Д. Рикардоның өмірінен мағлұмат

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 2 . 3 б.

І. Негізгі бөлім:

1.1. Д.Рикардоның өмірінен мағлұмат ... ... 3 . 4 б.

1.2. Балама баға ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4 . 5 б.

ІІ. Д.Рикардоның салыстырмалы артықшылық теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5 . 13 б.

2.2. Салыстырмалы артықшылық теориясының мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14 . 21 б.

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22 . 23 б.

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... . 24 б.
Кіріспе


Халықаралық экономикалық қатынастардың дәстүрлі және ең кең дамыған нысанына сыртқы сауда жатады. Дүние жүзінің барлық елдері үшін сыртқы сауданың рөлі ерекше маңызды.
Американ ғалымы Дж.Сакстың пікірінше «қандай бір ел болмасын оның экономикалық жетістігі сыртқы саудаға байланысты. Дүниежүзілік экономикадан оқшауланып, ешқандай ел дені сау, жөні түзу экономика жасай алған жоқ».
Халықаралық сауда – еңбек бөлінісі негізінде әр түрлі елдердің тауар өндірушілері арасында пайда болатын байланыстардың нысаны және олардың өзара экономикалық тәуелділігі.Ал егер нақты ғылыми тілмен айтатын болсақ, халықаралық сауда дегеніміз – дүние жүзі елдері арасындағы төлемді, жиынтық тауар айналысы.
Ғылыми-техникалық прогрестің ықпалымен экономикада жүріп жатқан құрылымдық өзгерістер, өнеркәсіп өндірісінің мамандануы мен кооперациялануы ұлттық шаруашылықтардың қарым-қатынасын күшейтеді. Мұның өзі халықаралық сауданың мейлінше дамуына мүмкіндіктер туғызады.
Сыртқы сауда айналым механизмі мен халықаралық сауданы реттеуді жақсы түсіну үшін, қазіргі сауда саясатының негіздері берілетін, ең маңызды халықаралық сауда теорияларымен танысу қажет.
Мемлекеттер не үшін саудамен айналысады? Елдер арасындағы сауданың негізін не құрайды? Деген сұрақтарға көптеген ғалымдар барлық тарихи кезеңдерде өз жауаптарын беруге тырысқан.


Сол ғалымдардың бірі – Давид Рикардо «Саяси экономияның және салық салудың принциптері» деген еңбегінде екі мемлекет арасындағы айырбас қай шектерде тиімді екенін және халықаралық маманданудың критерийлерін айқын көрсете отырып, салыстырмалы артықшылық теориясын көпшілікке ұсынды.
Міне осы жайлы біз сөз қозғаймыз.
Қолданылған әдебиеттер:



1. Г.Н.Доғалова. «Халықаралық экономика». Алматы, «Экономика», 2000
.
2. Р.Е.Елемесов. «Халықаралық экономикалық қатынастар». Алматы, «Қазақ университеті», 2002.

3. Н.Қ.Мамыров, Д.М.Мадиярова, А.Е.Қалдыбаева. «Халықаралық экономикалық қатынастар».

4. Майдан-Әли Байгісиев. «Халықаралық экономикалық қатынастар». Алматы, «САНАТ», 1998.

5. А.Киреев. «Международная экономика». Москва, «Международные отношения», 1998.

6. Н.А.Миклашевская, А.В.Холопов. «Международная экономика». Москва, «Дело и Сервис», 2000.

7. Интернет. {[ http://www.google.ru/ ; http://www.yandex.ru/ ] – Экономическое учение Рикардо. }

8. П.Х.Линдерт. «Экономика мирохозяйственных связей». Москва, 1992.
        
        Жоспар:
Кіріспе-------------------------------------------------- 2 – 3 б.
І. Негізгі бөлім:
1.1. Д.Рикардоның өмірінен мағлұмат------- 3 – 4 б.
1.2. Балама баға------------------------------------- 4 – 5 ... ... ... ... ... 5 – 13 ... ... артықшылық теориясының мәні-------------------------------
-------------------- 14 – 21 б.
Қорытынды---------------------------------------- 22 – 23 ... ... 24 ... ... қатынастардың дәстүрлі және ең кең дамыған
нысанына сыртқы сауда жатады. Дүние жүзінің барлық ... үшін ... рөлі ... ... ғалымы Дж.Сакстың пікірінше «қандай бір ел болмасын оның
экономикалық ... ... ... ... ... ... ешқандай ел дені сау, жөні түзу экономика жасай алған жоқ».
Халықаралық сауда – еңбек ... ... әр ... ... тауар
өндірушілері арасында пайда болатын байланыстардың ... және ... ... ... егер нақты ғылыми тілмен айтатын болсақ,
халықаралық ... ...... жүзі ... ... ... жиынтық
тауар айналысы.
Ғылыми-техникалық прогрестің ықпалымен экономикада жүріп жатқан
құрылымдық өзгерістер, өнеркәсіп ... ... мен ... ... ... ... ... өзі халықаралық
сауданың мейлінше дамуына мүмкіндіктер туғызады.
Сыртқы сауда айналым механизмі мен халықаралық сауданы реттеуді ... ... ... ... ... негіздері берілетін, ең маңызды
халықаралық сауда теорияларымен танысу ... не үшін ... ... ... ... ... не ... Деген сұрақтарға көптеген ғалымдар ... ... өз ... ... тырысқан.
Сол ғалымдардың бірі – Давид Рикардо ... ... және ... ... ... ... екі ... арасындағы айырбас қай
шектерде тиімді екенін және халықаралық маманданудың ... ... ... ... артықшылық теориясын көпшілікке ұсынды.
Міне осы жайлы біз сөз қозғаймыз.
1.1. ... ... ... ... ... Голландиядан Англияға эмиграцияланған ауқатты
биржалық брокердің он жеті баласының ішіндегі үшіншісі болды. Ол он ... ... қол ... ... ... ... ... жиырма бір
жасқа келгенде оның еркінен тыс үйленеді, нәтижесінде әкесі одан ... және ... ... ... ... қалған Рикардо,
құнды қағаздармен және жылжымайтын мүлікпен айтарлықтай сәтті ... ... ... ... ... ... ... төрт
күн бұрын, ол ағылшынның мемлекеттік құнды қағаздарын сатып алады. Олардың
құнының көтерілуі Рикардоны өмірінің соңына ... бай адам ... ... ... бизнестен кетуіне және экономика ғылымына зер салуына ... 1799 жылы ... ... ... ... және ... баю
себептері» атты кітабына кез болып, қолы боста негізгі ермегіне айналған
экономика ғылымына ғашық болды. Өзін ... ... ... ... Давид Рикардо 1817 жылы жарыққа шыққан «Саяси экономияның және салық
салудың принциптері» ... ... ... ... теориясын
толығымен және салыстырмалы артықшылық теориясын дербес ... ... ... ... деп ... және оны ... тек «көп ... 25
адам ғана» түсінер дегеніне ... ол оған ... атақ ... ... ... ... құқығы біраз уақытқа дейін
дауға салынады. ... ... оны ... полковник Роберт Торренске (1780-
1864) жазды. Дегенмен де Рикардо оның негізін ... және ... ... ... шеңберіндегі жаңа бағыттың құрастырушысы болып
саналады.
Замандастарының айтуындай Рикардоның дауысы ... және ... де, ол ... ... ... ... ... Өмірінің соңғы
кезеңінде ағылшын парламентінің мүшесі бола отырып, ... ... ... ... ... ... ... құлақ індетінен
51 жасында кенеттен қайтыс болды. Қалдырып кеткен өсиетіне сәйкес, ... ... ... мен ... ... сегіз есе көп бөлікті
иемденді.
1.2. ... ... ... ... қызметтің ерекшеліктерін анықтауға көп үлес
қосты. Ол өз ... ... деп ... «Бір ... тауардың салыстырмалы
бағасын реттейтін ереже екі немесе бірнеше мемлекеттер арасында
айырбасталатын тауардың ... ... ... ... Бұл ... ... баға ... тұр.
Салыстырмалы артықшылық теориясы балама баға ұғымын қолданады екен. Ол,
өндіруге жұмсалған жұмыс уақыты арқылы өрнектелген, ішкі ... ... бір ... бағаларын салыстыруға ... бір ... 2 ... ... өндірілген).
Балама баға – бірінші тауардың бір бірлігін өндіруге қажетті кеткен
уақытты, екінші тауардың бір ... ... ... ... ... ... ойды былай да өрнектеп көрсетуге болады:
А1
А2
Бірдей тауарлар өндірісіндегі балама баға І-ші ... ... ... ... деп ... ... < А1’ .
А2 ... < А2 ... ... ... ... екі ... пен екі тауар үшін әділ,
себебі ... ... әр ... ... өнімділігінің
қатынасына ғана тәуелді.
2.1. Д.Рикардоның салыстырмалы артықшылық
теориясы
Алдыңғы қатарлы елдердің машина ... өту ... Адам ... ... тиімділік туралы мәселе қойды. Өзінің меркантилизмді
сынауға ... ... ... ... ... мен ... ... (1776 ж.) атты еңбегінде, ол мемлекетке сыртқы рынокта сату ғана
емес, ... алу да ... ... ... қай ... экспорттау және қай
тауарды импорттау тиімді болатындығын анықтауға тырысты. А.Смиттің бұл
тәсілін әдебиеттерде ... ... ... деп ... ... ... ... өз бастауын осы А.Смиттің
абсолютті артықшылық теориясынан ... ... жай ... ... ... ... еді. Бірақ әрбір
модель абстрактылы болғандықтан, оны талдау үшін ... ... ... Аталған шарттар төменде көрсетілген:
1-шарт. Әлемде тек екі мемлекет бар.
2-шарт. Бұл ... тек екі ... ... ... ... ... ... шектеусіз жүзеге асырылады.
4-шарт. Халықаралық сауда үйлестірілген (импорт экспортпен төленеді).
5-шарт. Өндіріс факторлары елдер арасында ... ... ... мен ... еңбек қана әсер етеді.
7-шарт. Өнім шығарылуы мен еңбек арасындағы ... ... ... ... ... ... ... еш шектеусіз ауыса алады.
9-шарт. Екі ел мен екі салада ... ... орын ... егер де, бір ел барлық тауар бойынша абсолютті ... ... онда оның ... ... ... Бұл ... А.Смиттің теориясы
қарастырмаған еді.
«Саяси экономия бастамасы мен салық ... атты ... ... ... ... ие ... ... да халықаралық сауда
қатынастарына түсе алатындығы туралы ... Ол ... ... моделі
жекелеген жағдай ретінде енетін, халықаралық мамандану мен өзара ... ... ... ... ел ең ... ... ... мол табыс әкелетін, ондағы өз
артықшылығы соғұрлым басым немесе ... ... ... ... ... ... атап көрсеткендей, елдің ешбір өндірісте абсолютті артықшылығы
болмаса да, сауда екі жақ үшін де тиімді. ... ... ... ... ... ел арасындағы баға қатынасындағы сәл айырмашылықтың өзі әрбір ел ... ... қол ... ( егер ... ... ... ... яғни басқа тауарларға қарағанда, өндірісі
анағұрлым тиімді
тауар өндіріліп, тап осы тауар басқасына айырбасталып, экспортқа ... ... ... ... заңын ашты: ол бойынша, әрбір
елдің белгілі бір тауарды шығаруда салыстырмалы артықшылығы ... және ... ... ... ... айырбастау тиімді. Екі тауар өндіруден
абсолютті шығындар деңгейі жоғары елдер де тауар айырбасынан ... ... ... ... ... ... табылады. Ол тек
ұлттар арасында ғана емес, сонымен қатар, ... ... ... шаруашылықтар ішіндегі адамдар арасындағы кез-келген еңбек
бөлінісінің артықшылықтарын негіздейді. Алайда, ол, ең ... ... ... ... ... ... ... және
экономикалық ғылым тарихында оны бірінші үлгісі ретінде қарастырады.
Модельдеу Батыстың экономикалық ... ... ... бөлінісі
мәселелерін талдаудың негізгі әдісіне айналды. Салыстырмалы артықшылықтар
теориясы – халықаралық сауданың ... мен ... ... ... ... ... ... болып табылады. Экономикалық
теориядағы терең білімі жоқ ... өзі де ... ... ... ... мен ... түсінеді. Әйтсе
де елдер арасындағы сауда мемлекет барлық салаларда абсолютті ... ие ... ғана ... ... атап көрсеткендей, айырбас
белгілі бір елдің басқа бір елге қарағанда, барлық ... ... ... ... өндірген жағдайда да тиімді. Тек онда
белгілі бір елдегі ... ... ... ... басқа елге
қарағанда, көбірек болуы қажет.
Салыстырмалы артықшылықтар теориясы қарапайым болғанымен, оны абстракты
түрде түсіну едәуір қиын. Осы тұжырымдаманы меңгерудің ең жақсы ...... ... мен ... ... ... табылады.
Өз заманының көптеген экономистері секілді, Рикардо да өз теориясын
жетілдіру барысында ... ... және ... ... сүйенеді: Англия
мен Португалия арасындағы шарап пен мата айырбасы. Өзгелері сияқты, Рикардо
да осы тауарлардың құнын оларды ... ... ... ... ... қолдану арқылы бағалайды (еңбек құны қағидасы). {1-кесте}
1-кесте:
| Өнім ... ... ... |
| | ... | ... 1 дана | |
| ... | ... |
| | 80 | 120 |
| | 90 | 100 ... ... ... пен мата өндірісі Англия мен
Португалияда әртүрлі еңбек мөлшерлерін қажет етеді: Англияда шараптың ... 120 ... ... және ... өлшем бірлігіне 100 еңбек бірлігі,
ал Португалияда шараптың өлшем бірлігіне 80 еңбек бірлігі, матаның ... 90 ... ... ... келеді. Егер А.Смиттің концепциясына
сүйенсек, онда Португалия осы екі елге қажетті мата мен ... ... ... қамтамасыз етуі тиіс. Егер осы екі ... ... ... екі
тауардың әрбірінің өлшем бірлігіне теңестірілетін болса, онда қажетті
өндіріс (әрбір өнімнің екі өлшем ... ... 340 ... ... ... етеді [2*(80+90)].
Егер екі тауарды да Португалия шығаратын болса, онда ... ... ... ... ... еді. Олай ... мүмкін емес. Дәлірек
айтқанда, бұл жағдай болашақта бүкіл ағылшын капиталының Португалияға
ағылып ... ... ... Бұл, ... ... ... Рикардо әрбір ел
өз капиталын сақтауға тырысады деген принципке сүйене отырып, екі ел ... ... ... ... бөлісуге тырысады деп санайды. Бұл
еңбек бөлісуі өндірістің салыстырмалы шығындарына тәуелді жағдайда жүзеге
асады.
Мысалда ... ... ... ... ... ... ие; ... ол 1 бөшке шарапты да, сондай-ақ, 1 дана матаны да
әлдеқайда арзанырақ ... ... яғни ... ... ... ... абсолютті тиімді. Расында да, егер осы елде ... ... және ... ... ... арзанырақ болса, онда сол
тауарларды өндірісі тиімсіз елдерден қымбатқа сатып ... ... ... ақылға сыйымды болар еді.
Алайда, Рикардо қағидасын қолданып, абсолютті емес, ... ... ... ... ... ... Португалияда матаның
өлшем бірлігін шығару шығыны шарап шығару шығынының 9/8 бөлігін құрайды, ал
Англияда ол – 10/12, яғни ... ... ... азырақ. Шарап
шығынына қатысты жағдай басқаша. ... ... ... ... ... ... ... Англиядан кем: 8/9; 12/10. Ұлттық
еңбекті үнемдеу мақсатында Португалияға ... пен ... ... өндіруге
тиімдірек, ал оның мата өндірісін Англия импортына айырбастағаны жөн.
Англия, бұған ... ... ... мата ... ... оның мата ... салыстырмалы артықшылығы бар (еңбек өнімділігі
бойынша артта қалудың аздығы).
Рикардоның көрсеткеніндей, Португалия үшін шарап ... ... ... оның ... ... артықшылығы матаға қарағанда,
көбірек. Елдердің салыстырмалы айырмашылықтарындағы ... ... ... кезінде пайда алуға мүмкіндік береді.
Португалия фирмасы 80 еңбек бірлігі жұмсалған 1 бөшке шарапты Англияда
120 еңбек бірлігіне сатып және шығыны ... ... ... баға ... сатып алу арқылы Англияда 1,2 дана матаға ие болады. Басқаша айтқанда,
Португалияның ұтысы:
120 - 8 = 1,2 – 0,8 = 0,32 дана ... ... ... Англия да ұтады. Ол мата өндірісіне мамандану арқылы
оны Португалияда табысты сатқан жағдайда: егер Англия шарап ... ... ... тең бастапқы еңбек мөлшерін жұмсай отырып алатын 5/6
баррельмен салыстырғанда, 1 1 ... ... ... алу
8
мүмкіндігіне ие болады. Бірақ матаны сату үшін өндірмеген болар еді. ... ... үшін ... - 5 = 7 =0,29 ... ... 6 24
Егер елдер ... ... ... ... онда ... ... мата ... өндірушілерді күйзелтіп кетері сөзсіз. Себебі,
импортталған матаның өзіндік құнының төмен болуына сәйкес, ... да, ... ... ... ... төмен болады. Алайда,
Португалияның шарапқа, ал Англияның матаға мамандануы екі елге де ... ... ... ... ... да ... Сол ... өзі енді португалдықтарға неғұрлым арзан ағылшын матасын, ал
ағылшындықтарға көбірек арзан ... ... ... ... ... яғни ... ... өседі деген сөз.
Принцип негізінен әртүрлі екі тауардың бірлік өлшемдері ғана ... ... кез ... ... үшін де дұрыс болып шығады. Әрине, ол
статистикалық жағынан икемді, инфляция мен жұмыссыздықты ... ... ... де, ол ... ... ... елдегі өндірістің
салыстырмалы тиімділігін бағалауға және халықаралық ... ... ... ... ала ... мүмкіндік береді.
Рикардоның мысалында ұлттық еңбек өнімділігінде де, ... ... ... да ... ... бола қоймайды.
Елдер табатын пайда мамандану мен еңбек бөлінісіне ... ... ... ... жасаудан түседі.
Құрылымдық қайта құрудың пайдасын жақсырақ ұғыну ... ... ... ... ... жатыр деп болжам жасайық
(мемлекеттің отандық тауарлардың мүддесін шет ... ... ... ... ... португалдықтар жергілікті тігін өнеркәсібін
қорғау үшін кедендік тарифтерді талап етуде. ... ... ... ... ... және ... да шаралардың көмегімен ағылшын матасының
бағасы жасанды түрде жоғарылаған кезде тыйым салынбайтын сипатқа ие ... ... ... да баға көтеріліп кетеді. Ұлттық салалардың
рентабельділігі теңесетін болады. ... ... сала – ... ... капитал мен еңбек күшінің салааралық
ауысуына ынта болмайды. Шын ... ... ... ... ... ... қалған салаға жасанды қолдау көрсетілетін болады.
Мұның тағы бір жағымсыз салдары – сауда еркіндігіне ... ... ... ... ... тарифтер енгізілуі мүмкін. Мемлекеттік
қорғаудың ... ... ... мата ... ... тиімдірек деңгейде бағаны жоғарылатуы мүмкін.
Халықаралық саудадан түскен пайданың қатарына ... ... өсуі ... ... ... мен ... енгізу оның
төмендеуіне әкеліп соғады. Тұтынушылар жоғары бағаларға кез болып, тұтынуды
азайтады. Өйткені, бұл – сұраныс ... ... ... ұстанған елде тіпті табиғи ресурстары мол бола тұра, халықтың өмір
сүру деңгейі ... ал кей ... ... ... ... ... бұл таңданарлық жайт емес.
Д.Рикардо дүниеден кеткеннен кейін де, ... ... ... ... ... ... теориясы халықаралық еңбек бөлінісінде жалғыз
теория ретінде қала берді. Салыстырмалы ... ... түп ... ... оның ... жан – ... талқылау қажет.
2.2. Салыстырмалы артықшылық
теориясының мәні
Салыстырмалы артықшылықтар доктринасы сыртқы сауданың нәтижелерін
талдаудан ғана ... ... да ... жиі ... ... ... немесе
жеке адам өзінің салыстырмалы артықшылығы бар қызмет түрлерімен айналысқаны
тиімді, ал басқа қажеттіліктерін айырбас арқылы да өтей ... ... ... ... өте зор. Ұзақ уақыт бойы
экономикада негізгі теория болып ... ... де ... ... ... ... да абстрактты, өте қарапайым
болып келеді. Оны нақты өмірге жақындату үшін ... ... ... ... ... ... елдер емес, тек ел ішінде ғана мобильді ( ... ... яғни ... ... ... ... ... жұмыс
сапасы мен оның қарқындылығы өзгермеуі қажет.
2. ... ... ... ... ... және т.б. сауда – саттық
шығындарды есепке алмау керек.
3. Жаңа технология, жаңа сапалы машиналардың, ... ... т.б. ... ... ... өзгеруін ескерусіз қалдырмау қажет.
Рикардоның жолын қуған ғалымдардың зерттеулері бұл айырбас орын ... мен ... ... ... ... ... пен мата туралы мысал
бойынша (жоғарыда келтірілген мысалға байланысты) Португалия
әрбір баррель шарап үшін 9/8 дана ... көп алса ғана ... ... ... ... ... ... үшін 5/6 дана матадан көп бермесе ғана
саудадан пайда ... ойды ... келе ... 1 ... шарапқа кеткен еңбек шығыны
8/9 дана мата мен Англиядағы 0,8 дана матаның шығындарына тең ... ... ... ... тауар айырбасы осы шектерде іске асады.
Сонымен, халықаралық сауда, халықаралық мамандануды ынталандыру арқылы
әрбір ел үшін ... ... ... етуге болады: берілген тауар
көлемін ... ... ... ... ... ... ... дейінгі тұтынуға қарағанда, сонша тауарды тұтынуға мүмкіндік
береді.
Алайда мұнда ... шын ... ... ... жүретіні
ескерілмейді. Елдер өзара есеп айырбасу үшін бір ... ... ... ... ... ... ... айырбас бағамы
белгіленген кезде де сақталатынын дәлелдеді. Бұл жағдайда экспорт-импорт
төлемдерінің өзара сәйкессіздігі ... де орын алуы ... ... ... да бір елде ... ... өзгерту немесе барлық
бағаларға түзету енгізу арқылы ... Ал ... ... ... ... ететін жалпы нәтиже өзгеріссіз күйде
қалады.
Осы доктринаға сәйкес сауда-саттық қатынастары өндіріс жағдайларына
байланысты ... ... ... ... ... бұнда
тауарлардың қандай көлемі айырбасталатыны анықталмайды.
Берілген ... ... ... ... кеңейтілген диапозонын
қабылдауға болады. Португалдық шараптың 1 баррелі Англияда 80 адам-күнге
тең ақша сомасынан арзан, ... ... 120 ... ақша ... ... сатылуы мүмкін емес. Осыған ұқсас ағылшын
матасының Португалиядағы бағасы 90-нан 100 адам-күн ... ... ... ... ... сыртқы сауданың ұлттық байлыққа әсерінің және жалпы
сыртқы экономикалық қатынастардың себеп-салдарын талдаудың кең ... ... ... ... осы ... ... ... ма? Ол осы күнгі
сыртқы саудадағы ... ... ... бере ала ма? ... ... ... ... «иә» деп жауап беруге де болады. Әрине, ... ... ... ... да ... Олар салыстырмалы
артықшылық теориясының кемшіліктері ... ... ... ... Ол ... жоқ халықаралық маманданудың ең ақырғы деңгейіне алдын ала
болжам жасайды.
2. Ел ішіндегі табыс ... ... ... ... яғни
тұтастай алғанда, сыртқы саудадан қатысушы елдердің бәрі ұтады ... ... ... ресурстық күш – қуатының әртүрлі ... ... ... ... ... бөлмей, халықаралық сауданың маңызды аспектісін
ескерусіз қалдырады.
4. Өндіріс масштабындағы үнемдеу сияқты сауда себептерін қарастырмайды, ал
ол барлық көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... екенін түсіндіруге мүмкіндік бермейді.
5. Транспорттық шығындардың ескерілмеуі.
6. Техникалық өзгерістердің ... ... ... ... ... ... ... айырбасы.
8. Өндіріс факторларының ішінде тек еңбек факторын ғана алған. Қалған
факторларды ескерусіз қалдырады.
9. ... ... ... ... тұрғысынан қарастырады. Яғни,
жұмысшылар өндірістің бір ... ... ... олар ... ... ... жұмыс орнын бірден тауып алады да, жұмыссыздар ... ... ... ... ... ... атап ... қандай да бір ел болсын экспортқа салыстырмалы
жоғарғы өнімділігі бар тауар шығарады ... ... ... зерттеулер
арқылы дәлелденді. Мәселен, бұған венгр экономисі Бел Балластың 1951 ... ... сала ... АҚШ ... Ұлыбритания экспортына қатынасы
және осы екі елдегі еңбек өнімділігінің ара ... ... ... болады.
Рикардо теориясы бойынша, егер белгілі бір салаға байланысты АҚШ – тағы
еңбек өнімділігі жоғары болса, онда ол сол ... ... ... ... ... жасалынады.
Рикардо үлгісі тиісті тауарды экспорттау мүмкіндігіне ие болу үшін шет
ел ... ... ... сәл ғана болса да басымдылық таныту
керек екендігін ... ... ... ... ... осы елдегі басқа салалардан артық болуы тиіс. Мысалы, АҚШ ... сала ... ... ... жағынан басымдылыққа ие болған (
11-ден 336 пайызға дейін); ал Ұлыбритания АҚШ-қа қарағанда, осы салалардың
ішінен 12 ... көп ... ... ... ... ... тек
өнімділігі жағынан Ұлыбританиядан кемінде екі есе басым болатын ... ... қана ... экспорттан әлдеқайда көп.
Егер 2 тауарлы үлгіден басқа өнімдердің көптеген түрін шығару жағдайын
қарастыратын болсақ, онда ... ... ... ... ... ... жайт байқаған: егер тауар саны өте көп болса, яғни ... деп ... онда ... ... үлгі жеңілдейді.
Массачусетс Технология институтының ... ... ... 1977 жылы ... ... көп ... ... үлгісі үшін
Рикардо үлгісі құрастырылған.
Мысалы, отандық және шет елдік экономикада тек өндірістің бір ... - ... елде L және L* саны ... ... ... ... де көп көлемді тауарлар өндіріп, оларды тұтынуы мүмкін. Олардың
әрқайсысына өз нөмірін ... ... ... және шет ... ... бір ... ... еңбек
шығыны кететіні белгілі. Отандық экономикадағы Z тауары үшін a(z) еңбек
шығыны ... ... бұл шет ... ... үшін a*(z) ... белгіленеді.
Онда a*(z) / a(z) - өнім бірлігіне шаққанда, отандық және шет ... ... ара ... Біз оны A(z) / a*(z) / a(z) деп ... ... ... ... беріледі: бірінші нөмір А барынша көп
өндірілетін тауар үшін, ... ... А ... бойынша келетін тауар 2,
т.с.с. нөмірлерді иеленеді:
А(1) > А(2) > А(3) > ... ... ... салыстырмалы артықшылықтардың келуіне қарай
орналастырады. Қандай
тауар отандық, ал қандайы шет елдік экономикада ... ... ... ... ... еңбек ақының ара қатысына тәуелді. Отандық
шаруашылықтағы
Wa(Z) тауар өндірісінің шығындары Z; ... W – ... ... ... ... тап осы ... шығындар W*a*(Z). Егер:
Wa(Z) < W*a*(Z) болса, онда ол:
W/W* < a*(Z) / a(Z) – ке ... ... ... ... арзанға түседі деген сөз.
Бұдан:
A(Z) > W/W*.
Еңбек ақылардың ара қатысын W/W* ендіре ... ... ... анықтауға болады. Өндіру кезінде W/W* = A (‾Z) болатын
әлдебір шекаралық ‾Z тауар да бар. Нөмірлері ‾Z – дан аз ... ... ал ... ‾Z – дан көп ... шет елде ... ... ұлттар арасындағы сауда оларға қандай пайда әкелетінін
келесі екі әдіспен көрсетуге болады. Біріншіден, сауданы өндірістің жанама
әдісі деп санаған жөн ... ... ... ... өндірудің орнына
басқа бір тауар өндіріп экспортқа шығару ... оны ... аса ... өнім
түріне айырбастай алады. Осы қарапайым ... өзі кез ... ... ... ... ... оның ... « жанама өндіріс» бұл тауарды
тікелей өндіруге жұмсалатын еңбек шығындарынан аз шығынды қажет ететінін
көрсетеді. Екіншіден, ... ... ... ... ... кеңейте
отырып пайда әкелетініне көз жеткізуге болады.
Халықаралық сауда қатынастарына ... ... ... және
импортталатын тауарлар бағаларының арасындағы қатынас орнатылғаннан кейін,
«сауда шарттары» деген түсінік енгізу қажет. Сол арқылы ... ... ... ... ... ... индекс енгізіледі:
Сауда шартта- Экспорт бағасының
рының индексі = ... х 100 = Эи х ... ... ... ... ... 100-ден 105-ке өсуі сауда ... ... яғни ... белгілі бір көлемінің ақысын төлеу
үшін экспорттың азырақ көлемі қажет. Барлық елдер ... ... яғни ... және ... ... ... ... қолайлы арақатынас орнатуға тырысады.
Іс жүзінде сауда шарттары, біріншіден, баға өзгерісі салдарынан болатын
сұраныстың өзгеруіне байланысты. Сұранысы тұрақты ... ... баға ... ... артықшылыққа ие болады (мысалға,
мұнай өнімдері).
Екіншіден, сауда шарттары экспорттың немесе импорттың икемділігіне
қатысты болады. ... ... ... оны ... ... бағасының
өзгерісіне тез бейімделетін жағдайларда экспорттаушы ел бұл тауарға деген
сұраныстың өсуінен ... ... ... төмен. Осындай тауарлардың
үлгісі ретінде өндірісі сұранысқа ... ... мен ... ... сауда шарттары өндіріс шарттарының немесе тауар тұтынуының
өзгеруіне байланысты өзгеретін болады.
Сауда жағдайларының индексі елдің ... ... ... ... ... алайда оның бірқатар кемшіліктері де бар.
Олардың ішіндегі ең маңыздыларының бірі – ... ... ... ... ... өнім көлемін ескермейтіндігі. Басқаша
айтқанда, сауда жағдайлары жақсарғанына қарамастан, экспорттың ... ... ... ... ... ... ... төлем балансы нашарлауы
мүмкін.
Рикардоның үлгісі бойынша, саудадан түскен ұтысты бөлу қатысушы елдер
өндірген тауарларының ... ... ... Бұл ... үшін ... ... ... пен ұсыныстың әлемдік салыстырмалы
шамаларының ара қатынасын анықтау ... ... ... ... ... ... сәйкес келетіне сөзсіз.
Халықаралық еңбек бөлінісін негізге ала отырып, салыстырмалы артықшылық
теориясы ... ... да өз ... ... жоқ. Ол сыртқы
экономикалық саясатты ғылым негізінде құруға мүмкіндік береді.
Салыстырмалы ... ... ең ... ... ... ... ұғымды (яғни саудада бір мемлекет тек екінші
мемлекетті ... ... ... ғана ... таба ... жоққа шығара
отырып, саудаға қатысқан барлық ... ... қол ... ... ... табылады.
Қорытынды
Сөйтіп біз Д.Рикардоның жай үлгісін қарастырдық, яғни ... ... ... ... сауда жасауға қалай алып келетінін және бұдан
белгілі бір пайда табуға болатынына көз ... ... ... ...... бірден бір факторы және елдер оның әр түрлі елдердегі
еңбек өнімділігі бойынша бір-бірінен ... ... ... және салық салудың принциптері» ... ... ... экономика ғылымының дамуына өз үлесін қосқан,
халықаралық саудаға арналған, тұңғыш рет тарихта қисындап ... ... ... ... ... ... ... жергілікті еңбек салыстырмалы түрде
тиімді қолданатын тауарларды экспортқа шығарады және бұл еңбек ... ... ... ... импорттайды. Басқа сөзбен айтқанда, сол
және өзге де елдердегі өндіріс сипаты салыстырмалы артықшылықтар арқылы
анықталады.
Бірақ ... ...... ... ... бірі ... ... құн теориясынан бастап, экономикалық өсу
мен эволюцияға дейін өз ... ... ... ... ... ... ... болашақтағы «қалыпты жағдайға» қарай
қозғалуда деп санаған.
Д.Рикардоның зерттеулері мен еңбегі ... ... әсер ... ... және салық салудың принциптері» жарыққа шыққаннан кейін, жарты
ғасырдан астам ... бойы ... ... ... экономикалық еңбектер
Д.Рикардоның жұмысына байланысты анықтамалар және көзқарастардан тұрды.
Социалистік революционер Карл Маркс және либералды ... ... ... ... ... әртүрлі экономисттер Рикардоның теорияларын
қолдана отырып, өз жұмыстарындағы алғашқы қадамдарға бел буған.
Қазірдің өзінде де ... мен ... ... ... ... ... ... Г.Н.Доғалова. «Халықаралық экономика». Алматы, «Экономика», 2000
.
2. Р.Е.Елемесов. ... ... ... ... ... 2002.
3. Н.Қ.Мамыров, Д.М.Мадиярова, А.Е.Қалдыбаева. «Халықаралық экономикалық
қатынастар».
4. Майдан-Әли Байгісиев. «Халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... ... Москва, «Международные отношения»,
1998.
6. Н.А.Миклашевская, А.В.Холопов. «Международная экономика». Москва, «Дело
и Сервис», 2000.
7. Интернет. {[ ... ; ... ] ... ... ... }
8. ... ... мирохозяйственных связей». Москва, 1992.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Д. рикардоның экономикалық ілімі6 бет
Д. Рикардоның экономикалық ілімдері. Рикардоның «Саяси экономия және салық салудың бастамасы» еңбегі5 бет
Жарнама. Өткізуді ынталандыру16 бет
Жеке мүліктік емес игіліктер29 бет
Желілердің құрылымы20 бет
Жыраушы тұлғалар3 бет
"Сегнетоэлектриктер және пьезоэлектриктер туралы негізгі мағлұматтар."4 бет
Activ studio жалпы мағлұмат70 бет
Delphi ортасы туралы мағлұмат31 бет
Excel программасы туралы жалпы мағлұматтар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь