Негізгі құралдардың амортизациясы және тозуының есебі

М А З М Ұ Н Ы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І . НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АМОРТИЗАЦИЯСЫНЫҢ ЕСЕБІ
1.1 Негізгі құралдардың экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Негізгі құралдардың амортизациясының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

ІІ.НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АМОРТИЗАЦИЯСЫ ЖӘНЕ ТОЗУЫНЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Негізгі құралдардың тозуының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2 Негізі құралдарды құнды, бірқалыпты және жылдамдатып шығару әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.3 Толығымен амортизацияланған, пайдалануға жарамды негізгі құралдарды есепке алу проблемасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
Кіріспе
Қандай ғылымның болмасын пайда болу тарыхы, маңызы мен мақсаты және қоғамда алатын өз орны бар екендігі белгілі. Солардың ішінде басқа салалардан өзінің ерекшелігімен оқшауланатын бухгалтерлік есеп саласы бұдан бірнеше жүзедеген жылдар бұрын пайда болып, күнделікті өмірде қолданылуы барысында қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайларына қарай өзгерістерге ұшырап келе жатқан ғылым болып табылады.
Осы курстық жұмыста мен «Негізгі құралдардың амортизациясының есебі, негізгі құралдардың тозуының есебі» тақырыбын тереңірек талдап, салыстырып, толығырақ зерттеп көрсетемін.
Курыстық жұмысымның кіріспе бөлігінде негізгі құралдардың экономикалық мәні және жалпы жіктемесі жайына тоқталамын.
Ең алдымен жалпы негізгі құралдарға қысқаша атап өтетін болсам -негізгі құралдарға мыналар жатады: жылжымайтын мүліктер (жер учаскелері, үйлер, ғимараттар, көпжылдык, өсімдіктер және жермен өте тығыз байланысты, қозғалысы олардың, мақсатына зиян келтірмеуі мүмкін емес басқа объектілер), көлік құралдары, жабдықтар, аулау аспабы, өндірістік және шаруашылық құрал-саймандар, үлкен және өнім беретін малдар, арнайы құралдар мен басқа да негізгі қорлар (кітапхана қорлары, мұражай құнды-лықтары, жануарлар әлемінің экспонаттары, автомобиль жолдары және т.б.).
Негізгі құралдар көптеген өндіріс құралдары бойына пайдаланылады, қасиеті мен нысанын сақтай отырып, жанама түрде тозады, өзінің құнын жаңадан жасалған өнімге біртіндеп көшіреді. Айналым құралдары бір ғана өндірістік процесте тұтынылады және өзінің құнын жаңадан жасалған өнімге толықтай көтереді.
Негізгі құралдар өндіріс үдерісінде бірте-бірте тоза бастайды, яғни өзінің бастапқы сапасын жоғалтады. Олар белгілі бір уақыт өткеннен кейін пайдалануға жарамай қалады да, бұл құралдардың орнына жаңа негізгі құралдар сатып алуға тура келеді.
Негізгі құралдардың тозуын «табиғи» және «сапалық» тозу деп екіге бөледі. Негізгі құралдардың табиғи тозуы олардың материалдық жағынан тозуы болып табылады, яғни жұмыс істеу үдерісінде машиналар мен құралдардың жеке бөлшектерінің қажалып-мүжілуі, үйлер мен ғимараттардың тозығы жетіп құлайтындай дәрежеге жету. Негізгі құралдардың табиғи тозуы олардың көп уақыт бойы пайдаланылғандығына ғана байланысты емес, оған сонымен қатар басқа да табиғи жағдайлар әсер еткендігіне байланысты. Яғни негізгі құралдардың табиғи тозуы олардың ұзақ уақыт пайдаланылуы және оларға басқа да факторлардың әсер етуі нәтижесінен болып табылады.
Негізгі құралдардың сапалық тозу олардың толық табиғи тозуы жетпейақ құнсызданып, өндірістің даму үдерісінен кейін қалуы, яғни активтердің ғылым мен техниканың дамуының бүгінгі күнгі талаптарына сәйкес келмейтін жағдайда болуынан пайда болады.
Жоғарыда айтылғандарды осы «курыстық жұмыстың» екінші бөлімінде, негізгі құралдардың тозуын, олардың табиғи және сапалық сипаттарын, жоғалту себебтерін ашып көрсетеміз. Яғни негізгі құралдардың амортизациясының есебін, құнды бірқалыпты және жылдамдатып шығару әдісін анықтаймыз,негізгі құралдардың тозу есебін шығарамыз.
Сонымен бірге «курыстық жұмыс» барысында мен «Негізгі құралдардың амортизациясы мен тозуының есебін» шығарылуының ерекшеліктерін мысал ету ретінде «Толығымен амортизацияланған, пайдалануға жарамды негізгі құралдарды есепке алу проблемасының» бағытын ашып көрсетемін.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Баймұханова, Сәрия Баймұханқызы. Бухгалтерлік есеп: оқулық / жалпы ред. басқ. К. Ш. Дүйсембаев.- 2-ші бас., қайта өңд., толқт.- Алматы: ИздатМаркет,2005.- 312 б.-(Кәсіби өсудің жоғарғы мектебі)
2. Басқару есебі: Оқулық /Авт.:В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова, Д.А.Фурсов, С.Д.Фурсова; Т.Рысқұлов атын. қазақ экон. ун-ті.- Алматы: Экономика, 2005.- 298 б.
3. Кеулімжаев Қуантхан Кеулімжайұлы, Құдайбергенова Нұрадин Айыпұлы. Бухгалтерлік есеп : теориясы және негіздері : оқулық.- Алматы: Экономика, 2006.- 384 б.: кесте
4. Қаржылық есеп: оқу құралы / Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А.
5. Құдайбергенов, А. Ә. Жантева.- Алматы: Экономика,2001.- 330 б.: кесте
6. Міржақыпова, Седеп Тоқтамұратқызы. Банктегі бухгалтерлік есеп: оқулық.- Алматы: Экономика, 2004.- 710 б.
7. Мырзалиев, Б. С., Әбдішүкіров, Р. С. Кәсіпкерлік қызметте бухгалтер-лік есепті ұйымдастыру : оқу құралы.- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 164 б.: кесте.
8. Мырзалиев, Б. С., Әбдішүкіров, Р. С. Бухгалтерлік есеп жүргізудің тәжірбиелік әдістемелері :практикум : (арнайы курс).- Алматы: Заң әдебиеті,2006.- 254 б.: кесте.
9. Назарова, Вера Леонидовна. Шаруашылық жүргізуші субъектілер-дегі бухгалтерлік есеп: оқулық /жалпы ред. басқ.: Н. Қ. Мамыров.- Алматы: Экономика, 2005.- 310 б.
10. Төлегенов, Е. Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері : оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2001.- 184 б.
11. Шамгонов, А. Ш. Негізгі құралдар және материалдық бұйымдардың есебі: оқу құралы.- Орал: [Б.ж.], 1997.- 56
        
        Негізгі құралдардың
амортизациясы және тозуының есебі
М А З М Ұ Н Ы
Кіріспе..................................................................
...............................3
І . НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АМОРТИЗАЦИЯСЫНЫҢ ЕСЕБІ
1.1 ... ... ... ... ... ... ... АМОРТИЗАЦИЯСЫ ЖӘНЕ ТОЗУЫНЫҢ ЕСЕБІ
2.1 ... ... ... ... ... ... ... және жылдамдатып ... ... ... ... ... негізгі құралдарды
есепке ... ... ... ... ... болу ... ... мен мақсаты және
қоғамда алатын өз орны бар ... ... ... ... ... ... ерекшелігімен оқшауланатын бухгалтерлік есеп саласы бұдан
бірнеше жүзедеген жылдар бұрын пайда ... ... ... ... ... ... ... қарай өзгерістерге
ұшырап келе жатқан ғылым болып табылады.
Осы ... ... мен ... ... амортизациясының есебі,
негізгі құралдардың тозуының есебі» тақырыбын тереңірек талдап, салыстырып,
толығырақ зерттеп көрсетемін.
Курыстық жұмысымның ... ... ... ... ... және ... жіктемесі жайына тоқталамын.
Ең алдымен жалпы негізгі құралдарға қысқаша атап өтетін ... ... ... ... ... ... (жер учаскелері,
үйлер, ғимараттар, көпжылдык, өсімдіктер және ... өте ... ... ... ... зиян ... ... емес басқа объектілер),
көлік құралдары, жабдықтар, аулау аспабы, өндірістік және шаруашылық құрал-
саймандар, ... және өнім ... ... ... ... мен басқа да
негізгі қорлар (кітапхана ... ... ... жануарлар
әлемінің экспонаттары, автомобиль жолдары және ... ... ... ... ... бойына пайдаланылады,
қасиеті мен нысанын ... ... ... ... ... ... құнын
жаңадан жасалған өнімге біртіндеп көшіреді. Айналым құралдары бір ғана
өндірістік процесте тұтынылады және өзінің ... ... ... ... ... ... ... үдерісінде бірте-бірте тоза бастайды, ... ... ... ... Олар ... бір ... ... кейін
пайдалануға жарамай қалады да, бұл құралдардың орнына жаңа негізгі ... ... тура ... ... ... ... және ... тозу деп екіге
бөледі. Негізгі құралдардың табиғи тозуы олардың ... ... ... табылады, яғни жұмыс істеу үдерісінде машиналар мен құралдардың ... ... ... мен ғимараттардың тозығы жетіп
құлайтындай дәрежеге жету. Негізгі құралдардың табиғи тозуы ... ... бойы ... ғана байланысты емес, оған сонымен қатар
басқа да табиғи жағдайлар әсер ... ... Яғни ... ... ... олардың ұзақ уақыт пайдаланылуы және оларға ... ... әсер етуі ... болып табылады.
Негізгі құралдардың сапалық тозу олардың толық табиғи тозуы ... ... даму ... ... ... яғни ... ғылым
мен техниканың дамуының бүгінгі күнгі талаптарына сәйкес келмейтін жағдайда
болуынан ... ... ... осы ... жұмыстың» екінші бөлімінде,
негізгі құралдардың тозуын, олардың табиғи және сапалық сипаттарын, жоғалту
себебтерін ашып ... Яғни ... ... ... ... бірқалыпты және жылдамдатып шығару әдісін ... тозу ... ... ... ... ... ... мен «Негізгі құралдардың
амортизациясы мен тозуының есебін» шығарылуының ... ... ... ... ... ... ... негізгі
құралдарды есепке алу проблемасының» бағытын ашып көрсетемін.
І . НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ АМОРТИЗАЦИЯСЫНЫҢ ЕСЕБІ
1.1 Негізгі құралдардың экономикалық мазмұны.
Әрбір ... ... ... ... ... ... ... өндірілген өнімге ауыстыруына байланысты, ... ... және ... ... болып бөлінеді. Ауыл шаруашылығы
өндірісінің дамуына, оның ... ... ... ... ... Өйткені олар арқылы еңбек бұйымдарын өңдеп, материалдық бұйымдар алуға
болады. Сонымен қатар олар өндіріс процесінде ұзақ ... ... ... ... ... ... құнын өндірген өнімнің құнына
біртіндеп тозу мөлшері ... ... ... ... стандартқа сәйкес
негізгі құралдар дегеніміз бұл материалдық өндірістік және өндірістік емес
сферада ұзақ уақыт бойы қызмет көрсететін ... ... ... ... ... ... жіктелуі қолданылады.
Сол жіктеуге байланысты оларды төмендегідей белгілермен топтастырады:
• а) өндіріске ... ... ... және ... ... негізгі құралдарға жарғылық қызметті іске асыруға
байланысты, яғни ... ... ... ауыл шаруашылығы, сауда
т.б. қызмет түрлерінің құралдары жатады. Өндірістік емес ... ... ... ... ... сақтау, мәдениет
тағы басқа қызмет түрлерінің негізгі құралдары жатады.
• б) ... ... ... ... ... және арендалық болып
екіге бөлінеді. Меншікті бұл кәсіпорынның меншігіндегі және ... ... ... ... ... бұл ... ... шарты негізінде белгіленген ... ... ... ... негізгі құралдардың қатарына мерзімі
өткенге дейін немесе өткесін шартта көрсетілген бағаны төлегеннен
кейін ... ... ... ұзақ ... ... ... жатады.
• в)пайдалануына қарай негізгі құралдар пайдаланудағы, запастағы ... ... ... Запастағы негізгі құралдарға
пайдаланудағы негізгі құралдарды ауыстыру үшін алып қалынған ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар.
• г) атқаратын қызметіне, түрлеріне байланысты: жер, ғимараттр мен
құрылыс жайлары, машиналар мен ... ... ... ... ... Әрбір көрсетілген негізгі құралдар тобына келесі
объектілер кіреді:
Ғимараттар: мақсаты ... ... ... ... көрсету. Тұрғын
үй, еңбек жағдайын ... ... ... ... ... ... жеке тұрғын инвентарлық объекті болып есептеледі.
Құрылыс жағдайлары: еңбек затын өзгертпей, қандай да болмасын қызметті
атқару жолымен өндіріс процесін іске ... ... ... ... Негізгі құралдардың амортизациясының есебі
Амортизация сөзі латын тілінен аударғанда «өтеу» ... ... ... ... бір ... ... ... құнына
қосылып отырады. Ал мұны амортизациялық аударым деп атайды. ... ... ... ... ... ... ал өнім ... кезде қайтарып
отырады, яғни негізгі құралдардың тозуына байланысты ... ... ... ... арқылы қайтарылады.
Амортизация - тозуды қызмет ету мерзімі бойы ... ... ... бөлу ... ... ... ... ұсталу, тозу дәрежесіне
қарай құнын ... ... ... құн дегеніміз-
бастапқы құнмен пайдалы ... ... ... ... болатын қосалқы
бөлшектердің, сынақтардың, ... ... ... ... ... ... ... аударымдар мөлшер бойынша ... ... ... мерзім үшін шығын есебінде мойындалады, танылады.
Мөлшер (норма) – амортизациялық аударымдардың негізгі құралдардың орташа
жылдық ... ... ... ... ... ... ... ай бойы есептелген амортизациялық аударым
сомасы ай сайын өндірілген өнімнің, ... ... мен ... ... құны қосылып отырады.
Кәсіпорындарға жаңадан келіп түскен, кіріске алынған негізгі құралдарға
амортизациялық аударым келесі ... ... ... ... Ал ұйымның
балансынан есептен шығарылған негізгі құралдарға ... ... ... ... ... ... тоқталады.
Негізгі құралдарға амортизациялық аударым есептеу мына әдістер бойынша
жүргізіледі:
1. Құнды бірқалыпты есептен шығару әдісі.
2. Құнды орындалған жұмыстың, ... ... ... ... ... шығару әдісі.
3. Жылдамдатып есептен шығару әдістері:
а) қалдық құнының кему әдісі;
ә) сандардың ... ... ... ... ... ... аударым есептеудің таңдап алынған әдісі кәсіпорынның есеп
саясатында көрсетіліп бір есеп беру ... ... есеп беру ... ... ... қолданады. Егер негізгі құралдарға амортизациялық
аударым ... ... ... жағдайда осы өзгерістің қандай
себептерден болғаны айтылып көрсетілуі тиіс.
Амортизация- бұл тозудың ... ... Бұл ... құралдардың
амортизациялық құнын тозу шамасына қарай оның көмегімен өндірілетін еңбек
өнімі мен қызметке ... ... ... ... ... арнайы ақша қаражаттарын пайдалану немесе негізгі
қорлардың (негізгі құралдардың) жай және ... ... ... ... құн ... бастапқы құн мен жою құнының арасындағы
айырмашылық. Ол ... ... ... ... ... ... қызмет мерзімінің соңында қалыптасқан қалдықтардың болжамды
құны ретінде анықталады.
Амортизациялық аударымдар амортизация ... ... ... ... - бұл амортизациялық аударымдардың жылдық сомасының
негізгі құралдардың жылдық орташа құнына қатынасы.
Нормалар ... ... ... ... ... ... ... Олар негізгі құралдар өтелуінің нормативтік мерзімін
көрсетеді. ... ... ... құралдардың ұзаққа шыдамдылығы мен
физикалық тозуына байланысты. Мұның өзі еңбек ... ... және ... ... ... ... ... машиналардың, жабдықтардың) нақты жасына, қолданыстағы
еңбек құралдарының моральдық тозуына байланысты анықталады.
Автомобиль көлігінің жылжымалы құрамының амортизациялық ... 1000 км ... ... құнына процентпен белгіленуі мүмкін. Жыл
бойы әбір айдағы ... ... ... ... ... ... ... айда өзгеруіне байланысты, сондай-ақ негізгі
құралдардың толық амортизациясына нормативтік қызмет мерзімнің ... ... ... ... ... ... қарай
жүргізіледі.
Қайтадан пайдалануға берілген негізгі құралдар бойынша амортизация
есептеу ... ... ... ... ... ... басталады. Шығарылған
негізгі құралдар бойынша амортизация есептеу шығарылған айдан ... ... ... ... тоқтатылады. Қайтадан құру мен техникалық ... ... егер олар ... тоқтатылса және негізгі құралдар
консервацияға ... ... ... жүргізілмейді.
Жалға алынған негізгі қорлар ... ... ... ... ... және шарттың талаптарына ... ... ... ... ... ... бойынша есептеу қайтадан пайдалануға берілгендеріне
байланысты, ал ... ... ... – бұл ... құны өнімнің
(жұмыстың, көрсетілген қызметінің) ... ... ... ... ... ... немесе соңғы айдың алғашқы күндерінде доғарылады.
Алты БЕС пен 16 ҚЕБХС «негізгі ... ... ... ... ... ... ... бір келкі (тура сызықты) тәсілмен есептен шығару тәсілі- ... ай ... тең ... ... ... 95760 компьютері алынды, қызмет мерзімі бес жыл, ... құны ... ... ... ... |Аморт |Жылдық |
|кезең |құн ... ... құн ... ... ... ... |95760 |1850 |93910 |5 |20 |18782 ... |95760 |1850 |93910 |5 |20 |18782 ... |95760 |1850 |93910 |5 |20 |18782 ... |95760 |1850 |93910 |5 |20 |18782 ... |95760 |1850 |93910 |5 |20 |18782 ... ... тізімдемесі:
|Есепті |Бастапқы |Жылдық |Жинақталған тозу ... ... |құн ... | |2 топ – 4 ... |95760 |18782 |18782 |76978 ... |95760 |18782 ... |58196 ... |95760 |18782 ... |39414 ... |95760 |18782 |56345+18782=75125 |20632 ... |95760 |18782 ... | |
| | | | |1850 ... ... ... ... ... мен негізгі құрал-
жабдықтарды жаңартуға қызығушылықты арттыру үшін ... ... ... ... амортизацияны тездетіп есептеу, сандар (кумулятивті
тәсіл) сомасы бойынша құнды есептен шығару, кемітілген қалдық ... ... ... бойынша (кумулятивті тәсіл) құнды есептен шығару тәсілі
есептік коэффициентті табудан тұрады. ... ... ... ... ... ... ал алым қызмет ету мерзімінің соңына дейін
қалған жыл ... тең ... ... кейінгі жылдарға қарағанда пайдалануға ... ... ... ... ... есептеу бойынша ... ... ... ... ... ету ... 5 жыл, болжанатын жойылу
құны ... ... ету ... ... |
|і |ы құн |құны |зациял|-ті сан |мерзім ... | |ық | ... ... |т 6/5 топ |ия Топ 4 |
| | | ... | |жыю саны | |х 7 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... |95760 |1850 |93910 |15 |5 |0,333 |31303 ... |95760 |1850 |93910 |15 |4 |0,266 |25043 ... |95760 |1850 |93910 |15 |3 |0,2 |19782 ... |95760 |1850 |93910 |15 |2 |0,133 |12521 ... |95760 |1850 |93910 |15 |1 |0,066 |6261 ... тозу ... |Бастапқы құн|Жылдық |Жинақталған тозу ... ... ... | |амортизация |сомасы ... |
| | | | ... құн |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |95760 |31303 |31303 |64457 ... |95760 |25043 ... |39414 |
|2001 |95760 | 18782 ... |20632 ... |95760 |12521 ... |8111 ... |95760 |6261 ... |1850 ... ... ... тәсілмен есептеу бойынша есеп:
Бұл тәсілде амортизация сомасы объектіні бірінші жыл қолдағанда ... және ... ... қалдық тәсілінде амортизацияны есептеу бастапқы мес, баланстық
құннан жасалады.
Түзу сызықты тәсілде ... ... екі есе ... ... ... құны ... бұған жойылуға дейінгі қалдық құнды
кеміту, үшін қажетті шамамен амортизация сома ... ... ... -95760 ... ... ету ... 5 жыл, болжанатын жойылу
құны 1850, тура сызықты тәсілде ... ... 20 ... ... ... екі есе (40 пайыз) өсіріледі.
|Есепті |Бастапқы |Жойылу |Амортизация-ла|Қызмет |Аморт ... ... |құн ... ... құн ... ... ... |
|1999 |95760 |1850 |93910 |5 |40 ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |95760 |1850 |93910 |5 |40 | ... |95760 |1850 |93910 |5 |40 | ... |95760 |1850 |93910 |5 |40 | ... |95760 |1850 |93910 |5 |40 | ... ... ... тозу ... кезең |
|кезең |кезең |мөлшер|амортизаци|сомасы ... |
| ... | |я | ... құн |
| ... | | | |2 топ-4 топ |
| |құн | | | | ... |95760 |40 |38304 |38304 |57456 ... |57456 |40 |22982,4 ... |34474 ... |34474 |40 |13789,6 |61286+13789,6=75076 |20684 ... |20684 |40 |8274 ... |12410 ... |12410 | |10560 ... |1850 ... ... шығару үшін кестеге үш тәсілмен есептелген
компьютердің жылдық амортизациясы сомасын кірігіземіз.
Әр түрлі тәсілмен есептелген амортизация қорытындыларын салыстыру:
|Есепті ... тура ... ... |Сан ... ... есептен|
|кезең |сызықты ... ... ... ... ... | ... |
| ... ... | |
| ... | | ... |18782 |38304 |31303 ... |18782 |22982,4 |25043 ... |18782 |13789,6 |18782 ... |18782 |8274 |12521 ... |18782 |10560 |6261 ... ... ... ... ... көлеміне
пропорциональды есептеу) амортизация объектісі пайдалану нәтижесі ғана
болуына, уақыттың бір бөлігі оны есептеу барысында ешқандай роль
атқармайтынына негізделген.
Бұл тәсілді пайдалану ... ... ... не ... ... қызметіндегі өзгерістермен шектелген жағдайда қолдануға
болады.
Мысалы.
Құны 240000 теңгелік ... ... ... сай 6000 бұйым
өңдеуге бейі, жойылу құны 18000 теңге.
Амортизация ... 1 ... = 37 ... 2003 жылы ... 45 бұйым жасалса, онда амортизация сомасы:
45с* 37 теңге = 1665 ... 2003 ж.: ... ... 2003 ж.: ... ... ... бойынша жұмыс істелген сағат саны мысалы, 10000
сағат қарастырылған. 1 ... ... ... мөлшері
240000-18000 = 22 теңге
10000
Егер станоктың 2003 ж май айындағы жұмыс уақыты 224 сағат болса, ... ... әр ... ... есептеген сомаларды салыстырғанда,
қаралған тәсілдер кәсіпорын нәтижесіне ықпал ететін негізгі құрал-
жабдықтардың жылдық амортизация саласына кемуіне немесе артуына мүмкіндік
беретінін айқын аңғартты.
Есептің журнал-ордерлік ... ... ... үшін әзірлеме
сызбада алдын-ала қарастырылған. Осылайша тура сызықты тәсілде келесі
сызбада келтірілген әзірлеме кесте қолданылады.
КЕСТЕ
Салықтық амортизацияны есептеу мақсатымен негізгі құрал ... ... ... ... ...... белгіленген актив атауы ... |
| | | ... |
| | | ... % ... | ... , ... | |
| |1 ... құрылыстар |8 ... | ... ... | |
| |1 ... және газ ... |20 |
| |2 ... ... |10 |
| |3 ... ... су ... |10 |
| |4 ... |7 |
| |5 ... платиналар |7 |
| |6 ... ... ... ... |7 |
| | ... | |
| |7 ... ... ... |8 |
| |8 ... ... ... |7 |
| | ... | |
| |9 ... ... ... және |8 |
| | ... ыдыстар | |
| |10 ... және ... |7 |
| | ... жүйе | |
| |11 ... ... желі |7 |
| |12 |Әуе ... ... алаңдары, |8 |
| | ... ... ... | |
| |13 ... мен ... паркінің |8 |
| | ... | |
| |14 ... ... |10 |
| |15 ... мен ... |10 |
| |16 ... да ... |7 ... | ... ... | |
| |1 ... беру мен байланыс құрылғылары мен|10 |
| | ... | |
| |2 ... газ ... мен құбырлар |8 |
| |3 |Су ... ... мен жылу |7 |
| | ... | |
| |4 ... |7 ... | | КҮШ ... МАШИНАЛАР МЕН ЖАБДЫҚТАР | |
| |1 ... ... ... |15 |
| |2 ... жабдығы мен газ-құбыр қондырғылары|15 |
| |3 ... ... мен |10 |
| | ... | |
| |4 ... ... |8 |
| |5 ... күш ... машиналар мен |7 |
| | ... | ... | ... ... БОЙЫНША ЖҰМЫС | |
| | ... МЕН ... ... | |
| | ... ... | |
| |1 ... ... ... ... мен |20 |
| | ... | |
| |2 ... ... ... мен |20 |
| | ... | |
| |3 ... ... және ... |20 |
| | ... ... мен ... | |
| |4 ... шығару машиналары мен |15 |
| | ... | |
| |5 |Кен ... ... 40 ... және |25 |
| | ... да зор жүк көтергіш карьерлік | |
| | ... ... мен ... | |
| |6 ... өнеркәсіп жабдықтары |20 |
| |7 ... ... ... ... |20 |
| | ... мен ... | |
| |8 ... ... ... |20 |
| | ... ... мен ... | |
| |9 ... өнеркәсіінің машиналары мен |15 |
| | ... | |
| |10 ... ... ... мен |20 |
| | ... | |
| |11 ... балық, ет және сүт өнеркәсібінің |20 |
| | ... | |
| |12 ... және ... тамақтандыру |15 |
| | ... ... мен ... | |
| |13 ... ... және ... өндіруге|20 |
| | ... ... | |
| |14 ... шаруашылық тракторлары, машиналары |20 |
| | ... | |
| |15 ... ... ... машиналар мен |20 |
| | ... ... ... және | |
| | ... өнеркәсібі | |
| |16 ... және ... беру ... |
| | ... жүйенің, хабар берудің | |
| | ... ... ... ... | |
| |17 ... ... ... |15 |
| | ... және ... ... | |
| | ... | |
| |18 ... беру ... қатынасының ұқсас |10 |
| | ... | |
| |19 ... ... ... |8 |
| | ... және ... | |
| | ... ... | |
| |20 ... салалардағы машиналар мен |10 |
| | ... | ... | ... ... МЕН ... | |
| | ... ... | |
| |1 ... ... |20 |
| |2 ... ... ... |15 |
| |3 ... ... |15 |
| |4 ... жабдық |15 |
| |5 ... |20 |
| |6 ... ... |15 |
| | ... мен ... жер, ... | |
| | ... құрылысы жұмыстарына арналған | |
| | ... мен ... | |
| |7 ... ... ... |20 |
| | ... мен ... уатқыш-тарту, | |
| | ... кен ... ... | |
| |8 |Су ... жұмыстарға арналған |20 |
| | ... мен ... | |
| |9 ... ... мен ... арналған|10 |
| | ... мен ... | |
| |10 ... ... ... |8 |
| | ... барлық түрері | |
| |11 ... ... ... ... |20 |
| |12 ... да ... мен ... |10 ... | ... ... | |
| |1 ... ... ... |15 |
| |2 ... өзен кемелері, балық |10 |
| | ... ... | |
| |3 ... ... ... |10 |
| | ... ... ... ... | |
| | ... ... мен ... | |
| | ... | |
| |4 ... ... мен такси |7 |
| |5 ... ... |15 |
| |6 ... ... |10 |
| |7 |Әуе ... |15 |
| |8 ... да ... ... |7 ... | ... ... ... МЕН | |
| | ... ... ... ЖАБДЫҚТАР | |
| |1 ... |25 |
| |2 ... ... мен ... |20 |
| | ... ... жабдықтар | ... | ... ... ... ... | |
| | ... ... | |
| |1 |Көп ... ... |8 |
| |2 ... емес ... |15 |
| |3 ... ... |10 |
| |4 ... ... және |8 |
| | ... ... пен керек-жарақтар | |
| |5 ... ... |20 |
| |6 ... және ... ... |10 |
| | |мен ... зертханалық жабдықтар | ... ... ... ... ... активтер бойынша
пайдаланудың алғашқы салықтық кезеңінде амортизациялық ... ... ... ... ... үш жыл (салық кодексінің 110
б.2т.) жиынтық жылдық ... алу ... ... ... қос ... ... атқарылады.
Негігі құралдар объектілерінің салықтық есебі есепті жыл қорытындылары
бойынша салық мақсаттары үшін ... ... ... ... ... ... әр түрлеріне сан түрлі тәсілдерді қолдануға болады.
Субъект таңдаған амортизацияны есептеу тәсілдерін есеп саясаты белгілеуге
тиіс және бір ... ... ... дәйектілікпен қолданылады.
ІІ. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТОЗУЫНЫҢ ЕСЕБІ
2.1 Негізгі құралдардың тозу есебі.
Негізгі құралдар өндіріс үдерісінде ... тоза ... ... ... ... жоғалтады. Олар белгілі бір уақыт өткеннен ... ... ... да, бұл ... ... жаңа ... құралдар
сатып алуға тура келеді.
Негізгі құралдардың тозуын «табиғи» және ... тозу деп ... ... ... ... ... олардың материалдық жағынан тозуы
болып табылады, яғни жұмыс істеу үдерісінде машиналар мен ... ... ... ... мен ғимараттардың тозығы жетіп
құлайтындай дәрежеге жету. Негізгі құралдардың ... ... ... ... бойы пайдаланылғандығына ғана байланысты емес, оған ... ... да ... жағдайлар әсер еткендігіне байланысты. Яғни ... ... ... ... ұзақ ... ... және ... басқа
да факторлардың әсер етуі нәтижесінен болып табылады.
Негізгі құралдардың сапалық тозу олардың толық табиғи ... ... ... даму ... ... қалуы, яғни активтердің ғылым
мен техниканың дамуының бүгінгі күнгі талаптарына сәйкес келмейтін жағдайда
болуынан пайда болады.
Негізгі ... ... ... бірінші себебі- өндіріс салаларында
ғылыми техникалық прогресске байланысты ... ... өсуі ... Еңбек өнімділігі өскен сайын белгілі бір дайын ... ... және тағы да ... ... ... ... ... азаяды да,
оның құны соғұрлым төмендейді. Осыған сәйкес еңбек өнімділігінің өсуіне
байланысты жаңа құрал-жабдықтардың, машиналардың, яғни ... ... ... ... алынған осындай негізгі құралдардың бағасына қарағанда
арзан болады. Мұндай жағдай ұйымдарға ... және ... ... көліктерінің, құрал-саймандарының, тағы да басқа ... ... жаңа әрі ... ... ... құралдарды сатып алуды тиімді етеді.
Негізгі құралдардың сапалық тозуының екінші себебі ғылыми-техникалық
өркендеуіне байланысты жаңадан толық жетілген, өнімділігі ... әрі ... ... ... ... ... ... өнімділігі
төмен негізгі құралдардың орнына, ... ... ... ... ... ... ... әр уақытта тиімді болып
табылады. Сондықтанда өнімділігі жоғары машиналар мен құралдардың пайда
болуы және ... ... ... ... пайдаланып келген негізгі
құралдардың сапалық ... ... ... ... ... ... болса да өздерінің негізгі құралдарының тозу дәрежесін анықтап
және оны есептеп ... ... ... ... ... ішіндегі
мына төменде аталған активтерге тозу дәрежесі анықталмайды және де ... ... ... ... және өнер ... ... құндылықтарға. Сонымен қатар амортизациялық аударым мынадай
жағдайларда есептелмейді;
• қайта құру, ... және ... ... ... жұмыстары
жүргізіліп жатқан уақытта;
• негізгі құралдар өндіріс үдерісінде пайдаланылған кезде ... ... ... ... ... көмегімен өндіріліп
шығарылатын, жаңадан жасалған өнімдерге біртіндеп ауыстырып отырады.
Бұл үдеріс «амортизация» деп аталады.
Негізгі құралдардың есебі үшін мынандай ... ... бар ... құралдардың тозуы» бөлікшесінің пассивті шоттары қолданылады:
131(1251) «Үйлер мен ғимараттардың тозуы»
132(1252)«Машианалардың, жабдықтардың,беріліс ... ... ... ... ... «Басқа да негізгі құралдардың тозуы »
Жоғарыда көрсетілген шоттардың ... ... ... ... болады:
-1 «Меншікті негізгі құралдардың тозуы»
-2 «Ұзақ мерзімге жалға алынатын ... ... ... ... ... құралдардың барлы түрлері бойынша меншік
формасына қарамастан негізгі құралдардың ... ... ... жер,
өсімтал мал, өгіз, буйвол, бұғы, кітапхана қорлары, фильм қорлары, мұражай
және ... өнер ... ... мен өнер ... ... ... жолдары кірмейді.
Толық амортизацияланған негізгі ... ... тозу ... ... 93(4330) ... ... ... өндірістік
шоттары, 935(4345)« «Негізгі құралдардың тозуы мен ... ... ... ... ... ... ... мен материалдық активтер
амортизациясы» дебеті. 131-134(1251-1254) кредиті.
Жалпы шаруашылық мақсаттағы және ... ... ... ... ... ... және ... шығындар» шотында
ескеріледі.
Тозуды есептегенде:
821(4214) дебеті, 131-134(1251-1254) кредиті
Өткізілетін орындарда тауарларды сақтауға ... ... ... 811(4212) «Тауарларды (жұмысты, көрсетілген ... ... ... ... негізгі құралдардың тозуы көрсетіледі.
Тозуды есептегенде:
811(4212)- дебеті 131-134(1251-1254) кредиті.
Негізгі құралдар өндіріс ... ұзақ ... бойы ... отырып,
біртіндеп тозады, яғни физикалық күштердің, техникалық және ... ... өз ... ... және жарамсыз күй кешеді.
Тозу –бұл физикалық және ... ... ... ... ... физикалық тозуы олар пайдаланылған кезде жабдықтың
бөлшектері мен тетіктерінің, ... мен ... ... ... ... ... (физикалық тозудың
пайдаланудағы нысаны), сондай-ақ темірдің тот басуына, ескіруіне, шіруіне
әкеп соқтыратын ( ... ... ... ... ... әсерінен басталады. Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... техникалық прогреспен, өндіріс
әдістерінің жетілуі және жаңаруымен байланысты. Техника мен технологияны
жетілдіру қолданыстағы ... ... ... ... ... тудырады. Соған байланысты пайдаланудағы ... ... ... ... ... ... ... бастайды. Өндіріске неғұрлым
жетілген және үнемді машина, жабдық, үй мен ғимарат түрлерін, ... ... ... ... мен ... жаңа ... неғұрлым өнімдірек түрлерінің ... мен ... ... ... одан әрі ... ... ... берді.
Негізгі құралдарды моральды тоздыратын фактор:
1.Өндірістегі жабдықтар мен ... ... ... ... ... өнімділеуіне ауыстыру);
2.Технологиялық процестің жетілуі (жаңа технология кезінде ... мен ... ... ... ... өнім ... ... мен өзгеруі (бұл орайда
ескі машиналар мен ... жаңа өнім ... ... ... өндіуге арналған машиналар мен жабдықтардың санын азайтуды
субъектіден талап ететін, кейбір тауарларға сұраныстың азаюы;
5. ... ... ... ... ... ... ... орналасуындағы өзгерістер.
Олар өндіріс көлемін, пайдаланылатын машиналар мен жабдықтардың ... ... етуі ... ... ... ... ... жиынтығындағы
өзгеріс, өнімнің жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... өндіріс көлемінің қысқаруына әкеп
соқтыруы мүмкін. Моральді тозудың ... ... тозу ... негізгі құрал объектілерін жаңасына, неғұрлым үнемдісіне ауыстырады.
Моральді тозуды болдырмас үшін негізгі құрал ... ... ... және
жаңғыртады. Мұражай және қылқалам құндылықтарынан, ... ... ... ... ... пен ... ... табылатын үйлер мен ғимараттардан басқа ... ... ... ... ... Құнды бірқалыпты және жылдамдатып есептен шығару әдісі
Құнды ... ... ... ... ... объектінің
амортизацияланатын құны негізгі құралдардың ... ... ... ... ... шығындарына бірқалыпты қосылып отырады. Бұл
әдіс бойынша амортизациялық аударым мөлшері тек қана объектінің жұмыс істеу
мерзімінің ұзақтығына байланысты ... ... ... Бұл ... әр ... ... ... құралдарға есептелетін амортизациялық
аударым сомасы осы негізгі құралдарының ... ... ... ... яғни бастапқы құнмен қалдық құнның айырмасын
объектінің пайдалану кезеңіндегі есеп беретін жылдардың санына бөлу ... ... Бұл әдіс ... яғни ... бірқалыпты есептен шығару
әдісі қолданылғанда негізгі құралдарға есептелетін амортизациялық аударым
сомалары жыл сайын ... ... ... станоктың бастапқы құны 1000000 теңге ал ... құны ... ... Бұл ... ... ... бес жыл деп аталып осы
жоғарыда айтылған әдіс бойынша бір ... ... ... ... ол 180000 ... ... Яғни
1000000-100000=900000
900000/5=180000
Бұл станоктың барлық амортизацияланатын сомасы 900000 теңге ((1000000-
100000), яғни бастапқы құнымен қалдық құнының айырмасы), ал оны ... бөлу ... бір ... ... ... ... ... стоктың пайдалану мерзімі 5 жыл болғандықтан барлық амортизациялық
аударым мөлшерін сол соманың 20 ... деп те ... ... Бұл ... көрсеткішке тең сома табылады.
900000 х 20 % =180000
Төмендегі кестеден үш жағдайды көруге болады:
• Негізгі құралдардың пайдалану ... ... яғни 5 (бес) жыл ... есептелетін амортизациялық аударым сомасы өзгермейді
(тұрақты);
• Жинақталған тозу ... ... өсіп ... ... Негізгі құралдардың қалдық құны бірқалыпты азайып отырады.
Құнды ... ... ... ... ... ... шығару
әдісі (өндірістік әдіс)
Бұл әдіс объектінің пайдаланылған уақытына емес, оны ... ... ... ... сомасының
бес жыл бойы есептелуін төмендегі кестеден көруге болады.
| ... |Бір ... ... |Станоктың |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... | | ... алынған |1000000 |---------------|-------------|1000000 |
|кездегі | |--- |--- | ... ... |1000000 |180000 |180000 |820000 ... ... |1000000 |180000 |360000 |640000 ... ... |1000000 |180000 |540000 |460000 ... ... |1000000 |180000 |720000 |280000 ... ... |1000000 |180000 |900000 |100000 ... ... яғни ... ... қарастырылған станок өзінің 5 (бес)
жыл ішінде пайдаланатын уақыты аралығында 10 ... дана ... ... ... онда ол ... жыл ... ... амортизациялық
аударым сомасы бұл әдіс бойынша станок арқылы өндірілетін бір дана өнімге
тиісті ... ... әр ... осы ... ... өндірілген өнім
санына көбейту арқылы табылады.
Бастапқы құны-қалдық құны Х әр ... ... ... ... ... өнім саны өнім ... Х әр жылдағы өндірілген өнім саны = 0,09 теңге х
___________________________
10000000
әр жылдағы өндірілген өнім саны.
Станоктың бір дана өнім ... ... ... аударым
мөлшері бұл әдіс бойынша жоғарыда табылғандай 0,09 ... ... ... (9) ... ... жылы 3 ... жылы 3 ... жылы 2 миллион
төртінші жылы 1 миллион
бесінші жылы 1 миллион
өнім ... онда оған әр ... ... ... аударым
мөлшері
бірінші жылы 270000тг = 3 миллион х 0,09= 270000
екінші жылы 270000 тг = 3 ... х 0,09 = ... жылы 180000 тг = 2 ... х 0,09 = ... жылы 90000 тг = 1 ... х 0,09 = ... жылы 90000 тг = 1 ... х 0,09 = 90000 сомаларына тең болады.
Станокқа құнды орындалған жұмыстың көлеміне ... ... ... ... ... ... бойынша амортизациялық аударым есептеу
кестесі
| |Станоктың |Өндірілген |Бір жылдық ... |
| ... ... ... ... |н тозу ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... |
| | | ... | | ... |1000000 ... |
|алынған | |------ |--- |------ | ... | | | | | ... |1000000 |3000000 |270000 |270000 |730000 ... | | | | | ... |1000000 |3000000 |270000 |540000 | 4600001 ... | | | | | ... |1000000 |2000000 |180000 |720000 |280000 ... | | | | | ... |1000000 |1000000 |90000 |810000 |190000 ... | | | | | ... |1000000 |1000000 |90000 |900000 | 100000 ... | | | | | ... ... ... ... ... әр жылғы амортизациялық аударым
сомасымен орындалған жмыс көлемінің, яғни станок арқылы ... ... ... тікелей байланыс бар. Бұл әдісті қодану барысында
жинақталған тозу сомасы жыл ... ... ... ... , ... ... қарай өсіп, көбейіп отырады. Ал объектінің қалдық құны
амортизацияланатын ... ... ... орындалған жұмыстың көлеміне,
өндірілген өнімің санына тікелей үйлесімді түрде азайып отырады. ... ... ... ... ... оның ... жұмысының көлемін, ол
арқылы өндірілетін өнімнің санын айтарлықтай дәлдікпен анықтауға болатын
жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... - жеделдетілген амортизациялық
аударым әдістері негізгі құраларды ... ... ... ... ... ... үшін ... Бұ әдістерді қолдану
барысында негізгі құралдарды алғашқы ... ... ... аударым сомасы, оның соңғы пайдаланатын ... ... ... ... ... (едәуір) асып
түседі. Өйткені, негізгі құралдардың алғашқы пайдалану, яғни ... ... өнім ... ... ... жылдарға қарағанда едәуір
жоғары болып табылады. Осыларды ... ... ... ... жоғарыда аталған жылдамдатып есептен шығару әдісі өндірілген
өнімнің өзіндік ... ... ... принципіне негізделген.
Жеделдетілген әдістің қолданылуы, сонымен қатар техника мен технологияны
мейлінше жетілдіруге, яғни ... орай ... яғни ... ... сапалық құнын тез жоғалтып алуына байланысты бұрын
сатып алынған, сапалық жағынан тозған негізі ... жаңа ... ... д ... ... ... ... құралдармен ауыстыруды
көздейді. Жылдамдатып есептен шығару әдісін қолдануға әсер ... тағы ... ... ... ... құралдарды жөндеу шығындарына байланысты. Олар
яғни жөндеу ... ... ... ... ... бастапқы
уақытына қарағанда пайдаланудың соңғы уақытына қарай өсе ... ... ... жылдадатып есептен шығару деп аталатын ... ... ... ... амортизациялық аударым мен жөндеу
шығындарының ... ... ... ... ... ... яғни ұзақ уақыт бойы бір қалыпты деңгейде болады. ... ... ... ... ... ұйымға келтіретін пайдасы бір
қалыпты тең мөлшерде, яғни бірдей шамада болып қалады.
2.3 Толығымен амортизацияланған, пайдалануға ... ... ... алу ... алу ... ... ... есептеу нәтижесінде негігі
құралдардың баланстық құны нөлге тең болатын, соның өзінде негігі құралдары
өздерінің техникалық және ... ... ... ... ... одан әрі пайдаланылатын жағдайлар кез болады. Бұл
бөлімде сондай ... ... ... және ... ... болуына жол бермеу әдістері келтіріген.
Бухгалтерлік стандарттар тұрғысынан қаржы есептілігінде жарамды және
шаруашылық қызметінде ... ... ... ... құнының
болмауын дұрыс деп санауға болмайды. Егер бухгалтерлік есеп реформаланғанға
дейін (1997 ж.) ... ... жол ... ... ... ... ... қабылданғаннан кейін нақты алғанда мұндай оқиғалар ... ... Еске сала ... 1997 жылға дейін, мысалы, ... алу ... ... ... үшін ... негізгі құралдарды олардың бастапқы құнының 10 ... ... ... ... ондай негізгі құралдар амортизациялауға жатпады.
Қаржы есептілігінің халықаралық стандарттарыда ... ... ... ... ... салдарлар, егер олар іргелі сипатта болса, ҚЕХС
бойынша қаржы ... ... ... ... ... ... ... амортизацияның толық сомасы есептелген
болса, бұл жағдайды қаржы есетілігінің дұрыстығына оның ... ... ... ... ... ... принтерлерге,
телефон аппараттарына және т.т. толық есептелген жағдай бір басқа да, ... ... ... ... ... жадық және т.т.)
толық есептелген жағдай бір ... ... ... бұл ... ... ... ... түсінікті, екінші жағдайда, аталған негізгі құралдар
өндіріске тікелей қатысатынын ескерсек, ондай ауытқулар өнімінің ... ... ... ... ықпал етуі мүмкін. Нәтиже- өнімнің
өзіндік құнының бұрмалануы және , ... ... пен ... ... ... дәлме-дәл болмауы.
Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарында аталған жағдайлар ашып
көрсетілмеген, бірақ олардың ... ... ... ... жоққа
шығарылмаған, ашып көрсету қажет екені атап көрсетілген. Жеке-дара айтылған
жерді 6 - ... ... ... алу» ... 31 ... ... онда ... кезеңнің аяқ кезінде «пайдаланудағы,
амортизация толық есептелген негізгі құралдардың бастапқы және ... ... ... ашып ... керек екені ескертілген. Бұл ереже
бухгалтерлік есептің жалпы ... ... ... байланыстырылмаған, оның үстіне 6-БЕС-на әдістемелік
ұсыныстарда ... ... ... ... мен ... ... ... мен оны қайта қарау мерзімі туралы жеткілікті түрде айқын
ұғым берілген.
Қаралып ... ... ... ... ... ... ... болатынын айта кетелік. Қазіргі бухгалтерлік
есеп бухгалтердің оқиғалары жәй ғана ... ... тиіс емес ... ... ... үшін ... ... күту үстінде байқау,
кәсіптік ой-пікір, дербестілік басым болуғ тиіс. ҚЕХС-на көшуге ... ... ... ... ... ұсыныстарын ескере отырып
шешу құқығы берілген.
6-БЕС-на сәйкес амортизацияның таңдап ... ... есеп ... және бір ... ... ... ... тізбекті қолданылуға
тиіс. Негізгі құралдардың пайдалы қызметінің мерзімін және жою құнын қажет
болған ... ... ... ... ... ... ... бастапқыда белгіленеген пайдалы
қызмет мерзімін асатын ... ... ... ... ... ... бұл ... ұлғайту жағына қарай қайта қарауға тиіс.
Пайдалы қызмет мерзімінің қайта ... ... ... ... ... ... объектілерін техникалық шолуды, әдетте жылдық
түгендеу жүргізілетін кезеңде жүзеге асыруға ... ... ... қызметінің мерзімі және жою құны ... ... ... құралдардың жою құнын ескере отырып
есептеу ... құн ... және ... ... түріндегі шығыстарын нақты анықтау үшін жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... есептеу әдістері есеп
саясатымен анықталуға тиіс.
Жою құнын 0 ... ... ... атап көрсету керек, өйткені
көптеген жағдайларда ағаш немесе ескі-құсқы сондай-ақ ескірген және тозған
қосалқы ... ... ... ... және т.т.түріндегі
қалдықтарды сатып алушылардың ... ... ... ... ... пайдалануы екіталай. Кез келген жағдайда субъектілер жою
құнын ... ... ... ... өз ... ... құқылы. Әдетте,
жою құны ғимараттарға , құрылыстарға , көлік ... ... ... т.т. ... ... ... ... анықталады.
6-Бухгалтерлік есеп стандартында ... ... ... ... ... қайта бағалау құқығы көзделген. Сонымен бірге
қайта бағалау кезінде тозу ... ... ... ... Егер тозу ... ... оған ... енгізілмеуге тиіс. Толық тозған негізгі
құралдарға түзетулер енгізу үшін орындылық және ... ... ... объектінің өзіндік құнын қайта бағалауды ұсынуға болады, бірақ
мұндай түзету өз құндары қаржы ... үшін ... ... үшін
жарамды деп санаймыз.
Толық амортизацияланған, бірақ пайдаланудағы объектілер үшін қайта
бағалауды былай көрсетуге болады: негізгі құралдар ... Д-ті- ... К-т 727 (4127). ... әрі ... ... ... ... есепте олады. 727(4127) «Басқа да ... шоты ... ... ... ... ... ... теңестіру үшін
қолданылады. Салық салу мақсаттарында бұл табыс ... ... құны ... ... тіркелген активтердің шағын топтарының
құнына, біздің ойымызша тиіс емес.
Пайдалы қызмет мерзімінің дұрыс анықталмағаны, ... ... ... пайдалануға жарамды негізгі құралдарға толық тозу есептелгені байқалған
кезде 27- «Есепті кезең күннен кейін болатын тосын жағдайлар мен ... ын ... алу ... Осы ... ... егер ... қалдырып
кету немесе қате көрсету қаржы есептілігін пайдаланушылардың ... әсер ... ... ... ... ... ... табылады.
Негізгі құралдардың пайдалы қызмет мерзімін қате анықтау қате болған
кезден бастап қаржы есептерінің қайта ... ... ... Іс жүзінде
бухгалтер қолданыстағы негізгі құралдарға толық тозуды есептеу ... ол ... көп ... ... ... ... ... пайдалы
қызмет мерзімін есепті кезеңге дейін қайта қарау қажет .
Кейбір жағдайларда пайдаланылатын , нормативке ... ... ... ... жөнделеді, бұл жағдайда мұндай шығыстарды есепке алуда
жаңа проблема пайда болады. Мұндай жағдай мәні ... ... және ... ... ... бухгалтерлерге берілген мүмкіндіктердің жеткіліксіз
қолданылатынын көрсетеді. Әйтсе де мұндай жағдайлар кездеседі, мұның өзі
оларды ... ... ... ... ... ... құн есебіне сол объекті бар
болған жағдайда ескеруге болатыны түсінікті. Яғни жұмсалған шығыс пен ... ... ... актив арасындағы байланыс қажет. Бұл жағдайда
есепте объект құнын көрсету қажеттілігі пайда болады. 6-Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ҚР ... бухгалтерлік есеппен аудит әдістемесі департаментінің
04.06.1998 ж. номері 23-2-1/1584 ... ... ... бағалаушы құнды тек
сату, кепілдік кредит алу және т.б. ... ... Бұл ... ... ... ... деп санаймыз. Өйткені ол қабылданғаннан
кейін мүліктің баланстың құнын бағалауды көздейтін «Бағалау қызметі ... заңы ... ... на көшу ... ... ... ескере отырып,
16-«Негізгі құралдар» ҚЕХС-на сәйкес негізгі құралдарды өз бетінше сондай-
ақ ... ... ... ... ... ... ... еске саламыз.
Бірақ, ҚЕХС-на сәйкес, егер ... ... жеке ... ... ... ... ... сол актив өзіне қатысты бүкіл тобы
қайта бағалануға тиіс.
Сонымен, толық амортизация ... қате ... ... ... ... ... үшін қаржы есептерін сондай
сәйкессідік ... ... ... ... қарау мен түзету қажет. Түзету
объектінің пайдалы қызметі мерзімінің ... ... ... енгізіледі,
егер өзгерістер елеулі болса, қаржы есептері тиісінше қайта қаралады.
Негізгі құралдардың қалпына келтіру құны анықталғаннан кейін оларды
жөндеуге және ... ... ... ... жалпы тәртіппен
ескеріледі. Жасалған күрделі жөндеу объектінің ... ... ... ... ... ... қызмет мерзімінің қайта қаралуын қажет
ететіні белгілі.
Бағалаушы айқындамасынан негізгі құралдар ... ... ... ... бұл ... бағалаушы объектінің ескеруі мен тозуында
бағалайды. Егер кәсіби бағалаушы берген бағалау нәтижесін негіз етіп ... ол ... тозу ... ... ... ал айырмашылыққа қаржы
есептеріне түзету енгізу керек. ... ... ... бір ... ... ... негізгі құралдың баланстық құны бар болғандықтан
кезде ғана беруге болады.
Қорытындысында қаралған жағдайда ... жол, ... ... ... мерзімін қайта қарап, қаржы есептеріне түзетулер енгізу
болып табылады; екіншіден егер алынған ... құн ... ... ... ... ... ... кәсіби бағалаушыны тарта
отырып қайта бағалау керек деген ... ... ... ... ... ... оның активтері мен
міндеттемелері туралы белгілі бір ұғымы бар ... үшін ... сала ... ... ... берілмеуі немесе ондағы қатерлі
инвесторлардың, кредиторлардың, акционерлердің және ондай есептілікті ... ... ... әсер етуі ... ... ... түзеу мақсаттарында қаржы есептілігінің өзіне түзету
енгізіледі, ... ... ... ... ... ... ... құралдар тозуын есепке алу жөніндегі шоттардың дебеті
бойынша 561,562(3061) -шот К-ті ... ... ... ... ... ... – есепті кезеңге келетін, 562(3061)
-шоты одан ... ... тозу ... ... ... ... Негізгі құралдардың бастапқы құны 1000,0 мың теңге ... ... ... ... ... ... ескерілмеген тозу 1000,0
мың теңге сомаға есептелген, бастапқы да пайдалы қызмет мерзімі 4 жыл ... ... тозу ... ... 250,0 мың теңге болды. Объектінің
пайдалы қызмет мерзімі қайта қаралып, 6 жыл деп ... ... тозу 166,67 мың ... (1000,0 / 6) ... ... 4 жыл ... тозу 666,68 мың ... , айырмашылық -333,32 мың
теңге қаруаға тиіс ... ... ... ... құны негізгі құралды
пайдаланудың төртінші жылының аяқ кезінде 333,32 мың теңге ... ... ... ... мынадай жазулар жазылады: негізгі құралдар тозуын
есепке алу жөніндегі ... Д-ті мен К-ты ... мың ... ... ... түзетулер тиісінше есепті кезеңге және бұрынғы
кезеңдерде келетін ... ... ... ... бастапқы құны сол 1000,0 мың теңге, тозу 666,68 мың ... құн ... ... ... ... құралдарды қайта
бағалау қажеттілігі пайда болатын ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қорытынды
Сонымен «Негігі құралдардың амартизациясынның есебі» деген тақырыпқа
арналған курыстық жұмысымды қортындылау үшін ең алдымен тағыда ... ... ... ... ... ету ... бойы активтің амортизацияланған
құнын жүйелі бөлу түрінде құнмен көрсету (мүліктің ұсталу, тозу ... ... ... ... ... құн ... ... пайдалы қызмет мерзімі соңында пайда болатын қосалқы
бөлшектердің, сынақтардың, қалдықтардың ... ... ... ... ... Амортизациялық аударымдар мөлшер бойынша ... ... ... ... үшін ... ... ... танылады.
Мөлшер (норма) – амортизациялық аударымдардың негізгі құралдардың ... ... ... жылдық сомасының қатынасы.
Негізгі құралдар бойынша есептеу қайтадан пайдалануға берілгендеріне
байланысты, ал істен шыққандары ... – бұл ... құны ... көрсетілген қызметінің) өзіндік құнына толықтай көшіріліп
берілген айдан кейінгі ... ... ... ... күндерінде доғарылады.
Есепке алу практикасында кейде амортизация есептеу нәтижесінде негізгі
құралдардың баланстық құны нөлге тең ... ... ... ... ... техникалық және пайдалану сапалары бойынша кәсіпорынның
шаруашылық қызметінде одан әрі пайдаланылатын жағдайлар кез болады. Осы
курыстық ... - ... ... ... ... және ондай
жағдайлардың пайда болуына жол бермеу әдістерін ... ... ... құралдардың амартизациясынның есебінің» кестелерін
негізге алдым. Атап айтсам «Станокқа амортизациялық аударым ... ... бойы ... кестесі», «Станокқа құнды орындалған жұмыстың көлеміне
тепе-тең мөлшерде есептен ... ... ... ... бойынша
амортизациялық аударым есептеу кестесі», «Әр түрлі тәсілмен ... ... ... ... осы ... ... ... бөлімде тәжірибе жүзінде «Толығымен
амортизацияланған, пайдалануға ... ... ... ... ... ... Есепке алу практикасында кейде амортизация есептеу
нәтижесінде негігі құралдардың баланстық құны ... тең ... ... ... ... ... ... және пайдалану сапалары
бойынша кәсіпорынның шаруашылық қызметінде одан әрі ... кез ... Бұл ... ... ... ... ... ондай жағдайлардың пайда болуына жол бермеу әдістері келтірілді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Баймұханова, Сәрия Баймұханқызы. Бухгалтерлік есеп: оқулық ... ред. ... К. Ш. ... 2-ші бас., ... өңд., ... ИздатМаркет,2005.- 312 б.-(Кәсіби өсудің жоғарғы мектебі)
2. Басқару есебі: Оқулық ... ... ... ... ... ... ... ун-ті.- Алматы:
Экономика, 2005.- 298 б.
3. Кеулімжаев Қуантхан Кеулімжайұлы, Құдайбергенова Нұрадин Айыпұлы.
Бухгалтерлік есеп : теориясы және негіздері : оқулық.- Алматы:
Экономика, 2006.- 384 б.: ... ... ... оқу құралы / Қ. К. Кеулімжаев, З. Н. Әжібаева, Н. А.
5. Құдайбергенов, А. Ә. ... ... ... 330 б.: ... ... ... ... Банктегі бухгалтерлік есеп:
оқулық.- Алматы: Экономика, 2004.- 710 б.
7. Мырзалиев, Б. С., Әбдішүкіров, Р. С. Кәсіпкерлік қызметте ... ... ... : оқу ... ... Заң әдебиеті, 2006.-
164 б.: кесте.
8. Мырзалиев, Б. С., Әбдішүкіров, Р. С. Бухгалтерлік есеп ... ... ... : ... ... ... ... 254 б.: кесте.
9. Назарова, Вера Леонидовна. ... ... ... ... ... /жалпы ред. басқ.: Н. Қ. Мамыров.- Алматы:
Экономика, 2005.- 310 б.
10. ... Е. Т. ... ... ... : оқу ... Алматы:
Экономика, 2001.- 184 б.
11. Шамгонов, А. Ш. Негізгі құралдар және материалдық бұйымдардың ... ... ... ... 1997.- 56

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Айналымнан тыс активтер35 бет
Меншікті негізгі құралдардың теориясы93 бет
Негізгі құралдардың есебі жайлы58 бет
Негізгі құралдардың теориялық негіздері68 бет
Активтердің тозуы мен амортизациясын есептеу22 бет
Негізгі құралдардың амортизациясы және тозуы10 бет
"Негізгі құралдар."32 бет
Амортизацияның синтетикалық есебі32 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Жалға алынған негізгі құралдар қозғалысы және есепке алу есебі66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь