Физика сабағында электр және магнетизм курстарын оқыту

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

І. ФИЗИКА САБАҒЫНДА «ЭЛЕКТР ЖӘНЕ МАГНЕТИЗМ» КУРСЫН ОҚЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1.1 Электр және магнетизм ұғымдарына қысқаша сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Мектеп физика курсы электродинамика бөлімінің теориялық негіздері ... ... 8
1.3 Мектеп физика курсында электр және магнетизмді оқыту әдістемесі ... ... ..15

ІІ. ЭЛЕКТР ЖӘНЕ МАГНЕТИЗМДІ ОҚЫТУДАҒЫ ФИЗИКАЛЫҚ ЕСЕПТЕРДІҢ МАҢЫЗЫ
2.1 Электр тізбектеріндегі резонанс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
2.2 Активті және реактивті кедергілерді параллель қосқанда байқалатын токтардың резонансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.3 Электр өткізгіштік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
2.4 Магнетизм теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕРТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
Тақырыптың өзектілігі. Дүние жүзілік деңгейге жеткізу мақсатымен егеменді еліміз соңғы кезде осы саланы қайта құру жағдайын бастан өткізіп отыр. Әсіресе, жастарға орта білім берудің мазмұны мен түрлері жүйелі түрде өзгере отырып (лицей, гимназия, колледж т.б.), жоғары сыныптарда бағытты және тереңдете оқыту мәселелері де қолға алынуда. Орта мектепте математикалық бағытта терең білім беру мәселесін күшейтуге байланысты, физика курсының да мазмұнын тереңдете отырып, оқушыларға физикалық білімді саналы меңгертуді қамтамасыз ету мақсаттары жүзеге аспақ. Болашақ қоғам мүшелерінің жаратылыстану ғылымдарының негізін толық меңгеріп шығуы қазіргі заман талабынан туындайтынын ескерсек, оның іргетасы орта мектеп физика курсын игеруден бастап қаланатыны белгілі.
Қазіргі таңда білім мазмұнын жаңарту, тереңдету және оны саналы меңгертудің әдіс-тәсілдерін жетілдіру педагогикалық зерттеулер көзіне айналуда. Олай болса, орта білім берудің негізгі бағытының бірі- оқушыларға физика курсын тереңдетіп, жетілдіре отырып меңгерту болмақ. Әсіресе, физика курсының «Электр және магнетизм» бөлімін мазмұн жағынан және әдістемелік тұрғыдан тереңдете жетілдірудің маңызы зор.
Қазақстан мемлекеті алдағы уақытта ғылыми-техникалық прогресті өркендету арқылы нарықтық бәсекеге қабілетті мемлекеттер қатарына қосылу үшін іргелі ғылыми пәндерді оқыту ісін жетілдіруді білім беру ісінің басты міндеті деп есептейді. Соған байланысты, осы жұмысты орындау барысында физиканы оқытуда оның теориялық тұстары мен оқыту әдісін жетілдіруге, соның ішінде «Электр және магнетизм» бөлімін оқытуға арналған Ефименко В.Ф., Кротов В.М., Сүлеймен С.Д., Снежко М.Я., Перышкин А.В., Пикени А.А. секілді белгілі әдіскерлердің еңбектерінің негізгі бағыттары мен қағидаларына сүйенуді жөн көрдік. Ал Қазақстан және Орталық Азия көлеміндегі Әбілқасымова А.Е., Бабаев Д.Б., Ерматов С.Е., Жаңабергенов Қ.Ж., Кенжебаев Т.К., Косов В.Н., Мамбетакунов У.Э., Чечин Л.М. сияқты танымал әдіскерлердің зерттеулері математика мен физиканы оқытудың сан-салалы мәселелерін шешуге бағытталған. Бұл жұмыстардың қай-қайсысы да орта мектептегі физика курсын оқытуда оқушылардың танымдық қабілеті мен белсенділігін арттыру жолдарын зерттеудің басты міндеті етіп қоя білген. Бірақ, олардың ешқайсысы электродинамика бөлімін тереңдете оқытуды және осы мәселенің әдістемелік негізін қалауды алдына мақсат етіп қоймаған.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:


1 Мектеп физика курсында зарядталған конденсаторлардың ток көзімен энергия алмасуын оқыту әдістемесі // Абай атындағы ҚазҰПУ «Хабаршысы». Физика-математика ғылымдары сериясы. –Алматы, 2006. -№1(15). -125-128 бб. (Мұқашев Қ. авторлық бірлестікте).
2 Мектеп физика курсында электр сыйымдылығы ұғымын түсіндірудің жетілдірілген әдістемесі // Математика және физика –Алматы, 2006. - №5. - 17-19 бб. (Мұқашев Қ., Шадинова К.С. авторлық бірлестікте).
3 Физика курсында тұрақты ток көзіне байланысты кейбір мәселелерді тереңірек оқыту туралы. // Абай атындағы ҚазҰПУ «Хабаршысы». Физика-математика ғылымдары сериясы. 2007. -№1. - 180-184 бб. (Мұқашев Қ. авторлық бірлестікте).
4 Зарядталған бөлшектер үшін де Бройль толқыны ұзындығын анықтаудың жаңа бір әдісі туралы. // «ХХ ғасырдан ХХІ ғасырдың жолдарындағы білім және ғылым мәселелері мен дамыту перспективалары» атты х/а. ғылыми конф. матер. Қайнар-Дубна Университеттері, 2007. – 150-154 бб. (Мұқашев Қ., Шадинова К.С. авторлық бірлестікте).
5 Мектеп физика курсында электр құбылыстарын тереңдете оқытудың жасампаздық әдістері туралы. // «ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан Халқына жолдауына байланысты» х/а. ғылыми-тәжірибелік конф. материалдары. Абай атын-ғы ҚазҰПУ. –Алматы, 2007. -79-82 бб. (Мұқашев Қ., Шадинова К.С., Досаева Т.Т. авторлық бірлестікте).
6 Физикалық құбылыстарды талдауда оқушының математикалық дайындығының маңызы // Материалы м/н. конф. «Теория и методика обучения физ.-матем. дисциплинам. Абай атын-ғы ҚазҰПУ. –Алматы, 2007. -92-96 бб. (Мұқашев Қ., Шадинова К.С. авторлық бірлестікте).
7 Электрлік тізбектерді талдауда математикалық әдістерді қолдану // Математика және физика. –Алматы, 2007. -№3. -22-24 бб. (Мұқашев Қ. авторлық бірлестікте).
8 Электр және магнит өрістері туралы дәлел мен дәйек // Математика және физика. –Алматы, 2007. -№4. –26-28 бб. (Мұқашев Қ. авторлық бірлестікте).
9 Электродинамикада зарядталған бөлшектердің қозғалыс мөлшерінің қосындысы мен жіктелуін талдау // Абай атындағы ҚазҰПУ «Хабаршысы». Физ.-матем. ғылымдары сериясы –Алматы, 2007. -№2(18). -154-158 бб. (Мұқашев Қ. авторлық бірлестікте).
10 Мектеп физика курсында фотоэлектрлік құбылысты оқыту // Абай атындағы ҚазҰПУ «Хабаршысы». Физ.- матем. ғылымдары сериясы. –Алматы, 2007. -№4(20). -172-175 бб.
11 Физика курсында зарядталған бөлшектердің электр және магнит өрісіндегі қозғалысын оқыту туралы // Әл-Фараби атындағы ҚұзҰУ «Хабаршысы». Физика сериясы. –Алматы, 2008. -№1(25). -165-170 бб. (Мұқашев Қ. авторлық бірлестікте).
12 Вопросы квазистационарности в электродинамике курса физики // Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ «Хабаршысы». Физика сериясы. –Алматы, 2008. -№2(26). - 231-234 бб. (Мұқашев Қ., Ильясов Н., Шадинова К.С. авторлық бірлестікте).
13 Кулон заңына байланысты күдік пен күмән // Абай атындағы ҚазҰПУ «Хабаршысы». Физ.- матем. ғылымдары сериясы. -Алматы, 2008. -№2(22). -97-100 бб. (Мұқашев Қ., Шадинова К.С. авторлық бірлестікте).
14 Проблемалық оқыту және дарынды балалар туралы // Абай атындағы ҚазҰПУ «Хабаршысы». Физ.-матем. ғылымдары сериясы. -Алматы, 2008. -№4(24). -102-107 бб. (Мұқашев Қ., Шадинова К.С. авторлық бірлестікте).
15 Пути повышения качества подготовки инженерно-педагогических кадров в условиях КазНПУ им. Абая // «ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан Халқына жолдауына байланысты» х/а. ғылыми-тәжір. конф. матер. 4 бөлім. Абай ат. ҚазҰПУ. –Алматы, 2008. -9-12 бб. (Мұқашев Қ., Шадинова К.С. авторлық бірлестікте).
16 Физикалық білімі әлемі және әлемдік білім кеңістігі // Матер. IV м/н. конф. «Матем. моделир. и информ. технол. в образовании и науке (ММ и ИТОН). КазНПУ им. Абая. –Алматы, 2008. Т. І. -С.233-237.
17 Физиканы оқыту әдістемесіндегі құндылықтар мен олқылықтар (шолу) // Математика және физика –Алматы, 2009. -№4. -5-9 бб. (Мұқашев Қ. авторлық бірлестікте).
18 И. И. Иванов , В. С. Равдоник. «Электротехника». М.-1995 г.
19 Л.И.Павлов, С. Д. Степанов «Электротехника». М.1999 г.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..................................................4
І. ФИЗИКА САБАҒЫНДА «ЭЛЕКТР ЖӘНЕ МАГНЕТИЗМ» КУРСЫН ОҚЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Электр және магнетизм ұғымдарына қысқаша
сипаттама................................7
1.2 Мектеп ... ... ... ... теориялық
негіздері........8
1.3 Мектеп физика курсында электр және магнетизмді оқыту
әдістемесі..........15
ІІ. ЭЛЕКТР ЖӘНЕ ... ... ... ... ... Электр тізбектеріндегі
резонанс....................................................................
...21
2.2 Активті және реактивті кедергілерді параллель қосқанда байқалатын
токтардың
резонансы.........................................................23
2.3 ... ... ... Дүние жүзілік деңгейге жеткізу мақсатымен
егеменді еліміз соңғы кезде осы саланы қайта құру ... ... ... ... ... орта ... берудің мазмұны мен түрлері жүйелі түрде
өзгере отырып (лицей, ... ... т.б.), ... ... ... ... ... мәселелері де қолға ... Орта ... ... терең білім беру мәселесін күшейтуге ... ... да ... ... ... ... физикалық білімді
саналы меңгертуді қамтамасыз ету мақсаттары жүзеге аспақ. ... ... ... ғылымдарының негізін толық меңгеріп шығуы қазіргі
заман талабынан туындайтынын ескерсек, оның іргетасы орта ... ... ... ... ... ... таңда білім мазмұнын жаңарту, тереңдету және оны ... ... ... педагогикалық зерттеулер көзіне
айналуда. Олай болса, орта білім ... ... ... ... ... ... ... жетілдіре отырып меңгерту болмақ. Әсіресе, физика
курсының «Электр және магнетизм» бөлімін мазмұн жағынан және әдістемелік
тұрғыдан тереңдете ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық прогресті
өркендету арқылы нарықтық бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... оқыту ісін жетілдіруді білім беру ісінің ... деп ... ... байланысты, осы жұмысты орындау барысында
физиканы оқытуда оның ... ... мен ... ... ... ... ... және магнетизм» бөлімін оқытуға арналған Ефименко В.Ф.,
Кротов В.М., Сүлеймен С.Д., Снежко М.Я., Перышкин А.В., ... А.А. ... ... ... ... бағыттары мен қағидаларына
сүйенуді жөн көрдік. Ал ... және ... Азия ... А.Е., ... Д.Б., ... С.Е., Жаңабергенов Қ.Ж., Кенжебаев
Т.К., ... В.Н., ... У.Э., ... Л.М. ... ... ... математика мен физиканы оқытудың ... ... ... Бұл ... ... да ... ... курсын оқытуда оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... міндеті етіп қоя білген.
Бірақ, олардың ешқайсысы электродинамика бөлімін ... ... және ... ... негізін қалауды алдына мақсат етіп қоймаған.
Қазіргі кезеңде физика ғылымының негізінде өрбіген жаңа техникалық
бағыттардың (электроника, ... ... ... техникасы, есептеу
машиналары,...) барлығы дерлік электрлік құбылыстарды кеңінен қолдану
арқылы ғана ... ... ... ... ... да бұл ... жоғарғы қарқынмен дами түспек. Осындай күрделі де қиын ... ... ... ... саналы түрде меңгерту және алған
білімдерін практикада қолдануға жаттықтыру мектеп қабырғасынан бастап ... ... Бұл ... бір ... орта мектептегі физика курсының
«Электр және магнетизм» бөлімін тереңдете оқыту арқылы жүзеге ... ... ... ... қабырғасында физика курсының «Электр ... ... ... ... ... ... қайшылықтар туындап
отыр:
-пән бағдарламасында қойылып отырған ... ... ... ... іс ... ... ... «Электр және магнетизм» бөлімін теориялық тұрғыдан
тереңдете оқытуға ... ... ... ... «Электр және магнетизм» бөлімін тереңдете оқытуға мүмкіндік беретін,
арнайы дайындалған зертханалық оқу-құралдарының ... ... және ... бөлімін тереңдете оқытуға байланысты ғылыми
тұрғыда негізделген әдістемелік нұсқаулардың дайындалмауы;
- ... ... ... ... мен ... ... қалыптасқан жағдайдан аса алмай отырғандығы.
Диплом жұмысының мақсаты:
- мектеп физика курсының «Электр және магнетизм» бөлімінің мазмұнын ... ... ... оның ... ... тереңдету;
- «Электр және магнетизм» бөлімін оқытудың тиімді әдістерін ұсыну;
- «Электр және магнетизм» бөлімін саналы меңгеруді қамтамасыз ... ... ... ... болжамы: егер білім беру саласы бұрыннан қалыптасып
келген дәстүрлі мұғалім-оқу құралы-оқушы ... ... ... ... парадигмасына ауысатын болса, яғни алдыңғы
орынға оқушының ... ... ... ... ... ... ... бөлімі теориялық тұрғыдан тереңдетіліп, оны ... ... ... ... оқу ... ... етілсе, онда
оқушылардың физикалық білімінің деңгейі көтеріліп, ... ... ... ... нысаны: орта мектептерде физика курсын оқыту үрдісі.
Зерттеу ... орта ... ... ... ... және ... теориялық тұрғыдан дифференциалдық түрде талдау жасай отырып,
тереңдете ... ... ... ... физиканың негізгі заңдылықтары мен
қағидаларының орындалуына, олардың арасындағы табиғи ... ... ... ... және ... ... терең, жан–жақты ұғып түсіну мен
меңгерудің танымдық теориясына, оқушының білімге бейімделуін және ... ... ... ... ... ... ... бірлігіне, ғылым мен техниканың даму ... ... ... ... ... мақсаты, пәні және ғылыми болжамының негізінде диплом
жұмысының басты ... ... орта ... ... ... ... және магнетизм» бөлімін
тереңдете оқытудың теориялық негізін беру;
физика курсының «Электр және ... ... ... ... ... іріктеу, топтау;
«Электр және магнетизм» бөлімін оқытуда оқушылардың танымдық әрекетіне
негізделген тиімді әдістерді саралау.
Тақырыптың ғылыми жаңалығы:
физика ... ... және ... ... ... ... ... ғылыми тұрғыдан талдануы.
Диплом жұмысы кірсіпеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған
әдебиеттер тізімінен ... ... ... ... ЖӘНЕ ... КУРСЫН ОҚЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Электр және магнетизм ұғымдарына қысқаша сипаттама.
Электромагниттік өріс жайлы ілімнің негізін М. Фарадей қалады. Ол ... ... ... ... 19 ... 60 жылдары Дж. Максвелл
Фарадейдің әлектромагниттік өріс жайлы көзқарасын онан әрі ... ... ... жетілдірді. 19 ғасырдың екінші ... ... ... ролі ... артты. Электр жайлы ілім байланыс
жұмыстарымен (телефон, ... ғана ... ... ... да ... ... ... толқындар сымсыз байланыс
жүйесін (А. С. ... ... ... беріп, радиобайланыс кең өріс ала
бастады. Техникалық термодинамика іштен жанатын ... ... ... ... ... ... пайда болды. Сөйтіп физиканың
жаратылыстану ғылымдарына ықпалы арта бастады.
19 ғасырдың ... ... ... ... ... ... деп
санады. Классикалық Ф-ны кез келген құбылысқа (галактикалардан бастап атом
дүниесіне дейін) пайдаланбақ болу — ... ... ... ... ... ... Классикалық физикаға, оның негізгі қағидаларына
ғылми тұрғыдан қарап, өзгеріс енгізу ол ... ... ... ... Дәл осы тұста молекула мен атомның реалдығы жөніндегі қорытындыға
күмәнданған ғалымдар да ... ... В. ... өзі ... ... ... деген сөзді айтуға тыйым салған.
Магнетизм – 1) электр токтарының, токтар мен магниттік ... ... ... және ... ... ... ... түрі; 2) физиканың осы өзара ... және ... ... ... ... ... ... Жалпы түрде
магнетизмді қозғалыстағы электрлік зарядталған бөлшектердің арасындағы
материалдық өзара әсерлесудің ... ... ... анықтауға болады.
Кеңістікпен бөлінген денелердің арасында ... ... ... ... оны бір денеден екіншісіне жеткізетін – магнит өрісі. Ол
электр өрісімен қатар, ... ... ... формасы
білінуінің бірі болып табылады. Электр ... ... ... ... табылса, ал магнит өрісі үшін ондай ... ... ... Магнит өрісінің көзі – қозғалыстағы электрлік ... ... ... ... магнит өрісінің заттарға тигізетін негізгі екі түрлі
эффектісі (әсері) белгілі: 1) ... ... ... ... ... ... өрісі затта әрқашанда индукциялық ток тудырады және
бұл токтың магнит өрісінің бағыты бастапқы ... ... ... бағытталады
(Ленц ережесі). Сондықтан, заттың сыртқы өріс тудырған магниттік моменті
сыртқы өріске қарама-қарсы бағытталады; 2) егер ... ... ... ... өзгеше болса (спиндік, орбиталдық немесе спин-орбиталдық), онда сыртқы
өріс оны өз бағыты бойынша ... ... ... магнит
өрісіне параллель магниттік момент пайда болады, ол парамагниттік деп
аталады. ... ... ... ... ... бағдарланған
заттар ферромагнетиктер (ферромагниттер), ал осыған сәйкес іргелес атомдық
моменттері антипараллель ... ...... деп ... ... магниттік қасиеттерін
қарастырғанда “магнетик” деп аталатын жалпылама термин ... ... ... ... ... бөлшектердің магнетизмімен
анықталады. Магнит өрісі – қозғалыстағы электр зарядтары мен ... бар ... ... қозғалыстағы күйіне тәуелсіз) әсер ететін
күштік өріс. Магнит өрісі магниттік индукция векторымен (В) сипатталады. ... мәні ... ... бар ... ... ... және ... берілген нүктесінде әсер етуші күшті анықтайды. “Магнит өрісі”
терминін 1845 ж. ағылшын физигі ... ... ... ... ... көздері – магниттелген денелер, тогы бар өткізгіштер және
қозғалыстағы ... ... ... ... ...... ... электр өрісі магнит өрісінің уақыт бойынша ... ... ... ... және ... өрістері, олардың бір-бірімен өзара әсерлері
Максвелл теңдеуімен толық сипатталады. Магнит өрісінің кернеулігі (Н) ... ... (В) – ... күштік сипаттамасы. Кернеулік векторы өріс
пайда болған орта қасиетіне ... шама ... ... ... ... ... өрісті сипаттайды. Сондай-ақ, индукция
векторы магнит өрісінде қозғалған зарядқа әсер ететін күшті, ... бар ... ... өрісінің тигізетін әсерін, өріс тарапынан
байқалатын басқа да әсерлерді анықтайды. Табиғатта ... ... ... түрі ... Техникада магниттік дефектоскопия мен бақылаудың
магниттік әдістері кең ... ... ... ... генератор,
трансформатор, реле, сондай-ақ магниттік күшейткіштердің, магниттік ... ... ... магниттік сымдарын (өткізгіштерін), компас
тілдерін, т.б. магниттік жазу ... ... ... ... ... ... ... бөлімінің теориялық негіздері
Мектеп қабырғасында физика курсын үздіксіз, жүйелі түрде оқып-үйрену
негізінде оқушының логикалық ... ой ... ... қалыптасып,
шығармашылық іс-әрекетінің жан-жақты жетілуіне жағдай туады. Физика курсы
білім берудің мемлекеттік ... ... ... ... құрыла
отырып, оқушының келешекте игеретін кәсіби дайындығының бастапқы сатысын
құрайды. Орта мектепте ... ... ... ... ... ... оны тиімді оқытудың негізгі мақсаттары айқындалды:
- іргелі физикалық теориялардың бір тұтас ... ... ... ... шынайы физикалық бейнесі ... ... ... қалыптастыру; жеке және әлеуметтік ... ... ... ... ... жүйесін қабылдау тәсілдерін үйрету;
Осыған орай төмендегідей ... де шешу ... ... ... алуға дайындау; оқушының табиғатты біртұтас ... ... ... ... ... және ... қабілетін
дамыту; оларды жедел қарқынмен дамып отырған қоғамда өмір сүруге ... ... ... ... білім беру мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандарты
бойынша жүргізіледі. ... ... ... ... ... білім стандартымен үндес құрылған. Екі мемлекетте де физика 7-
11сыныптар аралығында ... ... ... негізі білім
сатысы 7-9 сыныптарда физика пәнінен білім берудің ... ... ... ... физика және термодинамика, электродинамика,
атомдық физика секілді бөлімдер қамтылады (1-сурет).
Физика пәні әрбір сыныпта аптасына 6 ... ... ... екі ... 204 ... қамтиды. Мектептің жоғарғы сатысына (10-11-сыныптарда)
физика пәнінің механика, молекулалық физика, электродинамика, кванттық
физика ... ... ... ... ... сағат мөлшері
сыныптардың бағыттарына сәйкес өзгереді. Мәселен, мектептің жаратылыстану
математика ... ... ... ... 22 ... ... сағат, электродинамикаға-42сағат (соның ішінде электростатика
және тұрақты ... тоғы ... ... ... ... ... әртүрлі ортадағы электр тоғы-10сағат барлығы 44сағат)
жоспарланған. Осы бағыттың ... ... ... ... ... ... 8сағат, айнымалы электр тоғы-
7сағат, элетромагниттік толқындар және ... ... ... небәрі 23сағат көлемінде өту көзделген, 10-сыныпта физикалық
практикум жоспарланбаған, ол 11-сыныпта ... ... 6 ... ток ... ... қозғаушы күшін екі тәсілмен анықтауға арналған.
Қоғамдық-гуманитарлық бағыттың ... ... ... ... ... ... ал 11-сыныбында электродинамика
бөлімін 15 ... ... ... ... және ... ... ескерілмеген.
Қоғамдық гуманитарлық бағыттарда аптасына 2 сағаттан, ... ... ... ... ... ... 6 ... жылына 102 сағатты, екі оқу жылында барлығы 204 сағатты ... ... ... ... берудің 1-сатысы 7-8 сыныптардан, ... 9-11 ... ... яғни алғашқы сатыны оқушылар екі ... ... үш ... ... екен ... ... 7-сынып
көлемінде оқушыларға заттың құрылымы туралы алғашқы мағлұматтар, механика
мен гидростатика және жылу ... ... ... ... ... электромагниттік құбылыстар мен жарық табиғатын сипаттайтын
процестер оқылады. Мектептің ІІ-сатысының ... және ... ... ... ... ... ... физика кеңейтіліп өтіледі. Осы келтірілген деректерден
мектептің екі сатысында да ... ... ... ... ... ... ... магнетизм және электродинамиканың
негізгі мәселелері 8, 10 және ... және ... ... ... ... 32 сағат, ал 10 және 11 сыныптарда
сол үшін 138 сағат бөлінеді. Бұл физикаға ... ... ... ... ... Осы ... оқушылармен 25 сарамандық ... ... ... ... фронталдық, 16 сабақ-физикалық практикум) ұйымдастырылуға
тиіс. Бұдан байқайтынымыз- Ресей мектептерінің физика курсының құрылымы ... ... ... ... ... қарағанда тиімді және
игеруге қолайлы болып берілгендігі.
Мемлекеттік міндетті білім ... ... ... - ... арасында және бөлім ішіндегі тақырыптар арасында ... ... ... ... ету. Курстың әрбір бөлімі кезінде жеке-дара,
көптеген талқылануды, талдауды басынан өткізді, жаңа ұғымдармен байытылды,
ғылымның ... ... ... ... ... ... ғылыми ізденістердің нәтижесінде электродинамика бөлімінде
қандай ... ... тиіс және олар ... ... ... қарағанда қандай логикалық байланыста болу керектігі анықталып,
электродинамика бөлімі бүгінгі күнгі құрылымдық ... ие ... отыр ... ... ... ... ... сипатталады. Физикалық заңдар
дегеніміз физикалық құбылыстардың белгілі жағдайда туу, орындалу және дамуы
туралы соңғы тұжырым және әртүрлі ережелердің, ... мен ... ... ... ... ... барлық іргелі ғылымдар саласы үшін
табиғат заңдары-дүниетанудағы ақиқаттың соңғы сатысы, ... беру ... ... ... да ... заңдарды игеру – олар туралы дұрыс
түсініктің ... ... алғы ... ... ... ... игерудің жолдары мен стратегиясын төмендегідей тұжырымдауға болады.
Физикалық заңдарды жүйелі түрде ... ... ... үш ... ... ... ... электродинамика бөлімі құраушыларының өзара
тақырыптық - логикалық байланысы.
- Эксперименталдық ... ... ... Бұл ... физикалық
құбылысты тәжірибе жүзінде бақылау, талдау, ... ... ... ... ... ... ... жатқызу
қажет.
- Идеал заңдар. Бұл заңдар тәжірибе арқылы ... ... ... жеткілікті түрде жинақталған факторларға ... ... ... осы ... ... қалайды.
- Теориялық заңдар. Бұл топқа бірінен екіншісі фактілік дәлелдер арқылы
туындайтын заңдар жатқызылады.
Өкінішке орай, қолданыстағы ... ... ... ... ... Нәтижесінде, физикалық көзқарасы жаңа ғана
қалыптасып келе ... жас ... ... ... мағынасына
тереңдемей, механикалық түрде, жүйесіз ... ... ... біз өз ... ... ... ... оқытудың
төмендегідей әдістерін ұсындық.
Эксперимент нәтижесінде туындаған заңдарды оқыту әдістеріне:
а) тәжірибеге сүйене ... ... ... ... ... ... ... демонстрациялық материалдарды пайдалану арқылы оқыту.
Ал идеал заңдар мен теориялық заңдарды оқыту математикалық тәсілдерді
пайдаланып, оқушыны жаңа ... ... ... ... ... ... асырылады.
Сонымен қатар, физикалық заңдарды оқыту барысында
• физикалық заңдардың орындалу шартын жете және ... ... ... ... ... ... жете меңгеру және топтаманың қай
түріне жатқызылатынын анықтау;
• әрбір заңның физикалық мағынасын ... ... ... ... ... қолдану аумағын және қандай ... ... ... бар ... білуге көңіл аудара отырып,
сабақты меңгерудің, физикалық ... ... үш ... ... ... ... ... ұғымдарды айқындау; негізгі
заңдарға қанық болу; негізгі амалдарды жетік меңгеру.
Осы аталған алғы шарттарды үш негіз деп тұжырымдауға толық ... ... ... беру мәселесін өз алдына бір бүтін жүйе деп қарастыратын
болсақ, оның құрамына оқытудың ... ... оқу ... ... ... ... және ... нәтижесі жатады. Осындай
жүйенің зерттеу жұмысының ғылыми болжамына сәйкес құрылымдық ... ... ішкі ... ... ... көруге болады.
Физиканың электродинамика бөлімін тереңдетіп оқыту барысында ... ... ... ... ... ... ... материалдардың ғылымилығын, жүйелілігін, көрнекілігін, теорияның
практикамен байланысын және оқытудың деңгейлілігі мен сапалылығын, ... және ... ... ... ... ... ... және таңдау барысында алдымен сабақтың басты
мақсаты мен негізі міндеттерін ... ... ... ... ... ... дамытуға мүмкіндік беретін әдіс- тәсілдер ойластырылды.
Сабақтың нәтижелі болуының басты кепілі – педагогтың ұстаздық аланты
және адами қасиеті. Қазіргі таңда бұл ... ... ... ... шешіледі. Ендеше оқыту технологиясының
орынына педогогикалық технология ... ... ... ... ... жүйелі категориялардың бірі ретінде қарастыра
отырып, оның анықтамасын білім берудің, оқытудың, оны ... ... ... ... ... және оқу ... қолдануға
арналған, әлемнің бүтін физикалық бейнесін оқушы санасында жүйелі түрде
қалыптастыруға ... ... деп ... ... ... ... ... философиялық негізіне, қолдану дәрежесіне,
меңгерудің ... ... ... мен ... ... танымдық
әрекетін басқару мен оның ... ... ... арадағы
қатынасына және адами тұлғалық қасиеттеріне байланысты жеті топқа жіктеуге
мүмкіндік бар.
Осылардың бәріне ортақ бір үрдіс бар, ол-проблемалық оқыту. ... ... ... дайын түсініктерін меңгерту арқылы оқушылардың
өздігінен іздену әрекеттерін жетілдіріуге бағытталған ... ... ... ... ... проблемалық түрде оқыту үшін, оның
дидактикалық қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... оянып, ойлау белсендігі артады.
Проблемалық оқыту туындау үшін проблемалық ... ... ... ... ситуация ойлаудың белгілі бір ішкі шарттарына ... ... ... ... ... ... ... өте күрделі
психологиялық құрылымдарға жатады. Проблемалық ситуацияны ... ... ең қиын ... ... ... ... ... шешіп жіберуі екі талай. Сондай жағдайда негізгі ... ... ... түсу ... ... ... ... дербес ситуация қоюға тура келеді.
Біз осы жоғарыда келтірілген ... ... ... ... ... ... проблемалық оқытуды кеңінен қолдандық.
Мысалы, магнит индукциясын ... ... ... ... ... (жағдаяттар) туғызуға тырыстық. Сол үшін ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей:
- Бір текті тұрақты магнит өрісінің индукциясын таразыны пайдалану
арқылы қалай өлшеуге болады? ... шешу ... ... ... бір үлгісі төмендегідей:
1. Таразы нені өлшеуге арналған құрал? - Салмақты.
2. Салмаққа баламалы қандай физикалық шама бар? - ... ... ... күшті қалай туғызуға болады? - Тоғы бар ... ... ... Ол күш ... аталады? - Ампер күші.
5. Ампер күші магнит индукциясымен қалай байланысады? ... ... орам ... ... ... ... оралған өткізгіштің бір қабырғасының ұзындығы; I-өткізгіштегі ток
күші.
7. Бұдан қандай қортындыға келуге болады?
, ...
1.3 ... ... курсында электр және магнетизмді оқыту әдістемесі
Электр және магнит өрістері-материяның бір түрі. Физика курсында ... ... ... мен ... туралы біршама мағлұматтар беріледі.
Бірақ бұл материалдардың деңгейі мен тереңдігі және жан-жақтылығы ... ... ... ... ... ... ... қағаздың екі беті секілді электродинамикада маңызы ерекше бұл
ұғымдар туралы түсініктерді оқушының ... ... ... ... оқулықта ескерілмеген. Сол үшін алдымен электр және магнит өрістері
туралы оқушының түсінігін ... ... ... ... ... айырмашылықтарына жете көңіл аудару қажет. Бұл мәселе 1-кесте бойынша
жүзеге асырылады.
1-кесте-Электр және магнит ... ... ... ... ... ... ... |
|1 ... ... күш ... ... ... күш ... |тұйықталмайды. Олар оң зарядтан ... бар ... ... |
| |басталып, теріс зарядпен ... ... ... |
| ... ... |
|2 ... өрісі тыныштықтағы және |Магнит өрісі тек ... ... ... әсер ... ... әсер етуші күш |
| |күш ... ... |
|3 ... ... күш сызықтарының |Магнит өрісінің күш |
| ... өріс ... ... ... ... |
| |бағыттас. ... ... |
| | ... |
|4 ... ... өріс кернеулігімен |Магнит өрісі магнит |
| ... ... ... |
| | | |
|5 ... ... ... ... |
|6 ... ... ... |Магнит өрісінің энергетикалық|
| |қасиеті бар. ... жоқ. |
|7 ... әсер ... күш ... ... әсер ... Лоренц |
| |атқарады. ... ... ... ... ... өрістің екі түріне ортақ қасиеттерді сипаттайтын тағы бір
кесте беріледі. Электр және магнит өрісі туралы материалды оқыту ... ... іс ... қолдануға арналған көптеген мысалдар дайындалды.
Мысал. Көлбеу бұрышы ( болатын ... ... m, ... q шар
орналасқан (5-сурет). Көлбеу жазықтықты перпендикуляр тесіп өткен магнит
ағынының индукциясы В. Осы шарды ... R ... ... бір қалыпты
қозғалысқа келтіру үшін оған әсер етуші электр ... ... ... ... ... мен ... ... қажет.
Осындай мысалдарды теориялық тұрғыдан талдау электр және ... ... ... байыта түседі және заряд туралы ұғымға ауысуға негіз
болады.
Электростатиканың негізгі қағидасы болып ... ... ... кеңістікте, тыныштық күйде орналасқан екі ... ... ... ... Осы ... ... әділ ... көзін жеткізу үшін, Кулон күші ара қашықтықтың квадратына емес,
2±( дәрежесіне ... ... осы ... ... ма еді? ... ... ... болады, яғни
Мұндағы ((0- өте кішкене шама. Кулон заңына байланысты осы пікірдің
қаншалықты ... ... білу үшін оған ... ... ... ... ... электр және магнит өрісіндегі қозғалысын оқыту
үшін мектеп физика курсында мүлдем қарастырылмайтын, әр ... ... ... ... және магнит өрістерінің зарядталған бөлшекке әсерін талдауға
арналған мысалдардың бірі ... ... ... жазық екі
пластинаға келтірілген потенциалдар ... (+) және (-) ... ... ... ... күш сызықтары жоғарыдан ... ... ... ... күш ... ... бетіне (яғни, электр
өрісінің күш сызықтарына) перпендикуляр екендігі (х) ... ... ... m, заряды q, ... ... ... ... әсер ... MN- түзуін бойлай қозғалар еді. ... ... ... бірдей әсері болған жағдайда N нүктесі арқылы шығып кету
үшін, бөлшектің бастапқы жылдамдығы қандай ... ... ...... шешу ... оқушылар мәселеге жан-жақты және терең ... ... оны ... ... ... Соның бірі оқушылардың
ұғымын нақтылай түсу үшін ... ... Бір ... ... ... ... магнит индукциясының (B) векторына жылдамдықпен ((
бұрыш жасай кірсін (7а-сурет). Мұндай күрделі процесті ... ... ... әр түрлі жағдайға байланысты қарапайым түрге келтіріліп
талдау ұсынылады. Осы ... ... ... ... индукциясын
немесе жылдамдықты құраушыларға жіктеу арқылы талдау проблемалық оқыту
технологиясы арқылы шешіледі.
Егер екі ... ... ... ... ... ... векторымен В бағыттас болып құраушысын, перпендикуляр
бағытта құраушысын орналастыруға болады. Бұдан ... ... ... ... сүйене отырып табылады. Индукция тарапынан бағыты
бойынша зарядталған ... ... әсер ... ... ... ... әсер етуші Лоренц күшінің арқасында зарядталған
бөлшек индукцияға перпендикуляр жазықтықта ... ... ... ... қозғалысқа бөлшек жылдамдықтың параллель құраушысының
әсерімен ұшыраса, шеңбер бойымен оны ... ... ... ... ... ... дара қозғалыстар. Құраушылар бірігіп әрекеттенген
кезде, зарядтың қорытқы қозғалысы төбелері тең ... (d) ... R, ... ... Т ... тең спиральға айналады (7ә-сурет):
;
Орта мектепке арналған физика курсының электродинамика ... ток ... ... ... ... ... ... мен
толық тізбек үшін арналған Ом заңдары мен Кирхгофтың ережелері өте ... ... ... ... ... тұйық тізбек үшін Ом заңын талдау
кезінде оқушылардың көңілі сыртқы тізбектің ерекшеліктеріне аударылып, ... ішкі ... және оған ... ... мен бөліктеріндегі
процестердің әсері ескерілмей, назардан тыс ... Тек ішкі ... ... ... ... ... оқушылардың Ом заңы
туралы түсінігін ... және ... ... болады. Осы мәселені
баяндау мақсатымен дайындалған ... ... бірі ... берілген
тізбекке талдау жүргізу арқылы шешіледі.
Физикалық білімді математикалық дайындықпен байланыстыру мақсатында
бірнеше талдаулар ... ... ... ... функцияны белгілі
квадрат теңдеуге келтіру. Мысал. Вертикаль бағытталған бір ... ... (Ф) ... ... ... A-B, C-D ... Бұл өткізгіштердің үстіне жылжымалы үшінші өткізгіш M-N
(таяқша) қойылады ... ... ... А және D ұштарына
кедергісі R болатын қосымша реостат, айырғыш SA және ток көзі Е ... ... ... тыныштық күйін сақтайды. Тізбек тұйықталғаннан
кейін, магнит өрісінде орналасқан тоғы бар ... ... күші ... Оның ... сол қол ережесі бойынша табылады, яғни осы күштің
әсерімен MN таяқша оңға қарай ... ... ... ... ... В ... мәні кезінде MN таяқшаның жылдамдығы максималды
шамаға жетеді? – деген сұрақ қою арқылы келесі ... ... ... үш теңдіктерде төрт белгісіз шамалар бар – B, , (, I, яғни
белгісіздердің саны теңдіктердің санынан ... ... ... ... математика курсынан танымал квадрат теңдеу шығады:
Бұл теңдеу магнит индукциясының шамасына (В) байланысты қарастырылатын
болса, оны бір белгісізі бар екінші дәрежелі ... деп ... ... ... ... ... жағдайда, оның нақты шешімінің бар
екендігі белгілі. Егер ... (1 ... ... бұл токтар I0-ден артып кетеді.
Егер параллель тербелмелі контур ішкі ... Ri ... ... қоректенсе, және R-кедергісіне параллель қосылатын Ri-кедергісі
неғұрлым аз ... онда ... ... аз, ал ... ... енді ... ... тізбектік тербелмелі контурдағы өткізгіштік
жолағын қысқарту жөніндегі көзқараспен қарағанда, ішкі кедергісі өте үлкен
ток көзінен ... ... ... ... тиімді.
2-суреттегі схема (идеал деп алынған) L және ... ... еске ... Сондықтан L және С-тармақтарындағы активтік
кедергіні ... ... ... ... қарастырамыз (3, а және ә).
3, а-суретіндегі схема үшін токтар резонансының ... ... ... түрінде қараймыз:
, (5)
осыдан
. (6)
Егер (6) теңдеуіндегі түбір астындағы өрнек оң таңбалы болса, яғни
және ... ... ... ... онда осы ... ... ... мүмкін. Егер болса, онда тізбек кез-келген
жиілікте резонанстық режимде ... 3, ... ... токтардың резонансы кезіндегі
векторлық диаграмма көрсетілген. Индуктивтік және реактивтік тармақтардағы
токтар активтік және реактивтік ... ... ... ... және ... ... кедергілері неғұрлым және
-дан кіші болған сайын мен -ның арасындағы фазалық ығысу 1800-
ге ... ... Бұл ... ... токтар, тербеліс контурын
тұйықтайтындай, бір ғана контурлық токты түзеді .
Резонанс кезінде барлық тізбекте тек қана ... ... ... (5) ... ... ... ... контур үшін пен ... ... ... ... және деп ... Бұл ... ... өткізгіштігі практикада кеңінен пайдаланатын
радиотехникалық есепті шығаруға қажетті өрнекке жақындайды.
.
болғанда, ол (6) ... ... ... қатар, егер болса, онда кез-келген жиілікте (мұндай
тізбектегі резонансты “байыпсыз” ... деп ... ... ... ... ... екі ... тармақтарында (3-сурет)
шарты орындалады. Ол үшін (5) теңдігінің екі ... да ... ... біз, R, L және С ... ... ... ... жиілікте, тізбектің толық өткізгіштігі минималь болады
дегенбіз.
3, ә-суретіндегі схема үшін ... w-ны ... ... ... ... ... толық өткізгіштігіне, сол сияқты минималь
жалпы ... ... ... жетуге болмайтындығын оңай көрсетуге
болады. Ал сыйымдылық С ... ... ... ... ... ... мен жалпы тогының минималь болуы, токтардың резонансы кезінде
байқалады.
3, а-суретіндегі параллель тербелмелі контурдың төзімділігі мынадай
болады:
,
бірақ,
,
осыдан
,
мұндағы резонанстың ... w0 ... ... (6) ... ... ... ... пен R2-кедергіні ескермейді. Сонда
теңдеу әжептәуір ықшамдалады.
Осы ... ... (3, ... ... сәйкес осындай контурдың резонанстық жиілігі
, (7)
ал тізбектің төзімділігі ... ... ... ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Электр және магнит өрісі ұғымдарының динамикасы64 бет
Жаратылыстану-математика сыныптарында оқытылатын математиканың элективтік курстарының мазмұны63 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Ағылшын тілі сабағында дидактикалық ойындар арқылы оқушының ауызша сөйлей алу және жазу дағдысын қалыптастыру7 бет
Ағылшын тілі сабағында жаңа технологияларды пайдалану8 бет
Ағылшын тілі сабағында сурет көрнекілігін қолдану арқылы оқушының сөйлеу іскерлігін дамыту44 бет
Бастауыш сыныпта еңбекке баулу сабағында қолданылатын әдіс тәсілдер.7 бет
Бастауыш сынып математика сабағында халықтық педагогика элементтерін пайдалану44 бет
Бастауыш сынып математика сабағындағы интерактивті тақтаны қолдану тиімділігі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь