Алдыңғы азиядағы мамлюктер

М а з м ұ н ы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І тарау. Алдыңғы Азиядағы мамлюктер
1.1. Мамлюктердің шығу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Египет мамлюткері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

ІІ тарау.
2.1. Бейбарыс сұлтандығы және оның сыртқы жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23

Сілтеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
Кіріспе
Мәмлүк сөзі ислам тарихында үлкен рөл ойнаған "ақ құлдарға" - қатысты айтылатын сөз болып табылады. Мәмлүк сөзі араб тілінде "мамлук" - иеліктегі деген мағынаны білдіреді. Бастапқы кезде бұл-сөз "абд мамлук" деген тіркестегі "иеліктегі құл" деген мағынаны білдірсе, уақыт өте келе "мәмлук" сөзі субстантивтеніп, "абд" - құл сөзіне қарама-қарсы тек әскери мақсаттарға пайдаланылатын құлдарға қатысты айтылатын терминге, одан соң осы мәмлүктердің мемлекеттік құрылымдағы әлеуметтік орындарының жоғарылауына байланысты ресми титулға айналған. Мысалы, сұлтан Бейбарыстың хатшысы Ибн Абдузахир шығармаларында өзін "кіші мәмлүк" деп көрсетеді. Құлдан туған ғана құл саналған, ал мәмлүк азат жанұяда өмірге келіп, кейіннен тұтқынға түскен немесе жастай құл базарында сатылған адам. Мәмлүк сөзін сұлтандар да өздерінің титулдарына қосып жазатын болған. "Малака" иелену, билеу деген етістіктің есімше формасы. Мәлік, мүлк, мемлекет деген сөздер де осы түбірден өрбиді. (1)
Пайдаланған дебиеттер тізімі
1. История стран Азии и Африки в средние века. В 2-х частях 4.2. -М: МГУ, 1987ж.
2. История Северной Африки. Пер. с франц. Т2.-М.1961. .
3. Всемирная историяВ 12-х г,Т-4..
4. Сабри Хизметли "Орта ғасырлар тарихы және өркениеті" Шымкент 2002.
5. С.Ә. Тортаев "Орта ғасырлардағы шығыс елдерінің тарихы". Алматы 2000ж.
6. Қазақ совет энциклопедиясы. Алматы 1976ж..
7. Қазақтың көне тарихы. -Алматы 1993ж.
8. Интернет www.yandex.ru, www.rambler.ru
9. Айдаров Г. "Түркі жазба ескерткіштері" Алматы 2004ж. 1О."Пирамида үстіндегі киіз үй немесе Бейбарыс туралы". -Астана:
"Фалиант". 2000ж.
















Сілтемелер
1. История стран Азии и Африки в средние века. В 2-х частях Ч.2. –М: МГУ, 1987ж. 249 бет.
2. История Северной Африки. Пер. с франц. Т2.-М.1961. 277бет.
3. Всемирная история В 12-х г,Т-4. 591бет.
4. Сабри Хизметли “Орта ғасырлар тарихы және өркениеті” Шымкент 2002. 321 бет.
5. С.Ә. Тортаев “Орта ғасырлардағы шығыс елдерінің тарихы”. Алматы 2000ж. 211 бет.
6. Қазақ совет энциклопедиясы. Алматы 1976ж. 777 бет.
7. Қазақтың көне тарихы. –Алматы 1993ж. 552 бет.
8. Интернет www. Yandex.
9. Айдаров Г. “Түркі жазба ескерткіштері” Алматы 2004ж. 393 бет.
        
        М а з м ұ н ы
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
І тарау. Алдыңғы Азиядағы мамлюктер
1.1. ... ... ... ... ... ... және оның ... сөзі ислам тарихында үлкен рөл ойнаған "ақ ... ... ... сөз ... ... ... сөзі араб ... "мамлук" -
иеліктегі деген мағынаны білдіреді. Бастапқы ... ... "абд ... ... ... құл" ... ... білдірсе, уақыт өте келе
"мәмлук" сөзі субстантивтеніп, "абд" - құл сөзіне ... тек ... ... құлдарға қатысты айтылатын терминге, одан соң
осы мәмлүктердің ... ... ... ... ... ... ... айналған. Мысалы, сұлтан Бейбарыстың
хатшысы Ибн ... ... өзін ... ... деп ... ... ғана құл саналған, ал мәмлүк азат жанұяда өмірге келіп,
кейіннен тұтқынға түскен ... ... құл ... сатылған адам. Мәмлүк
сөзін сұлтандар да өздерінің ... ... ... ... ... ... ... етістіктің есімше формасы. Мәлік, мүлк, мемлекет деген
сөздер де осы ... ... ... мен ... пен ... мамлюктердің өмірі, тұрмыс тіршілігі, ... діни ... ... ... де тағы ... жан-жақты қарастыру.
Мамлюк дәуіріне қатысты мәліметтер, қолжазбалар,құжаттарды қарастырып,
баяндап беру.
Тақырыптың өзектілігі: Қазақ халқын ... ... орын ... ... көсемі- мамелюк Бейбарыс өмір жолы, ... пен ... және ... ... ... пен ... мен құрылыс салаларындағы жетістіктері мен қалдырған іздері ұлан
ғайыр. Шын ... ... ... ... ... жазған.Осыны
ашу.
1.1. Мысырдағы мамлюткердің шығу тарихы
Ортағасырлық барлық тарихшылар мәмлүктердің отандары "Қара теңізден
Хазар теңізі арқылы ... ... ... жері деп ... ... "Қысы қатты, жазы ыстық, суы аз, жайылымдары жұта"
жерлерде тұрып ... ... күн көру үшін ... балаларын, ұл
болсын, қыз болсын құлдыққа ... деп ... ... ... ... ... оның ... Азов теңізінің жағасында
орналасқан Каффа қаласының түркі ... ... ... орталықтар ретінде
аты шыққандығы белгілі.
Жалпы құл ... ... әр ... ... ... ... оның ішінде, қыпшақтарға сұраныс көп болған, сондықтан
олардың құны да басқалармен ... ... ... Мысалы, үш құл
сатып алуға болатын ақшаға екі ... ... ғана ... Оның ... -
қыпшақтар ат құлағында ойнаған шабандоз құралайды көзге атқан мерген, шебер
найзагер, екі-үш күн тамақ ... де сыр ... ... да ... және ... да ... түн ... бойына сіңірген басқа
ұлт өкілдерімен ... ... ... ... ... ... ... түркі ұлтының төңірегінде айтылатын әр түрлі аңыз әңімелер де
баршылық.
Ибн Йиас араб ... ... ... жасай отырып түркі халқы
туралы" Түркілер Нұх пайғамбардың баласы Яфеттен тарайды. Яфет түркілердің
атасы. Яжуз мне ... ... ... ... ... ... деп
аталу себебі, Ескендір Зұлқарнайын яжуз мен мажуздерден қамал соққан кезде,
олардың ішінен бір тайпа құрылыс кезінде ... Олар ... ... ... ... сыртында қалып қалады. (Арабша "түрік"
қалдырылды ... ... ... ... ... олар ... ... Түркілер сол ұмыт қалған тайпаның нәсілінен дейді.
Отырықшы мәдениет үшін Ұлы ... ат ... өмір ... денелері
жүйрік атпен бітісіп кеткен мәңгі ... ... ... ... ... яжуз мен ... ... көрінетін.
Жалпы алғанда, түркілердің бөтен жерлерге келген ... ... ... Бейбарыс ад-Дауадар "Түркілер әлі де өз Отандарында тұрып жатқан
болатын. Дурут (Төрт) тайпасының ... ... ұлы ... ... бір ... ... Тоқсаба тайпасының Ақ Кубук ... ... ... ... Екеуінің арасында ескі жаулық бар болатын. Ақкөбік оны
тұтқынға алып өлтіреді. Баласының хабары ... соң ... ... ... кісіні жұмсайды. Ол Манғұштың қаза тапқанын айтып келеді.
Дуруттар кек қайтаруға атқа қонады. ... ... ... Екі ... ... ... ... жараланып, тоқсабалықтар жеңіледі де,
інісін Жошы ханға көмек сұрауға жолдайды. Дурут тайпасынан ... ... бұл ... ... бұл ... ... жоқ, екендігін айтады.
Елдің түбіне алауыздық жетксен ... ... ... ... ... ... өлтіріп, бір бөлігін тұтқынға алады. Құл сатумен айналысатын
саудагерлер оларды әр түрлі елдерге, оның ... ... ... және ... құл ... ... тірі ... негізінен кемелермен, Жерорта теңізі арқылы Мысырдың Дмият және
Александрия ... ... ... ... жеткізетін болса, мұсылман
саудагерлер Кіші Азия ... ... ... ... болған. Бейбарыс та
әуелі Шамның Алпі қаласына, одан соң Мысырға ... ... ... ... Сивас қаласында болған құл базары арқылы өтксн.
Тарихшылар мәмлүк әкелуші саудагерлерді сұлтандар қабылдайтынын, олар
оған жалғыз мәмүк әкелсе де оның ... ... ... ... алатынын,
басқа да сый-сияпат көрсететінін атап өтеді. Әрине, мәмлүк сұлтандары өз
ұлтының ... ... ... ... ... жігіттерін молынан әкелуге
мүдделі болатын. Олар, сонымсн қатар, базарларға келіп түсіп жатқан ... да ... ... алып ... ... осы -ған ... қаржы
бөліп, өз мәмлүктерінің қатарын толтыруға ерекше мән ... ... құл ... ... ... ... алып ... ол үшін мемлекет қазынасынан ардайым ... ... ... ... Осы ... келесі бір әңгіме айтылады. ... бір ... ... ... ... ... бөлген үлкен қаржымен қашып кетеді.
Тарихшының өз ойы ... ... ... ... ... бір ... қоныстанғандығы туралы хабар жетеді. Бейбарыс ... ... хат ... ... ... Мысырға алдыртады.
Осы заманғы Каир бір Фустатта орналасқан атақты құл базараларына келіп
түскен ... ... мен ... ... ... ашық ... Жақсы құлдар кеңес дәуірі кезіндегі импорт тауралары секілді
жасырын сатылып кететін ... Сол ... ... ... ... ... олардың намысын қорлау деп саналған. Оның себебі көрікті қыздар мен
жігіттер негізінен ... мен ірі ... ... ... деп
болжалдауға болады. Ол заманда кім құл мен көнің көңіліне қарасын.
1.2. Египет мамлюткері
Аббас әулетінен шыққан Бағдат халифасы әл-Муғтасам (833- 842) ... ар ... ... - ... Ферғана, Шаш құл базараларынан
әкелген түркілерден арнайы ... топ ... ... ... саналады. Араб
тарихшыларының көрсетуі бойынша, Сейхун (Сырдария) өзенінің ар жағындағы
жерлерден ... ... саны ... ... ... көшелерінде салт атты мәмлүктер тұрғын ... ... ... ... ... Олар үшін ... ... көшелері
тарлық етеді. Түркілер мен тұрғын халық арасында жаулық етек ала бастайды,
сондықтан халифа жаңа қала ... сол ... ... ... ... атын ... деп атайды. Арабша "сарра ман раа"-деген
сөз тіркесінің, ауызекі тілде қысқарған түрі. Қазақша "көрген адам қуанған"
деп аударылады. Түркі ... ... ... табаны тиген, адам
көрсе қуанатың көркем ... ... ... осы ... ... жеткен.
Сонымен, “Қос қылыш бір қынға сыймайды” деп қазақтың дана ... араб ... ... ... арқа ... сол ... пен ... басшылығындағы арабтар мен парсылар арасындағы ашық ... ... ... болады. Алайда, арабтың менмендігі мен парсының билік
құмарлығынан таза, жастай әкелініп арнайы ... ... ... ... ... ... ... орындары күннен-күнге күшейіп, көп
ұзамай мемлекетті басқару ісіне ... ... 861 жылы ... ... ... соң, ... ... олардың қолына біржолата
көшеді. Абу Шаманың айтуы бойынша "халифалар олардың қолында тұтқын ... Олар оны ... деп ... тақта қалдыратын, қажет деп таппаса
тақтан ,түсіретін немесе өлтіретін"
Қорыта айтқанда, түркі мемлекеті дүниеге ... ... бұл ... ... ... ... ... араб қолбасшысы Қутайба ибн
Муслимнің ... ... ... ... ... ... және ... өзендерінің қауызындағы жерлерді жаулап алған заманына
түркі құлдары ... ... ... ... пайда бола
бастайды. Тарихшылардың ... ... ... ... тұрқының әдемілігіне" қарай үлкен сұранысқа ие ... ... ... ... келуіне жол ашқан алғышарттар шамамен
300 ... соң ... да ... Алайда, бұл аралықтың өзінде осы
аймақтағы ірілі-ұсақты саяси мәселелер ... ... ... ... ... ... ... көп бұрын пайда болған.
Мысыр ол кезде араб халифатының бір бөлігі болатын. Жақия ибн Дәуіт деген
түркі ... ... 778-780 ... халифаның уәлиі ретінде билеген. Ол
туралы халифа Аби ... ... "Бұл адам ... ... ... Алладан
қорықпайды" деп айтқан екен. Тарихшы әл-Кинди өзінің шығармаларында ... ... ... ... бірі ... ... ... араб әскер басыларын орнынан түсіріп, сол жерде тәртіп орнатуды
жүктейді. Қайдар халифаның бұйрығын бұлжытпай ... ... бес ... тұратын топты шашыратып, басшыларын тұтқынға алғанын жазады. Сол
кезден бастап Мысырды ... ... ... Осы ... орналасқан
әскерлер түркілерден құралып, уәлилер солардың қатарынан сайланатын дәстүр
қалыптасады. (2)
ІХ-Х-ғасырларда өмір сүрген Тулун мемлекеті де түркі мемлекеті ... ... ... 850 жылы ... ... ... сыйға тартқан түркі
мәмлүктредің бірі еді. Ол ... ... ... ... ... топтың басшылығына дейін көтеріледі. Баласы Ахмад ибн Тулунның
868 жылы Мысырға уәли ... ... ... Тәрбиемен келді ме,
әлде қанмен келді ме Йбн Тулун түркілерді ... ... ... ... ... ... арқа сүйейді. Іштей орталықтан іргесін аулақ салып,
оңаша билік құруға бел байлаған Ибн Тулун әскер жасақтау ... ... ... Араб ... Ибн Тулунның, әскеріндегі түркі мәмлүктерінің саны
24 мың, зәңгілер 40 мың, ал бастары азат жалдамалы араб ... саны ... ... деп көрсетеді. Ал Ибн Йиас болса Ибн Тулун әскеріндегі тек дилим-
дердің саны 24 мың ... деп ... ... ... ... ... 968-1171 жылдар арасында
билік құрған түркі Ихшидтер ... де өз ... 8 мың ... ... Олар сұлтанның жеке күзет қызметін атқаратын болған. Сұлтан ұйқыға
кеткенде оны әр түні мың ... ... ... күзетеді екен.
Көріп отырғанымыздай, түркі мәмлүктер Мысырда қыпшақтардан көп бұрын
белгілі болған. Ашығын айтқанда, түркі құлдарының есік алды ... ... ... ... ... ... алғандығын 1058 жылы
қайтыс болған Ибн Хасул өзінің "Китаб тафдил ал-ахрак ала саир ... ... ұлт ... ... кітабы") атты
шығарамасында жан-жақты негіздеп береді. Осы тарихшының ... ... ... ... тұтқындары немесе құл ретінде сатылып келген түркілер
"Ішер аста, киер киімде, мінер атында иесімен тең ... ырза ... ... ... құлдар мен тұтқынға түскендер секілді жер ... күту және т.б. сол ... ... ... ұят санаған жұмыстарды
мүлдем істемейтін ... Ал, бас ... ... ... ... ... соң ... басы, топ басы, басқа да әмір беретін,
басқаратын жұмыстарға ... ... ... ... риза ... ... Түркілер мұсылман қоғамында ешқашан өздерінің ... ... не іске ... ... ... ... туралы
аңыз-әңгімелер тарап, олардың ерекше болмысы ... ... ... халифалары кезінде түркілер, өздернің санының аздығына
көбінесе құл ретінде әкелгендіктеріне қарамастан ... ... ... ... ... ... жетеді. Сондықтан түркілерден
құралған әскерлер мен ... ... ... ... ... лайық берік орын алады. Халифа оларды әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... қозғалыстарды
басуда да қолданады. Осыған байланысты олардың мемлекетті басқару ... ... ... ... ... ... және тағы басқа да
жоғары лауазым иелері шыға ... Сол ... кез ... ... Халифат та ыдырағанда одан бөлініп шыққан әмірліктердің басында
негізінен түркілер тұрады. ... ... ... және басқа да
түркі емес иеліктердегі де әскерлер негізінен түркілерден ... ... ... ... ... ... ... деген кеңес
историографиясына енген Темір әулеттерінің ... үш жүз жыл ... Дели ... ... ... ... айта ... жөн.
Сонымен, Тулун мен Ихшид әулеттерінен соң Мысырда билікке келген Фатима
бибінің әулетінің тұсында да түркі ... ... ... ... топ ... қала ... ... Банжутегін деген түркі Мысырдағы
әскердің қолбасшысы, кейін Шам иеліктерінің уәлиі болады.
Фатима әулеттерінің билігі кезінде бір ... ... ... ... ... ... ... бізге жеткен. Онда ол "Мәмлүктер тастан
қашалған емес, ағаштан жасалған емес. Олардың иелерінен алты талап ... ... ... ... ... лыпа ... күші ... жүктемеуі, тәрбилеу үшін қажет болмаса ... арам ... және ... ... ... жасамауы керек. Ал мәмлүк болса
иесінің айтқанын орындауға, ... ... ... ... иесі үшін аянбауға, өнері мен қабілетін жасырмауға міндетті.
Сонымен ... ... ... ... қарсы келмей тілін алуға, оның
дүнйе-мүлкін, қаржысын иесінің келісімінсіз ... ... ... ... иесі мен ... ... ... шариғат арқылы реттеліп отырған немесе иесі де құл да баратын
мешітте олардың ара-қатынасына қатысты ... ... ... ... өзі ... қабілеттеріне қарай тез бас бостандықтарын
алуға мүмкіншілік ... ... ... ... ... ... имам Хусейн
қаза тапқан күні, яғни 1171 жылдың ... ... 10 күні ... ... орнын кресшілерге қарсы соғыстарда аты шыққан Салахуддин басады.
Оның да ... ең ... ... ... ... ... ... себепті христиан патшаларының крест ... ... ... ... ... көп ... түркілер деп дұрыс көрсетіп
отырған. ... ... ... ... ... ... отырғандарымен,
олар дәстүрлі түрдегі отбасы құрмаған деген тұжырым ... ... ... көбі ат ... ... ... гөрі ... көбірек
болатын көшпенділердің дүниеге ... ... ... ... ... өмір сүру ... ... және перзенттер принципі
негізінде құрылмаған, керісінше құлдықта біргсе болған, одан соң бостандық
алған, бірге тәрбие алған және ... ... ... ... ... ... ... тұжырым жасайды. Олардың пікірі бойынша
үлкен мәмлүк пен кіші ... ... ... әке мен баланың
арасындағы немесе аға мен іні арасындағы қатынастарға сай ... ... ... арасындағы қарым-қатынастарды білдіретін сөздер: "Ұстаз"
әке секілді болса "аға" ... ... және "іні" кіші ... ... ... ... Тырнақшадағы сөздер сол кезде, қазіргі заманғы
қазақ тіліндегідей, осы ... ... ... жат жұртта жүрген
мәмлүктср бір-бірін әке, аға-іні көрмесе, ... ... ... бір ауыз ... ... корпоративтік ынтымақтастық
болмағанда олар есік алды құл болып жүре беретін ... ... ... ... қалыптасқан тәртіп бойынша,
олардың ұрпақтары әкелерінің әлеуметтік ... не ... ... ... ... ... болған оның дүние-мүлкі, жер иеліктері, ... ... мен ... ... ... көп әйел ... ... барлығы оның орынбасары болған мәмлүкке қалатын болған.
Қысқасы, бұл мәмлүктер ... ... ... ... ... тентіретпе" деген принциптің, яғни әмеңгерлік жолы қолданылғанын
көрсетеді. Бір қызығы, ... ... ... ан-нас" деп атаған қазақша
"адамның балалары" деп аударылады. (4)
Сонымен қатар, мәмлүктер үйленіп, отау құрғандарымен, олардың ішіндегі
жүзбасы, ... жеке ... ... қарамастан олар
әрқашан үйлерінен тыс жерде және өзінің мәмлүктерімсн ғана ас ... Егер ... ... ... ... ... бөлек ошақ жасаса оған
басқа мәмлүктер қатты кеитін.
Ұстаздың өзінің мәмлүктеріне әкедей болғандығы сұлтан Бейбарыстың 1271-
жылы Мысырдағы ... ... ... ... ... Онда ... ... балаларың, қалғандары үшін ағаларын, әкелерін сендерге
сағынышты ... ... деп ... Бұл хат ... тек ... емес ... әке, біреуге аға,екендігін көрсетеді.
Мәмлүкті сатып алған, одан соң оның бас ... ... ... бен іні ... ... өте тығыз болғандығы туралы көптеген
мысалдар бар. Мысалы, Бейбарыс сұлтан тағына ... ... ... ... ұмытпай мәмлүк мемлекеттік құрылымындағы жауапты кызметтерге,
атап айтқанда ... ... ... ірі ... ... ... Шам
елдеріне өзінің найбы-орынбасары етіп тағайындайды. Сол кезде негізгі табыс
көздерінің бірі ... ... Ніл ... бойындағы суармалы егістік
жерлерден үлкен иеліктер ... ... оған ... сый-құрмет көрсетіп,
тарихшы Ибн Тәңірберді жазғандай оны "мені тәрбиелеген ұстазым" ... ... ... ... тек қана өзінің ұстазымен ғана
шектелмей, өзінің ұстазының ұстазы әмір ... да ... пен ... мәмлүк дәуірінің тарихшылары өздерінің ... ... ... ... бас ... берген ұстазының атын
тіркеп жазатын болған. Сұлтан Бейбарыстың әл-Бундукдари аталуы да ... енді ... ... құрған жер - Мысырға келетін ... ... ... ... ... ... рет, ... тарихшылар отыз рет кездеседі
деп көрсетеді. Қалай болғанда да Мысырға келген ... осы ... ... Каир халықаралық әуе жайының кіре берісінде "Удхулу Мисра иншаалла
ааминин"- Мысырға, құдай қаласа, сеніммен ... ... аят ... ... ... ... ... шығанағына дейін созылып жатқан, кейбір
жерлерде биіктігі 1000 ... ... сұр ... ... ... ... ... құмнан тұратын құм дөндеріне айналса, көбіне ,қиыршық
тастардан тұратын таулы қыраттардан ... ... 1150 ... жететін
құм жоталары жүздеген шақырымдарға созылып жатыр. Осы ұшы-қиыры жоқ жансыз
кеңістікті оңтүстіктен солтүстікке қарай ... ең ұзын өзен — ... ... ... Халықтың осы өңірге табан ... ... және ... көзі мен ... ... осы өзенге байланысты, Ніл өзенінің
егістікке жарамды ... өзен ... мен ... 5 ... ... ... Кейбір жерлерде әсіресе атырауда өңір кеңейе түссе, кейбір
жерлерде өзеннің ернеуі ... ... ... яғни ... ... да жоқ болып шығады. Нілдің шығыс жағын Араб шөлі алып жатыр.
Қызыл теңізге ... ... ... өзен ... ... биіктігі
300-400 метр тау сілемдері. (5)
Мысырдың ауа-райы континентальдық, тропикалық. Бұл ... ... ... жаңбыр өте сирек жауады. Бұлтты күндер де шектеулі. Ең суық ... мен ... ... арасы саналады. Соныѕ өэінде де түнде
температура 12 градустен төмен түспейді. Жаз ... күн 50 ... ... ... 0 ... ... тїсіп кетуі мүмкін. Соның салдарынан
сахарадағы жартастар шытынап, ... ... ... ... ... ... "хамсин" желі шаң-тозаңнан тұратын ауыр бұлттар ... ... ... ... ... ... түнек орнап, жергілікті тұрғындар
ақыр заман ... деп ... ... ... Хамсин кезінде адам
күннің ыстықтығы мен тынысты ... ... өзін ... жер ... ... жер ... есік-терезе қанша қымталса да шаң-тозаң барлың
жерлерді тозаң басады. Айналаның бірі, үйлер, ағаштар сұр ... ... ... ... ... ... жерлерді мекендеген Мысыр халқы қазіргі кезде араб тілінде
сөйлегенімен Ніл ... ... ... ... ... ... парсы, римдіктер, гректер, арабтар, түркілер секілді сансыз ... ... ... ... - ... ... ұлт Бейбарыс тұсында салық
төлейтін шаруалар тобырына айналған ... ... ... қыз ... ... ... ұрпақтары мысыр этникалық
қазанында қайнатылып кетті. Түркияның Мысырдағы 1998 жылға дейінгі елшісі
білімдар азамат Я.Якыштың ... ... ... ... ... бірі ... ... жаны бар. ІІІ.Аджи де өзінің қыпшақ ќаны аралас халықтардың
тізіміне мысырлықтарды да қоса алады.
Ал, ... ... ... ... ... ... ... Ибн
Йиас өзінің шығармасында Мысыр және оның тұр,ындары ... ... ... Абайдығ өз ұлты туралы ащы ... да ... ... ... ... ... ... Ніл өзені ғажап, жері
алтын, бірақ ... ... ... ойнақы, мүлкі тонаудан, байлығы
әкелінген, халқы шуылдақ, қорықса ғана бағынады.
Мысыр тұрғындарының мінез-құлықтары, жүріс-тұрыстары бір-біріне ... ... ... ... ... шыдамсыз жәнс төзімсіз келеді.
Мінез-құлықтары өзгергіш, бір заттан келесі затқа тез ауысады. Олар қорқақ,
күйрегіш, сараң, қиыншылыққа ... ... тез ... үй-
іштеріне селсоқ. Бір-бірлерін көре алмайды. Суайттыққа жететін ... ... ... ... сыртынан сөйлейді. Олардың ... ... ... ... бергендері бар. Мысырдың иттері басқа ... жуас ... сөз бар. Егер ... Мысырға енсе бұрын болған
тізімен салыстырғанда жыртқыштығы азаяды.
Білгірлер мысырлықтардың денелері әлсіз, грек және парсы ... ... ... ... ... ... деп ... екен. .
Кейбіреулер мысырлықтар болатын оқиғаларды алдын-ала айта ... ... ... ... ... ... орналасқан"- дейді. Осы сөздері
үшін осы заманғы. ... ... оның ... маңыздылығын
төмендетіп, тарихшы ретінде тікке тұрғысыз етіп көрсеткісі ... ... ... және оның ... ... ... араб ... тайпалары мен аюбидтер тұқымдарымен Мысыр
мен Шамдағы билікке таласта олардың ... тез ... ... ... ... ... ... басымдылықтарын айқын көрсетті.
Алайда, сыртқы қатерлі ... ... өз ... ... ... ... сұлтандық құрған бастапқы кезеңінде бірнеше ішкі толқуларды
бастан кешіреді. 1260 жылдың кезінде Бейбарыс ... ... ... мен ... екі ... бұрқ ете ... Қараша айында Дамаск билеушісі
сұлтан Құтыздың наибы әмір Илмуддин Санжар әл-Халабидың Бейбарысқа қарсы
шығуы ұстазының өліміне ... мен ... ... деп ... ... ... өмір жаңа сұлтанды мойындамақ тұрмақ өзін сұлтан деп
жариялап, өз ... ақша ... ... біржолата бөлініп жеке ... ... ... ... Дамаск қаласының ішіндегі қамалды
күшейтеді. Тарихшылар қамалды күшейту жұмысына қара ... ... ... жазады. Өзінің сепаратистік пиғылына ... ... ... ... атап ... ... ... Химс және
т.б. әмірлеріне өз билігін мойындауға шақырып хат ... ... ... ... бұл ... ... ... бас тартады.
Олардың ішінен әмір Лашын ғана хатында "Кім ... ... ... ... ... ... қан ... бармау үшін бүлікшіл өмір мен бейбіт жолмен
келіскісі келеді. Санжардың қасындағы әмірлерді өз жағына тарту үшін ... де ... ... ... нәтиже бермегендіктен билікті басуға
өзінің ұстазы әмір Айтегін басқарған ... ... ... ... ... айырылған бүлікшіл әмір бір айдан соң
аяқ-қолы бұғауланып Каирге жеткізіледі де қамал ішіндегі ... ... Әмір ... сұлтан Бейбарыстың Шамдағы наибы болып сайланады.
Алайда, Бейбарыс бұл жолы мәмлүктерге түн кешірімділікпен ... ... Кеше ... ... шыққан әмір Санжарға Шамдағы ірі иеліктердің бірі,
кезінде өзіне ... ... ... өңіріне әмір етіп жібереді.
Сол кезеңде болған екінші бүлікті Каир қаласында тақуалық өмір кешкен
Құрани деген шиит басқарады. ... ... ... ... суннит
билігін шиит билігімен күштеп алмастыруға ... ... ... ... ... жер иеліктерін молынан ... ... ... береді.
Сонымен, Құрани бастаған бүлікшілер 1260-жылдың аяғында Каир ... ... "Иә, әли" ... ... қару-жарақ дүкендерін тонап,
әскери атқораларєа шабуыл жасайды.
Ол кезде темірдей қатаң тәртіпке бағынған жүйелі мәмлүк атты ... тұра ... көш жоқ ... ... жауабы тез болады, атқа
қонған мәмлүк әскері көтерісшілерді ... ... ... ... ... оның ішінде Құраниді Каир қаласының Баб Зауила атты қақпасына
ағашқа ... ... іліп ... пен ... өмір кешкен арабтар арасындағы' байланыстарға
келетін болсақ Мысырдағы арабтар ... ... соң ... араб ... Ніл ... бойындағы құнарлы жерлерге қоныстанып, ... ... ... Осы ... ... Аюб ... ... әскери жорықтарға қатысып, белгілі бір әлеуметтік орынға ие
болғаны еді. Сондықтан, олар ... ... ... жоғары қойып
өздерін мәмлүктерден гөрі билікке ... бар, деп ... ... ... ... ... ... билігіне қарсы сондай қозғалыстың бірін араб тайпасының ... бен ... ... ... ... ... болып саналатын
шарифтерден шыққан ол осы ... өмір ... ... отырғанда да
“билікке мәмлүктерден гөрі біздің халқымыз көп”- ... ... одан ... ... ... пиғылдармен Шам билеуші Юсеф Салахуддинмен
байланысып, одан мәмлүктерге қарсы күресте қолдау іздейді. ... ... ... сөздер жүргізіп жатқан Юсеф Салахуддин арабтардың бұл ұсынысын
көңіл бұрарлық депте санамады.
Сұлтан ... ... ... ... бүліктерді келіссөздер
жолымен шешіп отырса, Ибн Сағлабты және оның қолдаушыларын Искандерия
қаласында ... асып ... де ... ... ... ... өзіне қарсы шыққан мәмлүк әмірлеріне кешірімділік
жасаған болса басқа қарсы келгендерді, ... ... мен ... ... ... ... ... аюбидтер әулетіне аяусыз күрес жүргізді. ... ... ... ... кезінде атақ-даңқы дөркіреген Салахуддин
Аюбидің тұқымдары әлі де болса ... ... ... Хама, Химс, Моусил
жәнс Жазира әміршілері Бейбарыстың билігін ... ... ... ... алып ... ... ... иеліктерінің шетін ала
орналасқан Қарақ ... иесі Омар Аюби ... ... ... ... ... әркеттерін тыймайды. Хулагу ханмен астыртын байланыста болады.
1262 жылы сұлтан Бейбарыс оған ... ... ... ... ... ... жолда асықпай аң аулап бара жатады. Сол кезде
сескеніп отырған ... ... ... ... ... ... келеді.
Сұлтан ханымды және оның нөкерлерін жылы қабылдап, сый-сияпат ... ... ... ... ... ... ... кешірім сұрап
келуі де сөз болады. Бейбарыстың жылы қабылдауына ырза ... ... ... ... Алайда, Қарақ билеушісінің көңілінде күдігі ... ... ... ... қалдыра береді, бірақ Бейбарыстың шақыру хатын
алған соң жолға шығады. Бейбарыс оны алдынан шығып ... ... ... ... алып ... киіз үйге ... де сол ... тұтқынға алады.
Кейінгі тарихышылар Бейбарыстың осы әркетін қиянаттық деп бағалайды.
Алайда, Бейбарыстың неге олай ... ... Оған ... ... ... ... Ибн ... Бейбарыс мәмлүктер мен
әмірлерді, Дамасқіден арнайы шақырған бас қазы Ибн Халаканды жинады. Кублар
мен сол ... ... ... ... ... Солардың алдында тұтқынға
алынған Қарақ билеушісінің татар-лармен алмасқан хаттарын айғақ ... ... хан мен ... арасында жүрген байланысшыларды да елдің
алдына шығарады. Фақиттердің оған қарсы соғысу керектігі ... ... ... ... Жеңімпаз сұлтан Бейбарыс сендерге тыныштық тілейді.
Қарақ билеушісін тек осы себепке байланысты қамауға алғанын айтады" дейді.
Сол ... ... ... ... ... ... өз ... растайды.
Сұлтан Қарақ қаласына ескертіп хат жаздырады. Әмірлер Бадруддин
Байсары, Изуддин ұстадарларды ... ... ... Ал ... Муистің нөкерлері таратылып өзі Каиргс жөнелтіліп, тау ... ... ... Әйелдері де,Мысырға көшіріліп оларға
ризыққа белгілі бір мөлшерде қаржы бөлінеді.
Ибн Абдузаһир ... ... ... ... ... ... алып шыққан құрылысшыларды мешіт салдыру үшін деп қауесет ... ... ... ... ... ... алады. Қамалды алу үшін арнайы
ағаш сатыларға, дейін алып келеді. Бекіністі өзі бастап алуға бел ... ... ... ... ... ... қорқып, патшаның
балалары мен қаланың бас қазысы сұлтанның алдына келіп жығылады. Қала ... ... өз ... ... тапсырады да мейірімділік жасауын
сұрайды. "Иілген басты ... ... ... ... ... өтінішін жерге тастамайды. Бір баласын жүздік әмір етіп
тағайындайды, ... ... ... тимеуге әмір береді, қала халқының
Бейбарыс қашқын болып жүргенде қыпшақтарға жасаған зұлымдықтарын кешіреді.
Ол қала ... ... ... ... ... ... ... ақшаға айырбастау жөнінде маған хат ... ... ... ... үшін ... ... ... мен
сендерді кешіргенімді біліндер. Бүліктен аулақ болындар"- дейді.
Иззиддин Айтемірді өзінің ... ... етіп ... ... осы ... ... ең ірі қала Шаубақты ... ... мен оның ... ісін ... Ибн ... "Сұлтан үш
жүзден астам жарлыққа қол қойды" дейді. Әскерге жалақы ... ... ант ... ... ... ант ... ... мәмлүк
әскери күші мен халифат орталығы ретіндс діни ... ... ... ... Шам мен Мысырдағы мәмлүк билігіне қарсы тұрар бірден-бір күш
- аюбидтердің қарсылығын біржолата жояды.
Бейбарыс шииттердің ... ... соң ... ... ... ... мемлекет ретінде өзіне лайықты орнын заңдастыру
мақсатында ... ... ... ... ... ... тағын
Каирде қайта орнатуға тырысады..
Мамлюктер мемлекетінің ішкі және сыртқы мәселелерімен ғана ... ... ... көп ... ... жүргізуге де көп
жақты қарым-қатынастар жүргізуге де көп ... ... ... ... мемлекеттерімен саяси және
сауда-саттық қарым-қатынастарын құрған болатын.
Қорытынды
Мамлюктердің тұсындағы ... ... ... те дамыды.Өнерге
және өнер иесіне құрмет көрсетіледі.Каирде ... өнер ... ... ... ... ... ... алынды.
Әскери мемлекет ретінде қалыптасқан мамлюк мемлекеті әскери мемлекет
ретінде дамып, жүелене түсті. ... ... ... ... және
түрлі қару-жарақ түрлерінің өндірулеріне мән берілді. Кеме ... ... бір флот ... тоқу ... аса мән ... ... және ... тоқу өнеркәсібі құрылған. Сонымен қатар ... ағаш ... ... ... Бұл ... салалары бойынша өндірілген
өнімдердің бір бөлігі экспортқа шығарылып отырды.
Мамлюктердің ... ... пен ... ... арқылы жүзеге асатын
сауда-саттық ... ... ... бен Египеттің порттары теңіз сауда-
саттығының маңызды орындарына айналды.Мамлюк билеушілері сауда –саттықтың
қауіпсіздігін қамтамассыз ... ... ... ... ... мен
Қиыр Шығыстың саудагерлері көптеген ... ... ... ... –Қызыл теңіз жолы арқылы сауда-саттық жүргізуге
шақырды. ... ішкі ... ... ... ... айналды.
Мамлюк мемлекетінде динар, күміс ақша мен мыс ақша түрлері қолданыста
болған.
Мамлюк мемлекетінде ғылыми еңбектер үлкен маңызға ие ... ... туып ... шығармалар жарық көрді. Ғалымдар Египетке келіп,
ғылыми тәжірибелерін осы жерде қолданған.
Ғылым мен ... ... ... ... ... медреселер ашып,
ғылым адамдарының өсіп жетілуіне, халықтың мәдениетінің ... мен ... ... ... ... ... Насыфия, Джамалия,
Махмудия медреселері мемлекеттің ең әйгілі ... ... ... көп ... ... және ... бар. ... жол көрсететін кітапханаларда түрлі тілдерде жазылған көптеген
шығармалар болды. Мешіттер, ... мен ... ... ... ... ... қайнар көзі болды.
Мамлюктер заманында Египетте жанданған діни өмір орын алған болатын.
Суниттік ... ... діни және ... ... төрт ... ... ... үйрететін. Медреселер мен мешіттердің қасында
орналасқан бұрыштарда діни ... ... ... ... ... мен тариқаттың үрдістері мемлекеттің ... діни ... даму ... жол ... ... мен ... ... үлкен жетістіктер болды. Сурет
пен сәулет өнері, ою- өрнек дамыды.
Пайдаланған дебиеттер тізімі
1. История стран Азии и ... в ... ... В 2-х частях 4.2. -М: МГУ,
1987ж.
2. История Северной Африки. Пер. с франц. Т2.-М.1961. .
3. Всемирная историяВ 12-х г,Т-4..
4. ... ... ... ... ... және өркениеті"
Шымкент 2002.
5. С.Ә. Тортаев "Орта ... ... ... ... ... Қазақ совет энциклопедиясы. Алматы 1976ж..
7. Қазақтың көне тарихы. ... ... ... ... ... ... Г. "Түркі жазба ескерткіштері" Алматы 2004ж. 1О."Пирамида
үстіндегі киіз үй немесе ... ... ... ... ... ... Азии и Африки в средние века. В 2-х частях ... МГУ, 1987ж. 249 ... ... ... Африки. Пер. с франц. Т2.-М.1961. 277бет.
3. Всемирная история В 12-х г,Т-4. 591бет.
4. Сабри Хизметли ... ... ... және өркениеті” Шымкент
2002. 321 бет.
5. С.Ә. Тортаев “Орта ғасырлардағы шығыс елдерінің тарихы”. Алматы
2000ж. 211 ... ... ... ... ... 1976ж. 777 бет.
7. Қазақтың көне тарихы. –Алматы 1993ж. 552 бет.
8. Интернет www. Yandex.
9. ... Г. ... ... ескерткіштері” Алматы 2004ж. 393 бет.
10. “Пирамида үстіндегі киіз үй ... ... ... –Астана:
“Фалиант”. 2000ж. 111 бет.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейбарыс Сұлтан6 бет
Қазақстанда валюталық операцияларды жүргізу ерекшіліктері10 бет
Мәмлүктер билігі дәуіріндегі Египет (ХІ – ХV ғғ.)40 бет
1950 жылдардағы Азиядағы дағдарыс34 бет
Азиядағы жаңа индустриялы елдер экономикасы21 бет
Азиядағы өзара іс-қимыл мен ынтымақтастық төңірегіндегі мәселелер8 бет
Алдыңғы қатардағы әлемдік қонақ үй торларының қызметі6 бет
Алдыңғы, ағымдағы, кейінге қалдыру және қорытынды бақылау13 бет
Алдыңғы, ағымдағы, кейінге қалдыру және қорытынды бақылау жайлы4 бет
Алдыңғы, ағымдағы, кейінге қалдыру және қорытынды бақылау жайлы ақпарат7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь