республикасының
конституциялық құқығын», А.М.Барнашевтың «Теория разделения властей.
Становление, развитие, применение» - деп ... ... ... и ... власть Казахстана» монографиясын, тағы басқа
бір қатар еңбектерді атар едік.
Курстық жұмыстың мақсаты. Қазақстан Республикасы мен ... және ... ... ... ... ... органдарының жүйесін
салыстыру, жалпы мемлекеттік билік органдары қызметі мен ... ... ... және оның ... ... ... ... жасау.
Осыған сәйкес жұмыс міндеттері анықталды:
- Мемлекеттік биліктің теориялық астарын;
Қазақстан Республикасы мен шетел мемлекеттерінің билік ... ... ... ... ... Федерациясы, Америка Құрама Штаттары
билік органдар жүйесін жеке – жеке зерттеу;
- Қазақстан Республикасы мен алыс және жақын ... ... ... ... ... ... объектісі: Зерттеудің объектісіне ҚР мен жақын және алыс шет
мемлекеттердің ... ... ... ... ... Қазақстандағы мемлекеттік биліктің қалыптасуы, сонымен бірге оны
Ресей, АҚШ ... ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК БИЛІКТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСТАРЫ
1.1 Мемлекеттік биліктің түсінігі
Билік дегеніміз бұл – ... ... ... ... ... бір ... ... біреулердің ұстанған бағыт-
бағдарына немесе қызметіне ... ... ... ...... ... ... ықпал ықпал
арқылы белгілі бір мақсатқа ... ... бір ... атап ... ... қолдану мүмкіндігі; Басқарушы мен Басқарылушының және іс-
әрекетке қатысушы ерекше ... ... ... бір ... ... ... ... басқа адамдардың іс-әрекеттерін
өзгерту мүмкіндігіне, белгілі бір тәсілдерді – күш ... ... ... ... ... биліктің аса ... бірі ... ... Олар ... ... ... сендіріп
иландыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Билік көздері: 1) экономикалық, ... 3) ... ... ... және ... болып ... ... ... бірден-бір орталығын құрайтын саяси (мемлекеттік) билік
дегеніміз не? Бір адамның басқа ... ... ... теңсіздікке жатады:
табиғи теңсіздік (физикалық, интеллектуалдық) және әлеуметтік ... ... ... және ... теңсіздік негізінде пайда болатын билік қашанда жеке ... ... ... ие. Бұл ... біз бір ... ... жаңадан пайда болған жағдайда ол адам өз ... ... бере ... біз оның ... ... да ... емес.
Әлеуметтік теңсіздікке негізделген билік өзінің персоналдық нысанын
жоғалта алады. Себебі біз қызметте физикалық ... ... ... ... бізге ұнасын, ұнамасын бастықтың ... ... ... Ол
қоғамда да өзінің нақты қатысушыларынан тәулсіз және әлеуметтік кеңістікте
жеткілікті дәрежеде тұрып, жүзеге асырылады. ... ... ... ... басшысы, мекеме жетекшісі, партия қолбасшысы бұлардың
барлығы әлеуметтік кеңістікте ... ... ... да өзінің бағдарламасы
бойынша міндетті шешімдерді қабылдауда ... ... ие. ... биліктің
тұрақты болуының себебі оның институциализациясында, әлеуметтік теңсіздікке
негізделген билік әлеуметтік институт болып табылады.
Яғни, ... ... ... ... ... ... ... бұл
теңсіздік автоматты түрде билік қатынастарына ықпал ... ... сөз ... мекеме директоры көрші заводтың жұмыскерлеріне өкім бере алмайды.
Билік ... ... ... бағынуды мазмұндайтын нормалар мен
ережелер бекітілгенде ғана және осы ... ... ... ... ғана ... ... ... біз осы ережелерден кейін ғана билікті
әлеуметтік институтқа, ... ... ... деп айта аламыз.
Қоғамда биліктің айрықша түрі бар. Оның басты белгісі ... ... ... ... ... ... үшін міндетті болатын
шешім табылады. Бұл салықты өндіріп алу жөніндегі, меншік құқығын ... ... ... мен келіспеушіліктерді шешу мен қарау тәртібі
жөніндегі шешімдер болуы мүмкін. ... бұл түрі осы ... және бір ... ... ... отырған – мемлекеттік билік.
Мемлекеттік биліктің негізінен ... ... ... ... – ол ... теңсіздік. Саяси теңсіздік бұл – саяси мәртебелердің
теңсіздігі. Адам жауапкершілігі мол шешім қабылдау ... ... ... отырып, Парламент депутаты бола отырып, қоғамның иерархиялық
құрылуында өзінің ерекше ... ... ала ... Адамның осындай
дәрежеге жетуіне ықпал етуші факторлардың қатарына жеке ... ... атап ... ... ... деңгейі, саяси ұйымдар қолдауы,
жаппай ақпарат құралдарына қол жеткізу және т.б.
Әлеуметтік теңсіздік қоғамды басқару үшін ... ... ... ... ... үшін басқару орталығы «ми штабы», ... ... және ... ... ... жеңу ... қоғам тарихы – саяси теңсіздікті жою тарихы емес, бұл – ... ... ... құру және ... ... ... қашанда
қоғамның дамуына үлес қосқан.
Саяси (мемлекеттік) билік қатынастарын реттейтін нормаларды сақтау
саяси ... ... ... ... адам бала ... ... ... ететін бұл нормалармен танысады. Жеке тұлға норманы сақтауы
өзіндік ... ... іс ... ... ... пайда болуы және институализациялану үрдісі
мемлекеттің пайда болу және даму үрдісімен ... ... ... ... ... айрықша құқығы мемлекеттік органдарға тиесілі,
сондықтан мемлекеттік заң ... ... ... ... табылады.
Мемлекеттік билік органдары – мемлекеттік биліктік өкілеттерге ие және
өз құзыреті шегінде мемлекеттің ... бір ... мен ... ... үшін ... ... құралдарды иеленетін мемлекеттік
қызметкерлерден тұратын мемлекеттік ... ... ... ... органдарының санын негіздейді.
Мемлекеттік билік органдары оның лигитимдігінің заңды ... ... ... ... төмендегідей болып сараланады:
Конституциямен, республикалық заңдармен мемлекет қызметін және міндетін
тікелей орындау үшін республика ... ... ... (Республика Үкіметі, Парламенті, сот органдары).
Жоғарыда аталған мемлекеттік органдардың түрлерінің өкілеттіктерін
орындауды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... билік органдары мемлекет механизмін қамтиды.
Мемлекеттік механизмі түсінігі «мемлекеттік аппарат» категориясымен
тығыз байланысты. Соңғысын екі мағынада: тар және кең ... ... Кең ... ... ... ... барлық мемлекеттік
органдардың жиынтығы ... ... ... ... сәйкес
келеді. Неғұрлым тар (арнайы) мағынада мемлекеттік ... ... ... ... ... мемлекет механизмі (аппараты) бұл – Қазақстан Республикасының
Конституциясында, өзге де ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар жүйесі. Яғни,
мемлекеттік билік органдары мемлекеттік механизмге тоғысады. Біз ... ... ... ... органдарын қарастырғанда мемлекеттік
механизмді де қарастыруымыз қажет.
1.2 Мемлекеттік билік ... ... ... ретінде
Мемлекеттік билік органдарын толыққанды талқылау үшін алдымен билікті
жалпы әлеуметтік категория ретінде қарастырып, ... ... ... ... ... ... ... бір субъектінің (жеке тұлғаның, ұжымның,
ұйымның) екінші бір ... ... ... ұжымға, ұйымға) бағынып, яғни
сол субъектінің мүддесіне, еркіне бағынып, мінез-құлық ... ... ... өмір сүріп отырған қоғамда биліктің көптеген түрлері
тараған. Атап айтар болсақ: ру, ... ... ... ... ... ... ата-аналық билік, діни ағымдағы ... ... ... орын ... ... кең ... ... біздің
мемлекетіміздің қадасын қағып, керегесін кеңейтіп отырған, осы ... ... ... ... ... билік - саяси (мемлекеттік) билік.
Осы аталған саяси билік негізгі заңдық мағынада мемлекеттік билік болып
түсіндіріледі және мемлекеттің тікелей қатысуымен ... ... ... ... ... жүзеге асыратын мемлекет пен оның ... ... ... қоғамның саяси тірегі болып табылады» деп пікір
айтқан. Бұдан шығатын қорытынды ... ... ... - ... ... ... мемлекеттік органдардың өкілеттігі мен қолдауы
бойынша жүргізілетін, мемлекетпен белгілі бір ... ... ... ... ... айрықша нысаны.
Сонымен қатар Ф.Энгельс «саяси (мемлекеттік) билік ерекше жариялылыққа
ие билік» деп атап ... ... ... бірі – күш. ... әр ... ... әр-
қилы жағынан көрініс табады, мысалы бір ... ... ... тарапынан тікелей зорлыққа бағытталса, екіншісінде – жасырын
мәжбірлеуге ие, сондай-ақ үшіншісінде ұйымдастырушылық ... ... күші ... күш, ... күші ... қару, атом бомбасы)
немесе бедел, ақыл-ой күші болуы мүмкін. Енді осы ... ... ... – ақылмандардың пікірлерін, ұстанған қағидаларын, бағыт-бағдарларын
толғап өтсек. Ежелгі ... ... ... ... ... ... «Билік иесі елді әр-түрлі тәсілмен басқарады. Бірі - қабылдаған
заң жолымен, екіншісі- күш ... ... ... ... ... тән. Елде ... ... десе, билік иесі осы екі тәсілді де тең
ұстағаны абзал, түсінігі молдарға заңды ... ... ... жоқ, күш ... ... ... мен ... мінезін қалыптастыр. Арыстан-айбатты,
түлкі-айлакер. Мұның бірін сыртқы, ... ішкі ... ... ... алдай біл, алда да қорқыта біл. Сонда ғана елдің тізгінін нық ұстайсьң»
- деген.
Иә, әр ғасырлардың, әр қоғамдық ... ... ... құпиялары
болған. Ең бастысы билік иесі-жоғары лауазым иесі қарамағындағы, адалдық,
адамгершілік, жан ... және ... ... мен ... көзе ... шарт.
Жоғарыда атап өткен «Тақсыр» атты кітапшада, бұған керісінше, билеушіні
орға жығатын бес бірдей сүйкімсіз мінез ... ... ... ... ... сезімсіздік және дұрыс шешім қабылдай алмаушылық.
Шығыс филасофтарының көне жазбаларында билік иелерін үш топқа
бөледі екен.
Біріншісі – кұдайдың өзі туа ... ақыл ... ... билік
иелері ұзақ мерзім билік құрады және еліне көп жақсылық әкеледі.
Екіншісі - өзгенің істегенін көріп, ... ... ... ... ... келеді. Қоғамға өзгеріс әкелетіндей жаңалық жасай алмайды. Тек
ескіні ғана нығымдап ұстауға бейім тұрады.
Үшіншісі - өзі ... және ... ... ... Бұлар билік
басына кездейсоқ келеді, олар кез-келген істі айқаймен, дауды соғыспен
шешуге құмар. ... ... ... бар ел түбінде қырғынға, байлығы тонауға
ұшырайды.
Наршахи деген ақылман: «Халқың, қара нан жесе, сен де қара нан ... ... ... ... ажырайсың» - деп жазыпты. Өнеге сөз.
Қырғыз жазушысы, адамзаттың Айтматовы: «Мен білетін ... екі ... Бірі - ... ... ... ... ... және туған-
туысқандарына, тұқым-жұрағатына ғана көлеңкесі түсетін билік. Алғашқысы –
жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... - ... Десе де, қазіргі біздің билік иелеріміз
кімнің, күйін күйттеп отыр, өзінің бе, жоқ әлде халқының ба? Халқының ... ... ... билік иелері көп болса, ... ... ... ... ... ... саны азаяр еді. Осыны ... ... ... ... ме деп ... ... ... рахаты тек мемлекет басшысына тәуелді.
Себебі, мемлекет басшысы айналасына жинайтын билік иелерін дұрыс ... ... ... ... ... ... ... жинаса, өзінің де,
елінің де күні қараң. Өйткені жағымпаздар басшыны мақтамай тұра алмайды.
Ал, ... сөз у ... тұла ... ... ... ... ... қалдырады. Осының салдарынан халқыңды ұмытасың.
Қаптап жүрген мүсәпір - ... ... ... Президент
Үкіметті құруда мүше болушылардың психологиясына терең үңілуі ... ... ... ... ... ... ... үкімет билгін
халық билігіне айналдыра алған патша ғана даңқты болады»-деп кеңес берген.
Олай болса, билік тізгінін ... ... ... - ... Конфуций – біздің дәуірімізге дейінгі 551- 479 жылдары өмір сүрген
қытай халқының атақты ... ... Оның ұлы ... ... көне ... ... ... тәлім алған. Тіпті ең бір
қаһарлы императордың өзі: «Ел басқару ... ... ұлы ... - деп ... ... ... туралы ұлағатты сөздері
бұл күнде әлемнің барша тіліне аударылған.
«Әр адам өз ісін адалдықпен атқара ... ... елді ... ... ... әке-әке, бала-бала орнында болсын. Тұрақтылықтың осы
қарапайым қағидасы бұзылса, мемлекет іштен іриді. Үлкен өрт кішкене шақпақ
тастан ... ... ... ... ... ... әлі күнге басшылыққа алып
отырады екен. Ал ... ... ... алты ... ... қаратқан
үш жүздің үш тарланы Төле бидің, Қазыбек бидің, Әйтеке бидің тағылымы мол
сөздерін біле ме екен ?!
Жалпы, ... иесі болу ... ... ... ... саяси
қақтығыстардың қойнауына түсіп ысылып, сыналған, ақылы мен ... мен ... ... өзге ... оқ бойы озық ... ие ... тиіс қой.
Алайда бұл ереже біздің мемлекеттік органда отырған азаматтарымызға тән
емес. Мысалы, ... бір ... ... ... ... ... ... пәлелер болмады десеңізші. Бір депутатқа ... аяқ киім ... ... ... ... сыңардан ғана.
Әлгі өлермен:
- Маған дауыс беріңдер. Қарсыластарымды жеңіп ... ... ... деп ... ... ... халықтың осал жерін басады. ... - ... ... ба, ... ... ... судай ағызған.
Нәтижесінде аяқ киім үлестіргеннің бағы ... Десе де, ... ... өтіп ... Бір ... ... жағынан таяз, бір ... ... үшін ... мүддесін сатып жіберетін алаяқтардың талайы
қазір көзін ашып-жұмып Парламент залында отыр. ... ... ... ... ... калды. Осы жайттарды зерделесек, бұл - ... ... бір ... - ... ... ... ... қарап отырып кешегі грек саясаткері Солон еріксіз еске түседі.
Ол «Саясаткерлік деген – алдампаздық» демеп пе ... ... ... ... ... ... бір ... Осыны пайдаланып, билік иелер әй дер әжеге, қой
дер қожаға ... ... ... демократия дегеніміз - өзіне тән шектеуі
мен шекарасы бар қатаң тәртіп. Қарапайым ғана мысал. Отбасы - ... Оның да ... ... ... ... ... ... бар.
Демократия, аузыма не келсе соны көкуге еркім бар деп, ... ... ... ұл ... ... алып ... не ... Ырыс емес, үй-
ішіне қып-қызыл төбелес алып келетін, рухани мәдениетке ... ... не ... пен ... ... - ... қадам» депті императорлық тақ пен тәжден
айырылып, әулие Елена аралына жер ... бара ... ... Бонапарт
өкініштен бармағын шайнап. Сол сияқты - біздегі билік иелері аңдап ... ... ... биліктен айырылып қалуы ғажап емес.
Жалпы тілмен айтсақ билік - айбалтаның басы да, демократия - ... ... ... ... қолдың иесі қашан да халық екенін естен шығармаған
жөн. Сондықтан бұл екеуін бөле жара ... ... жоқ. Осы екі ... бұзылса, екіншісі қисаймай тұрмайды. Мысалы, Люксембургте, көшеде келе
жатқан адам жолда жатқан әмиянды ... ... ол оны ... түрде
полицияға апарып тапсырады екен. Байыппен қарасақ. Бұл - қалыптасқан мінез
бен демократияның шынайылылығы.
Ал жоғалғанды ... ... ... ... ... ... біздің
қоғамда, демек билік те, демократия да, дұрыс орнықпай жатқаны-ау! Ендеше,
біз демократияға қол ... ... ... ... екен ... ... ... Біз үшін - идеал қоғамның ... ... ... жан ... бүкіл болмысыңмен түсіну парыз. Қолдағы билік пен мүмкіндікті
жалаң өз ... ... ... ... жасауға ұмтылса ғана
демократияның бағы жанады.
Ежелгі заң реформаторы ... өз ... ... былайша толғанған: «мен
халыққа билікті олар қажет ... ... ... Олардың абыройын
шектемедім, бірақ артық құқық берген жоқпын»1 Солон ... ... ... ... ұтыста болды.
Демек, біздегі билік иелері өз дәуірінде де, болашақ ... да ... ... ... өз ... артық қоюы керек. Сонда ғана қоғамда
демократия аясындағы билік салтанат құрары сөзсіз.
1.3 Мемлекеттік билікті бөлу ... бөлу ... ... үш жүз ... ... ... ... Оның
негізін қалаушылар болып ағылшындық философ - материалист, материализмнің
идеялық - саяси доктринасын құрушы Джон Локк (1632 –1704) пен ... және ... ... Луй ... ... шықты.
Мемлекеттік билік бөлудің маңыздылығы мен қажеттіліктері жөніндегі ... ... 1690 ... ... көрген «Мемлекеттік басқару туралы екі
трактат» деген басты еңбегінде ... ... ... ... хат» романында мазмұндалады. Бұл еңбегінде Джон Локк «билікті
бөліске салу ... ... ... ... режимнің
қалыптасуына ықпал етсе, заңсыздық - адамзат болмыс - бітіміне қарама-қайшы
келеді, ал билікті бөлу ... ... ... ... ... саяси
(мемлекеттік) билік адамдардың табиғи ... ... ... ... ... Луи ... Әрбір мемлекеттік биліктің үш
тегі болуы керек: заң ... ... ... ... ... атқарушы билік және азаматтық құқық ... ... ... Осы аталғандардың біріншісінде мемлекет басшысы немесе
мекеме уақытша немесе тұрақты заңдар ... және ... етіп ... ... ... ... оларға өзгертулер енгізеді. Ал екінші
биліктің құзыретіне соғыс жариялау, ... ... ... ... қамтамасыз ету сияқты күрделі мәселелер енеді. Сондай-ақ,
үшінші билік қылмысты жазалауды, жеке ... ... ... ... ... ... ең ... билікті соттық билік деп
қарастыруымыз керек» деп салиқалы пікір айтқан.
Мемлекеттік биліктің ... ... ... ... Ф.Энгельс жене В.И.Ленин мемлекеттік билікті «жұмысшы корпорация»
ретінде ... ... ... бойы ... бөлу ... ... ... болып есептелінеді. Яғни, ... ... ... ... арасында қызметті, еңбекті бөлу қажеттілігін
мойындамады.
Алайда уақыт өте келе билікті бөлу ... кең етек жая ... ... ... ... ... деген ұғым
қалыптасты. Мұндай элементтер болып ... ... ... ... мен ... ... тікелей демократия нысандары) шықты.
Мемлекеттік билік қоғамда үстемдік ... ... ... яғни халықтың
мүддесін көздеуші ролге ие болды.
Мемлекеттік билікті бөлу қағидасының ... ... ... ... ... Монтескье 1748 жылғы атаулы бір еңбегінде «Жеке тұлға
саяси ... болу үшін ... ... бір - бірінен қорықпайтындай
дәрежеде ұйымдастырылуы қажет. Егер заң шығарушы және ... ... ... немесе бір магистратура органдарының иелігіне шоғырланса, онда
бостандық болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... пайда
болады және бүкіл билікті бір ... ... ... ... ... ... ... шығарып, оны тирандық сипатта қолдануы мүмкін.
Сонымен қатар, соттық билік заң шығарушы және ... ... онда ... ... ... ... мүмкін емес. Егер сот билігі
мен заң шығарушы билік біріксе субъектінің өмірі мен ... ... ... ... Ал ... ... ... сот қатыгездікке бой
ұрады», - деген.
1990 жылғы 25 қазандағы ... ... ... ... ... ... үзілді-кесілді теріске шығарған билік бөлісу қағидасын
бірінші рет жариялаған акт. Қазақстан КСР-ының 1978 ж. ... ... бұл ... ... бүкіл билік болмаса да, Жоғарғы Кеңеске
бүкіл билікті бекітті. Жоғарғы өкілді органның ... ... ... ... ... Қазақ, КСР-інің Жоғары Кеңесі Парламенттей болған жоқ,
өйткені онда билік бөлісу және тұрақты жұмыс ... ... ... ... жоқ.
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының Конституциясы Жоғарғы Кеңеске кең
өкілеттілік ... ... ... ... ... ... ... болған жоқ. Сонымен қатар, тежемелік және тепе ... ... ... ... 1993 ... ... мемлекеттік билігінің
қайшылықты құқықтық, базасын жасады. Тұрақты ... ... ... ... өз ... толық атқара алмады. Президентіміз Нұрсұлтан ... ... ... үшін ... ... ... онда парламентаризмнің дәстүрі мен мәдениеті, көп
партиялылықтың ... ... ... және ең ... ... бәрін халықтың
қалың санасы қабылдамады. Бүгінгі таңда бізде ол жоқ».
1993 жылдың қаңтарында ... ... ... ... орнықтырылмады. Мұнда Президент биліктің бірде-бір тармағына жатқан
жоқ. Конституциялық Сот ... ... ... ... ... Жоғарғы Соттың шеңберінде біртұтас жүйе орнықты. Осындай
қайта құрулар нәтижесінде ... ... ... басқару
жүйесіне тән жоғарғы және жергілікті ... ... ... ... ... ... ... билік біртұтас, ол
Конституция мен заңдар негізінде заң шығарушы, атқарушы және ... ... және ... ... ... ... сәйкес жүзеге
асырылады» делінген (3-бап 4 тармақ). Мемлекеттік билік жүйесі тек көлбегей
ғана емес тік те бөлу ... ... ... ... билікті тік бөлудің жоғарғы және ... ... ... іс жүргізуді шектеуде өзіндік ерекшелігі ... ... және ... заң ... ... ... бір жағынан олардың жергілікті жерлердегі мәселелерді шешуге,
екінші жағынан жоғарғы ... ... ... ... ... ... өкілеттіктер шегін белгіледі.
Билік бөлу қағидасының маңызды болатын себебі ол ... оның ... ... ... бұл ... ... ... демократиялық мемлекеттердің тарихи тәжірибиесін
ескертуді, құқықтық мемлекет бағыт ұсынуды білдіреді.
Қазақстан ... ... ... ... ... бөлу
жүйесінде Президенттің жағдайы ерекше деп есептеуге негіз ... ... ... ... ... ... тармағына қойылуы
мүмкін емес, екіншіден, оның биліктің барлық ... ... ... ... ... ... бар, ... оның өкілеттілігі
мемлекеттік биліктің барлық тармақтарының ... ... ... ... ... ... қамтамасіз ете алады.
Конституцияға сәйкес мемлекеттік билікті шығарушылық, атқарушылық
билік, сот ... ... ... ... қабылдануына орай –
Қазақстан халқының еркі мемлекеттік биліктің бірден бір ... ... ... ... келіп мемлекет органдарының қызметі халықтың еркі
негізінде жүзеге аса бастады. Ал, мемлекеттік билік ... ... ... ... күш ...... ... билікті бөлу біздің дербес және тәуелді мемлекетіміз үшін
жаңа қағида болғанымен, басқа елдерде ол ежелден бері қолданыста.
Билікті бөлу ... ... ... ... анықталды: идея
Аристотелмен айтылып, теориялық, тұрғыдан Джон Локкпен ... ... және ... ... ... ... Луй ... (1689-1755
ж.ж) әзірленіп, бұдан ... ... ... Джеймс Мэдисонмен
жанданды.
Билік бөлу теориясының негізгі ережелері мынадай:
1) ... бөлу ... ... ... ... Заң ... атқарушы және соттық билік
әр-түрлі органдармен және адамдармен ұсынылады:
3) Барлық, билік тең
4) ... ... өзге ... тиесілі құқықтарға ие бола алмайды.
5) Соттық билік саяси ықпал етуден тәуелсіз.
Билікті бөлу ... ... және ... ... ... -
Ежелгі Греция мен Римде.
Ежелгі Грецияда Солон архонт бола тұра 400 ... ... және ... ... ... деңгейлес ареопаг қалдырды. Солонның ... осы екі ... ... кемені кез-келген дауылдан қорғайтын якор
болды. Кейінірек, б.э.д IV-ғасырда Аристотель ... ... ... ... үш элементін көрсетті: заң шығарушылық кеңестік
орган, ... және сот ... Екі ... ... ... ... және саяси қызметкер Полибий (210-123 ж.ж. б.э.д.) ... ... ... отырып, бір-бірін қолдап отыратынын
көрсетті. Ол аты ... ... ... заң ... Ликург туралы
жазды.
Биліктің бөліну теориясы өзінің теориялық дамуын орта ғасырда ... ... ... Джон Локк (1690 ж) ... басқару туралы екі
трактат» деген еңбегінде биліктің жекелеген бөліктерінің өзара әрекеті және
өзара байланысы қағидасын ... ... ... ... ... заң ... ... қалды. Ол елде жоғары, бірақ абсалютті
емес. Қалған биліктер заң ... ... ... ... ... ... ... екі трактаттан» кейін жүз жыл өткен соң
1789 жылы 26 тамызда ... ... ... ... адамдар мен
азаматтардың құқтарының Декларациясында «Билік бөлінбеген және құқықтарды
пайдалануға қамтасыз етілмеген ... ... ... ... Локктың көзқарасы француздық философ Шарль Луй Монтескьенің
билікті бөлудің классикалык теориясын дамытты. Монтескьенің ... ... бөлу ... ... ... ... билікті шектен тыс
пайдаланудан сақтайды. Ол «заң шығарушы және атқарушы ... бір ... ... бір ... ... онда ... болмайды, себебі сенат
пен монарх тирандық заңдар шығарады. Сонымен қатар, егер сот билігі ... және ... ... бөлінбесе бостандық та болмайды. Егер осы
үш билік бір мекемеге, бір тұлғаға ... онда бәрі ... деп ... ... ... біз қазір өз таңдауымызды жасап мемлекеттік билікті
өз орнына қоюдамыз. Бұл ... ... ... өткен ойшылдардың да пікірін
бетке ұстадық.
Өздеріңізге белгілі, екі жүз елу ... ... ... бір ... ... саяси көзқараспен ұстаған Кеңес Одағы араға жетпіс жылдан
астам уақыт салып күйреп, ыдырап, жеке-жеке отау ... он ... ... (Бұл ... ... ... ... кейін, қоғамдық қатынастың жаңа құрылымында қай бағытта дамып,
билікті қай ... ... ... деген күрделі сұрақ біздің жас
мемлекетіміз – ... ... ... ... ... өз ... ... Қазақстан Республикасында мемлекеттік биліктің
бірден-бір бастауы – ... ... ... ... билікті тікелей
республикалық референдум және ... ... ... ... ... сондай-ақ
өз билігін жүзеге асыруды мемлекеттік органдарға ... ... ... мен ... ... ... органдары жүйесін
талдау
2.1 Қазақстан Республикасындағы Мемлекеттік билік органдары
Қазақстан Республикасының ... ... пен ... ... ... адам мен ... ... мен
бостандықтарының рәмізі және ... ... ... Президенттің халық
бірлігінің рәмізі болып табылатынның себебі, оны ... ... ... ... ... ... еркінің бірлігін білдіреді.
Сондықтан Президент халық атынан сөйлеуге құқылы. ... ... ... болып табылатынының себебі, ол билік тармақтарының ... ... оның ... ... ... ... ... етуі тиіс. Президент Конституцияның, мемлекеттің басқа да
заңдарының ... ... ... ... ... етуі тиіс.
Президентіміз Н.Ә.Назарбаев: басқарудың ... ... ... ... ... қайсыбір мүдделері мен
амбициялары емес, объективті факторлар тудырады. Және, бұл, ... ... ... ұзақ ... ... үшін ... деп ... Он екінші
шақырылған Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі өзінен өзі тарқағаннан
кейін және ... заң ... ... ... ... уақытша
берілгеннен кейін Президент мемлекеттік өмірдің маңызды мәселелері бойынша
жедел және сапалылық деңгейі айтарлықтай жоғары Конституциялық жай ... бар ... ... шығарады.
Мемлекеттің басшысы және жоғары лауазымды тұлғаның қызметін тиісті
деңгейде атқару үшін Президенттікке ... ... ... ... мол тәжірбие жинақтаған ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының кемінде отыз бес ... ... ... ... ... ... ... рұқсат етілетін ең жоғарғы
жас шегі де белгіленген. Қазақстан ... 65 ... ... ... бола ... Жастың жоғары шегін белгілеудің бір ... бар: ... ... ... әбден қартайғанша билік
басынан кетпейтін кеңестікке кезең тәжірибесін қайталаудан сақтандыру.
Қазақстан Республикасының Президенттікке үміткер адам міндетті ... ... ... азаматы болуы керектігін және
Қазақстанда кемінде он бес жыл тұру ... ... ... ... ... ... ... басшысы лауазымына үміткер адам елді,
халықты, оның ... ... ... ... жақсы білуі
тиіс.
Конституция Қазақстан Республикасы Президенттігіне ... ... ... ... ... сайлана алатындығын белгілейді. Мұндай
талап, Қазақстан мемлекеті байырғы қазақ жерінде құрылғандықтан, қазақ ... ... ... ... ... бірі - оны ... ... тілдің өмір сүруін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... сайлау үшін
барынша көпшілік дауыстың мажоритарлық жүйесін белгіледі. Егер дауыс ... елу ... ... ... ... ... ... Дауыс беруге қатысқан сайлаушылар дауысының 50 пайызынан астамы
алған кандидат сайланған болып есептелінеді. Егер ... ... ... ... ие бола ... ... дауыс беру өткізіледі.
Қайтара дауыс беруге көпшілік дауысын алған екі ... ... ... қатысушылардың көпшілік дауысын жинаған кандидат сайланған
болып есептеледі.
Мұндай өкілеттіктер ... ... ... қызметтерін
үйлестіріп отыруда зор ықпал етеді. Енді осы ... ... ... ... ... Президент Парламенттің
кезекті және кезектен тыс сайлауын тағайындайды, Парламенттік өкілеттік
мерзіміне Сенатқа жеті ... ... ... ... ... ... депутаттарының Қазақстан халқына антын
қабылдайды, Сенат төрағасы лауазымына кандидат ұсынады, ... ... ... және жеке ... ... қатысуға және сөз
сөйлеуге құқылы, Үкімет мүшесі ... ... ... Парламент
Сенатының немесе Мәжілісінің оларды қызметінен босату жайындағы өтінішін
қарайды. Конституцияда көзделген тәртіппен Парламентті тарата ... ... ... ... Президент Парламенттің
келісімімен Республиканың Премьер – министрін қызметке тағайындайды, оны
қызметтен ... ... ... ... ... атқару органдарын
құрады, таратады және қайта құрады, Үкімет мүшелерінің антын қабылдайды,
Премьер – министрдің оның қызметінің ... ... ... ... ... өте ... мәселелер бойынша Үкімет отырыстарына төрағалық
етеді, Үкімет ... оның ... ... орнынан түсуі жөнінде
мәлімдегенде шешім қабылдайды, конституцияда және заңдарда көзделген ... ... ... ... ... ... жүктеуге құқылы.
Президенттің Соттарға және судьяларға қатысты өкілеттігі: Президент
Жоғарғы сот Кеңесінің ұсынысы ... ... ... және ... үшін ... Сот ... ... Сот алқалары төрағалары мен
судьяларды Сенатқа ұсынады, ... және ... ... ... ... және ... теңестірілген сот алқаларының төрағалары
мен судьяларын қызметке тағайындайды, ... ... ... бойынша
республиканың басқа соттары төрағалары мен судьяларын тағайындайды.
Президенттің әкімдерге қатысты ... ... - ... ... обылыстың, республикалық дәрежедегі қалалардың және
астананың әкімдерін қызметке ... ... ... ... әкімдерге тапсырмалар береді және оның орындалуы туралы олардың
есептерін тыңдайды, мәслихат ... ... ... ... сенім
көрсетілмеген жағдайда өз қалауымен облыстық, республикалық дәрежедегі
қалалардың және астананың ... ... ... ... өз ... ... ... пайдаланып «мен»,
«мен» деген сөзді жиі ... ... ... ... ... ... жай «мен» ертеңгі күні «мемлекетте – мен» ... ... ... мүмкін. Бұл елбасылардың болашақта қауіп тудырар мінездерінің
біріншісі.
Екіншіден, өздерін шексіз билік иесі ... ... ... оны жұрт ... тыс ұстауға тырысулары мүмкін. Демократия
алға қойылған мемлекеттерде Президенттердің артық, оғаш қылықтары ... ... ... ... ... бір ... өзіне бөлінген
жеке ұшақты екі сағат ... ... үшін ... ... ... ... ... болған.
Үшіншіден, парламенттің құқығы мен мүмкіндігін, билік өрісін тарылтып,
бұғау салуға ... ... - ... ... мен жағымпаздыққа бой алдыра
бастағандары. Бұл екі індеттің бағындырмайтын шыңы өте сирек.
Дегенмен, ... ... өзге ... - ... оң, қадамдар да
жоқ емес. Буын - буынына енді түсе бастаған осы аса ... ... ... күш ... ... тез ... ала ... өздері үшін де, халық үшін де
игілікті іс етер еді.
Біздің көкейімізде жүрген бір ұсыныс. Біз Конституциямызға «ақ ... ... ... толықтыру енгізсек. Еліне еңбегі сінген, қоғамды алға
шыққан басшыға зейнет ... ... ақ бата ... «Ақ ... ... ... ... иеленсін. Ал үкімет мүлкін талан – таражыға ... ... гөрі өз ... жоғары қойған басшыға қара бата берейік. Ол
елден «қара бата алған адам» ретінде ... ... Бұл ... ... ... Республикасында мемлекеттік билікті шығарушы органы жоғарғы
және жергілікті өкілді орган Парламент туралы «Қазақстан Республикасының
Парламенті және оның ... ... ... 1995 ... 16
қазандағы Қазақстан Республикасы Президентінің Конституциялық заң күші бар
Жарлығында ... ... өз ... ... ... ... және ... органдар туралы» 1993 жылғы ... ... ... ... ... ... ... біртұтас заң шығарушы орган жүйесін құрады. Бұл екеуі бір-біріне
тығыз байланысты өкілді ... ... ... заң ... ... ... ... Парламентпен қатар жергілікті өкілді орган – мәслихатқа
тиісті. ... ... ... ... органдарының бір тармақшасы
ретінде елімізде бекітілген. Бәрімізге мәлім, ... біз үшін ... ... ... өкілді орган туралы қағидалар мен ережелер
Қазақстан Республикасының 1993 жылы 10 желтоқсанда шығып, 1995 жылы ... ... мен ... ... «Жергілікті өкілді және
атқарушы органдар туралы» Заңымен және Конституциясымен мазмұндалады.
Енді Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік ... заң ... кең ... ... өтсек.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясы Парламентті заң
шығару қызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... сипаттайды.
Қазақстан Республикасының Парламенті ... ... ... ... ... ретінде де өзінің саяси еркін білдіреді.
Парламент тұрақты негізде жұмыс істейтін екі Палатадан, Сенаттан және
Мәжілістен тұрады. Сенат әр ... ... ... бар қалалардан
және Қазақстан Республикасының астанасынан екі ... ... ... ... бар қаланың және Республика астанасының ... ... ... ... ... сайланатын
депутаттардан құрылады.1 Сенаттың жеті өкілеттілігі мерзіміне Республика
Президенті тағайындайды. Ал ... ... жеті ... ... ... депутат аумақтық сайлау округтегі бойынша сайланады. Он ... ... ... ... ... депутаттарының өкілеттік
мерзімі – алты жыл, Мәжіліс депутаттарының өкілеттік мерзімі – бес жыл.
Парламент ... ... ... ... ... ... ... Парламенті және
оның депутаттарының мәртебесі ... ... заң күші ... белгіленеді. Депутаттың өкілеттігі оның бірінші сессиясы ашылған
сәттен басталады.
Парламент ... ... ол ... ... ... ... ... деп танылған жағдайда, Парламент таратылған, депутат
болып сайланғаннан кейін лауазымды ... ... үшін сол ... тиіс ... ... ... ... оның органдарының отырыстарына дәлелсіз себеппен
қатыспаса ол ... ... ... ... және ...... айырылады. Бұл туралы Президенттің «Қазақстан Республикасының
Парламенті және оның ... ... ... ... ... 1996 ... 20 ... бірлескен отырысында
қабылданған Қазақстан Республикасы Парламентінің Регламенті Палаталардың
бірлескен - ... ... ... мен ... ... органдарын қалыптастыру және оның қызметін ұйымдастыру
механизмін белгілейді.
Қазақстан ... ... өз ... ... ... асырады. Парламент сессиясы Сенат пен ... ... ... және ... ... және ... тыс ... болады. Кезекті
сессияны Мәжілістің Төрағасы шақырады және жабады сонымен қатар жылына бір
рет - ... ... ... ... ... маусым айының соңғы жұмыс
күніне дейін ... Ал ... тыс ... ... өкілеттігін
мерзімінен тоқтатқан кезден бастап екі ай ішінде өткізіледі.
Парламенттің бірлескен отырыстарында мынадай мәселелер қаралады:
1. ... ... ... мен ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізуді тек ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі ... ... ... ... ... Бірінші оқылымда өзгерістер мен
толықтырулардың жобасы тұжырымдамалық тұрғыда талқыланады. Екінші оқылымда,
яғни оқылымнан кейін Палата жоба ... ... ... Парламент конституциялық заңдар қабылдайды, оған өзгерістер мен
толықтырулар енгізеді.
3. Республикалық бюджет, ... және ... ... бақылау жөніндегі Есеп комитетінің есептері ... пен есеп ... ... содан соң Сенатта талқыланады.
4. Президенттің қабылданған заңға наразылығы бір ... ... ... қабылданған болып есептелінеді.
5. Қазақстан Республикасының ... ... заң ... ... беру туралы бастамашы болу ... Бұл ... ... ... ... ... қаралады.
6. Премьер-министр мен Ұлттық Банктің Төрағасын тағайындауға келісім
беру туралы мәселе қаралады. Осы мәселе бойынша Президент жазбаша ... ... ... ... қаралады.
Қазақстан Республикасы Конституциясы Парламенттің республикалық
референдум тағайындау ... ... ... ... ... ... ... отырысында әр Палатадан депутаттардың жалпы санының
жай көпшілік дауысымен білдіріледі және қаулымен ресімделіп Президнетке
жіберіледі.
Парламенттің қос ... ... ... ... ... ... заңдылықтың жай-күйі туралы жыл
сайынғы жолдауы тыңдалады.
Парламент Палаталары бірлескен ... ... ... да ... мәселелерді қарайды.
Парламент Мәжілісінің ерекше қарауына Конституция мынадай мәселелерді
жатқызады:
1. Заң жобаларын қабылдау және қарау.
Республика ... ... ... ... наразылығы бойынша
ұсыныстар әзірлейді.
Президенттің ұсынысы бойынша республиканың ... ... ... оның ... ... мен мүшелерін қызметке сайлау және
қызметтен босату.
4. Республика Президентінің кезекті ... ... және ... тыс ... ... Екі депутатты Әділет біліктілік алкасының ... екі ... ... Президентіне мемлекетке опасыздық жасады деп айып тағу.
Мәжіліс пен ... жеке ... ... негізгі мәселелер
төмендегідей болып сипатталады:
1. Мәжіліс пен Сенат өз депутаттарының өкілеттігін ... ... Бас ... ... ... Палата депутаттарын қол
сұғылмаушылық құқығынан айыру жөніндегі мәселені шешеді.
2. Әр Палата өз ... ... ... ... ... Палата бес жылдық мерзімге республикалық бюджеттің орындалуын
бақылау ... Есеп ... екі ... ... ... ... міндетін атқару мүмкін болмағанда Президенттің
тұрақты жұмыс қабілеті болмаған жағдайда Парламент әр
Палатадан сан ... ... ... тұратын комиссия құрады.
Комиссия Президенттің денсаулығына байланысты материалдарды қарайды және өз
қорытындысын Парламентке береді.
Сенаттың ерекше өкілеттігі:
1. Республиканың Жоғарғы Сот ... ... ... ... ... ... ... алқалары төрағалары мен судьяларына
кандидаттар іріктеп ұсынады.
Республиканың Бас прокуроры және ... ... ... ... ... Президент Сенаттың келісімін алады. Сенат
осы мәселе ... ... ... қаулы қабылдайды, ол ресімделеді.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот Кеңесінің құрамына екі депутатын
жібереді.
Сенат ... ... ... кетіру туралы Мәжіліс көтерген
мәселені қарайды.
Конституция Сенатқа ... ... ... ... ... тоқтату құқығын береді.
Бас прокуроры қол ... ... оны ... ... ... ... ... Президент Сенаттың келісімін алу үшін
тиісінше ұсыныс енгізеді.
Сонымен бірге, жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... ... ережелері де
қарастырылған.
Парламентті тарау құқығы тек ... ... ... ... ... – мемлекет басшысы, мемлекеттік билік тармақтарының
ешқайсысына ... Ол ... ... ... ... ... ... істеуіне қамқоршы болуы тиіс.
Конституция Президенттің Парламентті тарата алатын мынадай ... ... ... ... ... білдірсе. Бұл Парламенттің
сенімсіздік білдіруінің кез-келген жағдайында Президент Үкіметті таратып
жібереді ... сөз ... ... ... ... міндет емес, құқық
ретінде көрініс тапқан.
Парламент Палаталары ... ... ... пен ... ... ... көзқарас қайшылығына байланысты саяси дағдарыс ... ... заң ... ... ... ... ... бастамасынан басталады. Бұл сатыда заң шығару бастамасының
субъектілері Мәжілістің қарауына заң жобасын ... ... ... заң ... ... ... нысандарда жүзеге
асырылады:
Қазақстан Республикасының жаңа заң жобаларын енгізу.
Қазақстан Республикасының әрекет етуші ... кері ... ... ... заңдар жобасын енгізу.
Заң шығарушылық бастаманың сатысы заң ... ... үшін ... ... ... Дәл осы ... тұрақты заңдық актілерді шығару
сияқты заң шығармашылық қызметтің сапасы қалыптасады.
Заң шығару ... ... ... бұл – заң ... ... ала ... заң жобасын Мәжіліс қаулысымен тиісті комитетке және ... ... ... жіберіледі.
Заң жобасы бойынша қорытынды дайындау үшін отыз күннен аз емес ... Бұл ... ... комитеттер заң жобасы бойынша тиісті қорытынды
ұсынуы ... саты заң ... ... ... ... ... Заң
жобасы Палата депутаттарына Пленарлық отырыста қарағанға дейінгі он күннен
кешіктірілмей жіберілуі тиіс. Бұл сатыда Палата заң ... ... ... ... туралы шешім қабылдай алады. Мәжілісте қарау кезеңі заң
жобасын ... ... ... ... және ол заң ... тиісті
қаулымен бірге Парламент Сенатына жолданады.
Төртінші саты – Сенатпен заң жобасын қарау. Сенатта заң жобасы ... ... ... Заң ... ... ... ... немесе
ішінара кері қайтарылуы мүмкін. Сенат депутаттарының көпшілік даусымен
қабылданған жоба заң ... ... Заң он күн ... ... ... жіберіледі.
Бесінші саты - заңға қол қойылып, оның ... ... ... ... ... он бес күн ішінде қол қояды. Бұл күшіне енген ... ... заң он бес күн ... ... ... ... болып саналады.
Президент он бес күн ішінде заңды толықтай немесе жекелеген ... ... ... ... бұл ... ... үшін Парламентке
отыз күн беріледі. Егер бұл ... ... ... ... қарап
үлгермесе, Президент қарсылығы қабылданған болып есептелінедң. Бұдан кейін
Президент қарсылығын Мәжіліс он бес күн, ... он күн ... ... ... ... заң ... қызмет нәтижесі - заң жарық
көреді.
2.2 Ресей Федерациясының ... ... ... Федерациясы — Азия мен Еуропа құрлықтарында орналасқан ... ... ... ... ... ең ... мемлекет. Ресейдің мәдениеті
дүниедегі ең ұлы мәдениеттердің бірі, ... ... көп. ... ...... зор ... БҰҰ ... кеңесінің тұрақты
мүшесі. Ресейдің экономикасы жылына орташа есеппен 7% ... ... ... ... ең жоғары өсу қарқындарының бірі. Орасан зор ... ... ... ... мен ... деңгейі өте жоғары халқы —
Ресей қуатының кепілі.
Ресей тарихы мың жылдан асады, әрі оқиғаларға аса бай. ...... ... ... өзіндік бетін сақтап қала білген ұлы ел.
Бірнеше ғасырлар бойы Ресей мен ... Азия ... ... аясында дамығанымен де сауда-экономика және ... ... ... ... ... ... ... өзара сіңісуі аймақтың КСРО ... ... ... ... ... ... қатар КСРО-ның ыдырауы жаңа тәуелсіз
мемлекеттердің пайда болуына әкеп ... ... ... ... жөн [1]. ... бұрынғы кеңес мемлекеттері: ... ... ... және ... өзіндік даму жолын
таңдауға мүмкіндік алып, халықаралық ... ... ... мен
әлемдік саясаттың тәуелсіз объектісіне айналды. 1993 жылы қаңтар айында
өткен аймақ ... ... ... «Орталық Азия» термині
бекітіліп, аймақ мемлекеттеріне Еуразияның орталығы ретінде географиялық
қана ... енді ... ... ... болатын Орталық Азия мемлекеттері
енді аймақтагы халықаралық саясат пен ... ... ... араласуын
бастайды. Аймақта болып жатқан бүл үрдістерді әлемдік қауымдастық ... ... ... ... тарапынан Ресей басқармасы да бұл аймаққа ден қойған. Кеңестік
кезеңнен кейінгі ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп отырды: аймақ елдерін толығымен елемеуден (XX ғ. 90-
шы ж. басында байқалған болатын) олармен, негізінен, ... ... ... ... ... ... ... байқалып
отырған үрдіс). Кеңестік дәуірден кейінгі Ресей сыртқы саясатының орталық-
азиялық бағытын қарастырғанда тәуелсіз өзбек зерттеушілері шартты ... ... ... ... бірінші кезең - 90-шы ж. басы - 90-шы ж. ортасы аралығын қамтиды және
Батыстың «құрама ... болу ... ... жағдайында Орталық Азияның РФ
басымдылықтарынан тыс қалуымен байланысты;
- екінші кезең - 90-шы жылдардың ... ... ... ... саясаты
нәтижелерін, онын ішінде орталық-азиялық бағытын қайта қарастыруына тап
болды;
- 2000 ж.
В.Путиннің ... ... ... үшінші кезенді Ресейдің
халықаралық позициясын күшейту үшін аймақты Мәскеудің ықпал ету ... ... ... ... ... ... ... болжаусыз және аймақтан кету қате
саясатын пайдаланып, онда өзінің позицияларын нығайтуға талпынды. ... ... ... ... саясатын өзгерткеннен кейін РФ аймақта
бәсекелестерге тап болды. АҚШ және Қытай, ... мен Иран ... ... Азияны өздерінің өмірлік маңызды мүдделері ... ... ... ... ... өз ... маңызды орын
бөлуі жағдайды шиеленістірді. Осының барлығы еуразиялық континенттің бұл
бөлігі ... ... және өзге де ... ... ... сахнасына айналғанын білдіреді.
Бұл жайттарға сәйкес Орталық Азия ... неге ... ... ... ... ... Негізінен Еуразияның әлемдік
тарихтағы ерекше орны туралы XX ғ. өзінде айтылған. ... ... ... ... ось истории» атты 1904 ж. ... ... ... ... ... Оның ойының негізгі мәні ұлы географиялық
ашулар дәуірінен кейін Еуразия арқылы өтетін құрлық жолдарының ... ... ... жолдарына бақылау жасау үлкен артықшылық береді
деп, кейін «Еуразия хартлэнді (Орталық Азия, Орал мен Сібірдің көп ... ... ... орынға ие болады» [4] деген тезиске айналған.
Орталық Азия Ресей үшін геостратегиялық және геосаяси, экономикалық
және саяси себептерге сай ... орын ... Еш ... Орталық Азия
Ресей сыртқы саясатындағы ... ... ... Бұл ... ... ... ... болған алғашқы екі негізгі сыртқысаяси
құжаттар -«РФ ұлттық қауіпсіздік концепциясы» мен «РФ ... ... В. ... I ... ж. Д. ... жыл ... жолдауларынан өз орнын тапқан. 2000 ж. «РФ ... ... ... ... ... ТМД ... ... тоқталған болса [11], енді 2008 ж. ... Д.А. ... ... ... ... бұл бағытта I нақты
мақсаттарын белгілеуімен ерекшеленген, яғни бұл ... ... ... ... ортақ экономикалық кеңістік құру мақсатында жұмыс
атқару, аймақтағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ҮҚШҰ ... ... ... ... ... [12].
2.3 Америка Құрама Штаттары билік органдар жүйесі
Құрама ... ... ... - ... ең ... бірі ... табылады. Конституцияға сәйкес президент «заңдардың
әділетті орындалуын қадағалауы керек» әділетті ... ... Бұл ... ... үшін, ол құрамына 4 миллионға жуық, оның
ішінде 1 миллион әскери ... бар, ... ... атқарушы билігін
басқарады. Бұған қоса президент ... заң және сот ... де ... ... ... ... және федералдық үкіметтің істерін атқару
өкілеттігіне ие. ... ... ... үшін, Конгрестің
қолдауын қажет қылмайтын, заң күші бар жарлықтар, норматинтік актілер және
нұсқ.аулар, ... ... ... ... Штаттардың қарулы күштерінің
жоғарғы бас қолбасшысы ретінде федсралдық ... ... ... ... шақыра алады. Соғыс немесе ... ... ... ... экономиканы басқару және Құрама Штаттардың
қауіпсіздігін қорғау өкілеттілігін бере алады.
Заң шығару өкілеттіктері
Конституцияға сәйкес ... «заң ... ... болса да,
президент қоғамдық ... ... ... ретінде негізгі заң
шығару өкілеттігіне ие. Президент Конгресс қабылдаған заң жобаларына вето
қоя алады, егер де әр ... ... ... үші ... жоюға дауыс
бермесе, заң жобасы күшіне енбейді.
Конгресс қарастыратын ... ... ... ... ... жазылған. Президент өзінің жыл сайынғы немесе арнаулы жолдауында
қажетті деген ... ... ... ... Бұл ... ... жағдайда президент оларды арнайы сессияға шығару құқығына ие.
Бірақ та, бұл ресми ... ... ... ... ... басшысы және
АҚШ үкіметінің бас қызметкері ретінде қоңамдық ... жэне ... ... ... әсер ете ... ... ... өздерінің Конгресспен жұмыс бабындағы қарым-
қатынастарды жақсарту мақсатында Ақ Үйде Конгрестің байланыс ... ... ... ... ... қызметтерден қоя жазбайды
жәнс сенаторлар мен екі партияның өкілдерін әкімшіліктің саясатын қолдауға
шақырады.
Сотқа қатысты өкілеттіктері Президенттің ... ... ... қоғамдық лауазымды тұлғаларды ... ... ... ... оның ішінде Жоғарғы Соттың, ... ... ... ... ... ... ... азаматтарга президенттің кешірім жасау құқы тағы бір өте маңызды
өкілеттігі болып есептеледі. Кешірім ... құқы ... алу ... және айып құнын азайту құқын қабылдауға әкелді.
Халықаралық істердегі өкілеттіктері
Коиституцияға сәйкес президент Құрама Штаттардың басқа мемлекеттермен
қарым-қатынастары үшін ... ... ... ... ... ... Сенат бекітетін ... ... ... ... және шетел елшілерін, басқа да ... ... ... мемлекет хатшысымен бірге басқа ... ... ... ... Керекті жағдайда президент тікелей
консультациялар алысатынжоғары дәрежелі кездесулерге ... ... ... ... ... ... ... Праижде өткен
конференцияға қатысқан ... ... ... ... ... Д. Рузвельт екінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... бері әр ... саяси мәселелер бойынша екі жақты және көп жақты келісімдерге
келу үшін әлемдік қолбасшылармен кіздесіп отырады.
Конституцияда президент кабинеті туралы мәселе қарастырылмаған. ... ... ... ... ... ... ... қарасты
міндеттерге байланысты пікірін ... ... ... ... ... ... мен ... міндеттері туралы онда айтылмайды.
Сол сияқты кабинеттің ішкі жұмыс тәртібіне қатысты конституциялық кәсіби
талап-талғамдар көрсетілмеген.
Кабинет Конституциядан тыс ... ... ... ... ... кезінің өэінде практикалық қажеттіліктен ... ... ... міндеттерін кеңестер меи көмекші атқару мүмкін емес еді.
Кабинеттің іс-әрекеті ... ... ... ... ... кабинеттің кеңесіне құлақ асып, көмегін толық қажет еткен
болса, басқалары - ондай қызметті аздап пайдаланды, ал ... ... ... ... ... ... ... ме, жоқ па олардың қызметі
аса ... ... ... ... ... ... 6аға ... болды.
Әрбір департаменттің мыңдаған қызметкерлері бар кеңселері елдің түкпір-
түкпірінде және Вашингтонда орналасқан. Департаменттер бөлімшелер, бюролар,
кеңселер және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы мен алыс және жақын шетел мемлекеттерінің билік
органдарының жүйесін салыстыру
3.1 Қазақстан, Ресей, ... ... ... ... ... ... 3-бабының 4-тармағында бұл былайша тұжырымдалады:
«Республикада мемлекеттік билік ... ол ... мен ... заң ... ... және сот тармақтарына беліну, олардың
тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін ... ... ... ... ... ... ... асырылады».
Қазақстан Республикасы Конституциясының III-VIII ... ... (40-48 ... ... ҚР Үкіметі (64-70-баптар) ... ... (71-74 ... ... сот ... (75-84-баптар)
туралы және жергілікті мемлекеттік басқару және ... ... ... туралы айтылады.
Қазақстан Республикасының Президенті - мемлекеттің басшысы, ... және ... ... ... ... айқындайтын, ел ішінде және
халықаралық қатынастарда Қазақстанның атынан өкілдік ететін ең ... ... Ол ... пен ... ... бірлігінің, Конституцияның
мызғымастығының, адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының нышаны әрі
кепілі; мемлекеттік биліктің барлық ... ... ... ... ... органдарының халық алдындағы жауапкершілігін қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының Президенті Республика парламентінің кезекті
және кезектен тыс ... ... ... ... ... және оның ... Қазақстан халқына ... ... ... ... ... ... тағайындайды, оны қызметтен босатады. Премьер-Министрдің ұсынуымен
Республика Үкіметінің құрылымын белгілейді, оның ... ... және ... ... ... Үкімет құрамына кірмейтін
Республиканың орталық атқарушы органдарын құрады, таратады және ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
Төрағасын қызметке тағайындайды, оны ... ... ... ... Республиканың Бас Прокурорын және Ұлттық қауіпсіздік
комитетінің Төрағасын қызметке тағайындайды, оларды қызметтен босатады;
Республикалық ... ... ... жөніндегі Есеп комитетінің
төрағасын және екі ... бес жыл ... ... ... ... ... ... шешім қабылдайды; келіс сөздер
жүргізеді және Республиканың халықаралық шарттарына қол қояды; ... қол ... ... ... ... ... ... болып табылады; Конституция мен заңдар негізінде және оларды
орындау үшін Республиканың бүкіл ... ... күші бар ... ... ... ... ... заң шығару қызметін ... ... ең ... ... ... ... саналады. Парламенттің
өкілді мерзімі - төрт жыл. Парламент тұрақты жұмыс істейтін екі ... және ... ... ... әр ... ... маңызы
бар қаладан және Қазақстан Республикасының астанасынан екі ... ... ... ... бар ... және ... барлық өкілдері органдары депутаттарының бірлескен отырысында
сайланатын депутаттардан құралады. Сенаттың жеті депутатын Сенат ... ... ... ... жетпіс жеті депутаттан тұрады. Алпыс жеті депутат Республиканың
әкімшілік-аумақтық бөлінісі ескеріле отырып ... және ... саны тең бір ... ... ... округтері бойынша
сайланады. Он депутат бара-бар өкілдік жүйесі бойынша және біртұтас жалпы
ұлттық сайлау округінің ... ... ... тізімдер негізінде
сайланады.
Парламент, Палаталардың бірлескен отырысында ... ... ... бойынша Конституцияға өзгертулер мен толықтырулар
енгізеді:
... ... ... оларға өзгертулер мен толықтырулар енгізеді; республикалық
бюджетті және Үкімет пен ... ... ... ... Есеп ... ... атқарылуы туралы
есептерін бекітеді,
➢ бюджетке өзгертулер мен толықтырулар енгізеді;
Премьер-Министрдің Үкімет ... ... ... ... ... ... қабылдамай тастайды.
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі: Үкімет ... оған ... ... және оның ... үшін ... ... Республикасында сот төрелігін тек сот қана жүзеге асырады.
Сот билігі сотта іс ... ... ... және заңмен
белгіленген өзге де нысандары арқылы жүзеге асырылады.
Заңмен құрылған ... ... Соты және ... соттары Республиканың соттары болып табылады.
Сонымен, Қазақстанда нақты демократиялық институттар ... ... ... ... ... ... ... біртұтастығы мен
оның заң шығарушы, атқарушы, сот тармақтарына ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс
істеуде. Елдің Бірінші Президенті — Қазақстанның барлық халқы ... ... ... ... ... - әлемдегі ең ... бірі ... ... ... ... президент «заңдардың
әділетті орындалуын қадағалауы керек» әділетті орындалуын қадағалауы
керек». Бұл ... ... ... ол құрамына 4 миллионға ... ... 1 ... ... ... бар, ... ... атқарушы билігін
басқарады. Бұған қоса президент маңызды заң және сот ... де ... ... ... істерді және федералдық үкіметтің істерін атқару
өкілеттігіне ие. Президент ... ... ... ... қажет қылмайтын, заң күші бар жарлықтар, норматинтік актілер және
нұсқ.аулар, ережелер ... ... ... ... ... ... бас қолбасшысы ретінде федсралдық қызметке штаттардың ұлттық
Гвардиясының бөлімшелерін ... ... ... ... ... жағдайда
Конгресс президентке ұлттық экономиканы ... және ... ... ... өкілеттілігін бере алады.
Заң шығару өкілеттіктері
Конституцияға сәйкес Конгресс «заң шығаратын үкімет» болса ... ... ... қалыптастыратын тұлға ретінде негізгі заң
шығару ... ие. ... ... ... заң ... ... алады, егер де әр палата мүшелерінің екіден үші ветоны ... ... заң ... ... ... ... заң ... және атқару биліктері бір-бірінен ажыратылады,
қоғамда туған шиеленістерді заң бойынша қарайды. Сот тек ... ... ... сот ісі ашық ... тиісті, бұл жағдай болмаса халық соттың
тазалығына ... Сот ... ... ... ... оның осы ... беру өте ... сондықтан ол үшін жағдай туғызу керек. Оның
юрисдикциясы жалпы және ... ... ... Соттың ісі ашық өтеді. Сот
өзінің жеке ерсжелерін қабылдауға құқығы бар. Сот ... ... ... және кепілдік береді. Сот қателескен жағдайда
сотталған адам ... арыз ... ... ... ... беретін институциялық кепілдіктер. Сот
қызметкерлерін сот билігі тағайындау тиісті емес. Қызмет істеп ... ... ... ... ... ... алмайды. Оның жасына және қызмет
орнына қарап дауысқа салады. Сот қызметкерлері өмір бойы қызметті ... ... бұл ең ... ... ... (3-бап, 1-тармақ)
жалақы туралы былай айтылған: "Олардың жалақысы қызмет істеген ... ... Бұл ... сот ... ... ... Сот қызметкерді орнынан алу үшін мықты ... ... ... Сот ... ... өздерінің ұйымдары қадағалайды. Сот
органдарындағы қаржы мәселелерін ... ... өзі ... ... ... ... іс-кимылы тек екі жақты сипатпен
шектеле алмайды. Вашингтонмен тұрақты байланыс халықаралық қауіпсіздікті
қамтамасыз етуді (қарусыздану және қару ... ... ... және ... көздерінің экспортын, сондай-ақ халықаралық ұйымдар
шеңберіндегі қызметті қоса алғанда, Қазақстан дипломатиясының барлық ... ... ... ... ... өзінің геосаяси факторларына және экономикалық әлеуетіне орай
американ дипломатиясының назарынан тыс қала алмайды. АҚШ-тың Қазақстанға
мүдделілігінің бірнеше ... бар. Бұл ... ... ... Америка Құрама Штаттарымен бәсекеге ... ... ... ... ... АҚШ-тың стратегиялық қатысуын қамтамасыз етумен
байланысты геосаяси фактор. ... әрі, ... ... адам ... мен ... ... экономика) ілгерілетуді
көздейтін мәдени-идеологиялық фактор келеді. Тағы бір "деңгей" ... ... ... ... Азия ... ... ... алдын алуды
қамтиды. Олардың ... ... ... ... тарату,
есірткі саудасы, терроршылдық, діни экстремизм проблемалары жатады. Белгілі
бір дәрежеде экономикалық және ... ... осы ... ... өйткені, олар ұлттық шеңберден шығып кетуі мүмкін, сыртқы
ортаға тұрақсыздық ықпал ететін дағдарыстардың алдын алу.
Қорытынды
Қазақстанда мемлекеттік ... ... ... күттірмейтін және аса
қажетті міндетке айналды. Бұған ... ... ... да, ... ... ұйымдар мен билік басындағылар да мүдделі болды. Тек қуатты
мемлекетте ғана адамдар өз ... ... ... ... ... шығатындығына сенім арта алады. Онсыз нарықтық
экономика болмайды, қазақстандық ғылым, мәдениет қайта жаңғырып ... пен ... та ... ... ... мәнінің саяси сипаттамасы мен билік
ерекшеліктері Қазақстан ... ... одан ... еді. ... ... ... ... осы
жайлы былай делінеді:
1. Мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы — халық.
2. Халық билікті республикалық ... және ... ... ... асырады, сондай-ақ өз билігін жүзеге асыруды мемлекеттік органдарға
береді.
3. Қазақстан Республикасында билікті ешкім де ... кете ... ... ... заң ... қудаланады».[2]
Аталған жағдайларға сәйкес биліктің әр түрлі тармақтарының жұмыс
істеуін ашып ... ... да ... белгіленеді. Қазақстан
Республикасындағы мемлекеттік биліктің нысандары ... ... ... ... ... ... ... басқару нысаны жөнінде былай делінген еді: ...... ... ... біртұтас мемлекет».
Мемлекеттік механизм, аппарат, органдар туралы көптеген жақын және алыс
шетелдік және ... ... ... ... ... бар ... Е, Табанов С.А, Жоламанов, Булгаков, Т.Н. Радько, В.Н.Храпонюк, М.Н.
Марченко, М.И.Абдулаев, т.б. Осы еңбектердегі және ... ... (ҚР ... ҚР ... ҚР ... ҚР Үкіметі, Сот
төрелігі және судьялардың мәртебесі, т.б. заңдар).
Курстық ...... ... ... АҚШ, т.б. ... ... ... ерекшеліктеріне мысалдар ... ... ... ... ... ... ету ... қызмет», «Сыбайлас жемқорлықпен күрес» заңдарына тоқталдым.
Біздің бұл ... «ҚР мен ... және алыс шет ... ... ... органдарының жүйесін салыстыру» деген
тақырыпта өрбіп отырғандықтан әңгіме өзегі – ... ... ... ... және ... және алыс шет мемлекеттердің
мемлекеттердің мемлекеттік билік органдарының жүйесін салыстыру – ... ... ... Конституциясы негізгі үш принципті бекітеді. Ең алдымен АҚШ
мемлекетінің ... ... ... ... жатады. Конституцияға
Локк және Монтескьенің өкіметті бөлу жөніндегі ... ... ... ... мағынада-көлбеу принципімен: заң шығарушы билік, атқарушы билік және
сот ... ... ... Осы ... ... ... федерацияның
субъектерінде де қолданылады. Таза догматтар америкалық концепция ... бұл ... ... деп ... ... ... ... заң шығару, сот, атқарушы билік болып үшке бөлінеді.
АҚШ-тың құрылғаннан кейінгі экономикалық дамуына тарихта бұрын-соңды
болмаған ... ... өз ... ... Сонымен қатар,
метрополиядан қалған жаңа ... мен ... бай ... табиғи
ресурстар жаңадан құрылған мемлекеттің қалыптасып дамуына ... ... ... ... мен ... ... ... плантаторлық шаруашылық пен құлдық сақталды. ... ... ... мен ... азамат соғысы барысында
Онтүстікті жеңуде шешуші факторға айналды.
АҚШ-тың бірінші Конституциясы-халықаралық құқықты қамтитын федеративтік
республиканы бекітті. ... ... ... ... ... ... тәуелсіз 13 кішігірім мемлекеттің кіруі бекітілді. Бұл
одақтың құрылуына ғасырдың идеологиялық, әлеуметтік, саяси, ... де әсер ... ... аса ірі ... ... Құрама Штаттарымен жан-жақты
қатынастарды дамыту сыртқы саясатта ... орын ... ... ... Америкамен ынтымақтастық әлемдік қоғамдастықта халықаралық орынды
нығайту және ... ... ... ... ... жалпы әлемдік процестерге ықпалы сөзсіз. Бүл орасан зор әскери-
саяси ресурстарға және экономикалық ... ... ... ... ... дамуына шешуші ықпал ететін, әлемде стратегиялық тұрақтылықтың
жай-күйін көбінесе анықтап беретін мемлекет.
АҚШ дербес күш ретінде, ... ... ... туы ... ете отырып, іс жүзінде планетаның көптеген аймақта-рында жанжалдарды
реттеуге белсене ... ... осы ... ... ... оның ұлттық экономикасының мөлшері және күш-қуатымен ғана емес,
Халықаралық Валюта ... ... ... құру және даму ... ... ... басқа да ұжымдық қаржы және ... ... ... мен құндылықтарына сәйкес жұмыс істеуімен де
айқындалады. Американың ішкі рыногы осы ... ... ... ... ... ... ... шарты болып табылады.
Аса ірі трансұлттық корпо-рациялардың 40 пайызының АҚШ-та штаб-пәтері бар.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. ҚР Конституциясы
2. Сапарғалиев Г.С. ... және ... ... ... ... С.К. Қазақстан Республикасының конституциясылық құқығы, Астана
– 2001
4. ... Н.О., ... Г.Х. ... және ... ... ... ... нұсқаулар- Қарағанды, 1998
5. Мұхтарова А.Қ. Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы, Алматы – ... АҚШ ... ...... ... ... ... Конституциясы, Заң – 2002
8. АҚШ – тың Атқарушы департаменттері, М- 2001
9. Концепция внешней ... ... ... (12 июля 2008 ... ... Kremlin.ru
10. Концепция внешней политики Российской Федерации (28 июня 2000) rhttp //
www.dvabop. Narod.ru
11. Ихданов Ж., Сансызбаева Ғ.Н. ... ... ... ... 2007
12. Б.Қ. Нұрғалиев, Америка саясаттанушылары XXI ғасырдағы әлемдік тәртіп
туралы, Дипломатиялық курьер - № 4 - ... ... П.А. – ... ... ... на ... столетий,
Москва-2002.
14. АҚШ Президенттік өкілеттілігі, М., 1999
-----------------------
[1] ... Г.С. ... және ... ... ... ... ... Н. Саясаттану – Алматы, 2003

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шетелдегі бюджеттің іске асырылуы байынша қазынашылық органдардың қызметтерін ұйымдастыру6 бет
ЕврАзЭҚ мемлекеттерінің транзиттік қуатының негізгі проблемалары және даму болашағы29 бет
Еуразиялық Экономикалық Қауымдастықтағы Қазақстан26 бет
Латын Америкасының экономикалық ұйымдары15 бет
Қазақстанның ТМД мемлекеттерімен консулдық саладағы екіжақты ынтымақтастығы13 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет
«Билер мектебі – билік үлгісі» (қазақ халқының сот тарихынан)10 бет
Ішкі істер органдары штабтарының жүйесі және құқықтық жағдайы71 бет
Ішкі істер органдарындағы мемлекеттік қызметті ұйымдастыру және құқықтық негіздері59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь