Биологиядан білімді қорытындылау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. БІЛІМ БЕРУДІҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРЫЛЫМЫНА ҚЫСҚАША СИПАТТАМА ... ... ... ... .5
1.1 Білім мен дағдыны бақылау мен бағалау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Білімді меңгерту әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.3 Сабақты талдау әдістері мен оған қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ..30

2. БИОЛОГИЯДАН БІЛІМДІ ҚОРЫТЫНДЫЛАУ САБАҒЫНЫҢ ӘДІСТЕМЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
2.1 Оқушылар білімін қорытындылау және деңгейін анықтау әдістері ... ... ... ..43
2.2 Білімді қорытындылауда тест тапсырмаларын қолдану әдістері ... ... ... ... ...47
2.3 Білімді қорытындылау сабағын жетілдіру әдістерінің дидактикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50
1.сабақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .65
2.сабақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .70

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...72
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .75
КІРІСПЕ


Сабақ – оқытудың басты формасы. Сабақ сапасын артыру – барлық мұғалімдерді толғандыратын маңызды мәселе. Бұл ретте білім деңгейінің төмендеу себептерінің бірі – күнделікті сабақ өткізудің стандартты, бір мәнді, шаблонды, көптеген мұғалімдердің сабақ үрдісін түгелдей дерлік жаулап алған дәстүрлі бір сарынды сабақтарда деп айтуға болады. Күн сайын өтетін жаңа сабақты түсіндіру, үй тапсырмасын сұрау және қорытындылау сияқты жаттанды кезеңдерден тұратын дәстүрлі сабақ оқушыларды жалықтырары, білімге ынтасын төмендетері сөзсіз. Сондықтан әр мұғалім өз жұмысында сабақты жандандырудың әдіс-тәсілдерін іздестіруі, бұған оқушыларды тарта білуі, олардың белсенді шығармашылық жұмыстарын ұйымдастыра білуі - міндет. Ұтымды ұйымдастырылған жаңа әдіс-тәсілдер сабақты жандандырады, оқушылардың білімге қызығушылығын арттырады, оқу үрдісін жетілдіре түседі. Білім берудің негізгі мақсаты – білім сапасын көтеру болса, бұл ретте мақсатқа жетудің басты шарты - өзара белсенді ұйымдастырылған сабақ. Жаңа білімді оқушының өз бетімен алуына бағытталған дамытушылық сипаттағы сабақ үлгілері мұғалімнің жеке іс-тәжірибесінен әдістемелік көмекші құрал ретінде ұсынылып отыр.
Елімізде қазіргі таңда білім беру жүйесінде болып жатқан өзгерістерге орай, 12 жылдық білім беруге көшу табалдырығында тұрған сәтімізде, Президентіміз Н.Назарбаевтың еліміздің бәсекеге лайықты 50 елдің қатарына кіруі туралы жолдауының талаптарына сәйкес мұғалімге атқарар істер де көп, көтеретін жүк те ауыр. Бұл республикамыздағы жаңа білім концепциясына сәйкес пәндерді оқып үйрену оқушының өз бетімен жұмыс істеуін, оқушының жеке тұлғалық қасиеттері мен шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған үрдіс әрекетінде осының бәріне жетекшілік ететін, оқушы мен мұғалімнің арасындағы қарым – қатынастарды реттеп отыратын, өзінің іс - әрекетінде де барлығын түбегейлі жаңаша жасауы керек болатын, ізденгіш, талап қойғыш, кәсіби шеберлігі кемелденген, оқыту әдістемесінің барлық түрлерін меңгерген жан – жақты дамыған тәжірибелі мұғалім болу керектігін білдіреді. А.Дистервегтің баға беруінше – «нашар мұғалім оқушыға ақиқатты өзі береді (барлығын өзі айтып, түсіндіріп береді), ал жақсы мұғалім оқушының ақиқатты өзі іздеп табуын үйретеді».
ӘДЕБИЕТ
1. «Қазақстан мектебі» №12
2. «Білім кілті» №4-6
3. «Энциклопедия для детей» Москва, 2001
4. «Биология» журнал №1, 2010
5. Аквилева Г.Н. «Методика преподавания естествознания в средней школе» – М., 2004 г.
6. Булашбаева А. Жаңа технологиялар әдістері. Биология және салауаттық негізі. 2006. №6, 39-40 б.
7. Богданова Т.Л. «Биология», Москва, 1998
8. Бозбаева Г. Оқыту әдіс-тәсілдерінің тиімділігі. Биология және салауаттылық негіз. 2006. №5, 48 - 51 б.
9. Булашбаева А. Жаңа технологиялар әдістері. Биология және салауаттылық негіз. 2006. №6, 39 - 40 б.
10. Жанпейісова М.М. «Модульдік оқыту технологиясы» Алматы, 2006
11. Исманбетова М. Модульді оқыту. Биология және салауаттылық негіздер. 2006. №3, 30 – 34 б.
12. Кеңесбаев С.М. Жоғарғы педагогикалық білім беруге болашақ мұғалімдерді жаңа ақпараттың технологияны пайдалана білуге даярлаудың педагогикалық негіздері. Автореферат канд. дисс., Түркістан 2006.
13. Меңжанова А.К. Педагогикалық пәндерді оқыту әдістемесі. 1996ж. 160 б.
14. Г. Жүнісқызы. Биология оқыту әдістемесі. Биология және салауаттылық негіз. 2003. №4, 9 – 17 б.
15. Қуанбаев Б. Оқытудың педагогикалық жүйесін технолгиялық негізде жетілдірудің дидактикалық негіздері. Автореферат канд. дисс. 2006.
16. Жылыбаев Ж. О. Педагогические условия формировние здорового образа жини учащихся инновационных школ. Автореферат канд. дисс. Астана 2004.
17. Түркіменбаев Ә.Б. Қоғамдық – гуманитарлық бағыттағы мектептерде жататылыстану пәндерін интерграциялап оқыту процесінің педагогикалық шарттары. Қазақстан мектебі. 2005. №7 9 – 12 б.
18. Селевко Г.К. Педагогические технологии на основе дидактического и методического усовершенствования / Г.К.Селевко. – М: НИИ школьных технологий Народного образования, 2005. – 288с.
19. Смирнов В.А., Соломин В.П. Новые технологии на уроках биологии. Учебное пособие. — СПб.: Образование, 1997.
20. Степанян Е.Н. «Методика преподавания естествознания». – Москва, 2007 г.
21. Строганов В.И. «Природа. Введение в биологию и экологию. Методика для учителя», второе издание, Москва, « Вентана – Граф»,2005г.
22. Сухова Т. С. «Технологии развивающего обучения на уроке биологии» Москва, «Вентана - граф», 2001 г.
23. Сухова Т.С. «Урок биологии. Библиотека учителя.» Москва, «Вентана – Граф», 2001г.
24. Журнал «Биология в школе» № 3, 2005 г.
25. Қалмақбаева, Б. С. XXI ғасырдағы қосымша білімнің жаңа көкжиегі / Б. С. Қалмақбаева
26. Морозоев С.С. Оригинальные способы активизации знаний учащихся на уроках биологии / С.С.Мирозоев // Первое сентября. – 2005. №18.
27. Обаев С.Н. Биологияны оқыту әдістемесі (жалпы бөлім) / С.Н. Обаев, А.Кисымова. – Алматы:Абай атындағы ҚазҰПУ баспаханасы,2010. - 80 б.
28. Пономарева И.Н. Общая методика обучения биологии / И.Н.Пономарева. – М: Академия, 2003. – 266с.
29. Пономарева И.Н. Общая методика обучения биологии: учебно-методическое пособие для студентов педагогических ВУЗов / - М.: Академия, 2003. - 272 с.
30. Козина Е.Ф.«Методика преподавания естествознания». – Москва. 2003 г.
31. Калинова Г.С. Методика обучения биологии (6 – 7 кл.) – М.: Просвещение, 1987.
32. Верзилин Н.М., Корсунская В.М. Общая методика преподавания биологии. 4-е изд. - М.: Просвещение, 1983. - 383с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................................................3
1. БІЛІМ БЕРУДІҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРЫЛЫМЫНА ҚЫСҚАША СИПАТТАМА.................5
1.1 Білім мен дағдыны бақылау мен бағалау
әдістері............................................5
1.2 ... ... ... ... ... мен оған қойылатын
талаптар..................................30
2. БИОЛОГИЯДАН ... ... ... ... ... білімін қорытындылау және деңгейін анықтау
әдістері..............43
2.2 Білімді қорытындылауда тест тапсырмаларын ... ... ... ... жетілдіру әдістерінің дидактикалық
негіздері...................................................................
...................................................50
1-
сабақ.......................................................................
..................................................65
2-
сабақ.......................................................................
..................................................70
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................72
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.........................................................75
КІРІСПЕ
Сабақ – оқытудың басты ... ... ... ...... ... ... мәселе. Бұл ретте білім деңгейінің
төмендеу себептерінің бірі – күнделікті ... ... ... ... ... ... мұғалімдердің сабақ үрдісін түгелдей дерлік
жаулап ... ... бір ... сабақтарда деп айтуға болады. Күн сайын
өтетін жаңа сабақты түсіндіру, үй ... ... және ... ... ... ... ... сабақ оқушыларды жалықтырары,
білімге ынтасын ... ... ... әр ... өз ... жандандырудың әдіс-тәсілдерін іздестіруі, бұған оқушыларды тарта
білуі, олардың белсенді шығармашылық жұмыстарын ұйымдастыра білуі - ... ... жаңа ... ... ... ... қызығушылығын арттырады, оқу үрдісін жетілдіре ... ... ... ...... ... ... болса, бұл ретте мақсатқа
жетудің басты шарты - өзара белсенді ... ... Жаңа ... өз ... ... ... дамытушылық сипаттағы сабақ үлгілері
мұғалімнің жеке іс-тәжірибесінен әдістемелік көмекші құрал ретінде ұсынылып
отыр.
Елімізде қазіргі ... ... беру ... болып жатқан өзгерістерге
орай, 12 жылдық білім ... көшу ... ... ... ... еліміздің бәсекеге лайықты 50 елдің қатарына
кіруі туралы ... ... ... мұғалімге атқарар істер де көп,
көтеретін жүк те ... Бұл ... жаңа ... концепциясына
сәйкес пәндерді оқып үйрену оқушының өз бетімен жұмыс істеуін, оқушының
жеке тұлғалық ... мен ... ... ... бағытталған
үрдіс әрекетінде осының бәріне жетекшілік ... ... мен ... қарым – қатынастарды реттеп отыратын, өзінің іс - әрекетінде де
барлығын түбегейлі жаңаша жасауы ... ... ... ... ... ... ... оқыту әдістемесінің барлық ... жан – ... ... ... ... болу керектігін білдіреді.
А.Дистервегтің баға беруінше – «нашар мұғалім оқушыға ақиқатты өзі береді
(барлығын өзі ... ... ... ал жақсы мұғалім оқушының ақиқатты
өзі іздеп табуын үйретеді».
Қазіргі кезде оқушының ой - ... ... ... ... ... ... практикада қолдана білуге баулу, әртүрлі ғылыми
әдебиеттерді пайдаланып, өзінің білімін ... ... ... мән ... ... ... ... стандартта орта білім беретін
мектептерде әрбір шәкіртті жеке ... деп ... ... өз сұраныстарына,
мүдделеріне сай оқыту мен тәрбиелеудің сан қилы ... ... ... Бұл ... ... ... ... оқушыларды өз
бетінше білім алуға, өзін-өзі дамытуға, ұйымдастыруға үйрету мәселелеріне
көп көңіл бөлуді ... ... ... атқару жолында басқа пәндер мен қатар биология пәнінің
атқаратын рөлі де зор. Себебі биология ... ... ... оның ... ... ... заманғы ғылыми танымның тұғыры. Дегенмен,
қазіргі уақытта орта ... ... ... ... ... қоры аздық
етіп отыр. Осының салдарынан биология сабағында, бұрынғы кездегідей
лабораториялық ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың биология пәніне деген қызығушылығын және оны
оқыту сапасын қалай арттыруға болады? деген сұрақ туады.
Менің ойлауымша, бұл ... ... ... жолы ... әдістемесінің ең тиімді, ұтымды тәсілдерін қолдану, берілген
мағлұматтарды оқушының ... аз ... ... ... ... ету және биологияны оқытуда дидактикалық материалдарды қолдану
әдістерін пайдалануға болады.
Зерттеу объектісі: орта мектепте биология пәнін ... ... ... ... ... дидактикалық материалдар мен жаңа
технологиялар.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... сабағын жетілдіру жолдарын көрсету;
Дипломдық жұмыстың міндеттері:
• Білімді меңгерту, қорытындылау және ... ... ... беру;
• биология сабағында қолданылатын әр педагогикалық технологияның тиімді
жақтарын бөліп алу;
• дидактикалық материалдарды қолдана оқыту арқылы ... ... ... жолдарын анықтау.
Зерттеу әдістері: бақылау әдісі, салыстыру әдісі, анкета жүргізу,
тестілеу. Оқытудың дәстүрлі ... ... ... және ... белсенділігі мен өзіндік ойлауын қамтамасыз ететін жаңа ... ... беру ... көшу ... білім берудің стратегиялық
бағыттарының бірі болып табылады.
Дипломдық ... ... екі ... ... ... ... тізімінен тұрады.
1. Білім берудің әдістемелік құрылымына қысқаша сипаттама
1.1 ... мен ... ... мен бағалау әдістері
Білім мен дағдыны бақылау мен ... ... мен ... оқу ... меңгергенін тексеру және бағалау – оқыту
нәтижелерін бақылау, оқу ... әр ... ... ... ... ... ... және бағалау оқушының білім алуына көмектесіп, оның
және мұғалімнің білім ... ... ... ... ... ... ... деңгейінен хабар алып, оның танымдық жұмысын ұйымдастыруға
негіз жасайды. Мұғалім өз жұмысындағы ... мен ... ... ... әдістерін толықтырып, түзетіп, жеке оқушылармен жұмыстың
жолдарын және құралдарын ... ... ... меңгерілуі
деңгейін анықтайды.
Оқушы тақырыпты қаншалықты деңгейде меңгергенін ... Егер ... онда ... өз ... терең, жан-жақты және дұрыс бағалай
алмайды. ... баға ... соң ... ... үйдегі жұмыстарын
жетілдіруге, жақсы сапаларын дамытуға, ... ... ... ... ... алады.
Білім, іскерлік және дағдыларды тексеру және бағалау тәрбиеге де ... ... өз ... ... сәтсіздіктері туралы ой-пікірлері
қалыптасып, қиындықты жеңуге ұмтылады. Баға ... өзі ... ... ... ... және ... мемлекеттік маңызы бар. Мектептің,
мұғалімдер ұжымының жұмысын ... ... ... ... қарап бағалайды. Мектеп әкімшілігі, қалалық, аудандық, облыстық
білім беру ісін басқару органдары, Білім және ... ... ... ... ... және мұғалімдердің жұмысының жетістіктерін
және кемшіліктерін білу үшін бақылау және ... ... ... ... ... ... тексерудің және бақылаудың жүйелілігі, тұрақтылығы, міндеттілігі.
Бұл талапты орындамау оқушылардың ... ... ... ... ... кері әсер ... ... оқушы өзінің білімінің, іскерлік дағдысының бағаланатынын
түсіну керек. Егер ... ... және ... ... ... ... түрде енсе, онда оқушы мұғалімнің сұрақтары мен
тапсырмаларына жауап беруге ... ... ... ... ... және дағдылары мемлекеттік ... ... ... Бағдарламаны меңгеру - білімді
бағалаудың негізгі өлшемі. Мұғалім оқушының қосымша біліміне, оқыған
қосымша әдебиеттеріне кеңес, нұсқау, беріп, баға ... ... ... және ... ... ... және бағалау
арқылы, білімдерінің жалпы және ақыл-ой ... жеке ... ... ... ... әсерін білу;
➢ білім, іскерлік, дағдыларды түрлі тәсілдер арқылы тексеру;
➢ байқалған ... ... өзі ... ... ... білімдерін бақылап, бағалауға, кемшіліктерді
жоюдың әдістемесі мен тәсілдерін білуге үйретуі;
➢ бағаны әділ қойылуы;
➢ оқушының өзін-өзі және ... ... және ... әр ... ... ... мұғалімнің және оқушылардың баға
беруі;
➢ бақылау-бағалау процесінің ... ... оқу ... ... ... болуына көмектесуі.
Оқушылардың оқу жұмысын күнде бақылап отыру. Бұл әдіс арқылы ... ... ... ... қабылдайтынын және түсінетінін,
тәжірибелік іскерлік және дағдыларға машықтандыру кезінде өз бетімен атқара
алатын ... ... ... ... ... білімді
жүйелі алуын қадағалайды. Бақылау ... ... ... жеке ... ... ... өз жұмысында қолданып,
оқушылардың білімдерін дұрыс тексеруге және бағалауға мүмкіндік алады.
Ауызша жауаптар алу үшін ... ... ... ... міндеттер қояды.
Ауызша сұрау оқушылардың білімін тексеріп бағалау үшін жиі қолданылады.
Бұл әдіс арқылы мұғалім оқушыларға оқылған материал бойынша ... ... ... ... ... ... түсінгендерін анықтайды.
Кейде балалардың білімін ауызша тексеруді әңгімелесу деп атайды. Мұғалім
бір оқушыға ... ... ... ... ... ... білімінің
тереңдігін, жүйесін көрсетеді. Бірақ оқушылардың білімін ... ... де бар, ... оған көп ... ... 45 ... ... 3-4
оқушының ғана білімін тексеруге мүмкіндік береді.
Ауызша тексерудің жетілдірілген түрі жаппай тексеру. Бұл әдіс арқылы
мұғалім оқылған материалды ұсақ ... ... ... ... ... білу үшін ... ... беріп, олардың білімдерін тексеріп,
көп оқушылардың ... ... ... ... ... ... тексеру
арқылы оқушыларға әділ баға қою қиын, себебі ... ... ... ... ... ... білімін анықтау қиын.
Ауызша сұрауға сабаққа үнемі қатысып отырған ... ... ... де ... ... өз жолдасының жауаптарын толықтырған,
нақтыландырған және тереңдеткен оқушылар, мысалдар ... ... ... ... кезінде қойған сұрақтарына жауап берген, жаңа
тақырыпты тез түсінген балалар ұпай ала ... ... ... ... ... 4-8 ... ұпай ... олардың танымдық белсенділігіне
және зейініне жақсы әсер етіп, баға қорын ... ... 5 ... шкала бойынша қойылады. Жақсы оқитын оқушылар оқу
жұмысында үлкен белсенділік танытады, сондықтан ... ... қиын ... та ... ... да ... соңында баға қойылатыны ескертіледі.
Жазбаша сұрау бастауыш мектепте сирек қолданылады, ... ... ... ол ... ... ... оқушылар әлі жазуға дұрыс
үйренген жоқ. 2-3 сыныптарда жазбаша әдіс арқылы ... ... ... ... ... ... ... негізгі және жоғары сатыларында
білімді ... ... ... ... айналады. Жазбаша білім
тексеру әдісін көбіне өздік жұмыс деп атайды. Бұл әдіс ... ... ... ... 10-12 минут ішінде орындалатын
тапсырмаларды жазып қояды. Жауаптардың қорытындыларын ... ... бір ... көп оқушылардың білімдерін бағалауға болады.
Жазба жұмыстары үйде және сыныпта орындалады. ... ... ... ... ... ... ... сурет салдырады,
сызба, диаграмма сыздырады, картамен жұмысты бағалайды.
Бақылау жұмысы. Оқу ... ... ... ... өтіп болған соң жазбаша немесе тәжірибелік бақылау ... ... ... мұғалім оқушылардың оқылған материалды
меңгергенін анықтау мақсатымен жазба ... ... Егер ... не ... ... меңгермесе, онда бақылау жұмысы жүргізілмейді,
оқу материалын меңгерту бағытында еңбектенеді.
Оқушылар бақылау жұмысына ... ... ... бақылау жұмысы
болатынын бір-екі апта бұрын хабарлап, дайындық жұмыстарын ұйымдастырады.
Мысалы, бақылау жұмысына ұқсас тапсырмалар орындау және ... ... ала бір ... ... жүргізіп, оқушылардың болашақтағы бақылау
жұмысына дайындығын тексереді.
Бақылау жұмысы кезінде оқушылардың ... ... үшін ... түрлі-
түрлі тапсырмалар беріледі.
Бақылау-тексеру жұмыстары арқылы оқушылар жаңа есептер шығарады,
олардың білімдері, ... ... ... ... диктанттар,
мазмұндамалар, шығармалар жазылып, бұйымдар әзірленіп, сурет салынып, сызба
жұмыстары жүргізіледі, баяндама, рефераттар оқылады.
Оқушылардың дайындығын ... ... ... тексеру
Зертханалық жұмыстар арқылы тексеру физика, химия, биология, еңбек
пәндерінде оқушыларға ... ... ... тәжірибе жасатып,
шамаларды өлшету үшін қолданылады.
Қысқаша зертханалық жұмыстар жасағанда оқушыларға өлшейтін құралдар
арқылы ... ... ... ... ... кезінде оқушылар екі топқа бөлінеді.
Сыныптың бір тобы жазба ... ... ... ... ... ... керекті іскерліктері мен дағдылары ... ... ... ... бір ... ... тақырып бойынша
өткізуге болады. Оқушыларға олардың ... ... ... ... ала айту ... ... ... әркім өз бетімен
орындайды, жұмысқа ... ... ... оны ... ... оларды үстелдің үстінен алғызуға ... ... ... ... ... сызбасын сызады, тәжірибе өткізеді, тақтадағы
сұрақтарға жауап береді. Әрбір сұрақ ... ... ... бағытталған. Жұмыс кезінде мұғалім ... ... ... ... жазып отырады.
Бақылау-зертханалық жұмысқа жазбаша есеп және мұғалімнің ... ... баға ... ... ... ... көбейту үшін баспа
әрпімен терілген дәптерлерді, ... ... ... бригадалардағы жұмыста ... ... ... ... ... – мұғалімнің оқушылардың іс-әрекетін жүйелі
түрде ... ... ... ... аспаптар мен қондырғыларды
дұрыс қолдану, мектеп жанындағы ... ... ... жүргізу
бағаланады.
Тәжірибелік жұмыс мазмұнына жетіспейтін жабдықтарды, материалдарды
құралдарды өз ... ... ... оқу және қайталау, жұмыс орнын
ұйымдастыру, техниканы және технологияны есептеу, қондырғыларды жинақтау
және ... ... ... ... ... әзірлеу, эксперимент
өткізу, құрастыру жұмыстарын жасау, қауіпсіздік техникасын, ... ... есеп ... еңбек төртібі енеді.
Әр оқушының тегі, аты-жөнінің тұсына жұмыс ... ... ... ... ... ... ... қорытынды баға шығарылады. Мұғалім
жұмыс кезінде жіберілген кемшіліктерді айтып, әр ... дер ... ... ... ... әдістері. Кейбір мектептерде білімді автоматты түрде
тексеретін ... ... ... ... сұраққа дұрыс жауап
берілсе, қызыл шырақ жанады. Мұғалім оқушының біліміндегі ... ... ... ... оқу ... қолданылады. Машинада
бірнеше сұрақтардың жауаптары болады. Машина 3-5 жауаптың біреуінің дұрыс
екенін хабарлап, оқушы қате ... ... ... ... ... ... ... айтады. Оқу процесіне электрондық-есептейтін техникалар,
компьютерлер көптеп енгізілуде. ... ... ... ... ... ... ... бақылау әдістері. Өзін-өзі бақылау әдістері - оқушылардың оқу
жұмысының маңызды элементі. Үй жұмысын оқушының өзі ... ... ... ... оның ... ... ол жоспармен мәтіннің негізгі ойын
айтып беру, әр ... ... ... ... ... істеу, мәтін
бойынша сұрақтар құрастырып, оған жауап беру.
Оқушылардың үй жұмысын ...... ... негізгі әдістердің
бірі. Күнбе-күнгі тексеру жақсы нәтиже береді. Бұл әдіс арқылы ... ... ... ... ... біліміндегі кемшіліктерді
анықтап, келесі сабақтардың жоспарларына түзету ... ... ...... үй ... ... ... тексеру. Оқу
үлгерімі нашар оқушылардың дәптерлерін үнемі ... ... ... дәптерлерін кейде тексеруге болады. Кейде сабақтың ... ... тез ... ... ол үшін ... жаттығу жазып, немесе шағын
өздік жұмыс орындап жатқан кезді пайдаланған дұрыс. ... тек ... ... ... қате ... ... ... жетпейді.
Сондықтан осындай тексеруден кейін нашар оқушылармен жұмыс істеледі.
Кейбір мұғалімдер ... үй ... ... ... Бұл
тәсілдің екі нұсқасы қолданылады: 1) оқушылардың бір-бірінің дәптерлерін
тексеруі; 2) бір оқушының тақтаға үй жұмысын жазуы (Бұл ... ... ... ... ... ережелерді қайталайды, басқа тапсырмаларды
тексереді). Оқушының тақтадағы жұмысына қарап, ... өз ... ... ... бітірер алдында басқа тәсілдер қолданылады. Жаппай
сұрау арқылы оқушылардың ... ... ... ... ... ірі ... курстың бөлімдерін немесе
тұтас курсты оқып үйренудің қорытындылары шығарылады. Оқушылар монолог
түрінде жауап бере ... ... ... және ... ала әзірленген
сұрақтар, тапсырмалар арқылы да оқушылардың білімдері тексеріледі.
Белгілі бір тақырып бойынша ... оқу ... ... ... учаскесінде өсімдік өсірген, шеберханада бұйым жасаған, өтілген
курс бойынша реферат ... ... ... қойылып, сапалы жұмыстар
есептеледі. Жұмыстың түріне ... жеке ... ... ... ... баға ... ... топ және ұжымға оқу-тәжірибе учаскесінен
жақсы өнім алғаны үшін "есептелді" деген ... ... - ... ... ... мемлекеттің бақылау жасау
құралы. Емтихандар ... беру ... ... және ... Олар ... ... қорытындылауға және жүйелеуге
көмектесіп, оқытудың беріктілігі принципін жүзеге асырып, оқушыларды саналы
тәртіпке үйретіп, ... ... ... ... оқу жұмысының
сапасын көтерудің тиімді құралы болып табылады.
Емтихан жылы шырайлы жағдайда өту үшін ... ... ... ... Тек қана ... тапсырмалардың, есептердің мазмұны
туралы айтылмайды.
Тексеруден диагностикаға көшу. Оқытудың әр бөлігін ... соң оның ... білу үшін ... ... - ... ... ... және нәтижелері туралы
ақпарат алу тәсілі. Мектептегі диагностиканық міндеттері:
• оқушылардың даму ... және ... ... ... ... ... психикасының жұмысы, дамуы);
• оқыту процесінің барысын және нәтижелерін талдау (білімнің ... ... ... ... дағдыларды қолдана білуі, ой ... ... ... ... іс-әрекет тәсілдерін білу);
• тәрбие барысын және оның нәтижелерін талдау ... ... ... ... тексеруден гәрі диагностика туралы көп айтылуда? Дәстүрлі тексеру
әдістері неге ... ... Бұл ... ... ... ... тәрбиеде талдау, тексеру және бағалаудың объектісі оқушының
еңбегі болса, енді жаңа жағдайда мұғалім мен ... ... ... нәтижелері талданады. "Енді жоспарланған көрсеткішке неге толықтай
жете алмадық?" - ... ... ... беру ... "Оқыту процесі тиімді болу
үшін не істеу керек?" - деген сұраққа диагностика жауап береді.
Диагностика нәтиже мен процесті ... ... ... ... ... ... ... оқушының мүмкіндігі, қабілеті және
икемділігі ... ... ... ... ... жағдайлар
ескеріледі. Тексеру оқушының "оқығым келмейді" деген пікірімен ... ... ... санасады, оқушының оқуға ынтасын арттыру тәсілдерін
табады. Мысалы, тексеру арқылы 3-сыныптың оқушысы ... ... ... ... ... оған "өте жақсы" деген баға қойды және
мадақтады. Процесс те, ... де ... ... Тек қана ... "өте жақсы" баға алғаны есте сақтау қабілетінің ... ... оның ... ... қабілеті нашарлығын анықтайды.
Мұғалім кемшілікті жою мақсатымен оқушыға түрлі тапсырмалар береді.
Дәстүрлі тексеру нәтижелерді бағалап, ... ... ... ... оқушылардың білім, іскерліктері тексеріліп бағаланады,
сандық мәліметтер талданады, бағыттар ... одан арғы ... ... үшін ... ... және әдістемелер қолданылады.
Мысалы, дәстүрлі тексеру, бағалау әдістерімен қатар тест әдісі, ... ... ... сапаларын, атап айтсақ, есті, зейінді, ақыл-ойды,
т.б. зерттеу, жеке оқушылармен жұмысты ... ... ... ... ... ... педагогикалық қатынастар жүйесіндегі
оқушыны ... ... ... мүмкіндік беретін әдістер мен
әдістемелердің жиынтығы.
Дәстүрлі тексеру әдістері диагностика арқылы ... ... ... ... ... ... Диагностика оқушыларды "орташа",
"үздік" деп бөлмей, ... ... ... ... дәл, ... болу ... Барлық мұғалімдер гуманистік идеяларды
мойындағанда ғана диагностика арқылы әрбір оқушы туралы ақпараттар жиналып,
оның қабілетін, ... ... ... ... ... білімдерін тексеру, бағалаумен байланысты әлі шешілмеген
мәселелер көп. Гуманистік педагогикада бірінші ... оқу ... ... және нәтижелері туралы ақпараттар алудың ... ... ... ... ... ... ... жолдарын табу үшін
талдайтын диагностика тұрады. Диагностика керекті ақпаратты алудың қосымша
тәсілі ретінде тексеру және ... ... ... ... ... ... тексеру,
бағалау педагогикалық технологияның ежелгі бөлігі диагностикалық құрамына
кіреді. Бақылаусыз, тексерусіз оқытуға бола ма? ... оқу ... ... әдісіне байланысты екенін дәлелдеп отыр.
Мектеп өміріндегі ... ... ... білім,
іскерліктерді бақылау және бағалауды жетілдіруді талап етеді.
Оқыту нәтижелерін бағалау. Бақылау – білім, ... ... және ... Тексеру – бақылаудың бір бөлігі, негізгі дидактикалық
қызметі мұғалім мен оқушы арасындағы кері ... ... ... ... ... ... ... мұғалімнің ақпарат алуы,
білімдегі кемшіліктерді дер ... ... ... ... ... оқыту, тәрбиелеу, дамыту, ынталандыру. ... ... ... ... деңгейін, оның сапасын, оқу еңбегінің көлемін анықтау.
Бақылау арқылы ... оның ... баға ... ... ... журналына бағалар қойылады. Әділ бағаның ықпалымен оқушылар
дұрыс баға беруге үйренеді. Үлгерімді диагностикалау мен бақылаудың ... ... ... ... Баға әділ ... ... тестілердің (тапсырма, сұрақтардың) мазмұны ғылыми
әдістермен жасалып, мұғалімдер мен ... ... ... қарым-қатынас
болу керек.
Жүйелілік принципінің талабына сәйкес диагностикалық бақылау ... оны ... ... ... жүру ... ... сәйкес барлық оқушыларды бір өлшеммен сынақтан
өткізіп, бағаны талдап қойып, тестілердің нәтижелері талқыланады.
Тексеру жүйесіндегі бірінші ... ... ... ... Ол оқу ... ... ... оқушылардың өткен оқу жылындағы
білімдері немесе 1-сыныпқа ... ... ... ... Тексеру нәтижелеріне ... ... ... ... жоюға бағытталған оқу жұмыстары жүреді.
2-бөлім: әр тақырыпты меңгеру процесін күн сайын тексеру.
3-бөлім: жаңа ... ... ... бұрынғы оқылған материалдарды
қайталау, қайта тексеру, білімді бекіту.
4-бөлім: оқушылардың ... ... ... ... ... бойынша мезгіл-мезгіл тексеру.
5-бөлім: дидактикалық процестің барлық ... ... ... ... әр ... ... оқу ... соңында
тексеру.
Кешенді тексеру арқылы оқушылардың әр түрлі пәндерден алған білімдерін
қолдана білуі анықталады.
Жетістікті тестілеу - ... әділ ... ... ... ... ... еніп жатқан тест. Тест ... ... ... ... ... - ... ... деңгейін анықтау үшін қолданылатын
тапсырмалардың жиынтығы. ... ... ... ... - оқушының
оқыту және тәрбие арқылы қандай деңгейге жеткенін анықтау.
Дұрыс құрылған тестілер көптеген ... ... ... көп ... ... сұрақтары қысқа, нұсқа болады.
Тестілердің түрлері:
➢ Ақыл-ой қабілетін, ... ... ... ... ... ... ... анықтауға бағытталған тестілер.
➢ Жеке сапаларды есті, ойлауды, мінезді анықтауға арналған тестілер.
Үлгерім тестілерінің қорытындысы ... даму ... ... ... ... ... ... стандартына сәйкестігі;
➢ қате жауаптарды енгізу;
➢ дұрыс емес ... ... ... болу ... дұрыс жауаптарды қате жауаптармен бірге беру;
➢ бір сұрақ жауабының басқа сұрақтарға жауап ... ... ала ... Тақырыпты, бөлімді немесе курсты түсіну бұрынғы оқу
материалдарын білуге байланысты. Егер мұғалімде ол туралы ... ... онда ол одан әрі ... ... ... ... мұғалім бастапқы
білімдерді тестілеу арқылы алып, қол ... ... ... ... мен ... салыстырып, білім, іскерліктің қандай деңгейде екенін
біліп, процестің тиімділігін талдап, өз ... ... ... ... ... ... ... Тестілік бақылау үшін 6-8 тапсырма беріліп, 5-8 минут
ішінде соңғы 2-3 сабақта алынған білім мен ... ... ... соң ... ... ... ... Ең басты назар оқушының
қатесінің себептерін білуге аударылады.
Тақырыптық бақылау үшін оның жекелеген ұғымдарын ... ... ... ... ... ... беріледі. Білімді
тест арқылы тексеру үшін мамандардың тестілерін қолданған дұрыс.
Қорытындыны тексеру әрбір оқу тоқсаны және оқу жылы аяғында өтеді, ... ... және ... ... ... кезде ең алдымен өз бетімен оқу үшін өте ... ... ... кемшіліктер анықталады.
Әрине, білім, іскерлік, дағдылардың меңгерілгенін тесті арқылы толықтай
анықтау мүмкін емес. Мысалы, өз жауабына мысалдар келтіру, өз ойын ... етіп айту тест ... ... тест ... ... ... ... және әдістерімен ұштасу
керек. Жазбаша тестінің жауаптарын ауызша да сұрауға болады. Тесті ... ... ... ... оқушыға бір балл артық, жақсы оқушыға бір ... ... ... балалардың бәрі балабақшадан бастап тестілік сынақтан өтеді.
Мемлекеттік білім стандартына сай міндетті деңгейдегі ... ... ... ... ... ... жаңа оқу ... қою. Баға оқушыға білімдік стандарттарды меңгергені үшін қойылады.
Мұғалімнің негізгі міндеттерінің бірі - баланы өзіне баға ... үшін оған ... ... ... төрт ... бағалау жүйесі:
➢ толық біледі (өте жақсы);
➢ жеткілікті біледі (жақсы);
➢ жеткіліксіз біледі (қанағаттанарлық);
➢ білмейді (қанағаттанғысыз).
Бірінші тәсіл арқылы мұғалім баға ... өз ... ... ... ... кететіндіктен, көп қолданбайды. Екінші тәсіл - ... оны ... ... ... жазу. Үшінші тәсіл - үлгерім ... ... ... ... ... және ... жұмыстары:
➢ тексеру және бағалаудың пайдасын көрсететін жағдаяттар жасау;
➢ "Үйге не берілді?" деген сұраққа жауап алуға уақыт кетірмеу;
... ... ... ... ... ... ... уақыт бөлу;
➢ оқушылардың жауаптарын мұқият тыңдау, мадақтау;
➢ жауапты соңына дейін тыңдау, талдау және ... ... ... ... жеке ... ... (жай, темперамент, тіл
кемістігі);
➢ жеке тапсырмалар беру;
... өзін ... ... ... ... ... жауабын талдау, жеке тұлғасын сынамау;
➢ оқушылар бағасын көтергісі келсе, оларға талсырманы қайта ... ... ... ... ... ... сызбаларды қолдануға
рұқсат беру;
➢ бақылау және тексеру әдістерін түрлендіріп отыру;
➢ тестілік бақылауды жиі қолдану.
Сонымен баға қою білімді және ... ... ... Баға -бала
өміріндегі маңызды оқиға. Баға арқылы бала өзі ... ойын ... ... ... Сондықтан мұғалім баға қоюға өте мұқият болу
керек. 1-сыныпта баға қоймауға болады, басқа сыныптарда ... ... ... әр баланың өз орнын анықтауына көмектеседі.
"5" деген баға оқу бағдарламасының мазмұнын терең және ... ... ... ... мен ... ... алатын, жауабын өз бетімен
жүйелі етіп құрастыратын, анықтама, ұғымдарды түсінетін, тілдік нормаларды
сақтап сенімді, қатесіз, жауап ... ... ... ... ... ... ... қойылады.
"4" бағасы ұғым, ереже, анықтамаларды дұрыс түсініп, дәлелдей ... ... ... ... айтпайтын, жекелеген қате жіберетін оқушыға
қойылады.
"3" бағасы оқу материалындағы негізгі ... ... ... ... талдай алмайтын, жауабы жүйесіз, мұғалім
көмегімен жауап беретін оқушыға қойылады.
"2" бағасы білімі жүйесіз, негізгі мен көмекшіні, ... мен ... ... ... ... бағдарламаны игеруге мүмкіншілігі
жоқ, бағдарламаның материалын түсінбейтін оқушыға қойылады.
Оқушылардың үлгермеушілігін ... ... ... үшін оқу ... ... ... керек.
Үлгермеудің негізгі себептерінің бірі - жұмыс ... ... ... ... Егер бұл ... отбасында қалыптаспаса, онда
балаға мектепте оқу қиынға түседі.
Екінші ... - ... ... ... ... ... оқу материалдарын түсінбегенін мұғалім уақытында байқамаса, онда
оқушының ... ... ... ... ... ... ... жеке
жұмыстар жүргізіліп, оларға кеңес беріледі.
Үшінші себеп - материалдан мәнді белгілерді бөле ... ... ... емес ... ... ... оқушылардың жаттап оқып, бәрін есте
сақтауға тырысуы. Мұндай оқушыларға абстрактілі ойлауларын ... ... ... ... ... ... - пәнге деген қызығушылықтың жоқтығы. Нәтижесінде
оқушының ... ... ... ... ... Бұл тәжірибесіз
мұғалімнің ашу-ызасын туғызып, түрлі дау-жанжалдарға себепші ... ... қою, ... ... жеке ... ... ... қызықтыру оның оқу жұмысын белсенді етіп, кемшіліктерін ... ... ... - оқушының отбасындағы қолайсыз жағдай, құрбыларымен тіл
табыса ... ... оқу ... ... ... "қиын" балаларға
еліктеуі.
Үлгермеудің басқа да себептері бар. Ең бастысы – ... ... жеке ... ... ... ... ... міндеті
әрбір оқушының жақсы оқуына көмектесу.
1.2 Білімді меңгерту әдістері
Білімді меңгерту қандай жолдармен ... ... іске асса ... ... ... негізінен, білім берудің мазмұны сияқты, ... ... және ... ... ... тарихында алуан түрлі оқыту нысандары болды. Олардың пайда
болуы, дамуы, кейбіреулерінің жойылуы қоғамның талабына байланысты еді.
Әр ... ... ... әсер етті. Нәтижесінде педагогика ғылыми
тәжірибеден көптеген деректер жинады.
Баланы оқытуды ұйымдастырған алуан түрлі жұмыстар зерттеліп, ... ... ... ... іріктелді.
Мектепте оқитын оқушылардың саны, олардың оқитын жерлері, оқу жұмысының
ұзақтығы зерттеліп, баланы жекелеп ... ... ... ... ... тыс, мектепті, мектептен тыс жерлерде оқыту жолдары анықталды.
Баланы жекелеп оқыту өте ерте ... бар. Ол ... ... не
өзінің үйіндеорындайды. Тапсырма мұғалім оқулығынан беріледі. Жекелеп ... де ... ... ... XIII ... ... ... Әсіресе, ауқатты
адамдар балаларын жекелеп оқытқан.
Жекелеп оқытудың жақсы жақтары:
• Мұғалім оқушының нені білетінін, нені ... ... ... ... ... ... Оқушы өзіне ыңғайлы уақытта жұмыс істейді.
Кемшіліктері:
• Мұғалім оқушыға білім беріп, оны оқушы қалай түсінгенін ... ... ... ... ... болмайды.
• Бала ұжымда, әлеумет арасында жұмыс істеуге үйренбейді. Міне,
сондықтан жекелеп оқыту XI ... ... азая ... ... – топтап оқыту түрі ... ... тек ... ... ... ... балаларға тапсырма берді. Олардың дайындық
деңгейлері де түрліше еді. ... ... әр ... жеке ... ... ... ... өткен материалдарды сұрап, әрқайсысына
жаңа тақырыпты түсіндіріп, жеке тапсырмалар берді. ... ... ... келген уақытында келді.
Жеке, жеке-топтық оқыту түрлері XI ғасырдың аяғы, XII ғасырдың ... ... ... XI ғасырдағы Еуропаға білімді адамдар өте қажет еді, себебі қолөнер,
сауда, ... ... ... ... ... Осыған байланысты оқитын
балаларды ұжымға ... ... ... ... рет ... ... мектептерінде жүзеге асты. Оны балаларды сынып-сабақ
жүйесі арқылы ... деп ... ... ... ... ... ... жүзінің мектептеріне таратқан Я.А.Коменский.
Оқытудың бұл түрі жетілдірілген түрде дүние жүзінің мектептерінде
қолданылуда. Сынып-сабақ ... ... ... 350 ... ... ... ХІХ ғасырларда ағылшын діни қызметкері А.Белл және мұғалім ... ... ... ... ... ... жоғары сынып оқушылары
мұғалімнің басшылығымен тақырыпты өздері оқып, одан нұсқаулар ... ... ... ... ... өмір бала ... үшін арнайы
дайындық керек екенін көрсетті.
Трамп жоспарын АҚШ профессоры Ллойд ... ... ... ... ОТҚ арқылы 100-150 кісіге дәріс оқып болған соң, 10-15 кісіден
тұратын азғантай топтар ... ... ... ол ... өз ... ... өтеді.
Аз топтардағы сабақты қатардағы мұғалім не топтағы ... ... ... ... ... жеке ... ... - 40%, аз топтардағы сабақтарға - 20%, жеке жұмыстарға - 40% ... ... ... болмайды, топтың құрамы өзгеріп отырады. Трамп
жоспарымен эксперименталдық мектептер жұмыс істейді. ... ... ... ... қолданылады.
Бригадаларға біріктіріп оқыту. Тапсырма бір топ оқушыларға беріледі.
Олар өз беттерімен ... ... ... ... ... кеңес
береді. Есепті бригадир береді. Кемшілігі: оқушылардың білім деңгейінің,
жауапкершілігінің төмендеуі, ... ... ... ... ... ... ... жоспары. Оны ХХ ғасырдың басында Дальтон ... ... ... Паркхерст ұсынады. Оны зертханалық ... деп те ... ... оқытқанда сабақтар болмайды, ... ... ... өз ... ... ... көрсетілген жазбаша
тапсырма береді. Оқушылардың әрқайсысы материалды өз бетімен оқып ... ... ... ... ... мұғалім көмегінсіз тапсырманы орындай алмады.
Сондықтан дальтон жоспарымен Оқыту мүмкін болмады.
Оқушының әр түрлі сыныптарда оқуы. Ол бір пән ... ... ... ... 5-сыныпта оқиды.
Оқытуды ұйымдастырудың ерекше түрі оқушылардың бірнеше күн бойы бір не
екі пәнді оқуы. Осылай оқыту Вальдорф мектептерінде ... Оқу ... ... ... түрі — ... ... мәні мен ерекшеліктері.
• Жастары және дайындықтары бірдей ... ... ... ... мектеп бітіргенше өзгермейді.
• Оқу процесі өзара байланысты, бірінің соңынан бірі келіп отыратын
сабақ түрінде жүреді.
... ... ... ... ... ... кестесі бойынша
жұмыс істейді. Балалар мектепке жылдың бір ... ... ... ... түрі – ... ... бір оқу ... тақырыпты түсіну үшін өткізіледі.
• Оқушылардың жұмысына мұғалім басшылық ... Ол ... ... дағды деңгейлерін анықтап, оларды жыл аяғында келесі сыныпқа
көшіру туралы шешім қабылдайды.
... ... ... алуан түрі;
• Әр сабақта үш ... жету үшін ... ... – сабақ жүйесі әлі ... ... ... сынып-сабақ
жүйесінің басқа оқыту түрлеріне қарағанда артықшылықтары бар, себебі оның
бөліктері бір-бірімен ... ... ... ... ... істейді,
оқушылардың бір-бірін оқытуына мүмкіндік жасалады. Оқушылар тәрбиеленеді,
дамиды, бір-бірімен жарысады. Сабақ оқу-тәрбие ... ... ... ... бір- бірімен ынтымақтаса жұмыс істейді, ... ... ... әсер етеді, тәрбиелейді, көп оқушылармен жұмыс
істейді. Кемшілігі: үлгерімі нашар оқушыларға қиын, ал ... ... ... ... әрбір оқушымен жеке жұмыс жүргізу қиын. Басты
кемшілігі "орташа" оқушымен жұмыс істеудің, жеке оқу-тәрбие жұмысын жүргізу
мүмкіндігінің жоқтығы.
Сондыңтан ... ... ... жетілдіру жолдарын іздестіруде.
Сабақ – оқытуды ұйымдастырудың негізгі нысаны. Сабақ упқыты қысқа,
сондықтан ол күрделі және ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Сондықтан мұғалімдер сабақтың жаңа
технологиясын жасап, енгізу, қысқа мерзім ... оқу ... ... жұмыстануда. Жақсы сапалы сабақ беру оңай жұмыс емес. Көп нәрсе
мұғалімнің сабаққа ... ... ... және ... ... әлеуметтік сұраныс, оқушылардың жеке қажеттіліктері,
Оқыту мақсаты және міндеттері, оқу процесінің заңдылықтары мен принциптері
анықтайды.
Одан басқа мектептерде көмекші нысандар, атап ... ... ... ... ... клуб жұмысы, сыныптан тыс оқу, үй ... ... ... Кейде сыныптан тыс оқытатын ... ... ... ... шеберханадағы жұмысты, туған
өлкеге саяхатты, спорт жарыстарын, т.б. жатқызады.
2. ... ... ... ... ... ережелері мен талаптарына сәйкес болуы
қажет. Бұл орайда ... ... ... берген төмендегі
бағалы нұсқауларын есте сақтаған жөн:
• жаңа берілетін сабақты баланың білетін мағлұматтарымен ұштастыру;
... ... ... ... мазмұнына ынталандырып, ілтипат
аудару;
• сабақты алдын ала даярлайтын сұрақтар қою арқылы оқушының ынтасын
арттыру, ілтипатын ... ... ... ... ... ... ... нәрселерді ғана сөйлеп үйрету;
• баланың ішін ... ... ... ... лайықты
салыстыру, ұқсастыру тәсілдер арқылы оңтайлы оқытуды жандандыруға тырысу;
... ... ... ... ... ... керек;
• өзгелерді ынталандыру үшін оқытушы оқытатын пәніне өзі ... өзі де ... ... ... оқытушы сүйген нәрсені оқушылар да
сүйеді.
I. Қазіргі сабаққа қойылатын дидактикалық талаптар:
... ... ... қою, ... ... және ... анықтау;
• оқу бағдарламасының талабы мен ... ... сай, ... ... ... ... ... оқушылар меңгерген ғылыми
білімдерді, іскерлік дағдыларды аңықтап отыру;
• оқытудың тиімдірек әдістерін, тәсілдерін және ... ... ... ... барысын бақылау, танымдық белсенділікті
арттыру, ұжымдық және жеке жұмыс түрлерін ұштастыру, ... ... ... ... қолдану;
• оқушылардың жақсы оқуына жағдай жасау.
II. Сабаққа қойылатын психологиялық ... оқу пәні және ... ... ... әр ... ... ... оқушыларды дамытатын психологиялық-педагогикалық құралдарды,
әдістемелік тәсілдерді табу;
... ... және ... жұмыстарының көлемін
анықтау; жұмылдыра білуі. Ақыл-ойының дамуы;
... ... ... ... ... ... ... жеке жұмыстар жүргізу. Жаппай жұмысты уйымдастыру.
Оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескеру:
... және ... ... ... ... жоспарлау;
• оларға жеке тапсырмалар беру;
• әрбір оқушының белсенді оқуына жағдай жасау.
III. Сабаққа қойылатын гигиеналық ... ... ... болуы;
• ауаны тазартып түру;
• жарықтың болуы;
• балаларды шаршатпау;
... ... ... Мысалы, тыңдауды санаумен, жазба
және ... ... ... ... сергіту сәтін уақытында және сапалы өткізу;
• оқушылардың жұмыс істеген кездегі дұрыс қимыл-қозғалыстары;
... ... ... дене бітістеріне сәйкес келуі және
оның өсуіне ықпалы.
IV. Сабақты өткізу техникасына қойылатын талаптар:
... ... ... ... және ... ... арттыруы;
• сабақтың қарқынының оқушыларға қолайлылығы, мұғалім мен оқушы
жұмыстарының ... ... мен ... ... ... ... ... болатын тығыз
байланыс. Әр оқушыға сенім білдіру;
... ... ... ... ... ... ... оқу материалының, іс-әрекеттің тәрбиелік мүмкіндігін ... ... ... ... оқу жұмысының мақсаты мен ... ... ... ... ... ... өмірге керекті қасиеттерді, атап айтсақ:
табандылықты, орнықтылықты, ұқыптылықты, ... ... ... ... білушілікті, зейінділікті, адалдықты, ұжымшылдықты
тәрбиелеу;
... ... ... табысқа жетуіне көмектесу'
• ізгілендіру, әрбір баланың жеке ерекшелігіне ... ... ... ... ... ... ... оқу-танымдық іс-әрекетке ... ... ... және ... ... оқушылардың даму деңгейін ... және ... алу; ... жаңа ... қуаттау.
4. Сабақтың типтері және құрылымы:
Алуан түрлі сабақтардың ... ... бір ... табу үшін ... ... ... рет ... И.Н.Казанцев сабақтарды мазмұны мен
өткізу тәсілдеріне қарап топтастырды. Мазмұнына ... ... ... арифметика, алгебра, геометрия сабақтары, ал олардың ішінде жекелеген
тақырыптарды өтуге арналған сабақтар белгіленеді. Оқу жұмысының тәсілдері
бойынша экскурсия-сабақ, ... ... ... сабағы болып бөлінеді.
Оқу жұмысының жүйесі мен оқушылардың танымдық іс-әрекетінің сипатына
қарай кіріспе, ... ... ... жаңа ... ... ... ... қайталау, бекіту және жинақтау, бақылау,
аралас сабақтар деп бөлінген.
Теоретиктер мен практиктердің арасында ... ... ... ... кең ... ... Олар: 1) аралас сабақ; 2) жаңа
материалды оқу; 3) жаңа ... ... 4) ... ... 5) ... және ... 6) ... іскерліктерді тәжірибеде
қолдану; 7) білім, іскерліктерді бақылау және түзету.
Сабақ құрылымы – сабақтың әр ... ... мен ... ... ... ... жұмыстар.
Әр сабақтың ішкі құрылымы жүйелі, сабақтың түрін анықтайтын, жекелеген
кезеңдерден тұрады. Құрылымдағы бөліктер сабақтың түрін анықтайды. Мысалы,
сабақтың ... ... және ... ... ... онда ... түрі
білім, іскерліктерді бекіту болады. Бұл оқу жұмысы негізгі, мұғалім ... ... ... оқу ... оқу ... - оқушыларға жаңа білім беру. Мұғалім оқушыларға жаңа оқу
материалын түсіндіріп, оқушылардың ... ... ... ... ... Жаңа ұғымдар мен іс-әрекет тәсілдерін жақсы
меңгеру үшін оқушылар белсенді түрде жұмыс істеу керек.
Жаңа материалды ... беру үшін ірі ... ... ... ... бірнеше, мысалы, 4 сабақтың материалы оқылады, қалған 3 сабақ
іскерлік пен дағдыға машықтануға арналып, ... ... ... ... оқу ... ... ... жүзеге асады. Оқушылардың оқу жұмысына
қызығушылығын ояту үшін ... ... ... ... ... ... жауабын тыңдау) және белсенді жұмыс түрлері (тәжірибе
және зерттеу түріндегі өздік жұмыстар) орындалады.
Оқушылардың танымдық ... ... ету үшін ... ... мысалдар, фактілер қолданылады, талқы ұйымдастырылады, кейбір
теориялық ережелерге ... өз ... ... ... ... ... ... меңгерілген білімдер ретке келтіріледі
және бекітіледі. Кейбір жаңа оқу материалын өткен оқу ... ... ... ... ... ... жаңа оқу материалын оқу орта және
жоғары сыныптарда қолданылады. Себебі жаңа материал көп, ... ... ... ұзақ ... ... ... ... мектепте тек жаңа
материалды оқыту қиын, себебі оқушылар әлі ... оқу ... ... ... сабақ жаңа материалдың шағын бөлігін бекітумен ұштасады.
Оқылатын материалды ... ... ... тақырыптарды, бөлімдерді
өткен соң, материалды терең түсіну және ... ... ... ... ... "Зат есім" тақырыбына көптеген сабақтар арналып,
соңғы сабақта ... ... ... ... сабақтың өтетін
уақытын және оның негізгі міндеттерін ... ... ... ... ... бөліп, білім тексеруді ауызша, жазбаша, тәжірибелік
жұмыстармен, өздік ... ... Осы ... ... құрылымына кіреді. Ол өткен оқу материалын әрбір оқушыдан
немесе бәрінен сұраудан басталады. ... ... ... ... тақырыптың
күрделі жерлерін бекіту үшін жаттығулар жүргізумен ұштасады.
Сабақ соңында шағын өздік жұмыс өткізіледі. Математика, физика, химия
сабақтарында ол ... және ... ... ... ... ... ... түрлері, шығарманық қысқаша мазмұны жазылып,
оларды мұғалім тексереді және бағалайды. Әдісі: ауызша, ... ... ... ... Тәсілдер: перфокарта, карточкалармен жұмыс, кесте
жасау.
Білімді тәжірибеде қолдану
Оның кезеңдері:
• ұйымдастыру;
... ... үй ... ... ... еске ... ... іскерлік, дағдыларды тәжірибелік міндеттерді шешу үшін қолдану;
• оқушылардың орындаған жұмыстары жөнінде есеп жазуы;
• үй ... ... ... ... сүйеніп тәжірибелік жұмыстар жасайды, алдымен
үй ... ... ... ... ... материалдарға сүйеніп, мектеп жанындағы
алаңға егілетін өсімдіктердің сызбасын жасайды. Шет тілі сабағында түрлі
тақырыптарға ... ... ... ... ... байланысы жүзеге
асады.
Жаппай, топтың және жеке жұмыстар жүргізіледі. 3 оқушыдан тұратын бөлім
мектеп алаңында егілетін ... ... ... ... ... оқушылардың арасындағы ізгі қатынастарға жақсы әсер
етіп, білімдерін жаңа жағдайда шығармашылықпен ... ... ... ...... жұмыстар өткізу.
Кезеңдері:
• ұйымдастыру;
• мақсат ... ... еске ... ... ... іске қосу;
• эксперимент және оны ... ... ... ... және ... есеп ... ... мұғалімге тапсыру.
Ол жоғары сыныптарда бағдарламанық бөлімдерін, курсты оқып біткеннен кейін
өткізіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... пен дағдыларды талап етеді.
Оқушылар аппараттарымен, приборлармен, өлшеуіш техникамен жұмыс істеп,
эксперимент барысын ... ... ... ... ... ... ... оқушының білімін қолдануына көмектесіп,
оқушының ... ... ... ... болса түзетеді.
Тәжірибелік сабақтар шеберханаларда, оқу цехтарында, ... ... ... ... ... ... еске ... нұсқау;
• тәжірибелік жұмыс;
... ... ... көп уақытында оқушылар тәжірибелік жұмыспен айналысады. Мысалы,
шеберханада түрлі бұйымдар жасайды.
Оқу-тәжірибе учаскесінде жерді ... ... ... өнім ... және ... ... ... қолданылады.
Әр оқушыға тапсырма, технологиялық карта беріледі, сол бойынша ол жұмыс
істейді.
Бақылау сабақтары оқушылардың ... ... ... ... негізгі ұғымдарын меңгеру деңгейін, іскерлік, дағдылардың, ... ... ... ... ... ... қандайда бір өзгеріс, оқушылардың білімдеріне сәйкес оқу
процесіне түзету енгізу мақсатында өткізіледі.
Бақылау және ... ... ... ... ... ... ... және мысалдар шығару, т.б.) сынақ, ... ... ... ... ... жұмыстары, емтихандар, т.б. Осы сабақ
түрлері пәннің ... ... ірі ... ... соң ... ... ... және бағалаудың соңғы, жоғары түрі - ... ... ... өз ... ... дағдыларын танымдық-
тәжірибелік іс-әрекетте, әр түрлі оқу жағдаяттарында қолдануға дайындығы
айқынырақ көрінеді.
Бақылау сабақтарын ... ... ... ... іскерлік,
дағдыларындағы, оқу-танымдық іс-әрекетін ұйымдастыруындағы кемшіліктер
анықталып, оларды талдап, жоятын ... ... ... ... ... ... керек болса түзетулер енгізіледі.
Әдістері: түсіндіру, әңгіме, салыстыру, ... ... ... ... жаздыру, қорыту.
Жаңа материалды оқу сабағының құрылымы:
• оқу ... ... рет ... ... ... ... ... ақыл-ой белсенді арттыруға баса назар
аудару;
• есте ... ... ... ... айту;
• есте сақтауға және ұзаң уақыт есте сақтауға ықпал ететін ... ... есте ... техникасын хабарлау. Мәліметтерді еске
түсіруге тірек болатын сызбалармен ... ... ... ... ... ... қайталау, бірінші рет бекіту;
• есте сақталған мәліметтерді анықтау;
... жеке ... беру ... ... ... ... іс-әрекетті түрлі тапсырмаларды орындағанда қолдану;
• білім, іскерлік, дағдыларды ... ... ... ... ... жиі ... ... және дағдыларды қолдану сабағының құрылымы:
• сабақтың басын ұйымдастыру;
... ... ... және оның алдында тұрған міндеттерді
айту;
... ... ... жаңа ... оқып ... ... бірнеше рет үйрету, жаттықтыру, үлгілер бойынша ... ... және ... ... қолдану;
• дағдыларды бекіту үшін жаттығулар беру;
• үйге тапсырма;
• оқушылардың ... баға беру және ... ... ... және ... дамыту сабақтарының құрылымы.
• оқу жұмысының мақсатын оқушыларға хабарлау;
... ... ... ... ... ... дағдыларын
естеріне түсіріп қолдануы;
• оқушылардың түрлі тапсырмалар мен ... ... ... ... ... ... қателерді талдау және оларды түзету;
• қажет жағдайда үйге тапсырма беру;
... ... ... ... ... ... ... дамыту міндеттерін қою;
• негізгі ұғымдарды, онымен ... ... ... және ... қайталау үшін үйге берілген тапсырманы тексеру.
Келесі сабақтарда қайталанатын материалдарды анықтау, оларды үйге ... ... ... ... ... үстіндегі оқу жұмысының нәтижелерін
тексеру;
• үйге ... және ... ... ... ... ... ... қою;
• жаңа іскерлік, дағдыларға ... ... ... ... бұрынғы іскерлік, дағдыларды тексеру үшін оқушыларға тапсырма беру;
• жаңа іскерлікпен ... ... ... жаңа іскерлікті меңгеру үшін оқушыларға ... ... ... ... шыңдап, бекіту үшін жаттықтыру жұмыстарын жүргізу;
• үлгі, ... ... ... ... ... пен ... ... жағдайларда қолдануға жаттығу;
• шығармашылық жаттығулары;
• сабақтың қорытындысы;
• үйге ... ... Бұл ... ... - ... білімдерін еске
түсіру және кеңейту.
Түсіндіретін бөлік мұғалім нұсқауы, оқушыларды оқу ... ... ... ... ... шығарма, диктант,
шығармашылық жұмыстар жазу. Негізгі бөлімде оқушылардың өз күшіне ... ... ... ... ... ... береді. Соңғы бөлімде өткелі
отырған жаңа бөлім, курс тақырыптарын оқу қай ... ... ... ... осы ... ... элементтері болады:
• мұғалімнің тапсырманы түсіндіруі;
• оқушылардың сұрақтарына жауап;
... ... ... ... ... үйге ... ... аяқталуы.
Қорытынды – жинақ сабақтың құрылымы:
• ұйымдастыру бөлімі;
• тақырыптың маңызы, сабақтың мақсаты және ... ... ... ... жеке ... сыныпқа, топтарға ауызша және ... ... ... ... ... жұмыстарын тексеру, қажет болса түзету;
• оқылған материалды қорытындылау;
• сабақтың нәтижелеріне баға ... ... ... ... берудің көздеріне қарай қолданылатын әдістер:
Сөздік әдістер: ... ... ... ... кітаппен жұмыс.
Көрнекі әдістер: иллюстрация және демонстрация.
Тәжірибелік әдістер: лабораториялық, практикалық, графикалық, әр түрлі
жаттығу жұмыстары.
Оқыту процесінде ең көп ... ... әдіс - ... ... ауызша баяндау әдісі. Бұл әдіс оқыту процесінде басқа әдістерге
қарағанда жетекші роль ... В. А. ... ''Сөз - ең ... ... оны еш ... ауыстыра алмайсың..."- деп оның
маңызына ерекше назар аударады
Мұғалімнің сөзі әсерлі, ... ... ... ... ... ... мәнерлі және бай болғаны қажет. Бұл ойымыз дәлелді болу үшін Ы.
Алтынсаринның пікірін келтірейік:''Мұғалім балалармен ... ... ... бір ... түсінбесе, онда мұғалім ... ... ... ... алмағаны үшін өзін-өзі кіналауы керек. Мұғалім балалармен
сөйлескенде ... ... ... ... шұбалаңқы
сөздер мен керексіз терминдерді қолданбастан әрбір ... ... ... ... ... ... қолданғанда мұғалім оқушыларға білім берумен қатар олардың
таным белсенділігін арттыруға (зейін, қабылдау, ойлау т.б. ... да ... ... оқу ... ... ... көп жағдайда түрлі көрнекі
және техникалық құралдарды пайдаланумен ұштастырылады.
Ауызша баяндаудың тағы бір ерекшелігі, оқытушы-ның ... ... ... ... ... жүруінде. Түсіндіру барысында әңгіме,
әңгімелесу, ауызша-жазба және лабораториялық жұмыстарын қажетіне сай ... ... - оқу ... ... ... ... ... де
сындарлы баяндауы. Оның себебі, түрлі заңдылықтар мен ережелерді түсіндіру
белгілі дәрежеде логикалық жүйелілікті қажет етеді.
Түсіндіру әдісінің мақсаты: ... ... ... ашып көрсету,
фактілер мен құбылыстарды талқылау. ... ... оқу ... ... ... ... ... көп болады.
Түсіндіру әдісінің ең маңызды мәселелері - оқушылардың алдына ... ... ашық етіп ... оқу ... ... баяндап шығу.
Түсіндіру әдісінің табысты болуы мұғалімнің нақтылы деректерді ... ... ... де ... әрқашанда заттар мен фактілердің, құбылыстардың мәнін ашу,
қағидаларды түсіндіру, осылардың негізінде оқушыларға жаңа білімді
баяндауда оны терең және ... ... ... ... ... ол
оқушылардың жас ерекшеліктеріне, сынып және пән ерекшеліктеріне қарай
өзгеріп отырады.
Әңгіме - ... ... ... ... ... неғұрлым
қолайлы тәсілі болып табылады. Сөйтіп, оқушыларға жаңа білімді түсіндірудің
неғұрлым қарапайым және түсінікті түрі.
Әңгіме барысында мұғалім ... ... ... ... өз ... ... ... шығармалар (картина, фотосурет) мен көрнекі
құралдарды қолдану арқылы жалғастырып отырады. Оқытуды бұлай ... ... мен ... жақсы түсініп, ұғынуына көмектеседі.
Бұл әдісті қолдану барысында мұғалім мен ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін орындауға бағытталады: жаңа
білімді хабарлау, оны бекіту мақсатында қолданылатын әңгіме; ... ... ... ... қайталау, оны тексеру және бағалау
үшін қолданылатын әңгіме.
Әңгіме әдісі көбінесе ... ... орта буын ... ... ... әңгіме әдісін қолдану ұзақтығы, ... ... ... байланысты болып келеді.
Әңгімелесу - мұғалім мен оқушылар арасында жаңа білімдерді хабарлау,
пысықтау, қорытындылауды дұрыс ... ... ... ... әңгімелесу оқытудың аса күрделі ... ... Бұл ... ... ... мұғалімдер тарапынан өте мұқият
дайындықты талап етеді.
Әңгімелесу барысында мұғалім оқушылардың жеке ... ... (т. б. ... ... ... ... ... біледі,
баяндалып отырған немесе өтілген оқу ... ... ... ... ... талдау, қорытынды жасау тәсілдері қолданылады.
Бұл әдіс, сонымен қатар, сұрақ-жауап тәсілі арқылы да іске асады. Ол ... ... дәл, ... ... ойын оятуға, дамытуға
бағытталған ... ... - ... ... ... әдісі ретінде ол өзінің құрылымы,
баяндалатын оқу ... ... және ... өн бойында
тыңдаушыларының ойлау қабілетін белсенді етуі ... ... ... ... ... бар.
Дәрісбаян әдетте жоғары сынып оқушылары арасында көптеп қолданылатын
әдістің бірі. Дәрісбаян барысында ... жаңа оқу ... ... ұғынады, мұғалім сөзіне зейін қоя тыңдайды, мазмұнын қадағалап
отырады.
Дәрісбаянның басқа ауызша баяндау әдістерінен тағы бір ... жаңа ... ... ... оқушыларға оның жоспарымен, қажетті
әдебиеттер тізімімен таныстыруын қажет етеді. Оқушылардың лекция жоспарымен
алдын-ала танысуы, оның мазмұнын баяндауда мұғалімнің ойын ... ... үшін ... ... ... ... оның ... берілетін
білімнің оқушыларға түсінікті болуы мұғалімдер тарапынан үлкен шеберлікті
қажет етеді.
Дәрісбаян барысында ... оқу ... ... ... ... ... оны өз беттерінше қайталап ... ... ... ... табылады.
Дәрісбаян және әңгіме әдістері оқу материалына жұмсалатын уақытты
үнемдеу жағынан тиімді болғанымен де, ... өз ... ... ... ... ... жағдай туғыза алмайды. Бұл турасында ... ... ... ... дайындалу барысында оның мазмұнына, амал-
тәсілдеріне және ... ... ... ... мазмұнын ол оқу
бағдарламасы, оқулық және оқу құралдарына байланысты анықтайды. Бірақ,
бағдарламада көрсетілген ... ... ... ... ... ғылымның соңғы жаңалықтары мен ... озат ... ... ... бір ... оқушыларға оқулықтан, басқа
әдебиеттерден өздігінен оқып алуға тапсырмалар беріп отыруды ... ... ... ... ... ... ... формасы, оқытушының
шеберлігі лекцияның тиімділігін арттырудың кепілі.
Оқулықпен және кітаппен жұмыс істеу ... - ... ... ... ... ... ... білімдерін бекіту, біліктілік пен дағды
қалыптастыруда тиімді әдіс болып табылады.
Кітап - білімнің сарқылмас қайнар бұлағы. Ол ... ... ... ... оны ... ... көмегін тигізеді. Оқулық және кітаптың
көмегімен оқушылар сабақта немесе ... тыс ... ... жаттығу
жұмыстарын орындап, мұғалімнің басқаруымен сыныпта ... ... ... ... және ... оқу ... жұмыс істей отырып,
белгілі білім жүйелерін меңгереді, ... ... ... ... ... жұмыс істей білуге дағдыланады.
Кітаппен жұмыс істеу оқушы үшін оқытуда күрделі тәсіл болып танылады.
Қазіргі мектеп тәжірибесіне ... ... ... оны бітірушілер
арасында кітапты оқи немесе нәтижелі қолдана білмейтіндер кездеседі.
Кітапты немесе оқулықты оқи отыра, оның ... ... ... ... құнды деректер мен ... жеке ... ... ашып ... ... өз ... тиянақты баяндай алмау мәселелерін
ұмытпаған жөн. Ол үшін оқушы оқу материалының ... ... ... ... жүгірте қарап шығу, содан кейін барып кейбір маңызды бөліктеріне жете
мән беру, оған қатысты жаттығу жұмыстарын жасау, ең ... ... ... күш ... дағдылануы тиіс.
Екінші мәселе, бастауыш сыныптан бастап оқушыларды дауыстап оқуға,
одан кейін тез, ... ... ... өз ... ... беруге дағдыландыру
қажет.
Мәтінмен жұмыс істегенде оқушыларды, оның ең негізгі мазмұнын айтуға,
бөліктерге бөліп жоспар жасауға, ... мен ... ... ... Егер оқушы осындай тәсілдерді қолдана білсе, онда ол оқығандарын тек
жаттап ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі бар.
Кітап оқу мұғалімнің сөзін ... ... ... ... күші ... көп керек етеді. Ол оқушының өзіндік ойлауын, іс-әрекетін
жандандырып, оның білім деңгейін, дүниетанымын арттырады. ... ... ... басқаша көзқараспен қарауға тәрбиелейді.
Яғни, ол білім беру көзі ғана ... ... ... ... құралы.
Дегенменде, оқушының үй тапсырмасын кітап немесе оқулық көмегімен
орындау барысында қажетті уақытты ... ... ... бақылау
немесе есеп беру жұмыстарында айтарлықтай кемшіліктер бар. Барлық оқушылар
бірдей біздің жоғарыда ... ... ... ... тәсілдеріне мән
бермейді, оның талаптарын толығымен сақтамайды. Соның ... ... ... ... ... ... өз бетінше нәтижелі жұмыс істеуін, оның
саналы көзқарасын және ... ... ... ұйымдастырып отыру
мұғалім тарапынан жауапкершілікпен көңіл аударып отыруды ... ... ... оқу материалын оқушылардың көзімен көріп, нақтылы
түсінулеріне мүмкіндік береді. Бұған демонстрация, ... және ... ... ... ... құбылыстар, процестер және заттардың
нысанасымен табиғи жағдайда таныстыру барысында қолданылады. Әдістің бұл
түрі оқылып отырған ... ... ... ... ішкі ... ... көрінісімен немесе бірыңғай заттардың орналасу ... ... ... ... ... ... ... басталады
(көлемі, түсі, формасы, өзара байланысы т. б). Келесі кезекте оның ішкі
құрылысы ... ... ... ... ... Заттың үлгісі және
көркем туындылар оқушылар тарапынан біртұтастық жағдайында қабылданады.
Демонстрациялау көбінесе оқушылардың практикалық оқу әрекетімен ұштаса
жүргізіледі. Приборлар мен ... ... ... ... бірнеше жағдайға байланысты болады:
- көрсетіліп отырған нысана барлық оқушыларға жақсы көрінуі тиіс;
- оқу материалын ... ... ... ... ... ... ... тасталуы керек. Оны оқушыларға алдынала көрсетуге
болмайды;
- көрнекі құралдарды бақылау барысында әрбір оқушы мұғалімнің ... ... ... тиіс;
- көрсету кезінде мұғалімнің ауызша баяндауы оқушылардың бақылауын
дамытуға және көркем сөйлеуін ... ... етуі ... оқушыларды бақылау жұмыстары нәтижесіне қорытынды жасай ... т. ... ... ... ... оқу ... ... әрі терең
ұғынуына мүмкіндік туғызады, олардың ойлау әрекетін ... ... ... ... ... және ... ... танытып оқып үйренсе, шын мәнісінде бұл әдіс нәтижелі болмақ.
Олар тарапынан мұндай қарым-қатынас ... ... және ... ... барысында оқытудың демонстрациялау әдістерінен қолдануда оқу
киносы, диапозитив, ... ... ... үнтаспа, киноскоп,
эпидиоскоп, теледидар, видеофильм ... ... ... ... - ... әдісімен тығыз байланыста болады. Бұл әдісті
иллюстративті құралдарды (плакаттар, ... ... ... ... ... ... ... әдісінің нәтижелі болуы, негізінен оның қолдану тәсілдерін
мұғалімнің қаншалықты ... ... ... ... Соның
негізінде оқушылар мен мұғалімге оқу материалын табысты ... ... бере ... ... ... жеңіл меңгеруге септігін
тигізеді.
Мектеп тәжірибесі көрсеткендей сабақта иллюстрациялы материалдарын
көптеп ... ... ... ... оқу ... ауытқуына
әкеп соғады. Сондықтан, көрнекі ... ... ... және таным процесінде олардың рөлін ... ... алу ... Бұған қосымша мұғалімдер көрнекі құралдардың тиімді
көлемін де анықтауы қажет.
Бұл әдістердің ішінде ең басты рөл ... - ... ... ... оқу ... оқытуда кеңінен қолданылады.
Бақылау әдісі сабақта нақты заттар мен көрнекі және техника құралдарын
көрсету кезінде, ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Бақылау мұғалімнің
басшылығымен сабақ үстінде және ... тыс ... ... байланысты немесе оқушылардың өздерінің қалауы бойынша кеңінен
іске асырылады. Дұрыс қолданған бақылау әдісі ... ... ... қабілеттерін дамытады.
Бақылау әдістерін қолданудың тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... қабылдайтын нәрселердің мөлшерін белгілеу, ... ... ... ... ... ең ... бастыларын
ажырату;
• оларды топтастырып, қортындылар мен тұжырымдар жасау.
Байқайтын нәрселердің, бейнелердің ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... бақылау;
• экскурсиялық бақылау;
• лабораториялық бақылау;
• техникалық бақылау;
• оқушылардың ... ... ... ойлау қабілетін дамытудың күшті құралы - ... ... ... негізі'',- деп жай айтпаған. Ұлы
педагог логикалық ойлауға үйрену үшін, ең алдымен, ... ... ... ... де ... Бақылау өткізудің негізгі
әдістемелік талаптары: 1. Мұғалім оқушыларды белгілі нәрсені ... оның ... көп және ... ... ... ... ... дәм, иіс т.б. сезім мүшелерін қатыстыру арқылы
зерттеуге бағыт ... ... зор. ... тек көру т. б. ... ... ғана емес, ол адамның ойлау әрекетімен тығыз
байланысты болуы керек.
2. Мұғалім ... ... ... бен ... ... ... негізгі
қасиеттерін
ажырату, топтастыру, қорытындылау сияқты ойлау процестерін қолдануға
басшылық етуі қажет.
3. Мұғалім оқушылардың ... ... ... ең ... ... ... ... немесе көлемін анықтап, жоспарын жасап
беруі керек.
Тәжірибелік әдістер. Оқушылардың сабақта алған теориялық білімдерін,
біліктілік пен дағдыларын тереңдету және ... түсу ... ... ... ... ерекше.
Оқытудың негізгі дәстүрлі әдістерімен қатар мұғалім оқушылармен
бірігіп ... ... ... оқу ... және техника
құралдары көмегіне сүйеніп оқу тәжірибелерін жүргізеді.
Оқытудың зертханалық тәсілі негізінен ... ... ... жиі қолданылады. Аталған пәндердің ... ... ... ... ... ... түрде немесе оқушының жеке-дара орындауы
арқылы жүреді. Жаппай түрде жүргізгенде сыныптағы оқушылардың бәрі ... ... ал жеке ... ... ... жасайтын
тәжірибесі әр түрлі болады да, кейін ол жинақталады.
Оқушылардың ... ... ... ... ... ... тәжірибелермен де тығыз байланысты. Олар дайындау,
өткізу, қорыту кезеңі болып бөлінеді.
Дайындау кезеңінде оның ... ... ... ... және
оқушыларды қажетті аспаптармен, реактивтермен, басқа да оқу ... ... ... ... ... ... мұғалім әр оқушының қойған тәжірибесін мұқият
бақылайды және қажет болған жағдайда оларға көмектеседі.
Қорыту кезеңін бірнеше тәсілмен ... ... ... әр ... ... ... ... екіншіден, ұжымдық түрде орындалған
жұмыстың ... ... ... ... үүшіншіден, зертханалық
жұмыстардың нақтылы қорытындыларын мұғалімнің өзі ... ... ... нәтижесін қорытып баяндайды
Графикалық жұмыстар барлық пәннен орындалады. Бұған кестелер жасау,
диаграммалар ... ... сызу ... оқушылар әрекеттері жатады.
Графикалық жұмыстар ... мен ... ... сабақтарында кеңінен
пайдаланылады.
Тәжірибелік әдістердің ішінде ең көп ... - ... ... ... ... ... мен ... қалыптастырады. Оқу барысында
теориялық ережелер мен ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан, бұл әдіс барлық пәндерді оқытуда кеңінен
қолданылады.
Жаттығу жұмыстары негізінен тіл мен математика, ... ... ... оқу пәндерінде көбірек ... ... осы ... ... ... ... пысықтау барысында практикалық
жұмыстарын атқарады. Мысалы, есеп сабақтарында жазбаша есеп ... ... ... ... ... және фонетика жұмыстарын орындау т.
б.
Жаттығу оқушылардың оқу жұмысын ... ... ... ... ... оқушылардың шығармашылықпен атқаратын
реферат, шығарма жұмыстары да жатады. Оқушылардың осындай жұмыстары ... деп ... ... оқушының оқу материалын ауызекі баяндауға дағдылану
мақсатын көздейді. Бұны негізінен үш түрге ... ... ... -
ғылыми пәндердің ережелері мен қағидаларын жатқа айта білу. Екіншісі - оқу
материалының мазмұнын ауызекі баяндау. Үшіншісі ... ... ... оқу, ... ... ... ... жазған шығармаларын
ауызша айтып беру.
Оқыту әдістері - оқыту процесінің барлық ... ... ... ... ... оқушылардың таным әрекетін арттыруға
бағытталуы тиіс. Сондықтан, оқыту процесінде оқушылардың ... ... ... ... тигізетін әдістерге айрықша назар ... ... ... ... мен оған қойылатын талаптар
Сабақ талдауға ғылыми көзқарас – ... ... ... ... ... ... сабақты талдау алға қойылған мақсаттардың ... ... және ... ... ... ... ... көзқарасына, мазмұны мен мақсаттарына, оқушылардың жас
ерекшеліктеріне сай болуын ... ... ... ... ... ... ... (немесе материалдық) деңгейі, пәнаралық
байланыстардың қолданылуы, ғылыми-техникалық өрлеудің заманға сай деңгейін
ашып көрсету, өмірмен байланысы қаралады. Содан соң сабақ құрылымы, ... ... ... ... ... ... әр түрлі
білім көздерін (оқулық, үкімет, ... ... ... ... ... ... ... кестелер, оқытудың
техникалық құралдары т.б.) қолдана отырып, ... ... ... де
мықты ұғынылуына қол жеткізуі керек, оқушылардың ой-санасын оятып,
ынталандырып, оларды өз ... ... ... ... ерекше көңіл
бөлу қажет. Сабақта ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың өз беттерімен жаңа тұжырымға
келіп, білімді алу көзі болғандығын талқылау да ... ... ... ... ... үлгімен жүргізуге болады:
1. Сабақ туралы жалпы мәлімет: күні, топ, мұғалімнің аты-жөні,
оқытылған пән, ... ... ... ... ... ... ... қатысу мақсаты.
2. Сабақтың құрылымы мен түрі: бағдарламаның мазмұнына және ... ... сай ... ... ... және ... ... қалыптасуы, оқу материалының заманмен,
жергілікті материалдармен, оқушылардың өмірлік тәжірибесімен сай
келуі, пәнаралық байланыстардың қолданылуы, ... ... және ... ... ... ... ... және жүйелеу, оқу процесін педагогикалық басқару
тәсілдері.
3. Оқыту тәсілдері мен әдістері: қолданылған әдістер жүйесі, ... ... ... сабақ түріне, оқушылардың жас
ерекшеліктеріне сай келуі, оқыту және ... ... ... ... ... ... ... талаптардың орындалуы (тәрбиелік, дидактикалық,
психологиялық, санитарлық-гигиеналық), ... ... мен ... ... ... өз ... танымдық және
шығармашылық белсенділіктерін арттыру жолдары; оқушылардың қисынды
ойлау, байқағыштық қасиеттерін дамыту; ... ... ... ... ... ... процесін басқару үшін кері байланыс орнату
тәсілдері, өз-өзін бақылау әдістерін қалыптастыру; ... өз ... мен ... ... ... ... ... білімін бағалау; үй тапсырмасының
көлемі.
4. Оқушылардың іс-әрекеттері: оқытылатын ... ... ... үшін ... ... ... және тәртіп
сақтаулары.
5. Мұғалімнің іс-әрекеттері: жұмыс ... ... ... стиль, байқаушылық, тапқырлық, тіл мәдениеті, мұғалімнің
оқушылар алдындағы беделі.
6. Сабақ ... ... мен ... Мақсатқа жетуі,
жоспардың орындалуы, оқытудың белсенді түрлері мен ... ... ... ... қызметін ұйымдастыру, білімнің
көлемі мен сапасы, сабақтың тәрбиелік, оқыту, дамыту мәндері, басқа
мұғалімдердің тәжірибесіне енгізуге болатын жаңалықтар.
Оқушылар тәжірибелік дағды алатын ... ... үшін ... қоса ... ... ... ... Берілген жұмысты орындау үшін оқушылардың жұмыс орнының ... ... ... ... ... нұсқаулықтың сапасы және толықтығы, оны оқушылардың
қабылдауы. Оқушылардың теориядан алған біліміне ... ... ... ... ... ... тәжірибені өткізу
тәртібі мен жүйелілігінің нұсқауға сай келуі, тәжірибелік әдістерге
жаттығулар орындау, нақты бұйымдар жасау, оқушылардың орындалатын
жұмысты ... ... ... ... ... ... ... әдеттегі қателерді жөндеу, оқушылармен жеке
жұмыс істеу, ... және ... ... ... ... ... және ... жүйелілігі жөніндегі ... ... ... ... ... және ... Мұғалімнің қорытындылау нұсқаулығы, оқушы өз бетінше орындаған
жұмыстар, ... көре ... ... ... олардың алдын
алу және жөндеу жолдары.
Кез келген сабақты талдау кезінде оның танымдық мағынасын ғана ... ... ... ... да ... қажет, өйткені болашақ маман
бойында келесі қасиеттерді тәрбиелеу керек: жұмыста ұқыпты болу, нақтылық,
жылдамдық, жұмыс орнындағы жинақтық, жабдықтарға ... ... мен ...... ... ... ... қабысуы мен логикалық жүйелілігін ескере
отырып бағалау. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... оқу материалдарының меңгерілу дәрежесін, білім
сапасының тереңдетілу жағдайын, оқушылардың танымдық дамуын анықтайтын
сабақтың басты ... ... ... ... ... ... ... ғылыми
негізділігі, нақтылығы, дәлелділігі, шынайылығы қажет. Қатысқан оқу пәнінің
ерекшелігі. Ұсыныстар:
• Сабақтарға қатысу түрлері және қатысуды ... ... ... және оны ... ... бақылаудың бір әдісі.
• Сабақтарға қатысу түрлері: іріктеу, тақырыптық, параллель,
мақсатты, ... ... оқу күні ... 1 ... сабақ берілу
жағдайын) талдау.
• Сабаққа қатысуды ... ... ала ... (1 ... ... (1 ... 1 ... күнтізбелік,
графикалық.
Сабаққа қатысуға дайындық. Сабаққа қатысу мақсатын ... ... осы ... ... ... ... ... (оқулыққа, әдістемелік құралдарға, білім беру ... т.б. ... ... Пән ... ... ... ... Сынып журналын тексере отырып мемлекеттік
бағдарламалардың ... ... баға ... сол ... ... ... жазба жұмыстарының санын, күнін,
бағдарламаның ... ... ... мен үй ... ... ... ... мен тапсырмаларды қарастыру (олар
мұғалімге сабақтан соң ... ... ... ... ... ... ... жеке түрлерін анықтау, осыған қажетті
материалдарды іріктеу. ... ... ... ... ... ... шақырудың мақсатын белгілеу.
Сабақты бақылау және сабақ барысын жазу ... ... ...... (қатысушының) жұмысын ұтымды ұйымдастыруының
алғышарты. Сызба тексерушіге сабақтың кезеңдерін нақты, ... ... ... дәл ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Тексерушінің қатысылған сабақты талдауға дайындығы. Сабағына ... ... ... ... ... ... ... мен ұсыныстарын қарап өту. ... ... мен оны ... ... қойылатын сұрақтарды ойластыру. Сабақты талдау түрі ... ... ... ... ... педагогикалық кеңесте)
тағайындау.
Сабақты кезеңдерге бөліп талдау, оқушылар мен мұғалімнің іс-әрекетіне
баға беру. Оқушының білім сапасын, білімін, ... ... ... ... жетістігін, жақсы жақтарын, танысып, ... ... ... ... шығармашылық жаңалықтарын бөліп
атау. Сабақ кемшіліктері мен ... ... ... ... ... ... қойылатын жалпы бағаны, қорытындыларды, ұсыныстарды түйіндеу.
Сабақты өзіндік талдау
Өзін-өзі талдауға қойылатын жалпы талаптар:
➢ Талданып ... ... ... ... тақырыпта алатын орны;
➢ Сабақ мақсаты мен міндеттерін негіздеу, жоспарланған ... ... ... ... ... ... оқу материалдарын таңдау
себебін түсіндіру;
➢ Оқушылар ... ... мен ... ... ... баға беру, оқушылардың ... ... ... даму ... ... ... ... түсіндіру, осы тәсілдердің сабақ
мақсатына, құрылымына, ... ... ... міндеттеріне
сәйкестігін дәлелдеу;
➢ Мұғалімнің сабаққа (оның ... ... ... ... ... жою ... іске ... іс-
шаралар, сабақта қол жеткізген ... ... баға ... ...... шығармашылық іс-әрекетінің бір шарты.
Сабақты талдау мен өзіндік талдау түрлері
1 – ... ... ... ... ... – бұл ... білімділік,
дамытушылық, тәрбиелік мақсаттарын ... ... ... орындалуына жалпы баға беру;
2 – құрылымдық талдау (кезеңдік) – бұл ... ... ... ... ... ... танымдық қабілеттерін қамтамасыз ететін
қажеттілігін бағалау;
3 – жүйелі талдау – бұл ... ... ... шешетін
дидактикалық міндетін орындауына, ... ... ... ... қамтамасыз етуіне, оқушылардың білім алу тәсілдерін игеруіне
жағдай жасайтын бірыңғай жүйе ... ...... ... – бұл ... міндеттерінің іске асырылуын, оқушылардың
білімді игеру деңгейі мен ой ... ... ... оқу ... мен ... ... даму деңгейін, сабақ нәтижелілігін,
дидактикалық ... ... ... талдау жүйесі;
5 – құрылымды-мерзімді талдау – бұл ... әр ... ... ... 6 – құрама (комбинированный) анализ – сабақтың ... ... мен ... ... ...... ... – сабақтың психологиялық талаптарының
орындалуын ... ... ... үлгідегі танымдық әрекетін
қамтамасыз ету);
8 – ... ...... ... категорияларды талдау
(дидактика принциптерін жүзеге асыру, оқушыға білім беру әдісін, тәсілін,
құралын таңдау, сабақтың оқу ... ... ... оқушылардың
өздігінен жұмысына педагогикалық жетекшілік жасау, т.б.);
9 – аспектілі талдау – ... ... бір ... ... ... ... бұрыштан бөлшектеп, жан-жақты оқушы әрекетінің нәтижесімен байланыстыра
қарастыру. ... ... ... Мұғалімнің сабақтың үш мақсатын (міндетін) іске асыруы;
• Сабақта дамытушылық тәсілдерді қолдануы;
• Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... дамыту жолдары;
• Оқушылардың жалпы білімділік әдістері мен дағдыларын қалыптастыру;
• Оқушылардың білім, білік, дағдыларын бағалау;
• Сабақта проблемалық білім беруді ұйымдастыруы, т.б.
10 – ... ...... дидактикалық, психологиялық, басқа да
негіздерін бірге (бір уақытта) талдау ... ... ... жүйесін).
Сабақты тексерушінің талдауы. Сабақ ... ... ... ... ... отырып, сабаққа қойылған мақсаттары ... ... осы ... ... ... ... ... сыныптың дайындығына баға беру. Сабақ идеясының қойылуы
мен ... ... ... ... ... мақсатына жету деңгейі.
Сабақ құрылымы мен ұйымдастыруын талдау. Сабақ құрылымының мақсатына
сәйкестігі. Сабақ ... ... ... ... ... ... Уақытты үнемдеп
қолдануы. Оқыту түрлерінің тиімділігі. ... ... ... ... оны ... ... ... қолданылған көрнекіліктер
мен құралдар. Оқушы мен мұғалім іс-әрекетін тиімді ұйымдастыру
Сабақ мазмұнын талдау. Сабақ мазмұнының ... ... ... ... ... ... ... Сабақтың тәрбиелік бағыты, адамгершілік ықпалының деңгейі.
Сабақтың (тақырыптың, курстың) ... ... ... ... ... бағыттылығы, өмірмен, кәсіби тәрбиемен, еңбекпен
байланысы. Танымдық қызығушылық пен ... ... ... ... оқу ... қалыптастыру мақсатындағы сабақтың дамыту
мүмкіндіктерін іске ... ... жаңа ... ... Жаңа
материалдың негізгі идеясын нақтылау. Жаңа түсініктер қалыптастыру. Тіректі
білімдерін жаңғырту.
Оқушылардың өз ... ... ... ... ... ... жұмыс түрлері, қиындық деңгейі, көпнұсқалылығы,
сынып оқушыларының дайындық деңгейін ескеру. ... ... мен ... Жаңа ... ... ... ... әдіс-
тәсілдердің тиімділігі). Жаңа тақырыптың өткен тақырыптармен байланысы.
Қайталау (ұйымдастырылуы, түрі, әдіс-тәсілдері, көлемі).
Сабақты өткізу ... ... ... беру ... тәсілдерін,
көрнекіліктері мен құралдарының дұрыс таңдалуын, негізділігін; олардың оқу
материалының мазмұнына, сабақ мақсаттарына, сынып ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік
аппаратының әр кезеңіне сайлығын, мұғалім қолданған әдіс-тәсілдердің алуан
түрлілігін анықтау. Жаңа ... ... ... ... ... материалдар мен көрнекі құралдарды, техникалық
жабдықтарды қолданудың ... ... ... ... мен ... ... бағалау.
Оқушылардың іс-әрекеті мен тәртібін талдау. Сынып жұмысына ... ... ... мен тәртібі. Пәнге деген қызығушылығы. Сыныптың белсенділігі,
оқушылардың сабақтың түрлі кезеңдеріндегі белсенділігі. ... ... ... ... оқу ... ... ... асуы. Қолданылған оқу әрекеті түрлерінің тиімділігі мен орындылығы.
Жалпы білімділік, арнайы біліктері мен ... ... ... ... ... ... деңгейі жоғары және төмен оқушылармен жеке
жұмыс. ... және жеке ... ... ... ... ... ... тәсілдері. Қарым-қатынас мәдениеті, ... такт пен ... ... ... осы ... ... ахуалына баға беру. ... ... ... 1. ... ... ... ... 2.
Сабақ материалынан негізгі ойды анықтай алуы, алған ... ... ... ... оның ... ... ... тереңдете алуы.
3. Тәжірибелік дағдыларды игеру деңгейі. Мұғалімнің оқушы білімін тексеруі.
Тексеру түрлері. Қойылған ... ... ... ... ... мәні.
Сабақты өзіндік талдау
Сынып:
Сабақ ырғағы:
Сабақ түрі мен оның құрылымы:
1. Тақырып бойынша сабақ орны? Бұл ... ... ... қалай
байланысқан?
2.Сабақтағы сыныптың қысқаша психологиялық-педагогикалық сипаттамасы
(үлгерімі нашар және ... ... ... ... ... ... ... алдыңыз?
3.Сабақтың үшбірлілік дидактикалық мақсаты, сабақтың мақсаттарының
жүзеге ... баға ... ... сәйкес оқыту әдістері мен формаларының, ... алу. ... ... кезеңдерін атап өту, оларға талдама ... ... ... ... Жаңа ... түсіндіру үшін
оқытудың қандай әдістері таңдап алынды, сол ... ... ... әр ... ... ... ... қаншалықты
жіберілгенін айту. Сабақтың әр кезеңдері арасындағы байланыс. ... ... ... ... ... істегенін атап көрсету.
6. Дидактикалық материалдарды, ОТҚ, көрнекі ... ... ... алынуы.
7. Оқушылардың білім, білік, дағдыларының қалай ұйымдастырылғаны туралы
айту. Сабақтың қай кезеңдері олар ... ... ... әдіс ... ... Оқушы білімін түзету және бағыттау қалай жүзеге асты?
8. Сабақтағы психологиялық жағдай, мұғалім мен ... ... ... нәтижесін сіз қалай бағалайсыз? Сабақтың барлық мақсат ... ... ... ма? Жүзеге асырылмаса, неге?
10. Өз іс-әрекетінің болашақтағы жоспары.
Сабақ құрылымы
Қазіргі заман талабына сай ... ... ... ... ... үй ... ... жаңа тақырып бойынша оқушының білім, білік, дағдысын тексеру;
- оқушылар алдында мақсаттар қою;
- жаңа мәліметті қабылдау және түсіну;
- түсінуді алғашқы рет ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық тұрғыдан орындау, өткен материалдар негізінде
міндеттерді жүзеге асыру;
- сабақ материалын жалпылау және өткен материалдар құрамына енгізу;
- ... мен ... ... ... оқу ... ... бақылау
жасай отырып, бағалау;
- келесі сабаққа үй тапсырмасы;
- сабақты қорытындылау.
Дамыта отырып оқыту сабағының құрылымы
Сабақ құрылымы – ... ... ... туындайтын сабақ элементтерінің
өзара байланысы.
Жаңа материалды меңгеру сабағының құрылымы:
- оқушылардың жоғары ойлау ... ... ... ... ... алдын-ала игеру;
- оқушы нені есте сақтау керек, соған бағыттау;
- есте сақтау себебі мен жадыны дамыту;
- есте сақтау техникасын белсендіру;
- қайталау ... ... ... есте ... есте сақтаудың нәтижелерін бақылау;
- қысқа, одан кейін ұзақтау уақыт аралығында қайталай
отырып, жеке ... беру ... есте ... іштей қайталау және алған білімдерін үнемі қолдану;
- қайталау ... ... ... ... есте ... нәтижесін қолдануға дағдылану.
Білім, білік, дағдыны дамыту мен бекіту сабағының ... ... ... ... оқушыларды таныстыру;
- берілген тапсырмаларды орындауға байланысты оқушылардың
білім, білік, дағдысын жүзеге асыру;
- әр түрлі ... ... ... ... ... жұмысты тексеру;
- жіберілген қателерді талдау;
- үйге тапсырма.
Білік пен дағдыны қалыптастыру сабағының құрылымы:
- сабақ мақсаты;
- тірек материалға ... ... ... ... ... ... тексеру жаттығуларын жүргізу;
- қалыптасу үлгісін көрсете отырып, жаңа дағдылармен
таныстыру;
- оларды меңгеруге байланысты ... ... ... байланысты жаттығулар;
- үлгі, алгортим, нұсқаулық бойынша жаттығулар;
- ұқсас жағдаяттар бойынша жаттығулар;
- шығармашылық сипаттағы жаттығулар;
- сабақ қорытындысы;
- үйге ... ... ... ... басын ұйымдастыру;
- білімділік, дамытушылық, тәрбиелік мақсаттарды құру;
- негізгі түсініктерді ... ... ... ... ... ... ... бойынша өткен сабақта
үй тапсырмасын сәйкестендіру;
- ... ... ... оқу ... тексеру;
- үйге тапсырма.
Білімді тексеру сабағының құрылымы:
- сабақ ... ... Бұл ... ... ... ... жағдай болу керек. Оқушылар тексеру, бақылау
жұмыстарынан қорқып, сескенбеулері керек. Өйткені мұғалім ... ... ... ... ... мақсатын құру. Мұғалім оқушыларға қандай материалды
бақылайтынын және тексеретінін айтады. Оқушыларға сол ... ... еске ... ... ... ... ... еске
түсіреді. Сонымен бірге оқушылар өз жұмыстарын өз ... ... ... және бақылау жұмыстарының мазмұнын беру
(міндеттері, мысалдар, диктант, шығарма немесе сұраққа ... ... мен ... ... ... бағдарламаға сәйкес болулары керек,
оқушылар ол тапсырмаларды орындай алулары қажет.
- ... ... ... ... ... таңдап алып, жіберілген қателер ... ... ... білім мен біліктегі қарапайым қателерді анықтау, ... ... ... ... ... ... сабағының құрылымы:
- сабақтың басын ұйымдастыру;
- сабақ тақырыбы мен ... жаңа ... ... ... ... бекіту;
- өзгертілген жағдайда тапсырмаларды білім мен білікте
қолдану;
- білім мен ... ... ... ... ... ... бойынша жаттығулар;
- үй тапсырмасы;
- оқушы жұмысын бағалай ... ... ... ... ... ... ... мұғалімнің кіріспе сөзінде сабақ мақсаты, жоспары,
тақырыптың маңыздылығы айтылады;
- әр ... ... ... ... және жеке ... ... жұмыстарды тексеру, оларды түзету;
- меңгерілген материал бойынша қорытындыларды қалыптастыру;
- сабақ нәтижесін бағалау;
- қорытындылау;
- үйге тапсырма (сабақ сайын емес).
Аралас сабақтың ... ... ... ... тексеру, сабақ мақсаты;
Жаңа материалды меңгеру оқушыларды дайындауң;
Жаңа материалды түсіндіру;
Материалды бекіту;
Білім мен ... ... ... ... ... ... тапсырма;
Жаңа материалды меңгеру бойынша дайындық.
Жаңашыл-ұстаздардың сабақтарының құрылымы:
Л.В.Махованың сабақ жүргізу жүйесі:
- барлық ... ... ... сұрақтар сабағында
оқушылар мұғалімге сұрақ қояды және қосымша түсіндіреді.
- Практикалық жұмыс сабағы;
- оқу ... ... ... ... жалпылау түріндегі үлестірмелі материалмен жұмыс;
- теоретикалық материал бойынша қорытынды ... ... ... отырып, тақырып бойынша
есептер шығару.
Әр тақырыпты меңгеру бойынша Н.П.Гузикомның ұсынған сабағының құрылымы:
Мұғалімнің теоретикалық материалды талдау сабағы;
Тақырыптарды оқушылардың өз ... ... ... ... ... ... және ... сабағы.
Р.Г. Хазанкин ұсынған сабақтар құрылымы:
Барлық тақырыптар бойынша лекция сабағы;
Есептерді шешу сабағы;
Кеңес беру ... ... ... талаптар
Заман талаптарына сай жүргізілетін сабақтарға қойылатын дидактикалық
талаптар:
- ... ... ... құру және ... ... пен
дамытушылық міндеттерімен тікелей байланысы;
- сабақ мазмұнының оқу бағдарламасына және сабақ мақсаттарына сәйкес
келуі, ... ... ... ... ... ... қалыптасқан білім, білік, дағдыларын болжау;
- бақылау мен қолдау көрсетудің анағұрлым пайдалы әдістерін таңдап алу,
сонымен бірге олар оқушылардың танымдық ... ... ... ... әр ... ұжымдық және жеке жұмыс түрлерінің сәйкестігі;
- сабақта барлық дидактикалық ... ... ... оқушылардың табысты білім алуына жағдай жасау.
Сабаққа қойылатын ... ... ... ... ... оқу ... ... шегінде оқушылардың дамуын жобалау;
- тақырып пен нәтижені меңгеруге қатысты ... ... ... ... ... ... қағидаларына сәйкес сабақтың ... мен ... ... есте ... мен ойлау қабілетіне түсетін жүктемені
сәйкестендіру;
- оқушылардың шығармашылық іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... жоспарлау;
- проблемалық-эвристикалық оқытуды мұғалімдер мен оқушылардың жүзеге
асыруын орындау;
- оқушылардың әрекетін талдау, бағалау және бақылауды есепке ... ... ... ... ... ... ұйымдасуының ерекшеліктері:
- сабаққа дайындалу, ең бастысы – психологиялық ... ... ... ... ... ... басындағы мен сабақ барысындағы жұмыс тәртібі (дайындығы,
тақырыппен және сабақтың психологиялық ... ... ... ... ... асыру, сабақ барысындағы барлық әрекетке деген
белсенді көзқарас, педагогикалық тапқырлық);
- педагогикалық такт;
- сабақтағы психологиялық жағдай (іскери, қуанышты ... ... ... ... ойлау қабілеттері мен жемісті жұмыс істеу жағдайлары үшін
шараларды қамтамасыз ету:
- меңгерілетін нысандар мен ... ... ... ... сендіру түрінде формаларды қолдану;
- оқушылардың тұрақты көңіл бөлуіне жағдай жасауды жоспарлау;
- оқушылардың бұрын өткен материалдары ... есте ... әр ... ... түрлерін қолдану;
- жаңа білім мен біліктерді қалыптастыруда оқушылардың ... ... ... ... мен ... ... деңгейін анықтау;
- түсінік, көзқарас, түсіну деңгейін қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ететін
жұмыс түрлері мен формаларын ... ... ... ... есептер, берілгендері жетпейтін тапсырмаларды қолдану;
- түсіну деңгейін жоғарлатуды басқару;
- оқушының шығармашылық жұмыстарының әр түрін қолдану ... ... оны ... жағдайы, материалды жүйелеу және таңдап алу, жұмысты
ресімдеу, нәтижелерін қолдану);
Жұмыс ... ... ... арқылы дағдыны қалыптастыру;
- өткен тақырыптарды жаңа тақырыптармен сәйкестендіріп қолдана білуге
үйрету.
Оқушыларжы ұйымдастыру:
- оқушылардың сабақтарға ... - ... оқу ... ... ... болатын оқушы топтарын құру, топтар жеке,
топтық, фронтальды жұмыс түрлері үшін.
Оқушылардың жас ... ... ... ... жас және жеке ... ... ала ... сабақты
жоспарлау;
- проведение урока с учетом сильных и слабых ... ... ... және ... ... оқушыларға жеке қарым – қатынас.
Сабаққа қойылатын гигиеналық талаптар:
- температура режимі;
- ауаның физика-химиялық қасиеттері;
- жарық;
- шаршаудың алдын - ... ... ... ... ... ... уақытылы және сапалы түрде жүргізу;
- оқушының дұрыс жұмыс істеуін ... ... ... ... ... ... ... техникасына қойылатын талаптар:
- сабақ эмоционалды тұрғыдан қызықты болып, оқушының пәнге деген
тартымдылығын тудыру қажет;
- ... ... ... ... ... керек, оқушы мен мұғалімнің
әрекеті аяқталған болуы қажет;
- оқушы мен мұғалімнің әрекетттері үйлесімді болуы ... ... ... ... такт пен ... сақтауы қажет;
- белсенді түрде шығармашылықпен жұмыс істеулері қажет;
- оқушы әрекеттерінің жұмыс түрлерін үнемі ауыстырып отыру керек;
- оқушының орфографиялық ... ... ... ету ... әр оқушының күнделікті белсенді түрде білім алуын ... ... ... үй тапсырмасын талдау. Мақсаты, көлемі. Сыныпта
орындалған жұмыс пен үйге берілген ... ... ... ... ... түрі (шығармашылық, бекіту, дамыту, қайталау), оның
орындауға оңайлығы. Мұғалімнің үйге ... ... ... ... ... бағалау.
Мұғалімнің тексеруші сұрақтарына жауап беру барысында өзіндік талдауына
баға беру, түйіндеу.
Сабақтың оқу-тәрбие мақсаттарына жету деңгейін ... ... ... ... мұғалімнің білім беру әрекетінің ... ... ... ... ... ... мен ... өзгерістер.
Сабақ жетістіктері мінездемесінің дәлелділігі.
Талданып, мектеп мұғалімдерінің ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер мен себептерінің
диагностикасы.
Қорытындылар мен бағалардың ғылыми негізіділігі, психология, педагогика
ғылымдарының ... озық ... ... сүйену.
Қорытындылар мен ұсыныстардың нақтылығы, дәлелділігі, нанымдылығы.
Жалпы қорытындылар мен ұсыныстар. ... ... мен ... ... ... өздігінен даму үшін ұсыныстар беру.
Мұғалімнің қорытынды сөзі. Мұғаліммен ... ... ... ... ... құрмет пен әдептілік (тактичность), жағымды
жақтарына сүйену. Мұғалімнің жеке ... ... ... ... өтілін, педагогикалық іскерлік дәрежесін, жалпы ой
өрісін, педагогикалық білімдарлығын.
2. Биологиядан білімді қорытындылау сабағының әдістемесін ... ... ... қорытындылау және деңгейін анықтау әдістері
Мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік жетістіктері, ең ... ... ... ... білім деңгейін анықталатыны
белгілі. Көптеген білім беру ... ... ... ... ... көптеген болжам болжап болмас жағдайларға тап болып отыр. Мұндай
жағдайлардың ... ... ... ... ... дамытудың
перспективасы мен мәселелерін дұрыс болжай алмай отырған ұстаздар еңбек
ететін ұжымдары ... ... ... ... ... ... ... мен үлгілерін қолдану әрекеті сыныптық ... ... ... ... ... ... жүйесін сақтап қалу үшін ... ... ... оқу ... ... ... дамуы
мен қызметінің жоғары дәрежеге жетілдіру қажеттілігі жетіп отыр. ... ... ... беру ... жаңа ... ... болуы мен
оны соңғы жағдайға сәйкес өзгерту, оқытудың ... мен ... ... ... өз ... ғылыми идеалар психалогиялық -
педагогикалық теория негізінде жетілдірген ... ... ... ... ... ... дайындауда мұның бәрі ... ... ... ... Мұндай дайындық педагогикалық –
кәсіптік білім берудің ... мен ... ... ... талап етеді. Мұндай себептерге орай білім берудің бүгіндері
қолданылып ... ... ... дәрежеде болып мәселені шеше ... ... ... ... бір тар ... қатаң бағытталуы, оқытудың ұжымдық әдістері мен ... ... ... ... ... мен ... ... қызметкерлердің кәсіптік жағына инновациялық
өзгерісті баяндауда ынталандырудың ... ... күні ... тұрғыдан негізгі екі
мәселені шешуде:
1. Тұтас педагогикалық процестің теориясы мен практикасында ... ... ... ... ұжымдық жұмыста әрбір оқушыға оптимальды жағдай туғызу,
дәстүрлі оқыту мен ... ... және жеке ... ... ... жетілдіру.
Қарама-қайшылықты оқушылардың жеке тапсырмасын максимальды түрде:
сыныпты топтарға бөліп оқу үлгеріміне қарай ... ... бұл ... ... ... болмады.
Сабақтың құрылымын жетілдіру екі бағытта дамыды:
- ең қажеттісі, сабақтың өзіне тән элементтері болуы;
- ... ... ... ... бас ... ... жол ашу. Әрине мұның қиындығы бір бағытты ұстанудың
өзіндік қарама-қайшылығы кездеседі.
Сабақтың құрылымы объективті болжау, оның болашақ жолдарын терең ... Р.Г. ... ... ... ... мен ... оқушылардың жұмыс қабілетін ескеру. ... ... ... мынадай қорытындыға әкелді.
1. Оқушылардың жұмыс қабілеті ескерілмей, балалар шаршап, нерв
клеткаларының жұмыс ... ... тыс ... Мұғалім аталған жағдайларды ескеріп, сабақтың құрылымында, оның
барысында ... мен ... ... ... қажет.
3. Бұл оқу материалын дұрыс ... және ... ... ... ... ... біркелкі реттеп отыру (оқушылардың
жұмыс қабілеті 10-35 минут). Мұнымен қатар, әртүрлі дидактикалық ойындар,
сабақтың басы мен аяқ ... оқу ... ... ... ... ... ... Мүмкін, әр сабақта бес дидактикалық міндетті
орындау ... ... оның ... ... ... ... бөліп
қарау. Оның есебіне сабақтың тақырыбы, бөлімдерінде, бүкіл дидактикалық
міндеттерді қолдана ... Бұл қиын ... ... ... ... ... ... жеке
сабаққа жоспар жасайды. Тақырыптық жоспар мұғалімнен білім, білік,
дағдыны талап етеді, сондықтан ... ... ... ... ... Тақырыптық жоспарларды жасауда көптеген ұсыныс
схемалар кездеседі, оның ... ... ... ...... ... ... жоспарға өзінше қарап, қосымша
енгізе алады. Тақырыптық жоспар әрқашанда:
- сабақтың мақсаты мен ... ... ... мен ... ... ... ... басшылық);
- сабақта оқушылардың іс-қимылының жүйесі, кезеңдері;
- технологияны кері алу үшін талдау жасау.
Тақырыптық ... үлгі ... ... ... ... ... ... дидактикалық міндеттер.»
4. Қосымша дидактикалық міндеттер.
5. Мұғалімнің әдістемелік жұмысы.
6. Оқушылармен ... ... ... Мұғалімге арналған әдебиеттер.
8. Оқушыларға арналған әдебиеттер.
9. Қайталау.
10. Оқушылармен кері байланыс жасаудың формасы және олардың жұмысын
бағалау.
11. Сабақты ... ... ... Ескертпе.
Сабақта оқушылардың танымдық іс-әрекетін ұйымдастырудың ... ...... ... оны ... ... ... Сабақтың тұтас педагогикалық процестің логикалық құрылымына кіруі;
2. Сабақта ... ... ... ... ... ... асыру.
3. Сабақта оқыту процесінің комплексті принциптерін (мақсаттылық,
жүйелілік, ғылымилык, ... мен ... ... ... ... қатысушылардың қарым-қатынасы т.б.)
4. Әр сабақтың өткен және кейінгі сабақтардың тақырыбы, бөлімдері мен
логикалық байланысы.
5. Сабақтың кезеңдерінің логикалық ... ... ... ... және психологиялық үйлесімділігі.
7. Күн талабына сай мұғалім мен оқушының ... ... ... мен ... іріктеу.
8. Оқу материалын игеруде оқушылардың ынтымақтастығын ... ... ... ... ... оқыту технологиясының,дәстүрлі және жаңа түрлерін
үйлестіру.
10. Сабақта оқушы мен ... ... ... оның ... ... ... ... мұғалімнің оқу материалын игеруде информацияның негізінде
коррекциялық жұмыстар жүргізуі.
12. Мұғалім мен оқушының еңбегін педагогикалық еңбекті ұйымдастырудың
ғылыми талаптарына ... ... ... ... ... ... ынта ... мен
қызығушылығын арттыру әр мұғалімнің міндеті. Осы ... ... ... ... ... пайдаланып отырса, оқушылардың пәнге
деген қызығушылығы артып, ... ... ... ... ... ... баласының өз ұрпағын оқыту мен тәрбиелеудегі ең озық,
тиімді әдістерін, ... ... тың ... ... ... ұзақ ... жаңашылдықпен дамыту қашан да
жасғаса береді. ... ... ... әртүрлі оқыту ... ... және өз ... ... ... ерекшеліктері:
1. Құрылымының үш бөлімнен тұруы (кіріспе, сөйлесу, қорытынды):
2. Өзін - өзі бағалау:
3. Топтық жұмыстарға белсенділік:
4. Көру, ... ... ... ... ... жүруі:
5. Еркін тәрбиеге баулау.
Осы тұғыдан бүгінді күні жаңа техналогияның ... ... ... бойына сіңіре отырып, қоршаған ортаны қорғау арқылы экологиялық
тәрбие беру ... ... ... ... ... Ол үшін әр бір ұстаз
үнемі ... ... ... бала ... ... төмендейді.
Осының бәрі бір күннің іс әрекеті емес, оған уақыт керек. «ұстаздық ету
уақыт ұту ... ... ... ... ... уақытын аямау» деп Ж.Ж.
Руссо ... ... ... ... ... ... оқыту технологиясы
– құрылымы ортақ, бірақ мазмұны әртүрлі үш бөліктен: кіріспе, сөйлесу,
қорытынды бөлімдерінен ... Әр оқу ... ... саны оқыту
бағдарламасы бойынша сол тақырыпқа, тарауға ... ... ... ... оқу ... ... құрылымы мен және мазмұнымен
таныстырады. Оқушылардың осы оқу ... ... ... мен ... ... ... бұл мақсаттар ... ... ... ... ... ... ... бөледі.
Сөйлесу бөліміндегі оқу материалын меңгеру – тек ... ... ... ... ... жету, қисында ойлауды, түрлі
құбылыстармен ... ... ... көру білуді дамыту. Егер бұл
бөлім дұрыс ұйымдастырылмаса, оқу моделіндегі оқушылардың барша танымдық
қызметінің ... ... ... ... және ... деңгейін мемлекеттік білім стандартына сай келуіне қатар кол
жеткізгелі отыр.
Қорытынды бөлім ... ... ... циклін анықтайтын рефлекциялық
– бағалау кезеңі. Ол оқушылардың ... ... ... қызметі
барысында жағдай жасалынған дайындық деңгейін бақылауға тексеруге,
бағалауға арналған. ... ... ... және ... ... ... оқыту нәтижесінің мөлшерлік көрсеткіші болып табылады. Бұл ... ... өзін де ... ауызша (лекция), көрнекті
құралдар, практикалық (лобараториялық) сабақтардың бірін – бірі ... ... ... ... ... ... Оның өзін де оқушының
күнделікті сабаққа дайындалып, жаңа ғылыми ... ... ... ... ... ... керек. Неғұрлым оқушының білімі
жан – жақты, терең болса оның ... ... ... ... ... ... ... деңгейі олардың өзіндік ... ... үш ... ... ... Бұл ... берілген материалды толық меңгеріп, оған қосымша
материал берсең де ... ... оған ... ... ... беру керек, яғни оның қабілеті басқа оқушыларға қарағанда
жоғары.
2. Бұл топтағылар материалды толық меңгере алады, бірақ кейбір сұрақтарға
жеке, ... ... ... етеді.
3. Бұл топтағы оқушылар материалды баяу меңгереді, оларға бір материалды
түсіндіру үшін бір ... ... Әр ... ... ... жеке ... ... керек. Бұған уақыт аз және де бұлармен
жұмыс істеу уақытыңды алады. Бұл ... 1–ші ... ... меңгеріп қойған олар алға ... ... ... ... ... оқушыларға бөлек топпен оқытса дұрыс болар
еді деп ойлайсың.
Оқушылардың білімі төмен ... ... мына ... байланысты
болады екен.
1. Ойлау қабілетінің және интеллектінің төмен болуы.
2. Сабақтан ... ... ... ... ... ... ... болуы.
4. Сабаққа қалауының болмауы.
5. Жанұяның және құрдастарының кері әсері.
6. ... ... ... ... ... Оқулықтардың, көрнекі құралдардың жеткіліксіз болуы.
2.2 Білімді қорытындылауда тест тапсырмаларын қолдану әдістері
Сабақты қорытындылау ... бірі ... ... ... В.С. ... амалдары арқылы құрастыру жолдары мен оны биология
сабағын қорытындылау барысында тиімді қолдану аспектілері қарастырылады.
Білім, білік, дағдыларды тексеруге арналған ... екі ... ... ... Оның бірі – ... ... қызметі, түсіну, сөйлесу,
оқу мен жазуы болса, екіншісі – білім ... ... ... ... бір жолы – тест әдісі. Педагогика ғылымының докторы, ... ... ... ... ... ... тест
тапсырмаларын пайдалану арқылы өзіндік табыстарға қол жеткізеді. Дәріс беру
барысында аталмыш ... ... ... ... ... ... ... қолдануда. Тест тапсырмаларын орындау барысында басты
мақсат-міндеттер анықталады. Яғни, мұғалімнің ... ала ... ... мен ... біліп алудан тұрады.
Биологиядан білімді қорытындылаудың бастапқы ұғымы – тапсырмалар.
Білім оқыту мен тәрбиелеудің адам, қоғам мемлекет ... ... ... ретінде танылады. Сондай-ақ білімді өзіңізді және
қоршаған әлемді тану ... деп те ... ... ... оқушылардың өзін-өзі танудағы танымдық қызметін жетілдіреді,
белсенділігін арттырады, оқушылардың білім ... ... ... ... ... арттырады.Педагогикалық тапсырмалар тест
және тестік емес түрде жасалады. Шет елдік білім ... ... түр ... ... ... ... тапсырмалары оқу үрдісінде жеке
адамды дамытуда, ал бақылау- білім басқармаларындағы оқу кезеңінің аяқталу
барысында дайындықтың құрылымы мен деңгейін ... ... ... көп бөлігі оқыту мен бақылау үшін ... ... түр - ... ... мен ... ... ұстанымы (Аристотель). Сондай-ақ ол (түр) – тәртіптілікті
реттейтін, топтастыратын ... ... ... ... ... ... өткеннен кейін, оқушылардың ... ... ... қорытындылау үшін тесттің тигізетін көмегі
көп. Сондай биология (6 сынып) пәні ... ... тест ... ... Бір – ... пайдалы, бірлесіп өсу қалай аталады?
А) флора:
Ә) бірлестік:
Б) қорық:
В) селбесу.
2. Бұршақ тұқымдасының гүліндегі ең ... ... ... ... желкен:
В) қайықша.
3. Клеткалары ұдайы бөлінетін ұлпа?
А) түзуші:
Ә) жабын:
Б) тірек:
В) өткізгіш.
4. Сүзгілі түтіктерден тұратын ... ... ... ... ... ... ... зат түзеді.
А) мүк:
Ә) балдыр:
Б) бүйнек бактариясы:
В) зең саңырауқұлағы.
6. Балдырлардың кездесетін жері:
А) құрғақ ... ... суық ... ... ... Биология пәні нені зерттейді.
А) тірі организмдерді:
Ә) өсімдіктердің ... ... ... ... ... бар ... бұршақ:
Ә) сұлы:
Б) қызанақ:
В) жүгері.
9. Өсімдіктердің жасыл түрі:
А) цитоплазмаға байланысты:
Ә) қабығына байланысты:
Б) ... ... ... ... ... тыңайтқыштардың ішінде көбірек қолданылатыны.
А) шымтезек:
Ә) құм:
Б) көң:
В) қара ... ... ... тұқыммен:
Ә) спорамен:
Б) жапырағымен:
В) қалемшелермен.
12. Бір гүлде аталығы да, аналығы да ... ... ... бір үйлі:
Б) қос жынысты:
В) екі үйлі.
Биологиялық білімді тест тапсырмалары арқылы бағалау ережесі алдын ала
нақтыланады. Тест ... ... мен ... ... қажет. Мазмұны мен түрінің сәйкессіздігі болған ... ... ... бой ... ... ойлауын, жалпы жеке бас қабілеттерін дамытудың
тетігі ретінде қолдануда тест тапсырмаларының орны ... ... ... ... дәстүрлі(жалпы білім беру,) орта ... ... ... ... ... ... білім алушылармен жұмыс
жүргізу технологиялары тест тапсырмаларын жасауда негізге ... ... ... Қажетті сөздерді жан-жақты таңдау
(символ, график), максималды нақтылық, ... ... ... ... (түсініксіз) қолданбау, ... ... ... ... ... құралдар көмегімен
жүргізу: дәл, тез, үнемді, объективті, манитор экранында түрі мен мазмұны
жақсы көрінуі тиіс.
Тест ... ... ... әдіс ... ... ... алынған шешімдер мен нәтижелерді бір жүйеге түсіріп,
оларды ... ... ... ... ... әдісі(еске түсіретін):
меңгеруге тиісті ... ... ... ... ... ... тудыру қажет. Байқау әдісі: ... сөз ... да, ... де ... ... білу ... оның ... мен
формаларын білудің міндет екенін ... ... ... ... қосымша фактор екенін аңғарып, ... ... ... қорытынды
шығару, ой қорытындысының дұрыстығын байқаған дәйектемелермен дәлелдеп
беру.
Тест тапсырмаларын құрастыру алдында мұғалім биологиядан ... ... ... ... ... ... ... оқу іс-әрекетін
жандандыра, белсендіре алатындай нақты міндеттерді айқындап ... ... ... сайып келгенде, оқыту үдерісінің нәтижесіне болжам жасай
отырылып, шәкірттердің білім сапасының ... ... өз ... ... ... ... екенін үнемі басшылыққа алады.
Оқытудың жүйелілік, бірізділік принципі де ... ... ... Оқу
материалын саналы түсінуі үшін оқушылардың оқуға деген белсенділігі, ... ... ... іс ... ... білуге үйретеді. Түрлі
шығармашылық жұмыстарды өздігінен орындауға бейімделеді. Сонымен бірге,
ережелер мен анықтамаларды саналы ... үшін ... тіл ... ажырата білуге машықтанады (сөз тіркесі, еркін тіркес, атаулы тіркес
т.б.). ... ... ... болу ... – тест ... ... ұсталынатын негізгі де өзектісі. Тест тапсырмаларын
үзбей ... ... ... ... материалды жан-жақты меңгеру,
есінде берік сақтау, құрғақ жаттауға жол бермеу, ... ... ... ... ... қасиеттері қалыптасады.
2.3 Білімді қорытындылау сабағын жетілдіру әдістерінің дидактикалық
негіздері
Дидактика - педагогиканың маңызды саласы. Бұл ұғымды ғылыми ... ... ... педагогы Вольфганг Ратке (1571-1635). Сол мағынада бұл
ұғымды чех педагогы Я. А. Коменский пайдаланып, 1657 жылы ... ... ... ... ... Оның ойы бойынша, дидактика ''нені
оқыту'' және ''қалай оқыту керек'' деген сұрақтарға жауап береді. ... ... ... кімді, қашан, қайда, неге оқыту.
Қазіргі түсінік бойынша, дидактика - білім беру мен ... ... ... ... Ол ... ... деп те ... Дидактиканың
зерттеу пәні - оқыту мен оқудың себептері, ... ... ... ... беру ... көшу ... ... жан-жақты
тұлға етіп қалыптастыру орта мектептердегі ... ... ... ... ... Осы жалпы мақсатқа сәйкес әр пәннің алдына ... ... ... ... ... ... ... асыру, оқушыларды әржақты
дамыту мақсаттары қойылады. Биология пәні де ... ... ... және ... ... беру, ғылыми көзқарас ... ... ... ... ... еңбек, т.б
тәрбиесін беру, олардың бақылау, қабылдау, түсіну және ойлау қабілетін
дамыту ... ... ... ... оқыту барысында одан әрі ... ... ... ... ... негізін оқушыларға игерту арқылы үздіксіз білім
алуға, сарамандық істерге араласуға әзірлеу, политехникалық дайындық
беру;
2. Биология зертханасында, өндірісте, табиғатта және күнделікті ... ... ... ... ... және ... ... Биологиядан алған білімді ... ... ... біліммен
байланыстырып, табиғат туралы ғылыми материалистік ... ... ... ... ... ... істей білудің
біліктері мен дағдыларын үйрету;
5. Білім, білік және дағдыны оқу барасында, ... ... ... ... ... ... Оқушылардың білім мен білік алудағы бастамасын, дербестігін және
табандылығын ... ... ... ... және ... ... кәсіптік
бағдар беру [4].
Биология пәнінің мақсаттары әр сыныптың биология курсында, олардың ... ... ... ... ... ... бойынша мектепке арналған әдебиеттерге талдау жасай отырып, он
екі жылдық білім беруде ... ... орта ... ... міндеттерін ұсынамын.
Оқытудың мақсаты дегеніміз – жорамал нәтижесі, ол оқытудың міндеттері
арқылы жүзеге асады. Орта мектепте биологиядан ... ... ... ... даму ... ... дидактикалық талаптарға сай
таңдап алынады және ... ... ... деп ... ... үш ... білімнен тұрады: өсімдіктер туралы білім, жануарлар туралы
білім, анатомиялық білімдер жүйесі.
Әр түрлі күрделену сатысындағы заттарды, ... ... ... ... денелерді жаратылыстану ғылымы зерттейді. Биология солардың ... ... ... ... ... деңгейде қарастырады, өзінің
зерттеу зерзаты жағынан физика мен химияның арасында орналасады.
Биологияның зерттеу пәні аясына байланысты жалпы және жеке ... ... ... ... жалпы заңдылықтарын, принциптерін
қарастырады. Жеке дидактика жеке оқу пәнінің мазмұнын, барысын, түрі мен
әдістерін ... ... ... әдістемесі деп аталады. Мысалы,
математиканы оқыту әдістемесі, тарихты оқыту әдістемесі.
Дидактикада сабақ классификациясын анықтауға ... ... ... ... ... ... ғылыми еңбектерде ортақ пікірлер әлі де
қалыптаспаған. Қоғам дамыған сайын оқу жүйесінің ... ... ... орай ... ... әдіс-тәсілдерінің де өзгеріп, жаңарып отыруы
сөзсіз. Сонымен қатар, сабақты ... ... ... ... жас және таным ерекшелік-теріне де байланысты ... ... И. Н. ... ... ... оқу материалының мазмұны мен
дидактикалық мақсатына және өткізу әдісіне қарай белгілесе, С. В. ... ... ... ... ... Ал, ... пен Есипов
сабақтың негізгі дидактикалық мақсаттарына қарай құрады. Бұлардың сабақ
түрлерін ... ... әр ... ... де, ішкі ... ... өте ұқсас келеді. И. Н. Казанцев бойынша: ... ... - әр ... ... ... ... ... Кіріспе сабақ - бағдарламаның күрделі
тараулары мен тақырыптарынан өтетін бірінші сабақ. Жаңа ... ... - жаңа оқу ... өтетін сабақ. Пысықтау сабағы - өткен оқу
материалын пысықтау сабағы. ... ... - ... ... ... ... ... Тәжірибелі сабақ - оқушылардың алған ... ... ... ... ... 7. ... ... -
өткен күрделі тараулар мен тақырыптарды қайталау-қорыту сабақтары. 8.
Тексеру ... - ... ... ... сабақтар. 9. Білім сапасын
бағалау сабағы - оқушылардың алған ... ... ... 10. ... - оқу ... ... әр пәннің жылдық курсын қорыту сабақтары. С.
В. Иванов бойынша: Кіріспе сабақтар. Оқу ... ... рет ... Жаңа ... ... ... ... білімді тәжірибеде қолдану
сабағы. Дағдылану сабағы. Қайталау, пысықтау және қорыту сабақтары. ... Б. П. ... ... Аралас сабақтар. Жаңа оқу материалымен танысу
сабағы. Пысықтау ... ... ... қорыту сабағы. Оқушылардың
білімі мен дағдысын жаттықтыру ... ... ... ... Сол ... шет
елдер тәжірибесінен, атап айтсақ, Чехословакия ... ... ... ... жіктеуде біздің тәжірибемізге ұқсастығын
байқаймыз. Жаңа оқу ... ... ... Жаттығу сабағы. Қорыту
сабағы. 4. ... ... ... ... 5. ... ... ... айтқанда,
қазіргі мектеп тәжірибесінде көптеп қолданылатын сабақ түрлеріне мыналарды
жат-қызуға болады: Кіріспе сабағы. Жаңа ... ... ... ... және ... ... сабағы. Жаттығу және тәжірибе сабақтары.
Зертханалық сабақ. Қайталау-қорыту ... ... ... мен дағдыларын тексеру және бақылау сабағы. ... ... ... алу ... ... ... ... кездейсоқ емес, оның бұлай
қалыптасуында белгілі бір заңдылықтар бар. Атап айтсақ, сабақтың мақсатына
байланысты ... ... жаңа ... беруді көздесе, осыған орай ''Жаңа
білімді хабарлау сабағы'' деп аталса, сабақта оқушылардың қабылдаған ... іс ... ... білу жолын қарастырса, онда ол ''Жаттығу немесе
практикалық сабақ'' деп ... Сол ... ... ... оқу ... есіне салу, қайталау мақсатын көздесе, ол ''Қайта-лау-қорыту
сабағы'' деп аталады. Ал ... ... ... түрі оның ... ... ... ... сабақтар жүйесінде дидактикалық ... ... ... ... ... жаңа ... береді, оны
өмірде, практикада пайдалану жолын үйретеді, өткен оқу материалын қайталап.
қорытады, сонымен бірге оқушылардың білім ... мен ... ... ... ... ... көпшілік сабақ оның бірнеше ... ... ... ... ... ... ... түрі ''Аралас сабақ''
деп аталады. Сонымен сабақ құрылымы деп сабақтың ... (45 ... ... ... ... ... ... белгілі тәртіппен
жүзеге асырылуын айтады. Олар мынандай болып келеді: 1. ... ... ... ... ... оның ... ... тұжырымдау).
Сабақта үй тапсырмасын тексеру. Жаңа білімді немесе оқу материалын баяндау,
түсіндіру. 4. Жаңа білімді пысықтау, ... ... ... ... тәжірибелік және зертханалық жұмыстар жүргізу). 5. Қорытындылау
(оқушылар ... ... ... ... 6. Үйге ... беру, оны
түсіндіру. Сабақ құрылымын белгілеу оқу жұмысын ... ... және ... үшін маңызы ерекше. Мұның өзі ... ... ... аса елеулі кезеңі болады. Сөйтіп, сабақ ... ... ... құру ... байланысты, бірақ әрқайсысының өзіне тән өзгешелігі
болады. ... ... ... ... оның ... ... дидактикалық мақсат пен міндеттерге және сабақтың
кезеңдеріне байланысты болып келетіндігінде. Кіріспе сабағының ... ... ... ұйымдастыру. Оқушыларға сабақтың ... ... ... Жаңа оқу ... ... Жаңа білімді
пысықтау, бекіту. Сабақты қорытындылау, үйге ... ... ... ... оқу бағдарламасының жаңа тақырыптарын немесе тарауын
оқып үйренуде қолданылады. Мұғалім тараудың немесе тақырыптың ... ашып ... ... ... ... ... тәртібін оқушыларға
түсіндіреді, ондағы жаңа оқу материалдарының мазмұнын оқып ... ... 5. Жаңа ... ... сабағының құрылымы Сабақтың
басталуын ұйымдастыру. Оқушыларға сабақтың мақсат-міндеттерін түсіндіру.
Оларды ... ... Жаңа оқу ... ... Жаңа оқу ... бекіту. Сабақты қорытындылау, үйге тапсырма беру. ... ... ... кіріспе сабақ-тарына қатысты мәселелерді шешіп алған
жағдайда, ендігі жерде мұғалім ағымдағы әрбір оқу материалын ... ... ... ... ... үстінде жаңа білімдерді баяндау
немесе түсіндіру ... оның өн ... ... ... ... да ... ... бөлімі болып есептеледі. Сабақта қойылған мақсатқа сәйкес
және оқушылардың жас ерекшеліктері мен ... ... ... ... баяндалуына тиісті мөлшерде уақыт бөлінеді. Жаңа сабақты
(білімді) хабарлау ... ... оқу ... ... ... ... ... істейтін жұмыстарымен ұласып отырады.
Білімді, іскерлікті және дағдыны бекіту ... ... 1. ... ... ... ... ... түсіндіру.
Оқушыларды сабаққа әзірлеу. 2. Бұрын өтілген оқу материалдарын
қайталау, ... 3. ... өз ... ... ... Түрлі
жаттығулар мен практикалық және лабораториялық жұмыстарын ... ... ... үйге тапсырма беру, түсіндіру. Жаңа ... ... ... ... ... ... және бекіту
кезеңдері де белсенді қызмет атқарады. Себебі ... оқып ... ... ... әр ... ... ... болып табылады. Алған
білімді бекітпейінше, оны сапалы да берік ... ... ... Сондықтан
білімді бекіту сабағы өзінің құрылысы жөнінен әр ... ... ... ... ... оның ... ... оқушылардың өз бетінше
жаттығу істері және тәжірибелік-зертханалық жұмыстарында ... ... ... ... ... қоса ... ... мұндай алуан түріне қарамастан ... сөзі ... ... ... ... ... ұғынған оқу материалдарын оқушылардың
қаншалықты терең меңгергенін, көлемін, сапасын тексеру жұмыстары да кіреді.
Жаттығу және ... ... ... ... ... ... ... мақсат-міндеттерін түсіндіру. Оларды сабаққа әзірлеу.
Оқушылардың өз бетінше жұмыс істеуі. Түрлі жаттығу-лар мен практикалық ... ... ... 3. ... ... үйге ... ... сабақ оқушылардың алған теориялық білімдерін практикамен
байланыстыру, пысықтау және ... ... ... ... ... үшін ... ... жұмыстары мен тәжірибелер қолданылады. Олар әр
пәннің ерекшеліктеріне қарай атқарылады. ... ... ... ... ... жазбаша және ауызша жаттығу не талдау жұмыстары
жүргізілсе, сызу пәнінен графикалық, ал ... мен ... ... ... ... ... практикалық сабақтарда
оқушылардың білімімен қатар олардың біліктілік және дағдыларын пысықтау ... ... ... ... ... басталуын ұйымдастыру.
Оқушыларға сабақтың мақсат-міндеттерін түсіндіру. Оларды сабаққа әзірлеу.
Бұрын өткен оқу материалдарын қайталау, пысықтау, еске ... ... ... ... ... және ... мен ... жасау. 3.
Сабақты қорытындылау, үйге тапсырма беру. Қайталау-қорыту сабақтың аса көп
тараған түрі. Қайталудың мақсаты - ... оқу ... ең ... ... ... пысықтауды (қай-талау - оқытудың анасы),
оқушыларды өздігінен қоры-тынды жасауға үйретуді көздейді. Бұған мұғалімнің
аса жауапкершілікпен ой ... ... ... қажет етеді. Қайталау
сабақтары не сабақ үстінде, болмаса ... ... ... ... Ол оқу бағдар-ламасы бойынша көлемі ... ірі ... ... оқып ... ... ... сол сияқты оқу
тоқсанының және оқу жылының аяғында жүргізіліп ... ... ... жақсы ұйымдастыру үшін оның сұрақтары мен ... ... оқу және ... ... ... ... ... жұмыстарын алдын ала белгілеу керек. Қайталау сабағын әр түрлі
тәсілдермен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруға болады. Сабақ соңында мұғалім оның ... ... ... тапсырмалар беруі мүмкін. Мұғалім
оқушылар ... ... ... мен ... басымырақ
көрсетіп, келешекте қандай мәселелерге көбірек көңіл бөлу ... ... ... ... ... құрылымы 1. Сабақтың
басталуын ұйымдастыру. Оқушыларға сабақтың ... ... ... ... ... технологиялар мен әдістерді де
қолданып отыру қажет:
1. Педагогикалық процестің жеке ... ... ... ... ізгілікті тұлғалық технология. Ш.Амоношвили
– Е.Н.Ильин жүйесі: адамды қалыптастыру пәні ретінде әдебиетті ... ... ... ... ... және белсенділігін
арттыру негізіндегі педагогикалық технология.
Ойын технологиясы: проблемалық ... шет ... ... ... ... ... Оқу материалының белгілеу
моделі мен сызбасы негізінде оқытудың интенсивтендіру технологиясы.
3. Қазіргі ... ... ... ... ... және нәтижелі басқаруға негізделген
педагогикалық технология.
Түсіндірмелік басқарудағы тірек ... ... ... ... ... ... ... технологиясы.
- міндетті нәтиже негізінде деңгейлік зерделеп оқыту (В.В.Фирсов).
- ұжымдық оқыту әдісі.
- топтық технология.
- ... ... ... ... ... технологиясы
- жекелеп оқыту технологиясы (А.С.Границкая)
- баланың қызығушылығы ... жеке ... ... ... ... ... ... қайта жаңарту және дидактикалық жетілдіруге негізделген,
педагогикалық жетілдіруге негізделген педагогикалық технология.
- экология және дидактика (А.В.Тарасов)
- мәдениет ... ... ... ... ... ой ... кезең бойынша қалыптастыру теориясының іске асуы
(М.В.Волович).
6. Жеке пәндік ... ... ... ... ерте және ... технологиясы
(В.Н.Зайцев)
- бастауыш мектепте жалпы оқытуды ... ... есеп ... ... ... ... технологиясы
(Р.Г.Хазанкин)
- нәтижелі сабақ жүйесі негізіндегі технология (Н.Н.Палтышев)
7. Балама технология.
- ... ... ... ... еңбек технологиясы (С.Френс)
- ықтималдық білім беру технологиясы (А.М.Любок)
8. Табиғи тектестік технология
- салауаттылыққа табиғи тектес тәрбие ... ... даму ... ... Дамыта оқыту технологиясы
- дамыта оқыту жүйесі (Л.В.Занков)
- дамыта оқыту технологиясы (Д.Б.Эльконин-В.В.Давыдов)
- тұлғаның шығармашылық қасиетін дамытуға бағытталған дамыта ... ... ... жеке ... ... ... оқыту (И.С.Якиманская)
- өзіндік дамыта оқыту технологиясы (Г.К.Селевко)
10. Авторлық мектеп педагогикалық технологиясы
- бейімделген педагогика мектебі (Е.А.Ямбург, ... орыс ... ... өзін ... авторлық мектебі технологиясы (А.А.Тубельский)
- саябақ мектебі (М.А.Балабан)
- астромектеп ... ... күн ... ... әрі теориялық, әрі қолданбалы ғылым болғандықтан ғылыми-
теориялық және ... ... ... Дидактиканың ғылыми-
теориялық қызметі: білім беру мен ... ... мәні ... ... ... ... формалары мен әдістерін
зерттеу. Дидактиканың қолдан-балы қызметі: білім мазмұнын оқыту ... ... ... ... ... тиімді әдістері мен
ұйымдастыру формаларын анықтау, жаңа ... ... ... ... жалпы категорияларын (тәрбие, педагогтік іс-
әрекет, білім беру) пайдаланады. ... ... ... ... да бар: ... ... ... оқу, оқыту принциптері, оқыту
процесі, мақсаты, міндеттері, ... ... ... құрал-дары,
оқытудың нәтижесі. Кейбір категорияларға анықтама ... - ... ... ... ... ... бағытталған
алдын-ала жоспарланған іс -әрекет.
Оқыту мазмұны - өкімет ... ... ... ... ... ... үшін ... адамзат тәжірибесінің бөлшегі. Ол - оқытудың нәтижесі
болатын білім, білік, дағды, тұлғалық қасиеттер жиынтығы.
2. Оқыту ... ... оның ... мен ... ... - білімді, біліктілік пен дағдыны меңгертетін, ... ... ... тәрбиелеп дамытатын іс-әрекет
барысы. Оқу барысында оқушының сана-сезімі, адамгер-шілік қасиеттері,
эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... ерекше-ліктеріне назар аударайық.
Оқыту - мақсатты процесс. Оқытудың басты мақсаты, әдіс тәсілдері мазмұны
мен ... ... ... ... ... ... ... - таным процесі. Танымның ерекшелігі оқушыда білімге деген
қызығушылығы ұдайы өсіп арта түседі.
Оқытудың ... - ... ... ... (табиғат, қоғам) және адам
дамуының негізгі заңдылық-тарымен ... ... ... ... ... ... болған, зерттеліп дәлелденген жаңалық-тарды, заңдылықтар
мен ... әрі ... ... ... ғылым негіздерін оқып үйренудің өзі, ғылым тарихымен, оның
әдістерімен танысу, ұлы ғалымдардың өмірі мен ... ... ... алады.
Оқыту - даму негізі. Педагогикалық процесс өзіне тән негізгі ... ... ... ... ... ... ... және жеке бастың
жан-жақты жетілуін түйістіреді.
Баланың өзіндік дамуына әсер ететін негізгі фактордың бірі - ... ... ... ... оқыту процесі - мұғалімнің баламен
үнемі рухани қарым-қатынаста, ынтымақтастық жағдайда болуын қажет ... ... бала тек ... ... ... ғана емес, оның оқу
іс-қимылы мен өзінің психикалық процестерін басқару, ұйымдастыра білуі ... ... ... ... ... ... субъекті екенін
айқындайды. Оқыту процесінде бала логикалық ... ... ... ... және дербес шығармашылық әрекет жасауға дағдыланады.
Бұдан шығатын қорытынды: оқыту ... ... ... ... қамтамасыз
етеді; оқыту - бала дамуының алғы шарты. Демек, оқыту мен дамудың арасында
тығыз байланыс туындап отырады. Л. С. ... ... ... ... оны ... ... оқытуды айтады. Ол баланың кешегі күнгі дамуына
емес, ертеңгі күнгі дамуына қарау керек деп ... ... ... ... ''екі ... болатынын айтады. ''Бірінші зона'' - бала ... қол ... ... ... ... ... мұғалімнің
оқушыларды болашақтағы дамудың ең жақын сатысына (''екінші зонаға'')
жеткізуге ... ... ... ... ... ... - мектептегі оқу мен оның өздігінен
оқуына тығыз байланысты. ... ... ... ... оқу процесінде
қолайлы жағдай туады. Білім мен ойлау арасында тығыз байланыс бар.
Оқыту - екі жақты ... ... ... мен ... ... бірлесіп
жасайтын әрекетінен тұратын күрделі процесс. өйткені, оқыту - ... ... ... іс-әрекеті болса, оқу - баланың өзінің танымдық,
практикалық әрекеті. Сөйтіп, оқушының таным ... ... ... ғана ... ... - жоспарлы процесс. Мұғалім оқушылардың жалпы рухани дамуын
жүйелі қамтамасыз етуі үшін оқыту ... ... ... жүзеге асырады. Оқушы білімді қысқартылған, педагогикалық тұрғыдан
өзгертілген жолмен мұғалімнің және арнайы ... оқу ... ... ... ... ... ... оқушылардың жас ерекшелік-терінің сәйкестігін
ескере отырып, ... ... ... мен ... ... орай ... - бұл ... процесс. Ол тұлғаға білім беру, тәрбиелеу және ақыл-
ойы мен творчестволық қабілетін, демек біліктілігі мен ... ... ... ... ... ... жеке ... біртұтас (комп-
лексті) ықпал жасауды көздейді. Осы негізде, оқыту процесінің ... - ... ... беру.
Білім беру, біріншіден, ғылым негіздеріне сай оқушыларды ... ... және ... ... ... ... екіншіден солардың негізінде, ... ... ... ... ... ... қызметі - тәрбиелеу. Оқыту ... ... ... ... ... жеке ... ... қалыптастырып
дамыту. Сонымен бірге оқыту барысында тәрбиенің мақсат, міндеттері және
мазмұны мен тәсілдері анықталады. ... ... мен ... ... ... ... ... принципке негізделіп,
бірлікте қолданылады. Демек, тұлғаға ... бере ... оны ... ... ... береміз. Сөйтіп, тәрбие процесі дұрыс ұйымдастырылған
жағдайда оқытудың барысына қолайлы ықпал етеді, соның негізінде тұлғаның
танымдық ... мен ... ... ... ... ... - дамыту. Оқыту барысында оқушы-ларға білім беру, оларды
тәрбиелеу негізінде тұлғаның ақыл-ойы, ... ... ... ... ... қасиеттерінің дамуына, біліктіліктері шыңдалып,
қабілеттерінің артуына оң әсер етеді. Демек, тұлға жан-жақты ... ... ойы, есі, ... секілді психикалық процестері де
қарастырылады).
Даму қызметінің ерекшелігі сол, ол өз алдына жеке өмір ... ... ... беру мен ... ... жалғасы боп
есептеледі. Сондықтан, даму-дың қарқынды, ... әрі, ... ... ... мен тәрбиенің қандай ... іске ... ... ... ... ... білім беру мен ... ... ... ... даму өз ... олардың қызметінің нәтижелі болуына қолайлы
ықпал етеді.
Дидактикада ''Жетілдіре ... ... ... 1960 ... Осы ... Л. В. Занков, Н. А. Менчин-ская, Д. Б. Эльконин, В.
В. Давыдов, М. А. Данилов, М. Н. Скаткин ... оның ... ... ... ... ... Солардың ішінде Л. В. ... ... ... ... ... қарқынды, ұйымдастыру, оқушылардың оқуды саналы
меңгеруін қамтамасыз ету ережесін ұсынылды.
Бұл, дамуда тек ойды қалыптастырумен ғана ... ол ... ... әсер ... беру ... ... педагогикалық инновациялардың,
авторлық мектептер мен новатор мұғалімдердің мол тәжірибесі әрдайым
жалпылық пен ... ... ... Каркасты жүйелі түрде құратын негіз
ретінде ... үшін жаңа ұғым ... және ... ... және жобалаудың жаңа жолын мақсатқа лайықты
қолданған ... ... ... ... педагогикалық технология ұғымы
берік енді. Дегенмен, оның қолданылуында үлкен, әртүрлі түсіндірмесі бар.
• Технология – қандай-да бір істе, шеберлікте, ... ... ... ... ... ... ... – оқыту мен тәрбие беру ... ... мен ... ... ... ... үрдістердің ұйымдастырушы әдістемелік құралы
(Б.Т.Лихачев).
• Педагогикалық технология – оқу үрдісін ... ... ... ... Педагогикалық технология – оқытудың жоспарланған нәтижелеріне жету
үрдісін суреттеу (И.П.Волков).
• Технология – бұл ... ... ... ... жағдайды өзгерту
және қайта өңдеу әдістерінің ... ... ... ... – бұл ... жүйенің құрама іс ... ... ... технология – бұл оқушылар мен мұғалімдерді қолайлы
жағдайлар туғыза отырып, оқу ... ... ... және
өткізудегі біріккен іс-әрекет моделі (В.М.Монахов).
• Педагогикалық ... – ол ... және ... ... мен
олардың өзара әрекетін есепке ала отырып, білімді меңгеру және ... ... ... мен ... ... беру формасының
тиімділігін өз міндетіне санайтын жүйелі әдіс ... ... ...... ... жету ... барлық жеке, инструменталдық және методологиялық
құралдардың ... ... мен ... ... ... ... ... технология әртүрлі авторлардың
барлық анықтамалардың ... ... ... ... ... ... ұғымының үш жағы бар:
1. Ғылыми: педагогикалық технологиялар – оқытудың мақсаттары, мазмұны
мен әдістерінін зерттейтін және ... ... ... ... бір ... Іс жүргізу-түсіндірмелі: оқытудың жоспарланған нәтижелеріне жету үшін
мақсат, мазмұн, құралдар мен әдістер жиынтығын, үрдісті түсіндіру.
3. Іс жүргізу-әрекеттілік: Технологиялық үрдістерді жүзеге асыру, ... ... және ... педагогикалық құралдырды
функционалдау.
Сөйтіп, педагогикалық технология білімді қорытындылау мен бағалаудың
тиімді ... ... ... ... және ... қолданылатын
әдістер, приниптер мен регулятивтер жүйесі ретінде және нақты оқыту үрдісі
ретінде жұмыс ... ... ... ... беру ... үш ... ... қолданылады:
1. Жалпы педагогикалық деңгей: жалпы педагогикалық, жалпы тәрбие ... ... ... оқу ... ... ... ... оқытудың анықталған сатысында сипаттайды. Мұнда педагогикалық
технология педагогикалық жүйеге синонимдес:оған оқытудың мақсаты,
әдістері мен құралдарының ... ... ... ... ... ... енеді.
2. Жеке әдістемелік (пәндік) деңгей: жеке ... ... ... ... ... яғни бір пән, ... ... оқыту мен тәрбие берудің анықталған мазмұнын
жүзеге асыруға арналған әдістер мен ... ... ... ... ... модульдік деңгей: локальдық технология оқу тәрбиелеу
үрдісінің жеке ... жеке ... және ... шешу технологиясын береді.
Технологиялық схема – технологиялық үрдісті шартты бейнелеу, оны жеке
функионалдық ... ... және ... ... ... ... карта – қолданылатын құралдарды көрсете отырып, үрдісті
іс-әрекеттің қадамдық, кезеңдік тізбегі түрінде суреттеу.
Технологияларды неғұрлым іс жүргізу, ... және ... ... ... – мақсаттық, мазмұндық, сапалық және вариативті-бағдарлы
жақтары көрсетілген. ... ... ... ... ... көптеген «егердің» (егер дарынды мұғалім, егер
қабілетті балалар, егер ... ... ... ... ... ... берілген анықтамалардан шығатыны,
технология жоғары дәрежеде оқу үрдісімен – ... мен ... ... ... құралдары, әдістері мен формалары байланыста. Сондықтан,
педагогикалық технология құрылымына төмендегілер енеді:
А) Концептуалды негізі;
Ә) ... ... ... ... ...... және нақты;
- Оқу материалының мазмұны;
Б) Іс жүргізу бөлімі – технологиялық үрдіс:
- оқу үрдісін ұйымдастыру;
- мектеп оқушыларының оқу ... ... мен ... ... ... үрдісін басқарудағы мұғалімнің қызметі;
- оқу үрдісінің диагностикасы.
Технологиялылық критерийі: кез-келген педагогикалық технология кейбір
негізгі методологиялық талаптарды қанағаттандыруы керек.
Концептуалдылық. ... беру ... ... ... ... және әлеуметтік-педагогикалық негіздемені
қамтитын анықталған ғылыми конепцияға сүйену әрбір технологияға тән.
Жүйелілік. Педагогикалық технология жүйенің барлық ... ие ... ... ... оның ... ... ... байланысы,
біртұтастық.
Басқарушылық. Оқыту үрдісін диагностикалық мақсатты ұйғару, жоспарлау,
жобалау мүмкіндігін, ... ... ... ... ... және әдістермен түрлендіру мүмкіндігін болжайды.
Тиімділік. Қазіргі педагогикалық технологиялар бәсекелесе отырып жұмыс
істейді және нәтижелері тиімді әрі ыңғайлы ... ... ... ... ... ... беруі қажет.
Ұдайы өнімділік басқа субъектілер арқылы педагогикалық технологияны
өзге біртипті білім беру мекемелерінде қолдану мүмкіндігін түсіндіреді.
Білім мазмұнын ... ... ... ... педагогикада
білім беру жүйесінің маңызды және іс жүргізу компоненттерінің ( ... ... ... формалары мен құралдары) бірлігі туралы түсінік
бекітілген.Педагогикалық технологияларды жүзеге асыру және ... ... ... кері тартпалылықтың әртүрлі дәрежесін
тудырады көбінесе оқытудың іс ... ... ... ... ... логикасы бойынша ғана өзгереді. Сондай –ақ, білім
мазмұны білім беру технологиясының маңызды ... ... ... оның іс
жүргізу бөлімін де анықтайды,бірақ әдістердің ең басты ... мен ... ... ... ... ... ... іс жүргізу және маңызды бөлімдері бір-бірін ... ... ... ... ... іс ... бөлімін
анықтауда және олардың бірлігін жүзеге асыруда маңызды роль ... ... ... компонент-маңызды дидактикалық құрал – мектеп оқулығы бар.Соңғы
жылдары біздің елімізде педагогикалық технологияларды таңдаудың әр ... ... ... сапасының келешекте жоғарылауына теориялық
тұрғыдан мүмкіндік беретін көптеген вариативті оқулықтар шығарылды.
Технология және шеберлік.Бір технологияның өзі ... ... ... адал , ... ... дәл ... ... түрде жүзеге
аса алады.Осындай орындауда шебердің жеке ... ... ... ... ... ... іс ... мен құрамын сипаттайтын анықтаушы болып табылады.Әрине,нәтижелер
әртүрлі болад ы,дегенмен берілген технологияға тән қандай да бір орта ... ... ... жеке ... ... сүйенеді.
Жаңа педагогикалық технологиялардың қайнар ... және ... Кез ... қазіргі педагогикалық технология педагогикалық ғылым
мен қоғамдық прогресте , гуманизация және қоғам демократизациясында пайда
болған ... ... ... ... ... Оның ... мен құрама элементтері:
- әлеуметтік түрлену және жаңа педагогикалық ойлау;
- ғылыми-педагогикалық, психологиялық, қоғамдық ғылымдар;
- алдыңғы ... ... ... ... ... отандық және шетел тәжірибесі;
- халықтық педагогика (этнопедагогика).
Философиялық фундамент технологияларда ... ... ... ... мақсаттар жүйесіне кіреді (мысалы, діни тәрбие, гуманистік
педагогика және т.б.).
Технологияларда идеологиясы бойынша ... ... ... ... ... ... бір технологияның өзі сол немесе басқа
философиялық негізге бейім болуы мүмкін (мысалы, ойын).
Гуманизм – адам құндылығын жеке бас ретінде, оның ... ... ... пайда болуы мен дамуына ... ... ... Бұл адам ... ... ... ... ал теңдік, әділеттік, ... ...... ... ... деп ... ... философиясына антропософия, педоцентризм, еркін ... ... ... ... ... ... ... – діни бағыттағы мектептердің ... ... ... ... ... ... ... педагогикада терең
тамырланып жатыр, жастарда мейірімділік пен ... ... ... ... ... түрде қалыптастырады.
Антропософия үшін діни емес, адамзаттық даналық маңызды. Антропософия
фанаттық құрылулармен де, сектанттықпен де ... ... ... ... ... ... зерттеуге бағытталған әлемді қатаң
түрде сырттай бағдарлау ... ...... ... ... ол баланың қажеттілігі
мен қызығушылық приоритетінен шығады, баланың дамуы үшін жағдай тудырудағы
педагогиканың негізгі міндетін көреді.
Экзистенциализм ... ... ... істейтін адам»
(человек есть то, что он сам из себя делает). Классикалық ... ... ... оның ... ... ие ... кінә,
өкініш) көңіл-күйлер мен сезімге деген адамгершілік жағын көрсетеді.
Прагматизм концепциясы (неопозитивизм, ... ... да ... жеке ... ... және ... жеке тәжірибемен байланысты.
Кез-келген технология адамның психикалық дамуын анықтайтын қайнар
көздер, алғашқы себептер туралы ... ... ... ... факторына тәуелділігіне қарай технологияны төмендегідей бөлуге
болады:
- ... ... ... ... ... ... қуалау
(генетикалық) коды арқылы анықталады; ... орта ... ... іске ... деп ... ... жеке басты адамның әлеуметтік тәжірибесі, оқыту нәтижесі
жазылатын «tabula rasa» ... ... ... даму ... ... ... оның ... тәжірибесімен,
өздігінен жетілудің психологиялық үрдістерімен анықталады;
- Идеалистік; жеке бастың материалдық емес тегі мен оның ... ... ... дағды мен біліктіліктің қалыптасуы, ... ... ... қамтитын логикалық тізбекке ие болады: а) ... ... ә) ішкі ... мен ... ... ... б) еске түсіру және есте сақтау; в) практикалық іс-әрекетте
меңгергенді қолдану. ... ... ... ... ... жетуге болады: а) оқушылардың оқуға деген белсенді ынтасын
қалыптастыру; ә) оқу ... ... ... ... б) жаттығулар арқылы
ақыл-ой және ... ... ... ... көрсету және
бекіту; в) білімді практикада қолдану.
Осы концепцияның көрнекті өкілдері мен ...... ... ... ... ... т.б.
В.В.Давыдов – Д.Б.Элькониннің маңызды жалпыла теориясы. Оқытудың бұл
концепциясының негізіне теориялық білімнің ... ролі ... ... атап ... ... ... маңызды жалпылау.
Баланың оқу-әрекеті теориялық-дедуктивтік тип бойынша құрылған танымдық іс-
әрекет ретінде түсіндіріледі. Оны ... ... ... ... оқу пәнін арнайы құру және танымдық іс-әрекетті ерекше ... ... ... ... ... ... жаңа ұғымдарды енгізу 4 сатыда жүреді:
1. Мұғалім ұсынған математикалық, лингвистикалық немесе басқа ... оны ... ... ... ... ... есепті шешудің негізі қызметін
атқаратын неғұрлым маңызды ... ... ... ... Сол ... ... ... формада анықталған қатынасты белгілеу.
4. Белгіленген қатынастың қасиеттерін айқындау, олар ... ... ... шешудің шарттары мен тәсілдерін анықтайды.
Теориялық тип бойынша құрылған оқытуды ұйымдастыру В.В.Давыдов және
оның жолын қуушылардың ... ... ... ... үшін ... ... мұндай оқытуды олар дамыта оқыту деп атаған.
Бүгінде мектеп жұмысының ... мен ... ... ... ... жүргізіліп отыр. Әрбір автор және орындаушы
педагогикалық үрдіске өзінің жеке еңбегін енгізеді, осыған байланысты әрбір
нақты ... ... деп атап жүр. Бұл ... ... ... ... технологиялар өзінің мақсаты, мазмұны, ... мен ... ... ... ... ұқсастыққа ие болады және
осы ортақ белгілері бойынша бірнеше жалпыланған топтарға жіктеуге ... ... ... кластарға бөлінеді:
- Қолдану деңгейіне қарай жалпы ... жеке ... ... ... ... негізі бойынша: материалистік және идеалистік, диалектикалық
және метафизикалық, ғылыми және діни гуманистік және антигумандық,
антропософиялық, және ... ... және ... ... және ... ету, ... ... дамудың басты факторлары бойынша: биогендік, социогендік,
психогендік және идеалистік технологиялар. Бүгінде жеке бас ... және ... ... әсерлер жиынтығының нәтижесі
болып табылады деп ... ... ... ... ... ... ... немесе ұтыс жасайды, оны негізгі деп есептейді.
- Тәжірибелі меңгерудің ... ... ... ассоциативті-
рефлекторлық, бихевиористік, гештальт технология, интериоризаторлық,
дамыта ... ... ... ... ... және ... ... мұғалімнің оқушымен өзара әрекеті алшақталған, циклдық,
шашыраңқы немесе ... ... және ... ... ... көмегімен. Осы белгілердің байланысы технологияның
дидактикалық жүйесін анықтайды:
1. Классикалық ... ... ... ... ... көмегімен оқыту.
Практикада осы монодидактикалық жүйелердің әртүрлі комбинациясы
қолданылады, ең кең тарағаны:
- ... ... ... класс-сабақтық жүйесі, мазмұндаудың
дәрістік әдісі мен кітаппен өз бетінше жұмыс комбинациясынан ... ... ... ... ... ... құралдармен байланыстыра
қолданады.
- Оқытудың топтық және дифференциалдық әдістері, педагог барлық топпен
ақпарат ауыстыру, ... жеке ... ... ... ... ... ... барлық басқа түрлерді жеке қолдана отырып,
басқарудың адаптивті бағдарламасына ... ... ... ... оған апаратын ақиқат пен
жолдар туралы оқуға негізделген. Педагогикалық үрдіс – ол хабарлама емес,
қатынас емес, ол ... ... ... ... ... ... ақпараттық өзара әрекеттесудің орталығы бола бастайды.
Оқушылар категориясы бойынша неғұрлым маңызды және түпнұсқалы түрлері:
- Дәстүрлі мектеп ... ... ... арналған;
- Қозғалыстағы деңгей технологиясы, яғни пәндерді тереңдетіп оқыту
гимназия, лицей, арнаулы білім және ... ... ... ... ... яғни түзетулер жасау.
- Әртүрлі виктимологиялық технологиялар (сурдо-, орто-, ... ... ... ... ... ауытқымалы, қиын немесе дарынды
балалармен жұмыс технологиялары.
Сонымен қазіргі ... ... ... ... және ... ... ... оларда маңызды
дәстүрлік жүйе кезедеседі. Биологиядан білімді қорытындылау ... ... ... да ... дайындықты қажет етеді.
1-сабақ
Тақырыбы: Адам ағзасы - біртұтас ... ... – 8 ... Адам ... ... ... білімдерін қайталау , жасуша, ұлпа ,
мүше , мүшелер жүйесі деген ұғымдар туралы түсініктерін бекіту, ... ... ... ... салыстыра білу, кесте толтыру, интерактивті тақтаны
меңгеру және танымдылық қабілеттерін, логикалық ... ... ... өз ... күте ... дене ... ... үйрету, биологиядан сауатты тұлға тәрбиелеу
Құралдар: Слаидтар: Адам ағзасының мүшелері, өсімдік және жануарлар
жасушасы, ұлпалар, тест сұрақтары. Жеке тапсырмалар, жүйке ... ... ... ... I ... ... Мұғалім: Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстырады.
Сабақ бірнеше кезеңдерге бөлінген.
I кезең. Жасуша – тіршіліктің қарапайым және ... ... ... ... ... не, ол ... ... сурет : Молекула → жасуша, Өсімдік пен жануар ... ... ... ... түзілетінін айтып, сипаттама
береді.
Өсімдік пен жануар жасушаларын салыстырады , ерекшеліктеріне
тоқталады.
Мұғалім: Расында да жер ... ... ... ... тірі ... ... Олай ... барлық тірі ағзалардың шығу тегінің бір
екендігін көрсетеді.
- Жасушаның химиялық құрамы ... ... ... химиялық құрамы »- атты сызбанұсқа .Оқушы
жасушаның химиялық құрамын сипаттайды.
Мұғалім: Қорытындылайды да ,содан соң келесі сұраққа көшеді.
- Жануар ... ... ... ... ... ... ... тапсырма орындайды. (жазбаша)
Тапсырма №1: "Жасушаның органоидтарын анықта» (жазбаша)
Тапсырма №2. Суреттегі жануар жасушасының органоидтарын анықтап қара,
қай нұсқада ... ... ... анықтап , дұрыс нұсқасын жаз.
|Органоид |№1 |№2 |№3 |№4 ... |1 |7 |7 |8 ... |6 |1 |6 |6 ... |10 |9 |9 |9 ... ... |12 |2 |3 |3 ... мембранасы |9 |8 |5 |2 ... |7 |12 |10 |1 ... ... тор |8 |10 |11 |11 ... ... тор |5 |11 |12 |12 ... ... |2 |4 |4 |10 ... |3 |6 |8 |7 ... |11 |3 |2 |4 ... |4 |5 |1 |5 ... ... ... ... ... ... ... Жасушаның тіршілік әрекеттері дегеніміз не?
Жасушада қандай тіршілік ... бар? (1 ... ... ... ... қорытындылай отырып, Жасушалар бірігіп отырып нені ... ... ... кезең – Ұлпалар.
Мұғалім: Ұлпа дегеніміз не?
Адам ағзасында ұлпаның неше түрі ... ... ... сурет бойынша сипаттайды)
Мұғалім: Олардың қызметтерін анықтау үшін мына кестені толтыру керек.
Кестенің төменгі жағында ұлпаның суреттері. Оқушының мақсаты: ... ... ... ... ... жаз ... |
| | ... бір-біріне тығыз орналасқан, қорғаныш | ... ... | ... аралық заты жақсы жетілген, тірек , | ... және ... ... ... | ... ... ... ... ... | ... ... | ... мен ... ... құрайды, негізігі қызметі | ... | |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... : ... ... ... нені ... ... келесі кезең :
III кезең. Мүшелер.
Мүше дегеніміз не? Қандай мүшелерді ... ... ... ... ... ... соң, келесі
кезеңге көшеді.
IY кезең. Мүшелер жүйесі.
Мұғалім: Мүшелер жүйесі дегеніміз не?
Физиологиялық қызметіне байланысты ... ... ... ... ... ... бойынша мүшелер жүйесін сипаттайды, әр
қайсына тоқталады.
Мұғалім: Қазақ ... адам ... ... ... ... ... халқының жіктеуі бойынша он екі топтың суреті берілген.
Оқушы әр топқа ... ... ... ... өтеді.
V кезең- Адам ағзасы
Мұғалім: Сонымен адам ағзасының құрылысына жалпы шолу жасап өттік,
сонда қандай деңгейлерден тұратын болды?
Тапсырма: Адам ағзасының ... ... ... ... ... ... ... тұрады, тақтаға шыққан оқушы, атап отырып ашу керек.
Мұғалім: Біз бүгінгі сабақта адам ағзасының біртұтас құрылым екендігін
дәлелдедік. Адам ... ... ... ... ... ... Олар гуморальды және жүйке жүйесі арқылы бірігіп, реттеліп
бейімделіп отырады.
Ендеше, барлығымыздың он екі ... сау ... және оны ... енді осы ... ... мақсатында І қатар және 3 қатар тест
жұмысын ... және 2 ... ... ... Тапсырмасын орындайды .
Тест жұмысы Тақырыбы: «Адам ағзасы және оның құрылысы»
1-нұсқа
1.Адамның ағзасын, оның ... ... ... зерттейтін
ғылым:
А) Анатомия C) Гeнетика E) ... ... D) ... ... ... ... С) Мембранада
В) Цитоплазмада D) ... ... Е) ... ... ... қызметі:
А) Органоидтарды біріктіру
В) Жасуша мен жасушаралық заттың арасындағы зат алмасу
С) Жасушаның бөлінуіне қатысады
D) Энергияға бай зат түзіледі
Е) Энергияны ... ... ... ... ... ... ... С) Лимфа Е) ... Қан D) ... ... алу ... ... Өкпе С) ... Е) Бауыр
В) Мұрын D) Ауа ... ... мына мүше ... ... В) ... ... D)Тоқ ішек ... безі
7.Бұлшықет ұлпасының негізгі қызметі:
А) Созылу, жиырылу С) ... ... ... ... D) Тек ... Е) Тек ... ... мына мүше ... ... С) Қуық Е) Ұйқы безі В) Тоқ ішек D) ... ағзасының жоғарғы деңгейі
А) Мүшелік деңгей С) Жасушалық деңгей
В) Ұлпалық деңгей D) ... ... Е) ... ... ... тұрады:
А) Гормоннан С) ... ... D) ... E) ... ... Тақырыбы: «Адам ағзасы және оның құрылысы»
2-нұсқа
1.Ұрық дамығанда ең бірінші пайда болатын ұлпаның түрі:
А) Дәнекер С) ... Е) ... ... Бұлшықет D) Жүйке
2.Жасушаралық заты аз, бір-біріне тығыз орналасқан ... ... ұлпа ... ... ... көлденең жолақты бұлшықет D) біріңғай салалы ... ... ... қызметін атқаратын ұлпаның түрі:
А) Сүйек В) ... ... С) Қан, ... Безді ұлпа Е) Біріңғай салалы бұлшықет
4.Нейрон тұрады:
А) Дене,аксон В) Аксон, дендрит С) ... ... Тек дене Е) ... ... дендрит
5.Жасушаның органикалық заттарына жатады:
А) Су, минералды тұздар В) Минералды тұз, көмірсу
С) Нәруыз, су D)Көмірсу, ... ... ... май, ... ... ... ... саны:
А) 45 В) 48 С) 46 D) 47 ... ... ... Тынысалу жүйесі В) Жүрек
С) Қантарату D) ... ... Е) ... ... ... ... Жылықанды В) Сүтқоректілер класына ... С) ... ... Ой, ... сөз Е) Екі бүйрегі бар ... ... ... ... ... ... жоқ B) пластидтері, вакуолі жоқ C) тек пластидтері
жоқ D) тек ... жоқ E) ... ... ... ... адам ағзасын неше мүшелер жүйесіне жіктеген :
A) 8 B)9 C)1D)7 ... бір ... ... ... ... ... ... жұмысының жауабын Жауап парағына белгілейді.
Орындап болған соң, тест жұмысын жұптарымен ауыстырып ... ... ... ... құрылысы, атқаратын қызметі және дамуы туралы ғылым -
2.Жасушаны зерттейтін ғылым -
3.Ақуыз түзілетін органоид -
4. Дененің жабынын құрайтын ұлпа ... ... жай ... ... ... ... зат –
6.Құрылыс материалы болатын органикалық зат -
7. Дененің біртұтастылығы реттеледі -
8.Жүйке ... ... ... және ... қызметін атқаратын ұлпа –
10.Бүйрек мына жүйеге жатады -
Сөйлемді аяқта. тапсырмасын мұғалім тақтамен бірге тексереді
(ауызша.)
Үйге ... §6. ... ... ... ... «Адам ағзасы біртұтас- құрылым»
Сыныбы: 8 сынып.
Сабақтың түрі: қорытынды –қайталау сабағы .
Сабақтың оқытушылық мақсаты : Адам ... ... ... ... , ... ұлпа , мүше , ... ... деген ұғымдар туралы
түсініктерін бекіту, адам ағзасының біртұтастылығын дәлелдеу болды ... жету ... ... ... слаидтар ұсынылды, олардың ... ... ... ... ... ... , қызметтеріне тоқталу және сипаттау ... ... ... ... білді.
Сабақтың дамытушылық мақсаты: Оқушылардың ... ... ... ... ... ... және ... қабілеттерін,
логикалық ойлау қабілеттерін дамыту еді. Оқушылардың ... ... үшін , ... « ... пен ... ... бойынша салыстыру, сурет бойынша кестедегі ... ... ... , ол ... ... ... қызығушылықпен
орындап шықты.
Сонымен қатар логикалық ойлау қабілеттерін дамыту ... « ... ... ... , ол ... сандармен органоидтары
белгіленген , дұрыс жауабын кестедегі төрт ... ... табу ... осы ... ... ... ... сыныптың 25
оқушысынан, не бары 10 оқушы дұрыс орындап ... мен ... ... ... ... беру ... ... ойға
түйіндедім. Ал, интерактивті тақтаны оқушылар ... ... олар ... ... ... ... тез арада тақтаны ашып
жұмыс істей білді.
Сабағымның тәрбиелік мақсаты : ... ... күте ... ... немқұрайлы қарамауға, денсаулықты қадірлей білуге үйрету,
биологиядан ... ... ... ... ... орындау барысында оқушыларға адам ағзасының жасушадан
бастап құрылысын (мүше, ұлпа, оның түрлері, ағза ) ... ... ... байланысына тоқталдым және ол мүшелер жеке ... ете ... ... ... және ... ... арқылы реттелетініне тоқталып,
Адам ағзасы біртұтас – құрылым екендігін дәлелдеп, көз жеткіздім.
Адам жасынан ... күте білу ... ең ... ... ол денсаулық
деп сабақты қорытындыладым.
Сабақ қорытынды – қайталау сабағы болғандықтан, мұғалім тек ... ... ... ... ... барлық кезеңдерінде де,
жоғары белсенділік танытты.
Сабақта әр түрлі ... ... ... сипаттау, кесте толтыру,
сурет бойынша анықтау,көп нүктенің орнына керек сөзді қойып, сөйлемді
аяқтау, тест ... ... ... ... сөйлету.
Жұмыстың әр түрлі формалары қолданылды, мысалы: тақтада жеке оқушымен
жұмыс, тест орындауда нұсқа бойынша жеке ... ... ... ... ... бірі ... жұмысы болды.
Оқушылардың белсенділігіне, жауабына қарай түсінгенім,сабақтың алдына
қойған мақсатыма ... деп ... ... келетін болсақ, оқушылар логикалық ойлау
тапсырмаларын қинала орындады , сондықтан күнделікті сабақтарда ... ... ... ... ... осы ... дамытуды
жоспарлау.
Сабақ қорытынды –қайталау сабағы болғандықтан, үй тапсырмасына
Жаңа ... : ... ... ... ... ала оқып ... әрдайым тек жеке бір пәнді оқытушы ғана ... ... ... ... ... да ... ... сол себепті сабақ үрдісінде
тәрбиелік жағына да өте көп көңіл бөлу керек. ... және ... өте ... ... нық сенімді, өз ісінің жетік маман шеберлері
қажет. Өз ... ... ... – ол ... ... өз ... ... өз жұмысын өте сүйетін және жақсы ... ... ... жол ... ... да ... ... - әрекет көрсететін адам. Ендеше
қазір мектептің алдында тұрған міндет – дәл осындай мамандарды ... Сол ... ... ... ... әрбір тұрғыны өзін
әлеуметтік жағынан қорғанышта екендігін сезінетіндей гүлденіп дамыған ... Сол ... ... беру ... ... ... даярлай
алатын, өз пәніне оқушыларды қызықтыра білетін, мәдени және рухани жағынан
жоғары дамыған мұғалімдер жұмыс істеуі ... өте ... де, ... ... ... ... ... даму кезеңінде орта білім беретін оқу орындарының
оқу үдерісінің тиімділігі заманауи педагогикалық ... ... ... ... қатысты. Сол себепті биологиядан ... ... ... ... ... қолдана білу
іскерліктерінің жоғары деңгейде қалыптасуы орта ... оқу ... ... ... қойылатын талаптар қатарына енеді. Осы
орайда, орта ... оқу ... ... ... ... мен ... құралдарды қолдану және осының негізінде
ақпараттық-логикалық модельдеуді оқыту үдерісінде пайдалану өзекті ... ... ... ақпараттық қоғамның материалдық технологиялық қоры
компьютерлік техникалар мен ... ... ... ... ... ... ... жүйелер болып
табылатындығы айқын болып отыр.
Сондықтан оқушылардың білімін қорытындылау әдістерін биологияны оқытуда
қолдану арқылы тәжрибелік ... ... ... ... ... ... сипаттау, яғни ақпараттық–логикалық модельдеу әдістері туралы
біліктілік, іскерлік пен машықтар жүйесін ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалау
технологияларын білу, есептерді математикалық ... ... ... ЭЕМ-
мен, оның құрылғыларымен, ақпараттық технология құралдарымен жұмыс істеу,
құрылған алгоритм бойынша бағдарламалау тілдерінің ... ... ... ... ... құру және бұл ... мен
іскерліктерді зерттеу нысанының, құбылыстың ... ... үшін ... негізгі мәселе болып саналады.
Осы аталған талаптардың қажетті көлемде жүзеге ... ... ... бойынша сауаттылығының жоғары деңгейде
қалыптасуын қамтамасыз етеді. ... ... ... мәдениеттілік» ұғымына компьютерлік сауаттылықтың құрауышы
ретінде енді және ол жаңа ұғымдарды енгізу арқылы ... ... яғни ... ... ЭЕМ көмегімен физикалық есептерді шешу ... ... ... ... мәселелеріне арналады.
Заманауи дидактикалық материалдарды қолдану негізінде білім ... ... ... ... ... ... И.Е.Вострокнутов, В.В.Лукин, И.А.Трубина, ... ... ... ... ... және ... арналған.
Қазір біздің мемлекетімізде білім беру жүйесінде ... ... ... ... ... ... ұлттық үлгісі қалыптасуда, бұл ... ... ... қатар жүреді. Мұндай өзгерістер биология
сабағына да енуде.
«Еліміздің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақтың тағдыры
ұстаздардың ... ... ... Н.Ә.Назарбаев ұрпақ болашағында ең
басты ... ... ... ұстаздары. Болашағымыз бүгіннен де нұрлы,
келешегіміз келбетті болуына ... ... жас ... жеке ... ... ... ... апаратын құдіретті күш- білім ордаларында.
Білім ордаларында жас ұрпақты «Бәсекеге қабілетті» етіп, білім мен тәрбиені
сапалы сіңіруі үшін мақсат ... ... орай ... ... өзекті мәселелердің бірі – сабақтың жаңа
түрлерін дамыту. Дидактиканың педагогикаға ... даму ... ... «дәстүрлі» қағида, ереже, әдіс, тәсіл деп аталатын көптеген
ұғым категориялары бізде әлі де қолданылады. ... ... мен ... бүгінгі даму деңгейінде белгілі болған әдіс – тәсілдерінің
бәрін ... ... ... ... ... орай ең ... ... олардың жиынтығын ... ... ... ... ... ... ... шеберлігінің айнасы. Сабақты тартымды,
қызғылықты етіп өткізу – мұғалімнің шеберлігі, білімділігі, таланты. ... ... бір ... ... оқушыларды ойландыруға, іздендіруге
тәжірибе жасап, істеген жұмыстарын қорытындылай білуге, сөйлеу мәдениетін
дамытуға, ғылыми тілде сөйлей ... ... ... келесі бір сабақта
танымдық мақсат қояды [13].
Кейбір сабақтарда оқыту әдісінің ... ... ... Индуктивтік
– жекеден жалпыға көшу. Яғни, мұғалім алдымен тәжірибе ... ... ... ... ... элементтің таңбасын көрсетеді.
Оқушылар бақылай отырып, талқылайды. Сөйтіп, бірте – ... ... ... ... ... ... Сабақтың бұл ... ... ... ... ... ... ... барлық
жинақталған ойлардан, дәлелдемелерден, мысалдардан бір қорытынды жасалады.
Сабақ ең соңғы ... ... ... Бұл – ... ... ... танымдық білім нәтижесін өзіне түсінікті дидактикалық
материалдар арқылы түсіндіреді, ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы бар. Олар
биологиялық терминдер, номенклатуралар және белгілер немесе ... ... ... Мектептік биология пәні - оқытудың мазмұны
мен мақсаттарына сәйкес дидактикалық ... онда ... ... мен психологиялық даму заңдылықтары ескерілген. Ол ... ... ... ... мен ... және тәрбиелеуге бағытталған.
Қазақстандық жалпы білім беретін мектеп соңғы жылдары өзінің келбетін
өзгертті. Білім ... ... ... қолдайтын нақты қадамдар жасалды.
Олардың ішінде мемлекеттік жалпыға ... ... ... ... ... ... ... негізіндегі үш сатылы ... ... ... ... ... ... еңгізілуі, білім сапасын
бағалау критерийлерін әзірлеу жөнінде жұмыстар басталды.
Қазақстанның білім беру ... даму ... кері ... ... факторлар қалып отыр:
1. Орта білім беру жүйесінде диагностикалық мақсаттың болмауы;
2. Білім берудің жеке ... ... ... ... нәтижелерге
бағдарлануы;
3. Оқу жетістіктерін бағалау мен қорытындылауда ... ... ... ... және қиындық тудыратын жағдайға душар
ететін ескірген жүйенің сақталуы;
4. Жасөспірімдердің тұлғалық, азаматтық және адамгершілік қасиеттерінің
жеткілікті ... өзін - өзі ... ... болмауы, өзіндік
қызығушылығы мен болашақ жоспарын сезіну деңгейінің төмендігі.
Жаңа ғасырдың балалары жаңа ... ... ... ... ол ... ... ... талаптар қойылады: креативтілік (өздігінен
шығармашылықпен айналыса алуы), белсенділік, ... ... ... ... ... дәрежесі, кәсіптік сауаттылық дейді
Ү.Б.Жексембаева 12 – жылдық білімді талқылау ... ... ... ғана емес, барлық мектеп пәндері бойынша да ... ... ... ... ... деңгейін көтеру
жолдарының бірі болып табылады.
ӘДЕБИЕТ
1. «Қазақстан мектебі» №12
2. «Білім кілті» №4-6
3. «Энциклопедия для детей» Москва, 2001
4. «Биология» ... №1, ... ... ... преподавания естествознания в средней школе» –
М., 2004 г.
6. Булашбаева А. Жаңа ... ... ... және ... 2006. №6, 39-40 ... ... Т.Л. ... Москва, 1998
8. Бозбаева Г. ... ... ... ... ... негіз. 2006. №5, 48 - 51 б.
9. Булашбаева А. Жаңа технологиялар әдістері. Биология және ... 2006. №6, 39 - 40 ... ... М.М. ... ... ... Алматы, 2006
11. Исманбетова М. Модульді оқыту. Биология және салауаттылық негіздер.
2006. №3, 30 – 34 ... ... С.М. ... ... білім беруге болашақ
мұғалімдерді жаңа ... ... ... ... даярлаудың
педагогикалық негіздері. Автореферат канд. дисс., Түркістан 2006.
13. Меңжанова А.К. Педагогикалық пәндерді оқыту әдістемесі. 1996ж. ... Г. ... ... ... ... ... және ... 2003. №4, 9 – 17 б.
15. Қуанбаев Б. Оқытудың педагогикалық жүйесін ... ... ... ... ... ... ... 2006.
16. Жылыбаев Ж. О. Педагогические условия формировние ... ... ... ... школ. Автореферат канд. дисс. Астана 2004.
17. Түркіменбаев Ә.Б. ...... ... ... пәндерін интерграциялап оқыту процесінің педагогикалық
шарттары. Қазақстан мектебі. 2005. №7 9 – 12 ... ... Г.К. ... ... на основе дидактического и
методического усовершенствования / Г.К.Селевко. – М: НИИ школьных
технологий Народного образования, 2005. – ... ... В.А., ... В.П. ... ... на ... биологии. Учебное
пособие. — СПб.: Образование, 1997.
20. Степанян Е.Н.  «Методика преподавания естествознания». – ... ... ... В.И. ... Введение в биологию и экологию. Методика для
учителя», второе издание, Москва, « Вентана – ... ... Т. С. ... ... ... на уроке биологии»
Москва, «Вентана - граф», 2001 г.
23. ... Т.С. ... ... ... ... Москва, «Вентана –
Граф», 2001г.
24. Журнал «Биология в школе» № 3, 2005 г.
25. Қалмақбаева, Б. С. XXI ... ... ... жаңа ... / Б. ... Морозоев С.С. Оригинальные способы активизации знаний учащихся на
уроках биологии / С.С.Мирозоев // ... ... – 2005. ... ... С.Н. ... ... әдістемесі (жалпы бөлім) / С.Н. Обаев,
А.Кисымова. – Алматы:Абай атындағы ҚазҰПУ баспаханасы,2010. - 80 б.
28. Пономарева И.Н. Общая методика ... ... / ... – М:
Академия, 2003. – 266с.
29. Пономарева И.Н. ... ... ... ... учебно-методическое
пособие для студентов педагогических ВУЗов / - М.: Академия, 2003. -
272 с.
30. Козина ... ... ...... 2003 г.
31. Калинова Г.С. Методика обучения биологии (6 – 7 кл.) – М.: ... ... Н.М., ... В.М. ... методика преподавания биологии. 4-
е изд. - М.: Просвещение, 1983. - 383с.
-----------------------
1
12
7
8
11
10
9
2
3
5
6
4

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автолиздің ерте мерзімдегі жылқы және қой еті өнімдерінің технологиясын дайындау62 бет
Су қоры - халық байлығы3 бет
Қорықтар Аймағы8 бет
Биологиядан сыныптан тыс жұмыстардың маңызы, формалары мен түрлері7 бет
E-leaning - де білімді бақылау жүйесін құру92 бет
Білімді бақылауды автоматтандыру. Тест құру теориясы мен әдістемесі100 бет
Білімді меңгеру кезеңдері25 бет
Білімді тестілеудің сараптық жүйе жұмысының алгоритмі мен негізгі қағидалары70 бет
Білімді қабылдау тәсілдері және мәселелері5 бет
Білімді қаржыландыру24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь