Ертегіні оқытудың тиімді жолдары

МАЗМҰНЫ


Түсінік хат 3.4

I Негізгі бөлім
1.1Ертегі жанрының шығу және зерттелу тарихы5.8
1.2 Ертегілерді оқытудың ерекшеліктері мен тиімді тәсілдері 8.14

II Тәжірибелік бөлім
2.1 Ертегілерді тиімді тәсілдер арқылы оқыту (сабақ жоспары)15.16
2.2 Ертегілерді дәстүрлі емес сабақта меңгерту 16.18

Қорытынды19.20

Қолданылған әдебиеттер тізімі21
Түсінік хат

Курстық жұмыстың көкейкестілігі - ертегілер әрқашанда қазақ халқының өмірінде маңызды роль атқарып келген. Себебі, ертегілердің мазмұнында халықтың тұрмыс тіршілігі салт-дәстүрі, әдет- ғұрпы, бүкіл болмысы, адамдардың өзара қарым-қатынасы, мінез-құлқы т.б. бейнеленген. Ұрпақ тәрбиесінде ең тиімді тәрбие құралы ретінде ертегілер тілі жеңіл, түсінуі оңай болғандықтан, ертегілердің балаларға отансүйгіштік, еңбексүйгіштік, т.б. тәрбиелер беруде ғана емес, олардың тілін дамытуда да атқарар қызметінің маңызы өте зор. Ертегілер бастауыш мектеп оқушыларының ой-өрісін жетілдіріп, Отанын сүюге, елін қорғауға, өнерді игеруге, жалпы адамгершіліктік құндылықтарды бойына сіңіруге септігін тигізеді. Сонымен қатар баланың сөздік қорын да молайтуда қызметі өте зор. Ал сөздік қоры мол, тілі дамыған бала - үздік оқушы, себебі жоғарыда аталғандар - жақсы үлгілердің негізі. Ой өрісі дамып, сөздік қоры молайған баланың айтар ойы да, істер ісі де өнегелі болмақ. Демек, бала тілін дамыту - қоғам дамыған сайын күнделікті қажеттілікке айнала беретін ең өзекті мәселелердің бірі. Оның үстіне еліміз егемендік алғалы бері мемлекеттік тілде сөйлеу соны оқыту әдістемесін жетілдіру, соның ішінде, бала тілінің дамуы мен сөздік қорының молаю мәселесі әдіскер ғалымдардың зерттеуінен түспей, назардан тыс қалмай жүрген мәселелердің бірі. Сондықтан курстық жұмыс өзекті мәселеге арналған деп білеміз және де ертегілер арқылы бастауыш мектеп оқушыларының тілін дамыту енді-енді ғана қолға алынған мәселе екендігін ескерсек, біздің жұмысымыздың көкейкестілігі даусыз екендігіне ешқандай күмән жоқ.

Зерттеу мақсаты:Қазақ халқының ауыз әдебиеті жанрларындағы ертегілерді оқыту барысында пайдаланып, балалардың тілін дамыту жолдарын көрсету.

Зерттеу нысаны: мектептегі оқу - тәрбие процесі.

Зерттеу пәні:Ертегілер арқылы оқушылардың тілін дамыту процесі.

Болжамы :мектепте ертегілерді оқыту арқылы балалардың сабаққа қызығушылығын арттыруға, сол арқылы тілін дамытып, сөздік қорын молайтуға қол жеткізуге болады.


Міндеттері:

1. Түрлі әдебиеттерді пайдалана отырып халық ауыз әдебиеті туралы қысқаша мағлұмат беру;
2. ертегілердің түрлері мен олардың тәрбиелік мәніне шолу;
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері. -А., 1991.
2.Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. -А., 1999.
3. Бабанский Ю.К.. Методы обучения в современной общеобра-зовательной школе. - Москва: Просвещение, 1985. - 208 с.
4. Г.Қ.Нұрғалиева. Педагогиканық логикалық-құрылымдық курсы, - Алматы, 1996
5. М.Жұмабаев. Педагогика. - Алматы: Ана тілі, 1992. -160 б.
6. Мырзағалиев Қ. Қазақ әдебиеті. Алматы: Мектеп, 1987.
7. Қабдолов З. Сөз өнері. Алматы: Санат, 2002.
8. Қазақ әдебиетінің тарихы: Кеңес дәуірі (1941-1956). Алматы, 2004.
9. Ақшолақов Т. Шығарманың көркем айшықтарын таныту. Алматы: Рауан, 1994.
10. Бітібаева Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі. Алматы: Рауан, 1997
11. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологий. -М,: Педагогика, 1989 г.
12. Беспалько В.П. Педагогика и прогрессивные технологии обучения.- М., 1995 г.
13. Давыдов В.В. Теория развивающего обучения. -М., 1996 г. Дьяченко В.К. Новая педагогическая технология учебно-васпитательного процесса. -Усть-Каменагорск, 1992 г.
14. Қазақ ұлттық энциклопедиясы
15. Әуезов М., Әдебиет тарихы, Қызылорда, 1927
16. Сейфоллаұлы С., Қазақтың ескі әдебиет нұсқалары, Қызылорда, 1931
17. Қазақ фольклористикасының тарихы, А., 1988
18. Қазақ фольклорының тарихилығы, А., 1993
19. Жұмалиев Қ., Қазақ эпосы мен әдебиет тарихының мәселелері, А., 1958
20. Ғабдуллин М., Қазақ халқының ауыз әдебиеті, А., 1972
21. Ысмайылов Е., Ақындар, А., 1956
22. Қазақ фольклорының типологиясы, А., 1981
23. Бiтiбаева Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі. А., 1997.
24. Әбдiбекқызы К. Оқушылардың көркем шығармашылық қабiлетiн дамыту. А., 1994.
25. Бiтiбаева Қ. Әдебиет пәнiн оқытудың тиiмдi жолдары (Мұғалiмге арналған көмекшi құрал). А., 1990.
26 Жұмажанова Т. Қазақ әдебиетi әдiстемесi. А., 2003.
27. Қоңыратпаев Ә. Әдебиетті оқыту методикасы. А., 1985.
28. Бітібаева Қ. Қазіргі кезең әдебиетін тереңдетіп оқыту. Семей, 2007.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Инновациялық Еуразия университетінің Екібастұз колледжі
Курстық жұмыс
Пәні : ... ... : ... ... : ... : ... ... : 0111000
Т.А.Ә.: Қайырханова Әсел Алтынбекқызы
Оқытушы : Абрарова Т.Б.
Баға ________________________________
2013-2014 оқу жылы
МАЗМҰНЫ
Түсінік хат ... ... ...
1.1 ... ... шығу және ... ... 5-8
1.2 ... ... ... мен тиімді тәсілдері 8-14
II ... ...
2.1 ... тиімді тәсілдер арқылы оқыту (сабақ жоспары) 15-16
2.2 Ертегілерді ... емес ... ... ... ... ... ... 21 ... ... ... ... - ертегілер әрқашанда қазақ халқының өмірінде маңызды роль атқарып келген. Себебі, ертегілердің мазмұнында халықтың ... ... ... ... ғұрпы, бүкіл болмысы, адамдардың өзара қарым-қатынасы, мінез-құлқы т.б. бейнеленген. Ұрпақ тәрбиесінде ең тиімді тәрбие құралы ретінде ертегілер тілі жеңіл, ... оңай ... ... балаларға отансүйгіштік, еңбексүйгіштік, т.б. тәрбиелер беруде ғана емес, олардың ... ... да ... ... ... өте зор. ... бастауыш мектеп оқушыларының ой-өрісін жетілдіріп, Отанын сүюге, елін қорғауға, өнерді игеруге, жалпы адамгершіліктік құндылықтарды бойына сіңіруге ... ... ... ... ... ... қорын да молайтуда қызметі өте зор. Ал сөздік қоры мол, тілі дамыған бала - үздік оқушы, себебі жоғарыда ... - ... ... ... Ой ... дамып, сөздік қоры молайған баланың айтар ойы да, істер ісі де өнегелі болмақ. Демек, бала тілін дамыту - қоғам ... ... ... ... айнала беретін ең өзекті мәселелердің бірі. Оның үстіне еліміз егемендік алғалы бері ... ... ... соны ... ... ... соның ішінде, бала тілінің дамуы мен сөздік ... ... ... әдіскер ғалымдардың зерттеуінен түспей, назардан тыс қалмай ... ... ... ... курстық жұмыс өзекті мәселеге арналған деп білеміз және де ертегілер арқылы бастауыш мектеп ... ... ... ... ғана ... алынған мәселе екендігін ескерсек, біздің жұмысымыздың көкейкестілігі даусыз екендігіне ешқандай күмән жоқ.
Зерттеу мақсаты: Қазақ халқының ауыз ... ... ... ... ... пайдаланып, балалардың тілін дамыту жолдарын көрсету.
Зерттеу нысаны: ... оқу - ... ... ... Ертегілер арқылы оқушылардың тілін дамыту процесі.
Болжамы : мектепте ертегілерді оқыту ... ... ... ... ... сол ... ... дамытып, сөздік қорын молайтуға қол жеткізуге болады.
Міндеттері:
* Түрлі әдебиеттерді пайдалана отырып ... ауыз ... ... ... ... беру;
* ертегілердің түрлері мен олардың тәрбиелік мәніне шолу;
* оқушылардың тілін дамытуда ... ... ... орта ... ... ... ... ертегілерді пайдаланудың әдістемесін ұсыну.
Зерттеу әдістері:
- Талдау;
- Жинақтау;
- Эксперимент;т.б.
Зерттеудің практикалық маңызы: зерттеу жұмысында қарастырылған әдіс-тәсілдерімен ... ... пәні ... ... ... алады.
Зерттеу жұмысының теориялық маңызы: қазіргі кезде қолданысқа ие жаңа әдіс - тәсілдер мен ... ... ... нәтижелілігі мен тиімділігі жағынан салыстыру.
Курстық жұмыстың құрылымы:
Жұмыс түсінік хаттан, негізгі және тәжірибелік бөлімнен, қорытынды мен пайдаланылған ... ... ... ... ... ... пікірлерге шолу жасалып, қалыптасу тарихы сараланады; әдебиет сабағында қолданысқа ие жаңа әдіс-тәсілдер қарастырылады. ... ... ... жұмысының өңделген талдауы мен нәтижесі көрініс табады. Жұмысты қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттер тізімі аяқтайды.
І ... ... ... ... шығу және ... тарихы
Ауыз әдебиеті -- халық шығармашылығының айрықша саласы, ауызша шығарылып, ауызша тараған көркем-әдеби туындылардың ... ... ... ... мұндай сөз өнерін ғалымдар ауыз әдебиеті деп атаған. Сонымен бірге ... мен ... ... ... ... ... ... ауызша сөз өнері" дейтін атаулар да осыған жақын мағынада қолданылады. 1846 жылы ағылшын Вильям Томс ұсынған "фольклор" ... lolk -- ... lore -- ... ... сөзі де ауыз әдебиеті атауы үшін халықаралық ғылым атау ... ... ... ... да ... орнына бірі қолданыла береді.[4] Қазақ фольклоры біздің заманымызда өткен қоғамдардағыдай дамудың қайнар көзінде, өсіп-өркендеудің ең биік ... ... ... де ... әлеум. жүк арқалауда. Ұлттың рухани болмысын, мінез-сипатын, тұрмыс-тіршілік тынысын әлі сол ... ... айна ... танимыз. Ертегілер қадым замандарда адамзат баласының жазу өнері болмаған кездеауызша шығарған көркем əңгімесі болып табылады. Ол ауыз əдебиетінің ең көнетүрінің бірі ... да, күні ... ... өзінің эстетикалық, дидактикалық маңызынжоғалтқан емес.Қазақ ертегілерінің көпшілігі - ерте ... келе ... ... ... адамдардың дүние жəне жаратылыс туралы, табиғатқұбылыстары жайындағы түсініктерінің қай дəрежеде болғандығын айқын көругеболады. Ертегілердің ... ... ... ... ... ... əлем ... барлығында бар. Ол - сол халықтардыңдүниетанымын, өмірлік ұстанымдарын, арман, қиялын т.б. танытатын ерекше біркөрсеткіш іспетті дүние. ... бай ... бірі - ... ... Қазақ ауызəдебиеті мен фольклорында ертегілердің сан алуан түрлері бар. Атадан балағамирас болып, сақталып келген ертегілерді ... ... ... ... негізінен орыс, Еуропа ориенталистері тұрды. ХІХ ғасырдан ... ... ... та ... ... В.Радлов, Г.Потанин, И.Березин,А.Алекторов, П.Мелиоранский сияқты түркітанушы ғалымдармен қоса тегі түркілік Ш.Уəлиханов, Ə.Диваев сияқты ... де ... ... ... ... ... ... бұл салада айрықша еңбек еткен - В.В.Радлов. атты 10 томдық жинағындаВ.В.Радлов қазақ, қырғыз, ұйғыр, ... ... ... ... түркітайпаларының эпостық жырлары мен ертегілерін молынан жариялаған. Соныменқатар қазақ ... мен ... ... ... ісінде башқұрт ғалымы,профессор Əубəкір Диваевтың еңбегі де елеулі.ХХ ғасырдың басы мен кеңес үкіметі тұсында қазақ ертегілерін ... ... ... белсене араласты. Олардың ізін алаертегілерді жан-жақты зерттеп, ... ... ... С.Садырбаев, С.Қасқабасовтардың қосқан үлесін де айрықша атап өтуге болады. Осыған орай қазақ ертегілерін жете зерттеп, қазақ əдебиетініңтарихына ... ... ... бөлім жазып енгізген ғалым-жазушы МұхтарƏуезов шағын көлемді эпиканың бұл түрін үш салаға бөліп, əрқайсысына жеке-жеке ... ... ... ... Хайуанат жайындағы ертегілер;
3. Салт ертегілері [1,298б].
Негізінен [2,7б].
Қазақ ертегілерінің қай түрі ... да ... ... өтіп, халық санасынасіңіп кеткен сюжеттер. Онда бір елден екінші елге ауысып, төл сюжет болып жүрген мотив ... да аз ... ... ... - ... қоғамның түрліше тілдік топтары. Сол себепті ертегі жанры шын мағынасындағы халық шығармасы болып табылады. Əрине, ертегілер бір ғасырдың ғана ... ... Ол - ... ғасырдың, талай тарихи дəуірдің жемісі. Солай болғандықтан да, ертегілер ... ... ... қоғамдық құрылыстың, əлеуметтік тілектердің əсерін алып отырған. Соларға сай түр, мазмұн, мағына жағынан түрлі өзгерістерге ұшыраған. Күні ... ... ... ... ... (С.Қасқабасов)
зерттеушілердің еңбектерін саралай келгенде, қазақ ертегілері үлкен үш топқа, жікке ... ... ... ... жігі - ... ертегілер, екінші жігі - хайуанат жайындағы ертегілер, үшіншісі - ... ... ... ... да ... ... ... жануарлар, өсімдіктер, жын-шайтан, перілер, аруақтар, жалмауыз кемпір, жезтырнақ, жалғыз көзді дəу, бұрынғы ... ... ... ... ... байлар,байлардың балалары, малшылар, кедейлер, қой баққан қу тазша балалар, Алдар
Көсе, Жиренше шешен, ханның уəзірлері, ханның жəне жарлының ... ... ... ... ... онан соң ... ... сəулелерді де əңгімелейді. Бұл жерде халық арасында кең тараған, ертегілікке кейіпке жақындай түскен кейбір аңыз ... ... де бар. ... негізгі таным болып тұрған бағзы замандарда білімі жетпей, жаратылыстың кейбір заттары, құбылыстарынан қорқып, ... ... ... ... ондай заттар мен құбылыстардың
кейбірін адамға зиянды, кейбірін адамға дос деп ... ... ... ... ... соңғыларға ертек болып қала берген. Тіпті, ертек ... ... ел ... ... біраз жылдарға дейін үзілмей келді. ...Ана жылы, жаз ... мол ... ... , ... осы екен деп, шындапсөйлеп жүрді.
Бағзы замандарда, күздің, қыстың ұзақ ... ... қара ... қоңыр желдің құбылған күйінің əуенімен ұйлыққан от басында əңгімелер, ертектер айтысып, тыңдасып отырысады. Неше ... ... ... ... ... кең ... мал ... жүрген малшылар ұзақты күндері естіген, көрген, білгендерін сөз қылып, əңгімелер айтуды ермек қылған. Неше түрлі аң мен ... ... ... ... ... көріп бақылаған аңшылар, кешке ауылға қайтқанда, көрген, білген, естігендерін от басына əкеп отырған. Батыр, мерген, жортуылшылар да түн ... түн ... ... ... ... ... ... от шашып ойнаған құбылыстарын, жүрістерін бақылайды. Бұл жортуылшылар да жорықтан қайтқанда байқағандарын əңгімелейді. Сонымен қатар алыс жерге ... ... ... да ... ... қонғанда да, кешке от басында отырып, айнала ... ... ... ауыл адамдарына көрген-білген оқиғаларын əңгіме қылып айтады. Айтқанда өзінің түсінуі бойынша, яғни болған оқиғаны екінші ... ... ... ... əңгімені дəмдендіріп айтамын деп серпіп, мақтанып айтып, өтірікті қосып айтатыны да ... ... ... ... жинақы болады. Оның мəнісі - ертегі əңгімелеп айтуға негізделген эпикалық жанрдың бірі болып саналады. Қазақ фольклорындағы эпизм формаларына ертегі, аңыз, эпос ... ... ... ... ... жəне ... болып келеді. Ертегіде типтендіру жоқ. Образдары өзгермейді, біреу туа батыр, біреу туа жауыз, ... туа қу. ... ... жас ерекшеліктері де өзгермейді. Мұндай көрініс эпостық
жырлардан да байқалады. Мысалы, Аналық алпыста, Тоқтарбай тоқсанда тұрадыда қояды.Қазақ фольклорындағы сюжеттердің тартыс сипаты ... ... ... Онда ... ... ... элементтер болады. Бірақ оқиғаның аяғы бас кейіпкерлердің мұрат-мақсатына жетуімен ... Оған Ер ... пен ... қайта тіріліп, батырдың өзінің сүйген жарымен қайта
қосылуы куə. Мұны ертегідегі оптимизм ... ... ... ... ... онда ... сарын басым. Алдар, Аязби, Жиренше деген есімдерді айтпасақ, ертегі кейіпкерлерінің көбісінде ат жоқ. Оған тазша бала, жігіт, қыз, шал, кемпір, бай, хан, ұры, ... ... ... ... болудың бір сыры -- ондағы геройларда коллективизм сарыны басым. Жеке аты болсын немесе болмасын, фольклор кейіпкерлері көпшілік ... ... Хан, бай, ... ... ... ... ... Қанаушы мен езушілер тұтас алынып, тұтас жіктеледі, реалистік ертегілер ... ... ... байқалады. Мұны типтендіруге (реализмге) жақын келген образдау тəсілі дейміз. Жазба əдебиетте даралау басым болса, ауыз ... ... ... ... ... ... ... жазба əдебиет жанрларында кездесіп қалады. Ондай түрде образдар , , дейтін атаудан арыға бармайды. Мұндай фольклорлық стилизацияның жазба əдебиетке ... ... ... тілінде, образдарында түрлі заман, ел, орта əсерінен туған шұбарлықтар жоқ емес. Архаизмдер де жеткілікті (хан, бай, молда, би, ... қу). ... ... негізгі сөздік қор - халықтық. Сол себепті эпостық жырлар тілімен салыстырғанда, ертегіде поэтикалаудан (троп, фигура) гөрі сөйлеу тілінің ... ... Бұл - ... ... ... ... ... қол үзгендер ертегі тілін менсінбейді, оны арзанқол бұйымдар ретінде санайды.
Дұрысында əдебиеттегі барлық мотив, ... жəне ... ... ... туғандығы, оның алуан тақырыптылығы, жанр байлығы - адам кешіп өте алмайтын телегей теңізіспеттес. Сол үшін де ауыз əдебиетінің ... - ... деп ... бар. Оның ... көркемдік, талғамдық қуаты да өзгеше. Ертегіні көп окып,
содан тəлім-тəрбие, ... ... бала ... елінің, жерінің тарихын,
келешектен күткен арманын үғып, соған өзі ... үлес ... тиіс ... ... ... ... сиқыры тіл мен фантазияда болса, ертегісіз жас буын өзінің ойы мен тілін оңай дамыта алмайды. Қазақ фольклорында ертегіге тең ... ... жанр жоқ. ... ол - халықтық психологияның, оның таным-түсінігі, болмыс-бітімінің көрсеткіші. Ертегінің кейде арнаулы бастамасы, ... да ... ... арналған кейбір ергегілерде айтушылар қара сөзді өлеңмен аралас қолданады. Оны -- ... ... ... Ал көпшілік ертегілердің соңы: деп аяқталады.Бұлай аяқталуы -- оқырманға немесе есті тыңдаушыға берілген ... ... ... Енді ... ... ... ... дейді. Расында ешбір ертегініңұтылған жері жок, оның ... ... ұтыс ... ... өмір ... толы. Сол ертегілерден көп нəрсені үйрену қажет. Себебі дейтін нақыл сөзді дана халқымыз ең ... ... ... ... керек-мыс.
+ Ертегілерді оқытудың ерекшеліктері мен тиімді тәсілдері
Халық ертегілерінің бала ... ... ... аса зор. ... фольклорындағы ертеден келе жатқан көне жанрлардың бірі - ертегілер. Ол ұрпақтан-ұрпаққа ауызша тараған мол мұра. Оның осы ... ... ... ... ... байланысты.Халық арасында үлкен беделге ие болған ертекшілер ертегіні шебер орындаған.Жаңадан ертегілік сюжетті тудырып толықтырып отырған. Ертегіден халқымыздың ертеңге деген ... мен ... ... ... ғасырлық өмір тәжірибесін көреміз. Ертегінің қай түрін алсақта ол ... ... ... ... мінез-құлқын, ерік - жігерін қалыптастырады. Сондықтанда ертегіні оқытуда оның жанрлық ерекшелігін ... ... ... ... ... бөлгеніміз жөн.
Дүниеге ғылыми көзқарастың қалыптасуы ұзақ және күрделі үрдіс. Балалық шақтан балаларды қоршаған болмысқа ... ... ... ... Әрине, бала қоршаған ортамен өзі-ақ танысады. Дегенмен отбасы, балабақша және мектептің жұмысы балада болмысқа деген белсенді танымдық ... ... ... ... ... қатнасты ояту мен тәрбиелеудің бір жолы -өмірді тікелей бақылаудан басқа танымдық әдебиеттерде жатыр.
Бүгінгі күні оқытуға қойылып отырға талаптардың ... ... ... ... ... ... ... көрсету, оның негізінде балалардың ой-өрісін, қиялын, эстетикалық және адамгершілік сезімдерін дамыта отырып, олардың халық шығармашылығына сүйіспеншілігіқ еңбек сүйгіштікке деген көзқарастарын ... ... ... ... ... педоагогикалық-психологиялық тұрғыдан қарайтын болсақ мұның жас өспірімдерге танымдық әсері жоғары.
Халық ертегілерінің таңдаулы үлгілері ғасырлар бойы ... ... ... ... оның ... ... тіл ... ой да,тамаша үздік кейіпкерлер де табылады. Оның осы сияқты аса жоғары идеалық көркем қасиетін балалардың ... ... үшін ... да ... ... оқып үйрену жолдары әдіс амалдары бар, мысалы ертегілерді алатын болсақ, ол ел аузында ғасырлар бойы сақталып айтылып әңгімеленіп келеді. Ал осы ... ... бала ... ... ... ... танып ұстанымдылыққа еңбек сүйгіштікке ие болады.
Ертегі бала ойында сақталу үшін ... ... ... ... ... оқу. ... сол ... кейіпкерлерінің бейнесіне еніп соның көңіл-күйін образ арқылы бейнелеп беру.
2.Пантомима ойыны. Ешқандай сөз айтпай сол ... ... ... ... Әр ... ... ... суреттер немесе
бір ертегідегі барлық қимылдарды суреттер арқылы көрсету.
Баланың табиғат ... ... ... ... ... ... сезімдерін оятып, қамқорлыққа алуға тәрбиелеу. Сабақта үнтаспа, бейнетаспа ... ... ... ... ... ... ... сезіне білу балалардың өмір тәжрибесін байытып, олардың эстетикалық талғамын дамытады. Туған жерге деген ыстық сүйіспеншілігін күшейтеді. Халық ұғымында табиғат деген сөз Жер - ... жер, ... ... ... көп ... ... ... балдырғандар шын мағынасындағы оқырмандар емес, олар тек тындаушылар, көрушілер ғана. Оларға арналған шығармалар қысқа да ... ... ... ... ... ... Бұл ... балаларға арналған әдебиет жанры жағынан көбіне жеңіл сюжетке құрылған шағын ... ... ... ... ... ... оқиға не ойын түрлеріне құрылған өлеңдер, ертегілер болып келеді. Бұл жастағы балдырғандарға арналған шығармалардың тақырыбы көбінесе табиғат әлемінен, өзін қоршаған ... ... ... ... алу ... Тілі ... сөзі ... болып келеді.
1) Балалардың психологиясына зерттеу жасағанда,олардың ойлау түсіну қаблеттін ... ... ... ... ... ... өз өмірінің аймаласынан алуды қажет етеді.
2) Әңгімеленіп отырған оқиғаның барысында мерзімі болуы шарт. ... ішкі ... ... ... әсер ... ... де ... бейнелер алу керек. Балаларды өмірдің жақсы болашағына қанағатандырып,шарықтатып отыру қажет.
3) ... ... ... және адам характерін суреттеу,әдістерінің динамикасы ерекше болады.
4) Балалар жаратылысының ... ... ... ... ... ... сүйсіне қарайды.соны айналасынан іздейді.
5) Балалар әдебеті шығармаларының мазмұны идеясы оларды еңбекке, ғылымға әр қилы мамандықтарды игеруіне үлес қосады.
Ертегілердің танымдық-тағлымдық рөлі ... ... ... ... ерекше көрініс тапқан. Аса көрнекті педагог В.Сухамлинский өзінің педагогикалық қызметінің өн бойында мектеп оқушыларын тәрбиелеу және дамыту ... ... Ол ... ... қиялсыз толық мәнінде тәрбие жүзге аспайды деп саналады.
Жалпы ... ... ел ... ... баспаға шығуы XIX ғасырдың II жартысынана басталады деуге болады. Бұл ретте Ш.Уәлиханов, Т.Потанин, В.Радлов, Э.Диваев, И.Березин, А.Алекторов және т.б аталуға ... ... ... ... зерттеуге М.Әуезов, М.Ғабдуллин, С.Садырбаев, С.Қасқабаев және басқалардың қосқан үлесі елеулі болды.
Белгілі қазақ жазушысы академик М.Әуезов қазақ ... ... ... бірі ... ... ... деп анықтамасын берді: "Ертегі деп бояғы замандағы елдің дүниеге көзқарасын білдіретін, я сол көзқарастың белгілі ізін көрсететін онан соң, ... ... ... ... арнаулы үлгі айтатын жамандықты жерлеп жақсылықты айтқан, ойдан шығарған көтерме әңгімені айтады.
Баланы еңбекке тәрбиелеуде отбасы мүшелері ... ... ... ... ... әрекеті әсер етеді. Баланы еңбек сүйгіштікке тәрбиелеуде, өнерге баулуда ауыз әдебиеті күшті ... ... ... тапқыш, еңбек сүйгіш өнерлі жандар жайында балаға ертегі, әңгіме, ... ... беру ... баланы еңбек ардагерлерін қадірлеуге ал оған қарама-қарсы еңбек сүймейтін арамтамақ жатып ішер жалқау деген жиркенішті ... ... ... ... ... ... ... іс,жауапты міндет болған. Көбіне ата-әжелер есте жоқ ерте замандағы, ауыздан-ауызға ... ... ... ... бала ... көңіл бөлген.
Балаға адамдық қасиеттің нәрі ертегі арқылы ана сүтімен қоса сіңіріледі.Өйткені, оныңжаны күнәдан пәк, ... ... ... жоқ. ... де ... ... ... одан рахат табатын ертегіні тыңдап, сол ертегілерден адам бойына керектінің бәрін сіңіріп өстік. Бала ... ... ... қор - ... ... ... болмысы, жанды мақлұқтың бәрімен табыстыратын, терең де таң ғажайып ... толы ... Бала ... ... ... мен ... ... имандылықты егетінде осы - ертек
Ертегі - ауыз әдебиетінің көлемді саласының бірі. Ертегілер -бірнеше ғасырлардың жемісі. ... ... бір ... қиял-ғажайып ертегілері. Бұларда өмірде болмайтын нәрселер туралы әңгімелер қозғалады. "Ұшқыр ... ... ... ... ... ... де өзінше мәні үлкен. Ертегілерідің ішіндегі көне түрінің бірі - хайуанаттар жайлы ертегілердің ... ... көп. ... ... табиғаттың әрбір бөлшегі соныңтыныс-тіршілігі қызықты әрі жұмбақ.
Мектепте сабақ үстінде кім хайуанаттар, ... және өнер ... ... біледі деген ойын арқылы балаларға тиянақты мағлұмат,тәлім-тәрбие беруге болады.
Ертегінің бір түрі-тұрмыс салт ертегілері.Бұл ертегіде көбінесе елдің ... ... - ... ... ... биік ... "Қотыр Торғай","Кім күшті?", "Қуыршақ" сияқты балаларға арналған қысқа ертегілердің мазмұны да аса қызық тартымды. "Кім кім ... ... ... ... жоқ деп ... қырғауыл, одан жаңбыр, жер, шөпдоқты, қасқыр, осылардың бәрінен оқтың күшті ... ... Ал ... ... ... жеп қоятын тышқақ тышқанның ін қазып,алты баптан ауыруды сүйреген құмырсқа күшті болып шығады. Өйткені ол ... ... ... ... қыз бен ... және ... ... оқиғалары еңбекпен тікелей байланысты.
Балаларды табиғатпен байланыстыратын ертегілердің бірі ... қар не үшін ... ... ... ... болады.Оны оқушыларды рольге бөлу арқылы оындауға болады. Яғни рольге бөлу арқылы олардың жадында жақсы сақтап"алып ... ... ... ... ... ... үлес ... Жамандық пен жақсылықты ажырата алады, табиғат жайлы ертегілер баланың табиғатқа қамқор болуға;оны аялап қорғауға үгіттейді.
Қазақ ертегісінің ең мол түрі - ... ... ... ертегі кейіпкерлері қиял- ғажайып ертегілердегі сияқты қиялдан туған емес.күнделікті өмірден еңбек адамдарынан алынған. Мысалы; "Аяз би", "Тазша ... "Ұр ... ... ... ... халқы балаларға табиғат туралы өз білгенін үйретуді мақсат етіп,оны ретті жерде жүзеге асырған. Табиғат ... ... мен ... ... ... көзі ... көре білген. Бар өмір тіршілігі табиғатқа болып,оның аясында өмір сүргеннен соң адам ... өзі туып ... ... ... ... пайда болады.
Батырлар жыры - ел - жұрттың арманы сыртқы жаулардан қорғанып, тыныштықта өмір сүру. Бұл, ... ерте ... ... ... оңай ... ... жағдайда халық ел қорғайтын хас батырларды аңсаған. Олардың батырлық қаһармандық істерін мадақтап жырға қосқан. ... ... бір ... ғана айтылса, кейін басқа да жорықтар жалғасып, оқиға тізбегі өрбітілген. Сөйтіп, халық шығармаларының көлемді де ... тағы бір түрі ... жыры ... болған. Жырды өзі шығарып, өзі айтушы адамды жырау деп, ал ... ... ... ... ... деп ... ... ертегілердің түрлері көп. Батырлық - эпостық, хайуанаттар жайында, тазша бала, өтірік өлең. Ал батырлық ертегілер арнайы жанрда қарастырылып жүр. Міне, сол ... ... ... ... соңғы жылдары батырлық ертзп жанрын бөліп алып, оны қиял-ғажайып ертегімен новеллалық ... ... ... ертегімен қаһармандық эпостың аралығындағы жанр деген пікірге ... ... ... екі ... ... Бірі - көне ... ... миф пен хикаялар, нанымдар мен ғажаиып ертегілер негізінде пайда болып дамыған көркем ертегілер.
Мысалы, "Ер ... ... атты ... " ... ... фольклор үлгілері. Бұл қиял - ғажаиып ертегілерінен кейінгі жанырдың үлгілері. Сол себепті мұндаи архаикалық элементтер көп. Екінші - ... ... ... ... айналған нұсқалары. Олардың ішінен бір жағынан көне түрлері яғни жырға жақындай, бірақ толық ертепге аиналып үлгірмеген шығармалар бар. Ал ... ... ... ... ... қара ... ауысқан үлгілері кездеседі. Мысалы; "Қабанбай батыр", "Алпамыс алып"," ЕрТарғын шығармаларын атауға болады. Көптеген ертегілер мынадан деп басталады;
Ерте,ерте,ертеде ... ... жүзі ...
Балақ жүні ұзында
Атақты бір бай бопты
Төрт түлігі сай болыпты
Деп басталатын ертегілердің құлақ күйінде барлық байлық дүн дүниесі ... ... ... ... ... - түбінде ұрпақ игілігінің қасында түкке тұрғысыз екендіпн бабаларымыз бастан-ақ өсиет етіп ерекше ескерткендей. Бабалар дәстүрін тәуелсіздік алған алғашқы күннен ... ... ... ... ... ... мұрагерлер мүдесін үнемі назарда ұстаумен келеді.Әлем балалар ... 50 ... асыл ... ... ... ... шығаруды жедел қолға алуда соның бір айқын айғағы шытырманы көп мына заманда ... ... ... отан ... ... баулитын ертегілер.
Халық ертегілері - халық өмірін бейнелейтін фонтастикалық негізге құралған оқиғалы көркем шығарма. Онда ... ... ... бойы ... ... өмір ... оның ... салты, әдеті мен ғұрпы, шаруашылық кәсібімен түрлері, тілінің шебер ерекшеліктері қамтылған. Табиғаттың адам баласына жұмбақ болып келген неше ... ... ... ... тап өкілдерінің зұлымдық қастандық әрекеттері халық ертегілерінің негізгі өзінің тыңдаушысына ақыл -парасаты баяндайды. Адам арманның жарқын болашағына қол ... Өмір ... ... Ол сондықтан "халық жанның айнасы" - деп атаған.
Халық ертегісінің ішінде балалардың сүйіп ... ... жас ... тән ... өте көп, халық ертегісі ғасырлар бойы балалардың ықыласын өзіне қызықтыра тартып, жас жанына әсер ... ... ... ... ... ... ... ертегілерінің бай фонтастикалық балалардың ойына қозғау салып, өмірдің неше алуан қияпатын танытады, сана - сезім, ақыл - ой қызметінің ерте ... ерте ... ... ... балалардың сүйіп оқитын барлық ықыласынасы сүйсіне тыңдайтын, оның ғасырлар бойы ұрпақтан -ұрпаққа айтылып, әбден текшелеп халықтың ... ой ... ... әрі ... әрі жеңіл тілмен берілетіндігінде.
Халық ертегілерінің балаларды қызықтыратын тағы бір ерекшелігі ондағы адам бейнелері барлық жағынан әбден жетілген болады. ... ең ... ең ... және ... ... әбден жетілген түрлері, типтері фольклорда, еңбекші халықтың ауыз әдебетінде жасалған. ... ... ... атап айтуға болады. Мәселен; "Тоғыз құйрықты ақ түлкі" Қытай халық ертегісі, "Тылсым Тауыс" Үнді ертегісі,"Ата мұра" Парсы ертегісі. Міне, ... ... ... әр ... өз ... ... ... ертегілер, аңыз, әңгімелер пайда болады.
Халық ертегілері ішінде балалар ... кең ... ... ... тыңцайтын хайуанаттар жайындағы ертегілер. Табиғат жайында ең бай матералдар, кең ... ... ... осы хайуанаттар жайындағы ертегілер арқылы берілеген "Бармақтай бала","Қотыр торғай", "Мақта қыз бен мысық". Хайуанаттар жайында ... ... ... өзі ... Сол ... ... ... өмір сүру өмірге икемді болуы жолындағы қақтығыстармен қарым -қатнастар олардың айла - тәсілдері жас өспірімдерге өмір ... ... ... ... ... иөлерінің өмірге икемділігін, жеңгіштігін көрсету тақырыбы балаларға арналған қазақ ертегілерінің барлығына да ортақ. Бұл ертегілер балалардың ой - санасын оятып, ... ... күш ... сене ... тапқырлыққа баулиды, мақсат жұртына жетуге үйретеді. Хайуанаттар жайындағы ертегілердің қай түрін алсақ та балалардың ұғымына сай, түсінуі жеңілде, ... ... ... ... ... ... ... балаларды қызықтырарлық және оларға ой саларлық екі түрлі сипат бар, ... ... ... өзгешеліктерін, сырт көріністерін, күн көрісін байқайды. Есіту арқылы олар енді тікелей білуге, зерттеуге құштарланады. Екінші, ... ... ... ... соны ... ете отырып, адамдар арасында болатын тартыстардың сыр-сипатын байқайды. Үстем тап өкілдерінің қарапайым момын елді қалай алдайтынын, арбайтынын, күш ... ... неше ... ... әрекеттері жасайтынын біледі. Сондықтан халықтың шығармалары ішіндегі хайуанаттар жайында айтылатын ертегілер түгел дерлік балалар фолькулорының мұрасы деп қараймыз.
Бұған "түлкі мен ... ... ... ... етіп көрейік. Бір түлкі жортып, тамақ іздеп келе жатып, биік ағаш ... ... ... ... де, бұл ... ... ... түсірейін деп ойлайды. Түлкі:
-Тауығым, биікте неге отырсың? Тілімді ... ... түс, дос ... осы ... намаз оқып алайық, ойнап - күлейік -дейді. Тауық:
- Рас айтасың, түлкім, бесін намазының мезгілі болып қалды, анау ... имам ... оята ғой ... тауықты жеймін ғой деп жүгіріп барса,бір тазы ... ... ... тұра ... ... ... қаша ... Тауық оны намазға шақырады "Байтал түгіл бас қайғы", тазы түлкіні қуып жетіп, алқымынан алады. "Біреуге ор қазба, өз ... ... ... ... ... ... ... қандай түлкіні тауық па еді алдағандай. Осының өзі балаларға үлгі өнеге боларлық терең ойлар айтылған.
ІІ Тәжірибелік бөлім
2.1 Ертегілерді тиімді ... ... ... (сабақ жоспары)
Сабақтың мақсаты: Ертегілер туралы білімін кеңейту.
Міндеті: 1. Халық ауыз әдебиетінің ең маңызды түрі ертегі екенін ... ... ... ерекшелігін таныту.
2. Ертегілердің негізгі идеясы мен тәрбиелік мәніне ... ... ... асыл ... ... 3. ... ... туралы танымын кеңейту. іздену, зерттеу қабілеттерін, жүйелі сөйлей білу машықтарын дамыту.
Сабақтың түрі: Дәстүрлі. Интеграл сабақ. Әдіс: кестемен жұмыс, ... ... ... ... Бес жолды өлең.
Пәнаралық байланыс: Бейнелеу өнері, Қоғам, орыс әдебиеті, этнопедагогика, орыс тілі, қазақ тілі.
Көрнекіліктер: Интерактивтік тақта, сюжетті суреттер.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру.
Класты ... ... ... ... ... таныстыру.
ІІ. Өткен сабақты еске түсіру.Ой шақыру.
Зымыран сұрақтар:
1.ХАӘ дегеніміз не?
2.Негізгі белгілерін ата?
3.Түрлерін ата?
4.Ертегі дегеніміз ... неше түрі ... үш ... үш топ ... жұмыс жасайды.
І топ. Қиял -ғажайып ертегісі бойынша.
ІІ топ. Шыншыл ертегілер немесе тұрмыс- салт ертегілері бойынша.
ІІІ топ. Хайуанаттар жайлы ертегілер ... ... ... үйге ... сурет салу.
2.Жан-жақты мағлұмат беру.
3.Өмірмен байланысын ашу.
4.Негізгі кейіпкерлерін атау.
5.Тәрбиелік мәнін түсіндіру.
ІІІ.Жаңа сабақ.
1.Алған білімдерін пысықтап алу мақсатында ... ... ... ертегі атауларының ертегінің қай түріне жататынын анықтау.
Шарты:
-қатесіз жазу.
-бірін бірі тақтада шыққан дұрыс жауаппен тексеру.
2.Ертегінің құрылымдық ... ... ... ... ... ... таныс ертегісін бірлесе отырып шығарманың композициялық құрылысы бойынша талдау.
3.Жалпы ... басы ... ... ... аяқталады?
Қалыптасқан жүйе бар.Кейінгі дамыған әдеби шығармаларға тән жүйелілік ауыз ... ... ... ... ауыз ... ... ... талабының барлық деңгейіне сәйкес қалыптасқан жоғары сапалы ... ... деп ... ... ... ... мақсатында үйге тағыда жекелеген оқушыларға даралап-сарлап оқыту технологиясы бойынша тапсырма берілген ... ... орыс ... ертегілерімен салыстырып келу.
ә)Қазақ ертегілерінің зерттелуі туралы ізденіп келу.
Қорытынды.Ой-түйін.
ИНСЕРТ кестесі бойынша жауап беру.
Бағалау.
Үйге тапсырма:
1.Еркін тақырыпқа шағын ертегі құра.
2.Орыс ертегісіне ... алып ... ... жасап көруге талпыну.
3.Ұнаған ертегісін құрылымдық, мазмұндық жағынан талдап келу.
2.2 Ертегілерді дәстүрлі емес сабақта меңгерту
Тақырыбы: ... ... ... ... ... теориялық мазмұнын меңгерту, ертегілер және олардың кейіпкерлерін еске түсіру, мән-мағынасын ашу, үш ... ... ... ... ... ауыз әдебиеті шығарма кейіпкерлерінің істеріне баға беріп, өз ... ... ... ... Оқушы бойындағы адамгершілік қасиеттерді дамыту, логикалық ойлауын және шығармашылық қабілетін дамыту.
тәрбиелігі: Ұқыптылыққа, жауапкершілікке, жақсыдан үйреніп, жаманнан жиреніп, баланы жақсылыққа ... ... ... ... ... қарым-қатынастарын дамыту.
Көрнекілігі: слайдтары, аудио, видео құрылғылар, ертегі кейіпкерлерінің суреті.
Сабақтың түрі: дәстүрлі емес сабақ
Сабақтың типі: жаңа сабақ
Сабақтың әдістері: түсіндіру, баяндау, ... ... ... ... ... қою, ... диалогтік оқыту т.б.
Сабақта қолданылатын технологиялар: ақпараттық-коммуникативтік технологиялар ... ... ... сөз ... ауыз ... ең көне ... ... Бұларда көбінесе өмірде сирек кездесетін немесе мүлде кездеспейтін ... ... ... баяндалады.
Ол ауызша айтылып, ел есіне ғасырлар бойы сақталып, ұрпақтан-ұрпаққа ауысып, біздің дәуірімізге жеткен. Ертегілер көбінесе қара сөз ... ... ... өлең ... де ... әдетте басталулары ұқсас: немесе деп те басталады. Ертегі соңы олар ... ... ... ... ... бөлінеді:
1. Қиял-ғажайып;
2. ... ... ... ертегі;
Қиял-ғажайып ертегілерде жүрек, батыр адамдардың басынан кешкен сан-алуан ерлік оқиғалар баяндалады.Олар жеті басты жыланмен, жалғыз көзді дәумен, ... ... ... ... ... ... күрес үстінде бар асыл қасиеттерімен көрінеді.Олар көкке ұшады, жер астына түседі, теңіздерден өтеді, азабы мол қиын-қыстау ... ... ... ... ... ... Бұл ... оқи отырып жаманнан жиреніп, жақсыдан үйренуге тырысады. Мысалы: , , т. б.
Ата-бабамыз төрт ... ... ... пір ... Балаларға ең жақын ертегілер хайуанаттар туралы ертегілер. Хайуанаттар туралы ертегілердің кейіпкерлері аң, құс, үй ... ... олар ... тән ... ... иесі ... ... де сол арқылы сұм-қиянатшыл, арамза, қу мінез қылықтар әшкереленеді, еңбексүйгіштігі, батылдығы, адалдығы суреттеледі.
Шыншыл ертегілерде халық өмірін, тұрмысын ... ... ... ... ... әшкерелейді.
Ертегілердің тілі көркем, қарапайым, түсінікті жеңіл келеді. Сендер құрметті жас достар, ертегінің осылай тілі арқылы ... өз ... ... ... ... ... қиялдарын біліммен қоса өздерінде солай қиялдауға, армандауға үйренесіңдер. Ертегінің көркем де, жеңіл тіл сендердің қиялдарыңа қанат бітіріп, арманды ... ... ... ... ... ... өз ойларыңда әдемі баяндауға үйретеді. Тіл құдіреті сені небір құпия сырлар ... ... ... ... ... танытады. Халық ертегілерін сүйе біл, сүйсіне оқы, одан тіл үйрен, мәнін, мазмұнын аңғар!Жақсы қасиеттерін бойға сіңір! Ертегі ... өмір бойы адал ... бола ... ... атты ашық ... бастауға рұқсат етіңіздер. (оқытушы сөзі)
- Бүгінгі сабағымызда үш елдің ертегі әлеміне сапар шегеміз, , , ... ... әр елге ... ... ... ... ... орындап, қай топтың тапқыр екендігін анықтайтын боламыз.
І бөлім - ... ... ... ... ... ... көсе ... көрсету, осы ертегі бойынша мазмұндама жазу
Әр топтан 1 оқушы өздерінің мазмұндамасын оқиды.
ІІ бөлім - . ... Орыс ... ... көрсету: , , ертегілерін еске түсіріп, әр топқа бір-бір ертегіні үлестіріп, осы ертегіні сендер қалай аяқтайсыңдар деген тапсырма ... 5 ... ... 1 ... өз шығармаларын оқиды.
ІІІ бөлім -
Тапсырмасы: ертегісінің суретін көрсетіп, ... ... ... ... әр топқа ертегінің кез-келген жерінен үзінді үлестіріп, диалогті сахналық көрініс ретінде қою. 5-7 ... ... 2 ... ... ... тақтаға шығады.
Қосымша тапсырма:
Әр топ өздеріне ұнаған ертегі кейіпкері бойынша мына сұрақтарды негізге ала отырып өлең ... ... ... ... ?
(ұйқастыру және қызықты шығару) 5-мин ... ... 1 ... ... ... ... ...
Үй тапсырмасын беру: Менің сүйікті ертегідегі кейіпкерім... (шығарма)
Сабақты қорыту: ... ... біз ... қазақ ертегілерінің ғана емес, өзге елдердің де ертегілер әлеміне саяхат жасадық, әр елдің мәдениеті мен ұлттық нақышынан хабардар болдық. Бастауыш ... ... бала ... ... ... ... табылатын ертегілердің теориялық жағынан ғана емес, болашақ маман ретінде кейінгі өздерінің оқушыларына қалай оқытуға болатынынан ... ... ... сөз ... бүгінгі сабақта белсенділік танытқан ,оқушылар, сендерде, қай ... ... қай ... құраған ертегісі.
Қорытынды
Ертегілер бастауыш мектеп және орта буын сыныптары оқушыларының ой-өрісін жетілдіріп, Отанын сүюге, елін қорғауға, өнерді игеруге, ... ... ... ... ... септігін тигізеді. Сонымен қатар баланың сөздік қорын да молайтуда қызметі өте зор. Ал ... қоры мол, тілі ... бала - ... оқушы, себебі жоғарыда аталғандар - жақсы үлгілердің негізі. Ой өрісі дамып, сөздік қоры ... ... ... ойы да, істер ісі де өнегелі болмақ. Демек, бала тілін ... - ... ... сайын күнделікті қажеттілікке айнала беретін ең өзекті ... ... Оның ... ... ... алғалы бері мемлекеттік тілде сөйлеу соны оқыту әдістемесін жетілдіру, соның ішінде, бала тілінің дамуы мен сөздік қорының молаю ... ... ... зерттеуінен түспей, назардан тыс қалмай жүрген мәселелердің бірі.
Болмысқа танымдық қатнасты ояту мен тәрбиелеудің бір жолы ... ... ... ... ... ... жатыр.
Бүгінгі күні оқытуға қойылып отырға талаптардың бірі-өмір шындығын балаларға халық ауызекі шығармашылығы арқылы көрсету, оның негізінде балалардың ой-өрісін, ... ... және ... ... ... отырып, олардың халық шығармашылығына сүйіспеншілігіқ еңбек сүйгіштікке деген көзқарастарын арттыру болып ... ... ... педагогикалық-психологиялық тұрғыдан қарайтын болсақ мұның жас өспірімдерге танымдық әсері жоғары.
Халық ертегілерінің таңдаулы үлгілері ғасырлар бойы ... ... ... ... оның ... ... тіл де,терең ой да,тамаша үздік кейіпкерлер де табылады. Оның осы сияқты аса ... ... ... ... ... санасына жеткізу үшін бұлардың да өзіне лайық оқып үйрену ... әдіс ... бар, ... ... ... ... ол ел аузында ғасырлар бойы сақталып айтылып әңгімеленіп келеді. Ал осы ертегілер арқылы бала ... ... ... ... ... ... еңбек сүйгіштікке ие болады.
Халық ертегісінің ішінде балалардың сүйіп ... ... жас ... тән ... өте көп, ... ... ғасырлар бойы балалардың ықыласын өзіне қызықтыра тартып, жас жанына әсер беріп көңілін шаттық күлкіге бөлеп қуантады. Халық ертегілерінің бай ... ... ... ... ... ... неше ... қияпатын танытады, сана - сезім, ақыл - ой қызметінің ерте дамуына, ерте қалыптасуына жәрдемдеседі.
Халық ертегісін балалардың сүйіп оқитын ... ... ... ... оның ... бойы ... ... айтылып, әбден текшелеп халықтың тапқыр ой -пікірлері жинақталып, әрі көркем, әрі жеңіл тілмен берілетіндігінде.
Тәрбиенің ... ... ... ... ... меңгертудегі тиімді тәсілдер қазіргі таңда ақпараттық-коммуникативтік технологиялармен, деңгейлік тапсырмалар қолдану, салыстыру, кейіпкерлерге мінездеме беру, Венн диаграммасы, ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалар), жұптық тапсырмалар орындату тағы басқа әдістермен жүзеге асырылуда. Ертегілерді меңгертуде баланың жас - психологиялық ерекшелітері ғана ескерілмей, ертегілердің ... ... де ... ... ... ... қатар атап өтер бір жайт ертегілерді меңгертуде ... әдіс - ... сан ... ... шеберлігіне байланысты қолданысқа ие болады және толығып отырады, заман талабына сәйкес өзгерістермен ... ... ... ... ... Б. ... педагогтар идеялары мен тәжірибелері. -А., 1991.
2.Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. -А., ... ... Ю.К.. ... обучения в современной общеобра-зовательной школе. - Москва: Просвещение, 1985. - 208 ... ... ... ... ... - ... 1996
5. М.Жұмабаев. Педагогика. - Алматы: Ана тілі, 1992. -160 б.
6. Мырзағалиев Қ. Қазақ әдебиеті. Алматы: Мектеп, 1987.
7. Қабдолов З. Сөз ... ... ... 2002.
8. ... ... тарихы: Кеңес дәуірі (1941-1956). Алматы, 2004.
9. Ақшолақов Т. Шығарманың көркем айшықтарын таныту. Алматы: Рауан, 1994.
10. Бітібаева Қ. Әдебиетті ... ... ... ... ... ... В.П. ... педагогической технологий. -М,: Педагогика, 1989 г.
12. Беспалько В.П. Педагогика и прогрессивные ... ... М., 1995 ... ... В.В. ... ... ... -М., 1996 г. Дьяченко В.К. Новая педагогическая технология учебно-васпитательного процесса. -Усть-Каменагорск, 1992 г.
14. Қазақ ұлттық энциклопедиясы
15. Әуезов М., Әдебиет ... ... ... ... С., ... ескі ... ... Қызылорда, 1931
17. Қазақ фольклористикасының тарихы, А., 1988
18. Қазақ фольклорының тарихилығы, А., 1993
19. Жұмалиев Қ., Қазақ эпосы мен ... ... ... А., ... ... М., ... халқының ауыз әдебиеті, А., 1972
21. Ысмайылов Е., ... А., ... ... ... ... А., 1981
23. Бiтiбаева Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі. А., 1997.
24. Әбдiбекқызы К. Оқушылардың көркем шығармашылық қабiлетiн дамыту. А., 1994.
25. Бiтiбаева Қ. ... ... ... ... ... ... ... көмекшi құрал). А., 1990.
26 Жұмажанова Т. Қазақ әдебиетi әдiстемесi. А., 2003.
27. Қоңыратпаев Ә. Әдебиетті оқыту методикасы. А., ... ... Қ. ... ... ... ... ... Семей, 2007.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ертегілерді оқушылардың ойын дамытуда пайдаланудың әдістемелік негіздері32 бет
«Қоқыс жағатын және жылу беретін зауыт»13 бет
Жылқы шаруашылығындағы асылдандыру жұмысын ұйымдастыру жайында26 бет
Жылқыны азықтандырудың негізгі көрсеткіштері18 бет
Құрылыс өндірісі тиімділігін бағалауда ықтималдық желілік модельдерді5 бет
«Батырлық ертегілер»14 бет
Балалар қабілетін ертегі арқылы дамыту7 бет
Бастауыш сынып оқушыларын адамгершілікке тәрбиелеудің теориялық негіздері63 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ертегілер арқылы қиялын дамыту65 бет
Бастауыш сыныптағы ертегілерді оқыту20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь