Биология сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту әдістері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Биологияны оқыту әдістерінің білім берудегі маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1 Оқыту әдістері және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Жаңа материалды меңгертудің әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3 Білімді бекітудің әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

2. Биология сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.1 Ойлау және оқыту үрдісінде оны дамытудың жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
2.2 Логикалық ойлауды дамытудың педагогикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... .34
2.3 Жобалап оқыту арқылы логикалық ойлауды дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39
2.4 Биология сабағындағы өзіндік жұмыстардың логикалық ойлауды дамытудағы маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
1.сабақ жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
2.сабақ жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53
3.сабақ жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
4.сабақ жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69
КІРІСПЕ


Оқушылардың пәндер мен тірі табиғат құбылыстары танымынан сабақ үлгеруі көп жағдайларда оқыту әдістеріне байланысты болады. Мұғалім әдісті анықтау кезінде курстың жалпы қорытындылау сипаты мен мектегі оқушыларының жас ерекшеліктерін еске алуы қажет. Оқыту әдісін таңдап алу оқу материалының мазмұны және мектеп оқушыларының логикалық ойлау әрекеттері – репродукциялы (еске түсіру, иллюстрациялы) немесе зерттеу сипаттарымен анықталады.
Мектеп оқушысы репродукциялы логикалық ойлау әрекет кезінде мұғалімнен, кітаптан, оқу фильмінен даяр информация алатын болғандықтан оны онша көп қиналмай еске түсіреді.
Оқытуды өздігінен іздену жауабына мәжбүр етілетін зерттеу принципін пайдаланған кезде мектеп оқушыларының логикалық ойлау процесі мүлде басқаша өтеді. Оқушының логикалық ойлау әрекетін зерттеу сипаты өздігінен жұмыс істеу кезінде өте айқын байқалады.
Тақырыптың өзектілігі. Ежелгі замандардан бері педагогтар оқушыларды тиімді оқытудың әртүрлі тәсілдерін, олардың логикалық ойлау қабілеттерін дамытудың әдістері мен тәсілдерін, сапалы технологияларын іздестіріп келеді. Көптеген әдіс-тәсілдер сыннан өтті, оқытушылар іс жүзінде қолданып көрмеген технологиялар да қалмады. Барлық құнды мағлұматтар ғылыми дидактиканың қорына жинақтала берді. Оның мақсаттарының бірі – оқытушылардың өз шәкірттерінің логикалық ойлау қабілетін арттыру іс-әрекетін қамтамасыз ету, қолдау болып табылады.
Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін арттыру оқу процесінің сапасын арттырудың негізгі өзекті мәселесә болып табылады. Оқу процесі қалыптастырушы іс-әрекет бола отырып, білім беріп қана қоймайды, оқушылардың танымдық қабілетін, логикалық ойлау деңгейін арттырады. Іс-әрекеттің қалыптастырушы сипаты әрқашан да тұлғаның белсенділігімен байланысты. Дайын күйде алынған білімдер оқушылардың нақты тапсырмаларды орындауда пайдалануында қиындықтар туғызады. Сондықтан, бұл жерде оқушылардың логикалық ойлау қабілеттері көмекке келеді.
Адамның логикалық ойлау қабілеті сыртқы және ішкі жағдайлардың өзара байланысынан туындаған күрделі процесс болып табылады. Сыртқы әсерлер тұлғаның ойлау әрекетінің даму шарттарын анықтайды, бірақ оның жан-дүниесінің, көзқарасы мен өзіндік ұстанымдарының қалыптасуы тұлға ретінде жетілу бағытын көрсетеді. Бұл факторлар адамның барлық психологиялық процестерінің дамуына әсер ете отырып, тұлға қалыптасуының бағытын құрайды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:


1 Анисимова В.С. т.б. Адам анатомиясы бойынша оқушылардың өздігінен істейтін жұмысы. Алматы «Мектеп», 1980ж
2 Әбілқасымова А. Познавательная самостоятельность в учебной деятельности школьника. — Алматы: Санат, 1998. -158 с.
3 Булашбаева А. Жаңа технологиялар әдістері. Биология және салауаттық негізі. 2006. №6, 39-40 б.
4 Бозбаева Г. Әдіс тәсілдерінің тиімділігі. Биология және салауаттылық негіз. 2006. №5, 48 — 51 б.
5 Биология және салауаттылық негізі журналы №1-4. 2003 ж.
6 Г. Жүнісқызы. Биология оқыту әдістемесі. Биология және салауаттылық негіз. 2003. №4, 9 – 17 б.
7 Жүнісқызы К., Алимкулова Р., Жумагулова Қ. Биология оқыту әдістемесі.-Алматы, 2006.
8 Жеке тұлғаға бағытталған сабаққа қойылатын талаптар // Қазақстан тарихы әдістемелік журнал-2008 18-24б
9 Жикалкина Т.К. Биологиядан ойындар мен қызықты тапсырмалар. – Алматы: Рауан, 1992. – 64 б.
10 Зверева Н.М. Практическая дидактика для учителя , Москва, 2001, Б.247.
11 Зверев И.Д., Мягкова А.Н. Общая методика преподавания биологии М., Изд-во Просвещение, 1985, Б.187.
12 Зотов. Ю.В. Организация современного урока, Москва, 1984, Б.143.
13 Елемесова К. Л. Оқушылардың ойлау қабілетін дамытудың жолдары // ИФМ., 2001, №1, Б.58.
14 Ильина Т.А. Педагогика. – Алматы, 1977 – 454 бет.
15 Қуанбаев Б. Оқытудың педагогикалық жүйесін технологиялық негізде жетілдірудің дидактикалық негіздері. Автореферат канд. дисс. 2006.
16 ҚР ―Білім туралы‖ заңы, 7 маусым 1999, №389, 1.
17 Меңжанова А.К. Педагогикалық пәндерді оқыту әдістемесі. 1996ж. 160 б.
18 Обаев С.Н. Основная цель совершенствование биологического образования в школе / С.Н. Обаев, А. Кисымова //Сборник материалов І международной научно-практической конференции, 10-12 ноября 2008. - Москва, 2008. - 5 с.
19 Обаев С.Н. Биология сабағында оқушылардың білімі мен біліктілігін тексерудің тиімді жолдары / С.Н. Обаев, И. Бименова // Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы. Жаратылыстану – география ғылымдары сериясы = Вестник КазНПУ им. Абая. Серия Естественно-географические науки. - 2009. - № 1. - 6 б.
20 Обаев С.Н. Биологияны оқыту әдістемесі (жалпы бөлім) / С.Н. Обаев, А.Кисымова. – Алматы:Абай атындағы ҚазҰПУ баспаханасы,2010. - 80 б.
21 Педагогикалық ізденіс. /Құраст. И.Н. Баженова. – Алматы: Рауан, 1990 – 574 б.
22 Пидкасистый П.И., Коротяев Б.И. Организация деятельности ученика на уроке. М., 1985, Б.280.
23 Рахымбек Д. Оқушылардың логика методологиялық білімдерін жетілдіру. Алматы. РКБ, 1998ж.
24 Штерн В. Умственная одаренность. Москва: Союз, 2001.
25 Түркіменбаев Ә.Б. Қоғамдық – гиманитарлық бағыттағы мектептерде жаратылыстану пәндерін интерграциялап оқыту процесінің педагогикалық шарттары. Қазақстан мектебі. 2005. №7 9 – 12 б.
26 Тургынбаев А. Логика (Пособие для гимназии и лицеев). Алматы: Білім, 2000.
27 Сабыров Т.С. Оқушы жастардың танымдық әрекетін арттырудағы оқытудың әдістері мен формаларының дидактикалық жүйесін тиімді қолдануға мұғалімді даярлаудың теориялық негіздері: п.ғ.д…. дисс. 13.00.01. – Алматы, 1996. — 278 с.
28 Сағындықов Е. Ұлттық ойындарды оқу–тәрбие процесінде пайдалану. – Алматы: Рауан, 1993. – 76 б.
29 Сейдахметова А. Оқушылардың логикалық ойларын дамыту жолдары. - Алматы, 2000. 89- бет.
30 Жарықбаев Қ. Психология. – Алматы, 2002. – 415 бет.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.......................................................................................................................3
1. Биологияны оқыту әдістерінің білім берудегі маңызы.......................................6
1.1 Оқыту әдістері және оның түрлері......................................................................6
1.2 Жаңа материалды меңгертудің әдістері............................................................11
1.3 ... ... ... ... ... оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту әдістері........................................................................................................................24
2.1 Ойлау және оқыту үрдісінде оны ... ... ... ... ... ... негіздері.............................34
2.3 Жобалап оқыту арқылы логикалық ойлауды дамыту......................................39
2.4 Биология ... ... ... ... ... дамытудағы маңызы..................................................................................................44
1-сабақ жоспары........................................................................................................48
2-сабақ жоспары........................................................................................................53
3-сабақ жоспары........................................................................................................60
4-сабақ жоспары........................................................................................................62
ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................................................65
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.........................................................69
КІРІСПЕ
Оқушылардың пәндер мен тірі ... ... ... ... ... көп ... ... әдістеріне байланысты болады. Мұғалім әдісті анықтау кезінде курстың жалпы қорытындылау сипаты мен мектегі ... жас ... еске алуы ... ... ... таңдап алу оқу материалының мазмұны және мектеп ... ... ... ... - репродукциялы (еске түсіру, иллюстрациялы) немесе зерттеу сипаттарымен анықталады.
Мектеп оқушысы репродукциялы ... ... ... ... ... ... оқу ... даяр информация алатын болғандықтан оны онша көп қиналмай еске түсіреді.
Оқытуды өздігінен іздену жауабына мәжбүр етілетін зерттеу принципін пайдаланған ... ... ... ... ... процесі мүлде басқаша өтеді. Оқушының логикалық ойлау әрекетін ... ... ... жұмыс істеу кезінде өте айқын байқалады.
Тақырыптың өзектілігі. Ежелгі замандардан бері ... ... ... ... ... ... олардың логикалық ойлау қабілеттерін дамытудың әдістері мен тәсілдерін, сапалы технологияларын іздестіріп келеді. Көптеген әдіс-тәсілдер сыннан өтті, оқытушылар іс ... ... ... ... да ... ... ... мағлұматтар ғылыми дидактиканың қорына жинақтала берді. Оның мақсаттарының бірі - ... өз ... ... ... қабілетін арттыру іс-әрекетін қамтамасыз ету, қолдау болып табылады.
Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін арттыру оқу процесінің сапасын арттырудың негізгі өзекті мәселесә болып ... Оқу ... ... ... бола ... ... ... қана қоймайды, оқушылардың танымдық қабілетін, логикалық ойлау деңгейін арттырады. Іс-әрекеттің қалыптастырушы сипаты әрқашан да ... ... ... Дайын күйде алынған білімдер оқушылардың нақты тапсырмаларды орындауда пайдалануында қиындықтар туғызады. Сондықтан, бұл жерде оқушылардың логикалық ойлау қабілеттері ... ... ... ... ... сыртқы және ішкі жағдайлардың өзара байланысынан туындаған күрделі процесс болып ... ... ... тұлғаның ойлау әрекетінің даму шарттарын анықтайды, бірақ оның жан-дүниесінің, ... мен ... ... ... тұлға ретінде жетілу бағытын көрсетеді. Бұл факторлар адамның барлық психологиялық ... ... әсер ете ... ... ... ... құрайды.
Қазіргі кезде биология сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамытуды жүзеге ... ... оқу ... ... ... ... ... алған соң, білім саласы бірнеше рет реформаларды ... ... ... ... жалпы орта білім беретін мектептер толықтай оқу құралдарымен ... ... ... жоқ. Тақырыпты зерттеу барысында, биология сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамытудың тиімді әдістері мен жолдарын қарастыратын боламын.
Мектептің негізгі ... ... ... ... ... яғни жаңа ұрпақтың тәрбиесі мен білім алуын дұрыс ұйымдастыру және үнемі жетілдіріп отыру болып ... ... ... беріп қана қоймай, олардың логикалық және сыни тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... қойылатын әлеуметтік талап болып отыр. Кез-келген жағдайда дұрыс шешім қабылдап, жол таба ... ... қана ... ... белсенді мүшесіне айнала алады.
Қоғам өміріне бағытталған жаңа экономикалық, әлеуметтік, саяси, эстетикалық талаптар жаңа ұрпақты тәрбиелеу мен ... ... ... ... жүзеге асырып, интеллектуалдық тұрғыдан озық ойлы азаматтарды ... ... ... Давыдовтың еңбегінде: делінген.
- дейді В. Кириллова.
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуда логикалық тапсырмалар орындатудың маңызы зор. Логикалық ... ... ... ... өз ... ... істеуге дағдыландыру, сондай-ақ оқушыларды икемділік пен шеберлікке баулу мақсатында пайдаланылады [10].
Логикалық тапсырмалар арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін ... үш ... ... іске асырылады:
* Қызығушылығын арттыру;
* Ойлау және қабылдау қабілетін дамыту;
* Шығармашылық ізденісін дамыту.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: биология сабағында ... ... ... ... ... ... ... мен педагогикалық шарттарын анықтау.
Дипломдық жұмыс тақырыбының міндеттері:
1. Оқушылардың ұғымының мазмұны мен мәнін анықтау.
2. Биология сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілетін ... ... ... ... ... ... ... ойлау қабілетін дамытудың педагогикалық құралдарын анықтау.
4. Биология сабағында оқушылардың логикалық ... ... ... ... ... мен ... ... етілуін негіздеу.
5. Оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамытудың тұлға қалыптасуындағы маңызын көрсету.
Тақырыптың зерттеу нысаны: биология сабағында ... ... ... ... дамыту әдістері.
Тақырыптың зерттеу пәні: орта мектептегі биология сабағы.
Дипломдық жұмыстың зерттеу әдістері: әдістемелік шолу ... ... ... ... ... ... ... жасау.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, екі бөлімнен, арнайы төрт сабақ жоспарынан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... берудегі маңызы
1.1 Оқыту әдістері және оның түрлері
Жалпыға бірдей білім беретін мектептерде, оқушылардың логикалық ... ... ... үшін, пәннің мазмұны мен құрылымы және сабақ өткізу үшін пайдаланылатын көрнекіліктермен ... ... ... ... қолданатын оқыту әдістерінің үлкен маңызы бар. Оқушылардың жас ерекшелік физиологиясы мен психологиясын ескере ... ... ... ... ... ... ғана, оқушыларға сапалы білім беруге, тәрбие қалыптастыруға болады.
1963 жылғы философиялық сөздікте "метод" немесе ... ... ... бір алға ... мақсатқа жетудің тәсілі, реттелген іс- әрекет деп түсіндірілген. Демек "іс-әрекетті" дидактикалық принциптер ... ... ... ... ... беру мен тәрбиелеу жолындағы мұғалімнің алдына қойған мақсатына жету үшін жасайтын, пайдаланатын тәсілдері деп қарастырамыз. ... ... ... ... ... - мұғалімнің оқушыларға білім мен тәрбие беру тәсілдері және оқушылардың білімді қабылдау барысындағы іс ... - деп ... ... Екі ... ... ... ... бір мақсатқа жету үшін жасалатын әрекеттер жиынтығы. Оқыту, білім беру көзімен оқулықтың мазмұны міндетті ... оқу ... ... ... ... анықталады.
Әр әдістің өзіне тән қолдану ерекшеліктері бар. Сөздік әдістері қолдануда оқушылардың білім алу көзі мұғалімнің сөзі болып табылады. ... ... ... ... ... лекция түрінде білім береді, ал оқушылардың іс- әрекеті тыңдау. Тақырыпты өтіп болған соң, ... ... ... ... есеп беру ... ... білімдері мен түсініктері қортындыланады, бекітіледі.
Көрнекілік әдісін пайдаланған кезде мұғалімнің сөзі басқа мағына алады да, оқушылардың алатын ... көзі ... ... мен ... ... ... болып табылады. Оқушылар көрген фактілерін ой елегінен өткізіп, белгілі бір қорытындыға келіп жаңа ... ... Бұл ... ... ... көрген құбылыстары білім көзі болып есептелінеді.
Практикалық әдіс қолдануда мұғалімнің сөзі нұсқау беру үшін және орындалатын жұмыстың мақсатымен таныстыру үшін ... ... ... ... ... ... ... практикалық жұмысы.
Бірқатар жағдайларда мұғалімнің нұсқауымен білім алу үшін кітаппен жұмы с жүргізледі. Оқушылар білімді кітаптың мазмұнынан ... ... ... ... ... ... ... барысында да жүргізіледі мұғалімнің қандайда бір ... ... ... мақсаты, оқушыларды белсенді түрде сабаққа қатыстыру. Оқушылар сабақтарда баяндамалар, түсініктемелер, ... ... ... ... ... ... қолдануда, оқушылардың өз бетінше ойлау деңгейін дамыту жағын қамтамасыз етілуі тиіс, сонымен қатар ... ... ... ... ... үшін олардың жауап әрекеттеріне сараптама жасау керек. Бұл жұмыс оқушылардың білімін тексеру, есепке алу арқылы жүзеге ... пән ... ... ... ... ... әдістер мен тәсілдердің қалыптасқаны белгілі және оларды кейбір ерекшеліктеріне байланысты төмендегідей топтастыруға болады.
* Оқушылардың білім қалыптастыру кезіндегі іс- әрекетінің сипаты.
* ... ... ... іс - ... сипаты.
* Білім алу көзі.
Әдістерді жүйелеуде осы үш ерекшелік негіз болып табылады. Дәстүрлі сабақ беру ... келе ... ... беру жүйесі. Осы орайда білім берудің негізгі классикалық әдістері үшеу екендігі белгілі: сөздік әдіс, көрнекілік әдіс және практикалық ... ... ... талабына сай білім берудің жаңа әдістері де оқу - тәрбие жұмыстарында кеңінен қолданылуда.
Биология ... ... мен ... және ... ... ... ... сараптап алуын тағайындаудан басқа, ең бір басты маңызды мәселелердің бірі оның әдістерін де ... ... білу ... ... ... өткізу әдісін дұрыс таңдай, қолданбаған жағдайда әрбір ... ... ... ... жете ... жас ... қарай оқу материалының мазмұнын сәйкестендіре отырып, оқыту әдісін дұрыс таңдағанда ғана сапалы білім беруді қамтамасыз етуге болады.
Оқыту әдісі дегеніміз - ... мен ... ... қойған мақсатына жету үшін екі жақты іс-әрекеттері деп айтуға болады. Сондықтанда ... ... ... ... ... ... болсақ, білім беру мен тәрбиелеуді дамыту деп те айтуға болады.
Сонымен, ... ... ... - ... ... беру ... деп қарасақ, екінші жағынан оқушының білімді игеру, қабылдау кабілеттілігі немесе әдісі. Оқыту әдістерінің құрылымы сабақ өткізу ... ... ... ... - ... ... бір ғана ... оның жеке бір бөлігі.
Биологиядан сабақ беру практикасында оның көптеген әдістері бар екендігін байқауға болады. ... ... ... ... ... былай топтастыруға болады [6].
Дәстүрлі сабақ беру әдістері, ол сол ... ... мен ... ... беру жүйелері болып есептеледі. Бұл әдістегі ең ... ... ... ... ... қайнар көзіне, білімді қалай, қайдан алу әдістері бойынша қолданады. Бүл әдіс бойынша білімнің қайнар көзі үшеу деп көрсетеді: практика, ... сөз. ... ... тағы бір ... ... ол - ... және әртүрлі техникалық жүйелер. Сондықтан бұл топтан бес әдісті бөліп қарауға болады: практикалық, көрнектілік, сөйлеу, оқулықпен жұмыс жүргізу, техникалық құрал-жабдықтарды ... Осы ... ... тән қолдану ерекшеліктері бар.
Атқарылатын міндетіне қарай топтастыру әдістері. Сабақты ... ... ... ... ... ... Ол мынандай әдістерден тұрады:
а) білімді игеру;
ә) шеберлігі мен дағдылығын қаяыптастыру;
б) білімді іс жүзінде ... ... ... ... ... бекіту, баяндау;
ғ) білімін, шеберлігін, іскерлігін тексеру.
Осы айтылған ... ... ... бірі оқу ... ұйымдастырудың классикалық схемаларына сәйкестелінген, ұстаздарға оқу-тәрбие жұмысын іске асыруға үлкен ... ... ... ... ... сәйкес топтастыру (И.Я.Лернер, М.Н.Скаткин). Бұл әдістердің көмегімен оқытушының көрсеткен тапсырмасы бойынша ... ... ... ... өз ... ... Бұл әрине әрбір оқушының ойлау қабілеттілігін арттырады. Бұл топқа бірнеше әдістер кіретіндігін айту ... ... ... түсіндіру (ақпаратты-рецептивті);
- репродуктивтік;
- проблемалы мазмұндау;
- жартылай ізденіс (эвристический);
- зерттеу.
Егер, танымдылық іс-әрекетті тек қана ... ... іске ... ... ... материалдарды ұғып, есте сақтап, оны қатесіз айтып берумен ғана шектелген жағдайда, олардың ойлау белсенділік деңгейінің төмендігін көрсетеді ... ... ... ... ... өте ... болса, ол танымдылық іс-әрекетінде шығармашылық еңбектің нәтижесінде, өз бетінше ізденіс жасау және зерттеу әдістерін ... ... ғана ... жететіндігін байқауға болады.
Сондықтанда, әдістер осындай топтастыру өз ... ... кең ... жүр. Енді осы ... ... ... сипаттама берген жөн.
Ақпаратты-рецептивті (қабылдау) әдістің басты мәні, олар мынандай белгілерімен сипатталады:
1. Оқушыға білімді күйінде ұсынады.
2. ... ... ... ... оқытушы әртүрлі тәсілдерді пайдалана отырып, оқу процесін ұйымдастырады.
3. Оқушы білімді ... және оны есте ... ... қабылдауда барлық ақпарат көздерін (сөз, көрнектілігі т.б.), мазмұндау логикасының индукциялық және дедукциялық жақтарын дамытып пайдалану жолдарын іске ... ... ... ... ... белгілері:
1. Білімді оқушыға күйінде беру.
2. Мұғалім оны түсіндірумен қатар, оны әңгімелей береді.
3. Оқушы оны саналы түрде ұға отырып, ... ... ... Оның ... критериясы оқушының берген дұрыс жауабы болып танылады немесе дұрыс есіне түсіру (воспроизведение, репродукция).
4. Білімінің тұрақтылығының ең ... ... оны ... рет ... ... ... әдісті мынандай жағдайларда қолдану өте тиімді:
- оқу материалының мазмұны бірыңғай ақпаратта ... ... және ... тану іс-әрекетін қолдануын сипаттауда;
- егер оқушының өз бетімен іздену, ... ... ... ... ... болса;
- жаңа проблемалы материалдарды игеруге оқушының тіректік білімі әлі ... ... ... әдістің тағы да бір қолданылатын кездерінің бірі - проблемалық маңызды мәселелерді өз бетімен шешу ... ... әлі ... ... ... тағы да бір ... ... әсерлерінің бірі оқу материалын жедел игеруді, практикалық, еңбекке деген шеберлігі мен іскерлігін ... ... ... ... оқу процесіндегі білімділігін, шеберлігін, іскерлігін басқаруды, кейбір ... ... ... ... ... ... ... айтылған көптеген пайдалы жактарын басқа әдістермен байланыстыра отырып, күнделікті оқу процессіне қолдана білген жөн.
Проблемалық-ізденіс оқыту әдістерінің ең ... ... оқу ... кейбір кезеңдерінде оқушы кейбір проблемалық мәселелерді өз бетімен шешуге әлі мүмкіншіліктері жоқ, сондықтан мұғалім, осы проблеманы шешу үшін белгілі бір ... ... ... тарта отырып, олардың белсенділігін арттыра отырып, жаңа білімді игеру жолдарын ... ... оқу ... ... ... арттыруға көмектеседі.
Проблемалы-ізденіс оқыту әдістері көп жағдайларда оқушының шығармашылық шеберлігін дамытуда, оқу-танымдылық және еңбектену іс-әрекетінің дамыту, ойлану және өз ... ... ... жеке ... ... ... ... көзқарасын, белсенділігін, саналылығын дамытуға тиімді әдістердің бірі болып ... ... ... тағы да тиімді жерлерінің бірі - оқу материалының мазмұнындағы жаңа ғылыми түсініктер мен заңдылықтарды, ... ... ең ... рөл ... Осы ... білімдерінің негізінде проблемалық ситуацияларды өз бетімен іздену ... жаңа ... ... ... ... түсінуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл әдісті ең бір ерекше түрі деп ... ... ... бұл ... ... көп ... ... қатар, жаңа оқу материалын игеруге, оқушының базалық білімі ... оны ... ... ... ... [7].
Егер оқу материалының күнделік деңгейі орта және оқушының базалық білімі ... ... олар ... ... ... мен ... ... байланыстарды анықтауда осы әдісті қолдану өте пайдалы деп есептеледі.
Зерттеу әдісінің басты мәні мынада:
- белгілі бір уақыт аралығында ... бір ... ... оны ... ... мен ... ... жүргізеді;
- оқушыға проблема жайлы алдын ала хабарламай, оны өз бетімен шешуге мақсат қою. Онын шешу жолын оқушы өзі тауып ... ... ... ... ... ... ... проблемаларды шешуді басқару;
- оқу процессінің қарқыны жоғары, оқу өте қызықты жүргізілуде, нәтижесінде білімнің ... ... ... ... ... тұрады.
Сондықтан бұл әдіс оқушының білім алу барысында шығармашылық қабілеттілігінің дамуына байланысты ... ... Оның ... ... - ... да, ... да көп ... және энергияны шығындауды талап етеді және бұл әдісті қолдану оқытушының ... ... ... ... ... етеді.
4. Дидактикалық мақсатқа байланысты екі әдістер тобын бөліп қарауға болады:
1. Оқу материалын алғаш ... ... ... ... ... білімді тиянақтау және жетілдіруге мүмкіндік жасау әдісі (Г.И.Шукина, И.Т.Огородников).
Бірінші топқа жататындар: ақпаратгы-дамытушы (ауызша ... ... ... ... ... ... (эвристический, әңгімелесу, диспут, лабораториялық жұмыс), ғылыми зерттеу әдісі.
Екінші топқа жататындар: жаттығу жұмысын орындау (үлгі бойынша, жаттығудың ... ... ... т.б.), ... ... ... және полинарлы әдістердің түрлерін құрастырудың қолдаушылар бар. Мысалы, М.И.Махмутов бинарлы ... ... ... ... оқу ... Паламарчук және В.М.Паламарчук полинарлы әдісті ұсынады.
6. Дидактикадағы соңғы кездегі ең көп ... ... бірі және ... он жыл бойы пайдаланылып келе жатқан әдістің бірі Ю.К.Бабанский ұсынған әдіс, онда ... үш топ ... ... ... ... ... (мотив).
2. Оқу-танымдық процессінің тиімділік қызметін бақылау және өзіндік бақылау.
3. Оқу-танымдылық процессін ұйымдастыру жәңе іске ... ... ... ... алсақ та оның басты мақсаты оқу-тәрбие процесінде мынандай қызметтерді атқаруға бағытталған: оқыту, ... ... ... және ... Осы ... ... ... ұстаз және шәкірт алдына қойған мақсаттарына жетеді. Әдістердің атқаратын қызметіне байланысты біреуінің функциясы жоғарыласа, екіншісі төмендеуі мүмкін.
1.2 Жаңа материалды ... ... ... ... ... ... адам анатомиясы мен физиологиясынан, физикадан, химиядан және басқада ғылымдардан алған білім қоры жалпы ... ... ... ... ... - ... мен ... оқушыларының қатысуымен екі жақты сөйлесу арқылы баяндалатын методты пайдалануға мүмкіндік береді.
Оқушыларды жаңа материалдың ... ... ... олардың танымдық әрекетін күшейте түседі. Мұғалім әңгіме ... ... ... ұғыну дәрежесін ашып, баяндау сипатына түзетулер енгізеді, мәселенің түсіндірілу тереңдігін ... ... ... орай ... Мұғалім оқушыларды талдау жасауға, процестерді салыстырып, оларды бағалауға, маңызды ... мен ... баса ... ... ... [2].
IX-X класс оқушылары осыған дейінгі биология курстарында өтілген материалды едәуір ұмытып қалатындығын жұмыс практикасы дәлелдеп отыр. Сондықтан ... -- ... ... алу ... ... оған қаншалықты дайын екендігін ескеру қажет. Егер ... ... ... ... онда ... ... таратпа материалдармен, оқулықпен жұмыс істеуді ұйымдастырып, тәжірибе көрсету керек, ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру қажет.
Биология тарихы, органикалық дүние эволюциясы туралы нақтылы білім жинақталып, қорытындыланғанда, сондай-ақ ... ... және ... ... оқып үйренудің жекелеген кезеңдері кезінде әңгіме өткізген орынды.
Әңгіме қолдану ... өте ... ... Ол негізгі ұғымдардың дамуына мүмкіндік беретін жүйелілікте құрылып, белгілі жоспар бойынша ... Оқу ... жеке ... ... ... мектеп оқушылары өздігінен қорытынды жасауға жәрдемдесетін сұрақтар белгіленіп беріледі. Әдетте әңгіме барысында әр ... ... ... кеңінен пайдаланылады.
Систематиканың пайда болуы туралы проблемалық әңгімені ұйымдастыруды мысал ретінде ... ... ... ... ... өркендеу дәуірі, географиялық ұлы ашылулар, жануарлар классификациясы туралы қайталап келуге тапсырма алды. Мынадай құрал-жабдықтар даярланады: тарихтан таблицалар, жарты шарлар картасы, ... ... мен ... ... ... қолдан жасалған таблицалар (, ), бөлме өсімдіктері, гербарийлер, әр түрлі жануарлардын, тұлыптары.
Әңгіменің басында оқушыларға ... ... ... ... ... ... өткізуге және өндіріске шикізаттар сатып алуға рыноктар іздестіру, биология ғылымының дамуы үшін Үнді, Америка тәрізді ... ... ... ... еске ... ... жануарлар мен өсімдіктердің жаңа түрлері жүйесіз сипатталып, бір түрдің өзіне ғана әр түрлі ат берілгендігін айтады. Мынадай сұрақ беріледі: биология ... алға ... ... ... үшін ... атын бір ізге ... мүмкіндік болды ма? Осыған байланысты Линней енгізген бинарлық номенкулатураның мәні ... ... соң ... дамытудағы элементтердің периодтық системасының маңызы түсіндіріледі. Бұл мағлұматтар оқушылардың биология үшін систематиканың ролі ... ... ... ... ... ... ... ретінде хабарлау соңынан және категорияларының ... ... ... ашып ... ... Оқушыларға особьтарды бір түрге біріктіруге негіз боларлықтай принциптерді анықтау ұсынылады. Оқушылар бір түр особындағы органдарының, дене пішінінің және басқа да ... ... ... ... ... ... мектеп оқушыларының система жасау кезінде мекен ортасы, бейімделушілік ерекшеліктері, тіршілік бейнесі, шығу тегі де ... ... ... ... ... өсімдіктер мен жануарлардың линнейлік классификациясының принциптері туралы жариялайды, ал ... ... ... жасалған осы системаның кемшіліктерін өздігінен тауып, оларды қолдан жасалған таблицадағы мысалдармен иллюстрациялайды.
Мұғалім әңгіме барысында қолма-қол ... ... ... ... ... ... ой ... білімдерін дұрыс пайдалана білу, бақылау ұйымдастыру арқылы сұрақтарға жауап іздестіруге бағыттайды.
Қазіргі уақытта әңгімені бір сабақта бақылауды, экспериментті, кітаппен, ... ... ... ... материалдарды техникалық құралдарды, кинофильмдерді, телевизиялық хабарларды, әңгімемен ұштастыра пайдаланудың дұрыстығы туралы ... ... ... жалпы құрылысындағы орны мен мәніне (экскурсия, лабораториялық сабақ, практикалық ... ... ... ... тексеру, жалпы қорытындылау және т. б. әңгімелердің болуы мүмкін.
Күрделі теориялық проблемаларды оқып үйрену кезінде әңгіменің әрқашан жақсы нәтиже бере ... ... ... жаңа ... ... ... ... баяндалады да, тұтас ұғым алуға мүмкіндік болмай қалады. Екі жақты сөйлесу кезінде жүйелілік ... ... ... ... ... ... түсіне алмайды.
Лекция. Ең күрделі, оқушыларға белгілі материалды оқытып үйрену кезінде лекция жиі пайдаланылады. Оны білімнің бастапқы негізіне бақылау және эксперимент ... ... ... ... ... ... үйретуге уақыт жеткіліксіз болғанда қолданған орынды. Лекцияға әңгіме жиі араласады, ол кезде сұрақтар қойылып, проблемалық жағдай ... да кері ... іске ... ... ... іске (конспекті немесе жоспар жасауға, мәселенің алдын ала қойылуына, оқушылардың қысқаша хабарын енгізгенде) араласуына мүмкіндік туғызатын әр ... ... ... пайдаланған кезде лекцияның тиімділігі арта түседі. Лекцияны конспектілеу мектеп оқушыларын түп ... ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биология сабағында сыни ойлау арқылы оқушы құзыреттілігін қалыптастыру61 бет
Физика сабағында оқушылардың ізденімпаздық және логикалық ойлау қабілетін дамыту20 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
C++ Builder бағдарламалау тілінде логикалық желіде виртуалдық қарым қатынас жасау10 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
Visual Basic-те компьютерлік логикалық ойын26 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Ойлау» фразеосемантикалық өрісіндегі тіларалық фразеологиялық баламалар типологиясы62 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь