Әдебиет сабағындағы көрнекілік

МАЗМҰНЫ


Түсінік хат3.4

I Негізгі бөлім
1.1«Әдіс .тәсілдер» ұғымының қалыптасу тарихы 5.7
1.2 Оқытудың әдістерінің теориялық сипаты және түрлері 7.9
1.3Әдебиет сабағында қолданылатын жаңа әдіс.тәсілдер. 9.19

II Тәжірибелік бөлім
2.1 Әдебиет сабағында жаңа әдістердің қолданылуы 20.22
2.2 Әдебиет сабағындағы бекіту кезеңінде қолданылатын тиімді тәсіл22.24

Қорытынды 25.26

Қолданылған әдебиеттер тізімі 27.28
Түсінік хат

Әдебиет бүгінгі қоғамдық-әлеуметтік сұраным талаптарын іске асыруға сәйкес маңызды күшке айналып отырғандықтан, оны нәтижелі оқытудың тиімді жолдары жүзеге асырыла бастады. Әдебиетті оқытудың сапасын арттырудың жаңа әдістемелік жүйесі отандық және шетелдік әдіскер-ғалымдардың еңбектерінде сараланып, дәйектелген жаңа бағыттармен байытылуда. Демек, оқыту үрдісі жаңа педагогикалық парадигманы басшылыққа ала отырып ұйымдастырылатын әдеби білім беру жүйесін дамытудың нәтижесінде жүзеге асады. Бүгінде көркем туындыны саналы түрде оқуға деген қызығушылықтың төмендеуі зерттеуші ғалымдар мен әдіскер ұстаздарды, ата-аналарды қатты толғандыруда. Әдебиет мұғалімнің терең білімді болып, педагогикалық және әдістемелік шеберлікті жетік меңгеріп, көркем туындыны шығармашылық шабытпен оқыта білуі –бүгінгі заман талабы. Осыған орай, зерттеу жұмысында әдебиет сабағындағы қолданылатын әдіс -тәсілдердің тиімділігі басты назарға алынып қарастырылады.
«Білім беру әдісі-оқушылардың білімі мен білігі, олардың практикалық дағдысы және оқушылардың мұғалім басшылығымен жүргізілетін жұмыстарының тәсілі»,-деп көрсетеді И.А. Қайыров.
Бүгінде әлемдік деңгейде оқытудың тиімді жолдары мен әдіс-тәсілдерін іздестіру жұмыстары кең көлемде қарастырылуда. Оқыту әдістері-әдістеме құрай отырып, динамикалық қозғалыста болатын өміршең ғылым. Ол үнемі уақыт сұранысына, заман талабына сай дамиды, жаңарады, өзгереді, толығады. Жұмыста әдіс ұғымының шығу тарихы мен ғалымдар тарапынан берілген түрлі пікірлер сараланып, қазіргі таңда қолданысқа ие әдіс-тәсілдер теориялық және тәжірибелік сипатта көрініс табады.

Зерттеу мақсаты: әдебиет сабағында қолданысқа ие тиімді жаңа әдіс-тәсілдерді қарастыру.

Зерттеу нысаны: жаңа әдіс-тәсілдерді меңгеру

Зерттеу пәні: әдебиет сабағында жаңа әдіс –тәсілдердің тиімділігін саралау.

Болжамы : жұмыс барысында қарастырылған әдіс –тәсілдердің теориялық және практикалық сипатын меңгеріп, оның жүзеге асуында кәсіби құзырлық пен әдістемелік шеберлікті қалыптастырса, онда сабақтың нәтижелігі шығармашылық тұлға қалыптастыруда өзінің оң сипатын берер еді.


Міндеттері:
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Айтмамбетова Б. Жаңашылпедагогтаридеялары мен тәжірибелері. -А., 1991.
2.Әбенбаев С. Мектептегітәрбиежұмысыныңәдістемесі. -А., 1999.
3. Бабанский Ю.К.. Методы обучения в современной общеобра-зовательной школе. - Москва: Просвещение, 1985. - 208 с.
4. Г.Қ.Нұрғалиева. Педагогиканықлогикалық-құрылымдық курсы, - Алматы, 1996
5. М.Жұмабаев. Педагогика. - Алматы: Анатілі, 1992. -160 б.
6. Мырзағалиев Қ. Қазақ әдебиеті. Алматы: Мектеп, 1987.
7. Қабдолов З. Сөз өнері. Алматы: Санат, 2002.
8. Қазақ әдебиетінің тарихы: Кеңес дәуірі (1941-1956). Алматы, 2004.
9. Ақшолақов Т. Шығарманың көркем айшықтарын таныту. Алматы: Рауан, 1994.
10. Бітібаева Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі. Алматы: Рауан, 1997
11. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологий. -М,: Педагогика, 1989 г.
12. Беспалько В.П. Педагогика и прогрессивные технологии обучения.- М., 1995 г.
13. Давыдов В.В. Теория развивающего обучения. -М., 1996 г. Дьяченко В.К. Новая педагогическая технология учебно-васпитательного процесса. -Усть-Каменагорск, 1992 г.
14. Монахов В. Проектирование и внедрение новых технологий обучения.-М.:Педагогика, 1990 г. Юсуорбекова Н.Р. Общие основы педагогической инноватики.- М., 1991 г.
15. Нағымжанова Қ.М «Инновациялық оқыту жағдайларындағы мұғалім қызметінің психология-педагогикалық негіздері» Өскемен 1999
16. Мырзабаев А. Оқушылар шығармашылығын дамытуда белсенді оқытудың дидактикалық мүмкіндіктері. Алматы, 2005 ж.
17. Выгодский Л.С. Воображение и творчество в детском возрасте. М. Просвешение 1987 г.
18. Тұрғынбаева Б. Шығармашылық қабілеттерін дамыту. Қазақстан мектебі. №4, 2005 ж.
19. Тұрғынбаева Б. Жеткіншектердің шығармашылық қабілетін дамыту. Қазақстан мектебі. №8, 2004 ж
20. Балкенов Ж. Студенттерді шығармашылық іс-әрекетке оқытудың ғылыми-дидактикалық негіздері. Қарағанды, 2005 ж.
21. Тұрғынбаева Б. Оқыту барысында бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамыту. Алматы , 1998 ж.
22. Мырзабаев А. Оқушылар шығармашылығын дамытуда белсенді оқытудың дидактикалық мүмкіндіктері. Алматы, 2005 ж.
23. Қаламқалиев М. Мектеп оқушыларын еңбекке баулудағы техникалық шығармашылықты дамытудың педагогикалық негіздері. Алматы, 1998 ж.
24. . Давыдов В.В. Проблемы развиваюшего обучения. М. Просвешения,
1984 г.
25. Ильин В.С. Формирование личности школьника. М, Педагогика, 1984 г.
26. Крутецкий В.А. Психология обучения и воспитания школьников. М. Просвешения, 1976 г.
27. Ильин В.С. Формирование личности школьника. М, Педагогика, 1984 г.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Инновациялық Еуразия университетінің Екібастұз ... ... : ... /тобы : ОСО-410
Тақырыбы :
Оқушысы : күндізгі ... : 0111000 ... ... ... : Абрарова Т.Б.
Баға ________________________________
2013-2014 оқу жылы
МАЗМҰНЫ
Түсінік хат3-4
I Негізгі бөлім
1.1 ұғымының қалыптасу тарихы ... ... ... теориялық сипаты және түрлері ... ... ... жаңа ... 9-19
II Тәжірибелік бөлім
2.1 ... ... жаңа ... ... ... ... ... бекіту кезеңінде қолданылатын тиімді тәсіл22-24 ... ... ... тізімі 27-28
Түсінік ... ... ... ... ... іске ... ... маңызды күшке айналып отырғандықтан, оны нәтижелі оқытудың тиімді жолдары жүзеге асырыла бастады. Әдебиетті оқытудың сапасын арттырудың жаңа әдістемелік жүйесі отандық және ... ... ... сараланып, дәйектелген жаңа бағыттармен байытылуда. Демек, оқыту үрдісі жаңа педагогикалық парадигманы ... ала ... ... ... білім беру жүйесін дамытудың нәтижесінде жүзеге асады. Бүгінде көркем туындыны саналы түрде оқуға деген қызығушылықтың төмендеуі зерттеуші ... мен ... ... ... ... толғандыруда. Әдебиет мұғалімнің терең білімді болып, педагогикалық және әдістемелік шеберлікті жетік меңгеріп, көркем туындыны шығармашылық шабытпен оқыта білуі - ... ... ... ... орай, зерттеу жұмысында әдебиет сабағындағы қолданылатын әдіс ... ... ... назарға алынып қарастырылады.
,-деп көрсетеді И.А. Қайыров.
Бүгінде әлемдік деңгейде оқытудың тиімді жолдары мен әдіс-тәсілдерін іздестіру жұмыстары кең көлемде ... ... ... құрай отырып, динамикалық қозғалыста болатын өміршең ғылым. Ол үнемі уақыт сұранысына, заман талабына сай ... ... ... ... ... әдіс ... шығу ... мен ғалымдар тарапынан берілген түрлі пікірлер сараланып, қазіргі таңда қолданысқа ие ... ... және ... сипатта көрініс табады.
Зерттеу мақсаты: әдебиет сабағында қолданысқа ие тиімді жаңа әдіс-тәсілдерді қарастыру.
Зерттеу нысаны: жаңа әдіс-тәсілдерді меңгеру
Зерттеу пәні: әдебиет ... жаңа әдіс - ... ... ... : жұмыс барысында қарастырылған әдіс - тәсілдердің теориялық және практикалық сипатын меңгеріп, оның жүзеге асуында кәсіби құзырлық пен әдістемелік ... ... онда ... ... шығармашылық тұлға қалыптастыруда өзінің оң сипатын берер еді.
Міндеттері:
* Отандық және шетелдік әдістемелік еңбектердегі пікірлерге ... ... ... ... әдіс-тәсілдерінің қалыптасу тарихына шолу жасау
* Әдебиет сабағында қолданылып жүрген әдіс-тәсілдерді теориялық және практикалық тұрғыда қарастыру
* Тиімді ... ... ... ...
* Талдау;
* Жинақтау;
* Эксперимент;т.б.
Зерттеудің практикалық маңызы: зерттеу жұмысында қарастырылған әдіс-тәсілдерімен болашақ әдебиет пәні оқытушылары танысып, қолдана алады.
Зерттеу жұмысының теориялық ... ... ... ... ие жаңа әдіс - ... мен ... кеткен әдіс-тәсілдердің нәтижелілігі мен тиімділігі жағынан салыстыру.
Курстық жұмыстың құрылымы:
Жұмыс түсінік хаттан, негізгі және ... ... ... мен ... әдебиеттер тізімінен тұрады. Негізгі бөлімде оқытудың әдіс - тәсілдері туралы түрлі пікірлерге шолу жасалып, ... ... ... әдебиет сабағында қолданысқа ие жаңа әдіс-тәсілдер қарастырылады. Тәжірибелік бөлімде ... ... ... ... мен ... ... табады. Жұмысты қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттер тізімі аяқтайды.
І Негізгі бөлім
+ ұғымының қалыптасу тарихы
-әдіс грек тілінде , ... ... ... Ал әдіс дегеніміз- белгілі белгілі бір мақсатқа жетудің, нақты ... ... ... ... ... ... ... пәнді оқытудың әдіс-тәсілдеріне мән беріліп, әдістеме ғылымның маңызы арта түсті.
... ... ... ... үшін ... ... оны оқып ... жолдарына ерекше мән берген А. Байтұрсынов : -деген көрегендікпен айтқан пікірінің мәні бүгінде құнды. 1930 жылы Ш. Әлжанұлы атты ... ... бар ... оңай түрде оқушыларға түсіндіре алмаса, ол білімнен пайда аз. Олай болса тетіктің көбі методта, метод-мұғалімнің ... ... ... ... , -деп ...
дей ... ... тәжірибе, жаңа материалды баяндау білім алудағы ең пәрменді әдістер деп санайды. Әлихан Бөкейханұлы кітаптың білім алудағы ... ... ... ... ,- ... ... ... әдістері және оларды жіктеу мәселесі. Әдістер белгілі бір ... ... ... ... ... 20-30 жылдарында Б.Е.Райков, К.П.Ягодовский түсіндіру, тәжірибелік, зерттеу, зертханалық әдістерін жетілдірді.
Оқушылар сөзден, кітаптан, көрнекіліктен, тәжірибелік жұмыстардан білім ... ... ... 20-30 жылдарда Н.М.Верзилин, Е.Я. Голант сөздік, тәжірибелік, көрнекілік әдістерін ... ... ... ... арқылы білім алу мүмкіндігі бар.
М.А.Данилов (1899-1973), Б.П.Есипов (1899-1967) дидактикалық мақсатқа жету үшін қолданылатын ... ... ... білім алу, іскерлік және дағдыларды қалыптастыру, білімді қолдану, шығармашылық іс-әрекет, бекіту, білім, іскерлік, дағдыларды тексеру. Аталған авторлардың пікірлері бойынша ... ... - ... ... жету үшін оқушылардың іс-әрекетін реттеп, ұйымдастыру тәсілдері. Бұл саралауда әдістер оқытудың алдында ... ... ... М.Н.Скаткин оқыту әдістерін оқушылардың танымдық жұмыстарының түріне қарай ... ... ... ... жұмысының, өз бетімен білім алудың жолдарын көрсетед
Көрнекті әдіскер-ғалым еңбегінде В.Голубков әдебиет сабағындағы негізгі үш ... ... ... 1. ... ... 2. Баяндау әдісі. 3. Өздік жұмыстарының әдісі. Осы негізгі әдістерді көрсете отырып, автор әрқайсысын жіктеп ... М.Н. ... : ,-деп ... пікір білдіреді.
Оқушылардың шығармашылық қабілетіне қарай И.Я. Лернер мен М.Н. ... ... 5 ... ... ... жүйелеп ұсынады. [1;36]
* Түсіндірмелі - иллюстративті әдіс.
* Репродуктивті әдіс.
* Проблемалы- ... ... ... ... ... ізденушілік әдіс.
* Зерттеу әдісі.
Ю.К. Бабанский әдістерді ... ... ...
1) ... ... ... 2) Осы ... ынталандыру, қызықтыру; 3) Оқу-танымдық әрекеттің тиімділігін тексеру, бақылау.
Әдіскер ғалымдар М.Г. Качурин, В.Ц. Маранцман, Г.Н. ... тағы ... ... ... отырып, әдебиетті оқытуда өздерінің тиімді әдіс-тәсілдерін жүйелеп көрсетеді: 1) көркемдік интерпретация әдісі; 2) шығармашылық ... ... ... ... 3) ... ... жаңа ақпарат алуға қызығушылығын туғызу т.б.
еңбегіңде әдіскер-зерттеуші А.Көшімбаев әдебиетті оқытуда қолданылатын әдіс-тәсілдерді осы негізге сүйене ... ... ... ... оқытудың әдіс-амалдарын түрлендіре отырып өткізу мұғалімнің іс-шеберлігіне байланысты екені айтылады. ... ... ... ... ... мен ... әрекетінің тәсілдері. Зерттеуші ғалым Т.С. Сабыров: -деп ... ... ... ... ... ... нақты міндетті шешуге бағытталған әрекет екенін көреміз.
ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері, әдіскер ұстаз Қ.Бітібаева академик академик Ю.Н. Бабанскийдің ... ... 3 ... ... ... әр ... бірнеше оқыту әдістерінен тиімділігін ашып, басшылыққа алады. Әдебиетті оны ... ... ... ... ... дәлелді көрсетеді. А. Байтұрсынұлы: ,-деп текке айтпаса керек. Жалпы білім беру саласында қолданылып келе жатқан педагогикалық оқыту әдістері баршылық. Талдау- ... ... ... т.б. ... ... - проблемалық, зерттеу, іздестіру, жоспарлау, дәлелдеу, мәселе қою, шешу, т.б.
+ Оқытудың ... ... ... және ... әдістері - оқытудың мақсат-міндеттеріне сай оның мазмұнын оқушыларға меңгертуде мұғалім мен оқушылардың қолданатын амал-тәсілдері мен құралдарының жиынтығы болып ... ... ... әдістерінің көмегімен оқушыларға білім беріп, олардың тәжірибелік әрекетін ұйымдастыруда өзінің іс-әрекетін оқушылардың таным әрекетіне басшылық етумен байланыстырады.
Мұғалім ... ... ... ... әдістеріне қатысты амал-тәсілдерімен қатар оның құралдарын да пайдаланады.
Әдебиет сабағында қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... иллюстрация және демонстрация.
Оқыту үрдісінде ең көп тараған дәстүрлі әдіс - сөздік ... ... ... ... ... Бұл әдіс ... ... басқа әдістерге қарағанда жетекші роль атқарады.
Көрнекілік әдістер оқу материалын оқушылардың ... ... ... түсінулеріне мүмкіңдік береді.
Бұған демонстрация, иллюстрация тәсілдері жатады.
Тәжірибелік әдістердің ішінде ең көп қолданылатыны -- ... ... ... ... ... мен ... ... пысықтап, тиянақты меңгеру жаттығу арқылы орындалады.
Ауызша жаттығу оқушының оқу материалын ауызекі баяңдауға дағдылану мақсатын көздейді.
Қабілеті әр ... ... ... мұндай белгілері мен атауларын бірден меңгеріп кетуі мүмкін емес,тек оның негізгі, қажеттілерін(анықтама, ережесін) есте сақтауы мүмкін.
Қолданылатын көрнекіліктер оқушылардың ... ... ... ... ... ... саналы меңгертуге ықпал жасайды. Оқушылардың білім сапасының көп жағдайларда төмен болуы, осындай түрлі ойлау әрекеттеріне бейімделмеуден, дағды ... деп ... ... 134]
Бүгінгі таңда әрбір жаңашыл ұстаз үшін, оқу және жазу арқылы сын тұрғысынан ойлау әдісі кез келген ... ... әрі ... Бұл ... ... ... ... отырып, ұстаздың тығырыққа тірелетін сәттерінен арылтады. Сұрақ қою, ой шақыру, білім көпірі, бес жолды ... ... ... ... ... ... білгім келеді, Венн диаграммасы, пікірталас , болжау, Автор орындығы , топтастыру, т.б, стратегияларын қолдану оқушылардың ... ... ... ... сөзсіз. Сонымен қатар бұл стратегиялар оқушының қөзқарасын, түсінігін дамыта түседі, жалықтырмайды.
Қорыта келе осы әдіс-тәсілдерді қолдану нәтижесі:
:: Оқушы ... ... ... ... ... қызығушылық қалыптастыруға;
:: Белсенді сөздік қорын, ауызша және жазбаша тілін ... ... даяр болу және оны ... ... - ... ... танымдық, өзін- өзі бекіту қажеттіліктерін қанағаттандыруға ықпал етеді.
Ойын - оқыту әдісі
Оқыту мақсатында қолданылатын ... ... көп. Ойын - ... алу үшін ... ... Ол ... ... дейінгі балалардың іс-әрекетінің негізгі түрі, ал оқушылар мен ересектер ойынды сабақтан және жұмыстан қолы бос кездерінде ойнайды. Бірақ оқуда да, ... де ойын ... ... ... Ойын ... ... ... бар. Солардың бірін алғаш рет жасаған Ф.Врубель. Ол ойын арқылы бала өзін-өзі көрсеткісі ... ... ... ... кейін демалу теориясын, Г.Спенсер ойын арқылы денедегі артық энергияны шығару, К.Крус тіршілік үшін күреске әзірлеу ойындарының, С.Л.Рубинштейн ... ... ... ... ... Ойын ... қазіргі көзқарастар оның көптеген қызметін анықтап отыр. Ол баланың қажеттіліктерін, қызығушылықтарын қанағаттандырып, оның өмірге бейімделуін жеңілдетеді (Д.Б.Эльконин), ... ... ... Ойын ... бала ... ... тәрбиеленеді, қоғамды құрметтеуге үйренеді, ынтымақтасып жұмыс істеуге дағдыланып, ұтылуға емес, ұтуға тырысады. Оқушылар ертегілерді, аңыздарды, әдеби шығармаларды, өмірден алынған ... ... ... ... ... түрлі рөлдерде ойнайды.
Симулятивтік ойындар кезінде оқушылар өз бетімен күрделі мәселелерді шешеді. Бұл ... ... рет ... училищелерде кескілескен шайқастарды бейнелеу үшін қолданылған. XX ғасырдың 60 жылдарының басында көптеген елдердің білім беру ұйымдарында ... ... ... ... ... арқылы бала түрлі оқиғаларға қатысып, еңбек, отбасылық, қоғамдық қатынастарға енуге әзірленеді. Енді отбасындағы өмірді ... ... ... ... үзінділер келтірейік.
Ғалымдар зерттеуі іскерлік ойындардың оқушылардың оқу үлгеріміне жақсы әсер ететін дәлелдеп отыр. Іскерлік ойындар оқытудың тиімді, үнемді, негізгі ... ... Олар ... ... жасамай оқытуға мүмкіндік береді, оқушының оқиғаны терең толғаныстармен түсінуіне себепші болады.
Алайда, оқыту әдісін таңдау - күрделі процестің бірі. Кейбір әдістерді ... ... ... ... жол бермеу керек. Әр тақырып оқытудың ерекше тәсілдері мен жолдарын талап етеді. Соңдықтан, оқытуда әр ... ... ... қажет.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатына, оқу материалының мазмұны мен көлеміне, ... ... ... ... ... ... мен оқу ... ұдайы толықтырып отыруды мұғалім өзі белгілеп, өзі таңдап ... ... және ... ... ... ... ... болатын сабақ мақсатының айқындығы. Себебі оқу материалын баяндауда негізгі идеясын немесе оқушылардың іс-әрекетін анықтап ... ... ... жету ... ... ... мен диалог өзінің танымдық әлеуметімен ерекшеленеді . Диалог барысында балаларға баламалы мүмкіндіктер беріліп, басқа адамның көзқарасын өзінің ... ... ... ... ... ... ... ұсынылады. Бұл- мұғалімдердің көпшілігінің түсінігі бойынша , диалог пен ... ... ... ... арасындағы айырмашылықты логикалық және ұтымды дәлел ретінде қолданылатын > элементі[12; ... ... ... ... жаңа ... ... - оқу-тәрбие жұмыстарының алдында тұрған міндеттерді дұрыс ... үшін ... мен ... ... жұмыс істеу үшін қолданатын тәсілдері. Әдіс арқылы мақсатқа жету үшін істелетін жұмыстар ретке ... ... ... ... қызығушылық туғызып, оқушының ақыл-ойын дамытады, ізденуге, жаңа білімді түсінуге ықпал етеді. ... ең ... ... - ... танымдық жұмыстары. Оқыту әдістері ең анық фактілерді білуді қамтамасыз етеді, ... мен ... ... ... - ... ... элементі. Жоспарды хабарлау, оқушылардың зейінін сабаққа аудару, оқушылардың мұғалім көрсеткен іс-қимылдарды ... ... ... ... ... Тәсіл оқу материалын түсінуге үлес қосады.
Оқыту тәсілдерінің түрлері:
:: ой, ... ес, ... ... ... ... ... жағдаят тудыруға көмектесетін тәсілдер;
:: оқушылардың сезімдеріне әсер ... ... жеке ... арасындағы қарым-қатынасты басқару
тәсілдері.
Сонымен тәсілдер оқыту әдістерінің құрамына кіреді, әдістің
жүзеге асуына ... ... ... ... - ... ... дамыту, тәрбиелеу, ұйымдастыру.
Репродуктивтік әдіс арқылы оқушы "дайын" білімдерді есінде ... ... ... ... ... оның ... белсен ділігі төмен болады.
Эвристикалық әдіс арқылы ақыл-ой жұмысы күшейеді, оқушы білімді өзінің ... ... ... ... Бұл әдіс ... мектептерге де таралған. Бірақ сабақты тұрақты түрде мәселелік, эвристикалық, зерттеу әдістерімен ... ... ... ... ... ... ... әдістерін топтады. Ол іс-әрекет 3 бөліктен: ұйымдастыру, ынталандыру, бақылаудан ... атап ... ... ... ... ұйымдастыру, ынталандыру, бақылау әдістері деп бөледі.
М.И.Махмутов оқыту ... ... ... оқу ... ... ... әдістері: а) ақпарат беру әдісі, ә) түсіндіру әдісі, б) ынталандыру әдісі, в) тәжірибелік әдіс.
Бинарлық әдістер бір-бірімен тығыз ... ... мен ... тәсілдерін (хабарлау, міндеттер қою, мұғалімнің тапсырма беруі, оқушылардың тыңдауы, ... ... ... ... ... ... т.б.) ... талап етеді. Мысалы, мұғалім оқушыларға фактілер мен ережелерді хабарлайды, заттарды көрсетеді, фактілердің мәнін түсіндіреді, оларға сұрақтар ... Егер оны ... ... ... ... ... ... фактілерді талдау, салыстыру, хабарлау, т.б басым болса, онда оқыту ... ... деп ... ... Егер ... тәсіл - ақпараттарды, фактілерді ұсынумен шектелсе, (мысалы: мұғалім оқушыларға ережелерді жаттауды ... ... ... мәнін түсіндірмей, оны жаттау тәсілін айтады), онда оқыту әдісі ... ... ... оны жай ғана ... ... деп ... Осыған сәйкес бірінші жағдайда оқушылар заттарды бақылап, фактілерді есінде сақтайды, ... ... ... және ой ... өткізеді, ақпараттық сұрақтарға жауап іздейді. Бұл жерде оқу әдісі репродуктивтік, дәлірек айтсақ жаңа ережені оқушылар дайын ... ... ... ... ... ... ... Егер оқыту әдісі хабарлау әдісі болса, оқудың негізгі тәсілі жаттау, оқушылардың үлгі бойынша ... ... ... оқу ... ... ... ... деп атаймыз.[17;48 б]
Сондықтан оқушының кітаппен жұмысы оқу әрекетінің тәсілі болып табылады. Егерде оқушы мәтінді ... ... өз ... айтса, онда кітаппен жұмыс оқу әдісі болып табылады. Егер монологтық баяндау әдісі қолданылса, онда мұғалім әңгімелейді, ... ... ... ережелерін, фактілерін хабарлап оқиғаларды суреттейді, іс-әрекеттің үлгілерін көрсетеді және ... ... ... ... ... ... ... деңгей (оқушылардың белсенділігі) едәуір көтеріледі, эвристикалық әңгімелерге танымдық (логикалық) есептер және проблемалық тапсырмалар қосылады. Оқушылар мұғалімнің ... ... ... ... ... ... өз ... жұмыс істейді. Зерттеу әдісін қолданғанда мұғалім оқушыларға тәжірибелік сипаттағы ... ... ... қосымша ақпарат, фактілерді жинап оларды өз бетімен талдау және қортындылау, өз ойын дәлелдеуге керекті ... ... т.б) ... ... оларды өз бетімен орындайды, бірақ бұдан мұғалімнің басшылығы керек емес ... сөз ... - оқу ... ауызша баяндау. А. Байтұрсынов "Сөзден әдемілеп әңгіме шығару өнері үй салу өнеріне ұқсас" дейді. Сөз өнерінің ... ... ... ... ... ... ... көркемділігіне, тіл тазалығына байланысты екенін дәлелдеп, алмастыру, кейіптеу, бейнелеу (ұқсату), әсірелеу тәсілдерінің мәнін ... ... ... ... ... әңгіме, түсіндіру әдістеріне ерекше мән беріп, тұрмыс-салтқа, әдет-ғұрыпқа байланысты тақырыптарды әсерлі баяндаудың ... ... ... Ол ... ... ... ... әдеттендіру керек", - дейді. Сөйтіп, оқытушы көркемдеп оқытудың жаңаша ... ... ... соны ... ... етеді. "Балалар дұрыс оқи алмай, қиналған жерде ... өзі ... ... ... - ... ... ... барлық сатыларында қолданылып, әңгіменің сипаты, көлемі, ұзақтығы өзгереді. Әңгіме арқылы жаңа ... ... үшін оған ... ... ... ... ... оқушылардың адамгершілігіне әсер етуі;
:: әңгімеде дәлелді және ғылыми фактілердің болуы;
:: ой пікірдің дұрыстығын дәлелдейтін ... және ... ... фактілердің жеткіліктілігі;
:: әңгіменің жүйелілігі болуы керек;
:: әңгіменің әсерлілігі;
:: тілінің қарапайымдылығы және ... ... ... ... ... ... ... - жеке ұғым, құбылыстарды, құралдар, көрнекі құралдардың жұмыс істеу әдіс-тәсілдерін ауызша баяндау. Мысалы, шет тілі сабағында жаңа ... өтер ... ... жаңа ... ... ... ... оқушыларға таныс емес құралдарды немесе басқа көрнекі құралдарды сабаққа алып келіп, жаңа материалды түсіндірмес бұрын ... ... ... ... жаңа ... ... жиі ... бірақ бекіту кезінде оқушылар білімді дұрыс меңгермегенде де қолданылады.
Түсіндіру әдісіне қойылатын талаптар:
:: сұрақтарды дәл және аңық ... ... ... ... ... ... ... қатар қою, ұқсату, жарқын мысалдар қолдану;
:: жүйелілік.
Түсіндіру - ... ... ... әр жастағы балалар тобымен жұмыста кең қолданылады. Бірақ орта және жоғары сатыларда оқу материалының күрделеніп, ... ... ... мүмкіндіктері өскенде бұл әдіс кіші жастағы оқушылармен жұмысқа ... ... ... - ... ... ... мұғалім оқушыларға мұқият ойластырылған сұрақтарды жүйелі қою арқылы олардың жаңа оқу материалын меңгеруіне жағдай жасап, бұрын оқылған материалдарды ... ... ... ... - ... ... ескі түрі, оны Сократ шебер түрде қолданған, сондықтан әңгімелесу әдісін Сократ әдісі деп атайды.
Оқу материалының ... ... ... ... қызметіне қарай дидактикалық процестегі әңгімелесу әдісінің көптеген түрлері бар. ... ... ... ... ... әңгіме, жаңа білімді қалыптастыру (сократ, эвристикалық), жинақтаушы, жүйелеуші және бекітуші әңгімелер арқылы оқушылардың іс-әрекеттің жаңа түріне, жаңа білімді тануға дайындық ... ... ... ... жаңа ... ... ... қатыстырып, оны білім алу әдістеріне, мұғалім қойған сұрақтарға өз бетімен жауап ... ... ... ... барысында мұғалім оқушылардың білімі мен тәжірибесіне сүйеніп, олардың жаңа білімді түсінуін, қорытынды жасауын жеңілдетеді. Бірлескен іс-әрекет арқылы ... ... ... ойланып жаңа білім алады.
Білімді жинақтайтын, бекітетін әңгіме оқушылардан теориялық білімдерін, оны қолдану тәсілдерін жүйелеуге бағытталған. Оқушы өз білімін жаңа оқу және ... ... ... ... барысында мұғалім сұрақты бір оқушыға (жеке әңгімелесу) немесе барлық сынып оқушыларына (жаппай) қояды. Әңгімелесудің бір түрі - ... ... Оны ... оқушылардың жеке топтарымен өткізуге болады, әсіресе жоғары сынып оқушылары өз пікірлерін айтып, сұрақтар қойып, мұғалім ұсынған тақырыпты ... ... ... көп ... ... ... ... байланысты.
Әңгімелесу әдісінің артықшылықтары:
:: ес пен тілді дамытуы;
:: оқушылардың оқу-танымдық қызметін белсенді етуі;
:: ... ... ... ... ... ... ... үлкен тәрбиелік күші бар.
Әңгімелесу әдісінің кемшілігі:
:: уақыттың көп кетуі;
:: қауіп элементі бар ... ... ... ... ... оны ... ... естіп, есінде сақтап қалады.
Оқу пікірталастары оқытудың сөздік әдістерінің ішінде елеулі орын ... Оның ... ... ең ... ... - ... ... ынталандыру, оқушыларды қандай да мәселе бойынша түрлі ғылыми ... ... ... ... ... ... жеке тұлғанық және өзінің көзқарастарының негіздерін түсінуге ... ... ... ... үшін ... ... ... мәселе бойынша кем дегенде екі ңарама-қарсы көзқарас болу керек. Білімсіз ... ... ... ... ... ... ... Оқу пікірсайыстары оқушылардың өз ойларын анық және дәл ... ... ... ... ... құрастыра білуін талап етіп, оларды ойлауға, өз пікірінің дұрыстығын дәлелдеуге, ой жарыстыруға үйретеді. Мұғалім сөз мәнерінің үлгісі болып, оқушылардың ... ... оған ... ... ... енгізіп, өз пікірінің ақиқаттығына таласпай, соңғы сөзді айтуға құқығы бар екендігін оқушылардың естеріне салуы қажет.
Оқу пікірталасы негізгі мектептің жоғары сыныптарында, ... орта ... ... ... ... өткізілген пікірсайыс балаларға білім және тәрбие береді, мәселені терең түсінуге, өз пікірін қорғауға, ... ... ... ... және ... ... - ... маңызды әдісі. Бастауыш сыныптарда кітаппен жұмыс сабақта мұғалім басшылығымен жүзеге асады. Одан әрі оқушылар кітаппен жұмыс істеуге өздері ... ... ... өз ... ... ... ... бар. Олар:
:: конспектілеу - кітаптың ... ... ... ... ... және ... ... жасау. Жоспар құру үшін мәтінді оқып болған соң оны бөліктерге бөліп, әр ... атау беру ... ... - ... ... ойларын қысқа баяндау;
:: цитаталау - мәтінді ... сөз ... ... ... автор, кітап (жұмыс) аты, баспасы, шьққан жылы, ... ... ... -- ... ... мағынасын жоғалтпай мазмұнды қысқа баяндау;
:: рецензиялау - оқу материалы туралы өз ойын ... ... ... жазу - ... кітап, т.б. мағлұмат көзі туралы мәлімет. Анықтамалар статистикалық, библиографиялық (өмірбаяндық, терминологиялық, географиялық, т.б) түрде болады;
:: формалдық-логикалық модель - ... ... ... ... - ... ... ... негізі ұғымдарды ретке келтіру.[16,20]
Кітаппен жұмыс істеу тәсілдерін меңгеруде бастауыш мектепте қолданылатын, көп уақыт алатын статикалық оқу ... рөл ... ... ... мақсаты мәтінді түсіндіру, оқушыларға мәтінді толық меңгерту, оған мәтіннің негізгі идеясын ұқтыру. Жаңа ақпаратты түсінудің құнды әдісі - ... ... ... қолдану үшін оқушылардың өз бетімен жұмыс істеу ... ... ... ... кітаптар мен журналдарды сыни тұрғыдан оқуының да үлкен маңызы бар. Идеялардың матрицасы - ... ... ... ... ... мен құбылыстарға салыстырмалы сипаттама беру.
Көрнекілік әдісі. Әл-Фараби "Оқытудың негізгі әдісі - ... деп, оның ... ... ... ... есте ... ұсынады. Оқу материалын меңгеру көп жағдайда оқыту процесінде қолданылатын көрнекі құралдарға және техникалық құралдарға байланысты.
Көрнекілік әдісі оқытудың сөздік және ... ... ... ... ... және ... ... оқушыларды таныстырранда олардың сезім мүшелеріне әсер етіп, алуан түрлі сурет, көшірме, сызба арқылы құбылыс, процесс, объектілердің символдық бейнелерін немесе ... ... ... қабылдайды. Қазіргі мектепте осы мақсатпен экрандық және техникалық құралдар кең ... ... ... ... ... екі ... ... бөлуге болады: иллюстрация және демонстрация.
Иллюстрация әдісі арқылы оқушыларға иллюстрациялық құралдар - атап айтсақ: плакат, кесте, картина, карта, ... ... ... ... ... ... заттар мен құбылыстар тәжірибе жасау арқылы немесе техникалық құралдардан, кино-фильмдерден, диафильмдерден көрсетіледі.
Оқу ... жаңа ... ... енгізу (теледидар, видеомагнитофондар) оқытудың көрнекілік әдісінің мүмкіндіктерін кеңейтеді. Қазіргі уақытта көрнекі құралдың жаңа түрі - жеке тұлғалар ... ... ... ... бөлініп, мектептерде электронды-есептегіш техникасы кабинеттерін құру міндеті ... оқу ... ... бір ... және ... ... ... беретін компьютерлерді енгізу міндеті де қолға алынуда. Олар оқушыларға бұрын оқулық мәтінінен меңгерілген көптеген ... ... ... түрде көруге мүмкіндік береді. Компьютерлер, көрнекілік әдістерінің оқыту процесіндегі мүмкіндіктерін елеулі түрде ... ... ... ... ... оқушылардың жасына сәйкестігі;
:: көрнекілікті сабақтың керек сәтінде қолдану;
:: ... ... ... оқушылардың көруі;
:: иллюстрацияның ең бастысын, мәндісін нақты ... ... ... кезінде берілетін түсініктерді мұқият ойластыру;
:: демонстрацияланатын көрнекіліктің оқу материалы мазмұнымен сәйкес келуі;
:: ... ... мен ... ... ... ... ... оқушыларды таныстыру.
Оқытудың тәжірибелік әдістері арқылы оқушылар тәжірибелік қызметпен айналысып, тәжірибелік іскерліктері мен дағдыларын қалыптастырады. Тәжірибелік әдістер: жаттығулар, зертханалық және ... ... ... ... және тәжірибелік іс-әрекет меңгеріледі. Ол барлық пәндерді оқуда, оқу процесінің түрлі кезеңдерінде қолданылады. Оның ... ... оқу ... ... ... оқу ... ... жасына байланысты. Жаттығу сипатына қарай ауызша, жазбаша, графикалық және ... деп ... өз ... ... істей білу деңгейіне қарай жаттығулар бірнеше түрге бөлінеді:
:: ... ... еске ... оны ... ... ... білімді жаңа жағдайда қолданып жаттығу.
Егер оқушы іс-қимылдарды ауызша айтса, онда оны түсіндіру арқылы ... деп ... ... ... ... ... ... оқушылардың іс-әрекетіне түзетулер енгізеді.
Жаттығулардың ерекшеліктері:
Ауызша жаттығулар логикалық ойды, есті, тілді оқушылардың ... ... ... ... Бұл әдіс ... оқушылар ақпараттарды меңгереді. Оны басқаша ақпараттық-рецепция (қабылдау) әдісі деп ... Осы әдіс ... ... ... ... ... ... құралдармен түсіндіреді, ал оқушылар ақпараттарды түсініп, естерінде сақтайды.
Ақпараттар әңгіме, дәріс, түсіндіру, кітап, қосымша құралдар, ... ... ... ... Мұғалім - есептер шығарады, теоремаларды дәлелдейді, жоспар құруға ... ... - ... ... ... ... ... қарайды, заттармен жұмыс істейді, оқиды, бақылайды, жаңа оқу материалдарын бұрынғы білімдеріне ... әдіс ... ... ... тәжірибені аз уақыт ішінде беруге болады. Оның пайдасы ғасырлар бойы ... және көп ... ... әдіс бастауыш мектептерде кең тараған. Ол арқылы білім "дайын" күйінде беріледі. ... ... ... көмектеседі, оны оқушылар түсініп, естерінде қалдырады. Бұл әдісті шектен тыс қолдануға болмайды.
Репродуктивтік әдіс. Бұл әдіс арқылы мұғалім оқушының іскерлігін және ... ... ... ... өзі ... ... үйреткен іскерлік дағдыларын оқушыларға қайталатады. Оқушылар мұғалімнің есебіне ұқсас ... ... тіл ... үлгі ... жіктейді, септейді, жоспар құрып, мұғалімнің нұсқауымен станоктармен жұмыс істеп, химиядан, физикадан тәжірибе жасайды.
Репродуктивтік әдіс мұғалімнен ұйымдастырушылық қабілетті талап ... ... ... ... ... ... арқыл ы жаңа оқу материалын түсіндіреді, ал оқушыл ар оларды тапсырмаларды орындау үшін қолданады.
Оқушыларға берілетін нұсқаулар жетілдіріліп, жауаптары бар бағдарламаланған ... ... ... ... ... ... ... істеуді айтумен қатар, жұмыс істеуге керек сызбалар, кинодан үзінділер көрсетіледі.
Білімнің көлемі көп болғанда ... әдіс ... ... ... ... ... ... Алгоритм - оқушыға зат не құбылысты толық білуге көмектесетін бағыт беретін іс-әрекеттердің жүйесі. Оқушыларға конспектілеудің, салыстырудың, есеп ... ... ... ... ... операциялары бар дағдыларды қалыптастыруға пайдалы, себебі күрделі іс-әрекеттен оның жеке операциялары бөлінеді.
Репродуктивтік әдіс бағдарламалық ... ... ... Ол ... ... ... атқарылады. Оқушылар өз бетімен меңгере алмайтынын, олар үшін мүлдем жаңа тақырыптарды репродуктивтік әдіспен беру керек.
Аталған ... ... тыс ... ... әкеліп, оқушының шығармашылығын, ақыл-ойын дамытпайды. Себебі репродуктивтік әдісті қолданғанда оқушылар үлгі, нұсқау бойынша жұмыс істейді.
Мәселелік әдісті қолданғанда оқушылар орындайтын ... ... ... ... ... ... оқушылары мәселелік міндеттерді өз бетімен шеше алмайды, ... ... ... ... шешу ... ... мәселені толықтай өзі шешеді. Оқушылар мәселені шешпесе де, ... ... шешу ... көреді. Мәселелік әдістің орта және жоғары сыныптарда пайдасы көп. "Токты күшейту және ... ... ... ... және ... үшін не ... ... - деген сұрақтар мәселелік сұрақтар.
Қиын жағдаят мәселені шешуге керекті білімдерді, ақыл-ой жұмысына ... ... ... ... ... Оны ... өз беттерімен немесе мұғалім көмегімен шешеді.
Мәселелік жағдаятты тудырудағы мақсат - ... ... ... оқу материалдарын меңгерту, баланың ақыл-ойын жұмыс істету. Мәселелік жағдаят сұрақтар қою, болжам айту, дәлелденбеген пікірлерді талдату арқылы ... ... ... ... ... ... жасалады. Оқушылар шығармашылықпен жұмыс істеп, білімдерін емін-еркін естеріне түсіреді. Мәселелік әдіс оқушыларды тапқырлыққа, қарама-қайшылықтарды түсінуге, болжамдар айтуға, ... ... ... ... ... ... ... эвристикалық әдіс. Оқушыға мәселені өз бетімен шешуге үйрету үшін, оған ... ... ... беру ... ... ... құжаттар көрсетіп, оларға сұрақ қоюды ұсынады, фактілерден қорытынды шығартады, ... ... ... әдіс ... ... ... ... алдын ала мәселені шешуге алып келетін, оқушылардың білімдерін еске ... ... ... [19, ... ... үшін ... ... мәселелік сипатта болады. Оқушылар ізденеді, шығармашылықтарын көрсетеді. Оқушылар жеке мәселелік сұрақтарды шешсе, онда ішінара - ізденіс әдісінің қолданылғаны. ... ... ... оның қай жерлерін оқушылар зерттеу арқылы орындайтынын белгілейді.
Зерттеу әдісі шығармашылық жұмыс тәжірибесін жақсы үйрену үшін қолданылады. Зерттеу әдісі ... ... ... ... ... ... әдістерімен жұмыс істеп үйреніп, жаңа мәселелерді шешу тәжірибесін жинақтайды.
Зерттеу жұмыстары сабақта, үйде орындалып, бір ... бір айда ... ... ... ... ... мұғалімі "Қазақстан жазушыларының нарық кезінде жазған шығармалары" - деген тақырыпта тапсырма береді. Оқушылар ... ... өз ... орындайды. Әр пәннен жылына бір рет тапсырма берген жақсы. Бір оқу жылы ... ... ... ... ... беру тиімсіз. Зерттеу жұмысының түрлері: бақылау, баяндамалар оқу, процестерді жетілдіру туралы ұсыныстар айту, ғылыми-көпшілік әдебиеттерді талдау, т.б.
ІХ-Х сынып оқушыларын әдебиетті ... ... ... конспектілеуге, картотекалар жасауға, жоспар жасауға, материал жинауға, оның жоспарын жасауға, құрастыруға, баяндауға үйрету керек.
Дедуктивтік әдіс ... ... ... формулаларды, заңдарды түсіндіріп, оны оқушы меңгереді. Аталған әдіс оқу ... тез ... ... ... ойлауды дамытады. Оны теориялық материалдарды оқуға, есептер шығаруда қолданған дұрыс.
Эвклидтің элементарлық геометриясы дедуктивтік ... ... ... ... ... ... ... ескеру керек. Егер олар кейбір ұғымдарды, теорияларды білсе, онда мұғалім оларды жеке зат және ... ... үшін ... ... ... ... өзі ... қорытындыларды, ережелерді, ғылыми заңдарды бақылау жүргізгенде, тәжірибе жасағанда, жаттығу жазғанда қолданады. Мысалы, теңіз кемелерінің қанша тонна жүк көтеретінін білу үшін ... заңы ... ... ... ... ... грамматикалық ережелер қолданылады.
Индуктивтік әдіс. Индукция - латын сөзі. Оқушыларды белгілі бір қорытындыларға әкелу. ... ... жеке ... құбылыстар түсіндіріледі, фактілерден қорытындылар шығартады. Индукция әдісі дедукциямен бірге қолданылады.
Осы екі әдіс арқылы ой-тұжырымдарын жасау - оқытудың логикалық ... ... ... Оқу ... ... логикасы бағдарламасы индукция әдісін қолдануды талап етеді. Индукция әдісі бастауыш ... жиі ... ... Бұл ... ... ... жеке құбылыстарға қызығады. Олардың кейбір белгілерін анықтап, талдап, қорытындылар жасайды. Осылайша жасалған ұғымдарын сөз арқылы айтады. Осы кезден бастап ... ... ... бастайды.
Импрессивтік әдістер. Импрессия (латын сөзі, әсер, толғаныс, сезім) әдісі арқылы балалар мен жастар ... ... ... және оның ... ... ... алып, оны талдап, шығарманық негізгі идеясын айтады.
Оқушы шығарманың ... ... оның ... мінез-құлқымен, жүріс-тұрысымен салыстырады, өзінің сөзі мен ісіне ойлана қарай бастайды.
Осы әдісті әдеби шығармаларды, сахналық ... ... ... өнері, саз өнері шығармаларын және адамның мінез-құлқын талдау үшін қолдануға болады. Бұл әдісің тиімділігі ең алдымен шығармаларды іріктеуге, мұғалімнің ... ... ... ... өз ойын ... ... алуына байланысты.
Экспрессивтік әдістер. Экспрессия (латын сөзі, бейнелеу) әдісі ... ... ... оқушылар нақты құндылықтар жасап, өздерін танытады. Оның жақсы мысалы оқушылардың сахналық қойылымдарда түрлі рөлдерде ойнауы, сценарий жазулары, режиссер, ұйымдастырушы ... ... ... ... ... қоюы.
Мұғалім экспрессивтік әдіс арқылы топқа және жеке оқушыларға сурет салдырып, ... ... ... ... ... шығартады. Оқушылар жұмысының көрмесі, тарихи оқиғаларды сахнаға лайықтап қою да экспрессивтік әдіс арқылы жасалады.
Адамдардың қарым-қатынасын әнмен айтылатын қысқа комедиялы ... ... ... ... ... ... ... жақсы болуға тәрбиелейді.
Бала тебірене, толғана отырып рухани ... баға ... Бұл баға ... әдіс ... ... белсенділігін туғызады, фотоаппарат, ұнтаспа, радио, теледидар, ұлғайтқыш аппараттар, кинокамера, күйтабақ, бейнемагнитафондар адамдар жасап шығарған рухани мәдениетті ... ... ... ... ... ... ... және қоғам қайраткерлерінің өмірі мен қызметі туралы кештер, көркем әдебиеттен үзінділер оқу танымдық қызығушылықты арттырады.
Мұғалімнің сөйлеу ... де ... ... әсер ... ... ... ... - оқу іс-әрекетіне қызықтыратын негізгі құрал.Оқуға қызықтырудың өте ... ... - ... ойындар. Пікірсайыстар да оқушыны оқуға қызықтырады. Үлгерімі төмен ... ... ... ... да ... ... ... арттырады.
ІІ Тәжірибелік бөлім
2.1 Әдебиет сабағында жаңа әдістердің қолданылуы
Тақырыбы: ... ... ... Оқушыларға ертегінің теориялық мазмұнын меңгерту, ертегілер және олардың кейіпкерлерін еске түсіру, мән-мағынасын ашу, үш тілді қатар ... ... ... ауыз әдебиеті шығарма кейіпкерлерінің істеріне баға беріп, өз көзқарастарын білдіруге үйрету. ... ... ... ... ... ... логикалық ойлауын және шығармашылық қабілетін дамыту.
тәрбиелігі: Ұқыптылыққа, ... ... ... жаманнан жиреніп, баланы жақсылыққа бейімдеу. Жауапкершілікке тәрбиелей отырып достыққа, қарым-қатынастарын дамыту.
Көрнекілігі: слайдтары, аудио, видео құрылғылар, ертегі кейіпкерлерінің ... ... ... емес ... ... жаңа ... ... түсіндіру, баяндау, зерттеу, бақылау, сөздік, проблемалық сұрақтар қою, сұрақ-жауап, диалогтік оқыту т.б.
Сабақта қолданылатын ... ... ...
Сабақтың барысы:
І. Кіріспе сөз
Ертегілер ауыз әдебиетінің ең көне ... ... ... ... ... сирек кездесетін немесе мүлде кездеспейтін ойдан шығарылатын оқиғалар баяндалады.
Ол ауызша айтылып, ел есіне ғасырлар бойы ... ... ... ... ... жеткен. Ертегілер көбінесе қара сөз түрінде айтылады. Кейде өлең түрінде де ... ... ... ... ... деп те ... ... соңы олар үнемі жақсылықпен аяқталады.
Ертегілер мынандай жанрларға бөлінеді:
1. Қиял-ғажайып;
2. ... ... ... ... ... жүрек, батыр адамдардың басынан кешкен сан-алуан ерлік оқиғалар баяндалады.Олар жеті басты жыланмен, ... ... ... ... ... мыстан кемпір, небір құбыжықтармен күрес үстінде бар асыл қасиеттерімен көрінеді.Олар көкке ұшады, жер астына түседі, теңіздерден ... ... мол ... ... ... айла-тәсілін асырып, жеңіп шығады. Бұл ертегілерді оқи ... ... ... ... ... ... Мысалы: , , т. б.
Ата-бабамыз төрт түлік малды қадірлеп, пір тұтқан. Балаларға ең жақын ертегілер хайуанаттар туралы ... ... ... ... ... аң, құс, үй ... ... олар адамға тән қасиеттер, әрекеттер иесі болып суреттеледі де сол арқылы сұм-қиянатшыл, арамза, қу мінез қылықтар әшкереленеді, ... ... ... суреттеледі.
Шыншыл ертегілерде халық өмірін, тұрмысын шындық тұрғыдан бейнелейді. Атқамінерлердің іс-әрекеттерін әшкерелейді.
Ертегілердің тілі көркем, ... ... ... ... ... ... жас достар, ертегінің осылай тілі арқылы халықтың өз өмірлерін жақсарту жолындағы арман-тілектерін, тамаша қиялдарын біліммен қоса өздерінде ... ... ... ... Ертегінің көркем де, жеңіл тіл сендердің қиялдарыңа қанат бітіріп, арманды ақиқататады, қайратты ... ... ... ... өз ... ... ... үйретеді. Тіл құдіреті сені небір құпия сырлар әлеміне жетелейді, көзіңді ашып, кереметтерді танытады. Халық ертегілерін сүйе біл, ... оқы, одан тіл ... ... ... ... ... ... сіңір! Ертегі саған өмір бойы адал серік бола ... ... атты ашық ... ... ... етіңіздер. (оқытушы сөзі)
- Бүгінгі сабағымызда үш елдің ертегі әлеміне сапар шегеміз, , , қонақ болып, әр елге ... ... ... топ-топ болып орындап, қай топтың тапқыр екендігін анықтайтын боламыз.
І бөлім - (Қазақ ертегілері кейіпкерлерімен ... ... ... көсе ... ... осы ... бойынша мазмұндама жазу (барлық топқа бірдей) 5 мин ... ... 1 ... ... ... оқиды.
ІІ бөлім - .
Тапсырмасы: Орыс ертегілерінің суреттерін ... , , ... еске ... әр топқа бір-бір ертегіні үлестіріп, осы ертегіні сендер қалай аяқтайсыңдар деген тапсырма беру. 5 ... ... 1 ... өз ... ... ... -
Тапсырмасы: ертегісінің суретін ... ... ... ... ... әр ... ертегінің кез-келген жерінен үзінді үлестіріп, диалогті сахналық көрініс ретінде қою. 5-7 ... ... 2 ... ... оқуға тақтаға шығады.
Қосымша тапсырма:
Әр топ өздеріне ұнаған ертегі ... ... мына ... ... ала ... өлең ...
- Кім?
- Не істеді?
- Қашан ?
- Қалай?
- Қайда ?
(ұйқастыру және қызықты шығару) 5-мин ... ... 1 ... ... ... ... таныстырады.
Үй тапсырмасын беру: Менің сүйікті ертегідегі ... ... ... ... ... біз бүгін қазақ ертегілерінің ғана емес, өзге елдердің де ... ... ... ... әр ... ... мен ұлттық нақышынан хабардар болдық. Бастауыш білім беруде бала тәрбиесінің басты құралы болып табылатын ертегілердің теориялық жағынан ғана емес, болашақ ... ... ... ... ... қалай оқытуға болатынынан біраз мәлімет алдыңдар...
Енді сөз кезегі бүгінгі сабақта белсенділік ... ... ... қай ... ... қай ... ... ертегісі, қай топтың диалогы қалай шықты, өз-өздеріне баға берсеңіздер... (оқушыларды бағалау) 3-5 мин
2.2 ... ... ... ... қолданылатын тиімді тәсіл
1. Төмендегі өлең жолдары қай кезде айтылатынын көрсетіңіз.
Амансың ба, ұлыс оң ... мол ... ... жол ... Басқа жаққа көшкенде.
B) Той бастағанда.
C) Адам қайтыс болғанда.
D) Наурыз мерекесінде.
E) Келін түскенде.
2. Сәуірде көтерілер рақымет туы,
Көрінер көк ... қаз бен ... ... ... ... жүріп,
Жайылар жер жүзіне қардың суы... - деген өлең жолдары Ыбырайдың қай өлеңінен екенің белгілеңіз.
A)
B)
C)
D)
E)
3. Абай ... ... ... ... ... ... ... Белинский.
E) Пушкин.
4. Абайдың табиғатты тірілту негізінде жазылған өлеңдерін табыңыз.
A) , .
B) .
C) .
D) .
E) .
5. атты ... ... ... ... ... С.Мұқанов.
D) М.Әуезов.
E) Ғ.Мұстафин
6. "Қодар-Қарабайдың қара шоқпары, қараңғы күші есебіндегі сұмырай ... ... ... екенін белгілеңіз.
A) Б.Соқпақбаев.
B) М.Мағауин.
C) М.Әуезов.
D) Ә.Әбішев.
E) Б.Майлин.
7. Қазақ театрының туып, қалыптасуына ... ... үлес ... ... ... Қ.Қуанышбаев, С.Қожамқұлов, Е.Өмірзақов.
B) Ә.Қашаубаев, С.Сейфуллин, Ж.Аймауытов.
C) М.Әуезов, Ж.Тілепбергенов.
D) Қ.Кемеңгеров, Б.Майлин, Ғ.Мүсірепов.
E) С.Мұқанов, Ж.Шанин.
8. (М. ... ... өлең ... ... нені танытатындығын анықтаңыз.
A) Сезімталдықты.
B) Қайсарлықты.
C) Ұяңдылықты.
D) Жігерсіздікті.
E) Білімділікті.
9. , ... ... ... ... С.Мәуленов.
C) Т.Молдағалиев.
D) Т.Ахтанов.
E) Қ.Аманжолов.
10. ''Қорқыт ата'' кітабында неше жыр бар екенін ... 16 ... 18 ... 7 ... 12 ... 10 жыр.
Қорытынды
Қазіргі кезде бүкіл әлемде жүргізіліп жатқан ізгілендіру үрдістері ... ... беру ... ... жаңа ... ... ... прогресс пен ғылыми ақпарат көлемнің ұлғая түсуі, мектептегі білім беру мазмұнын қайта құру және оқу-тәрбие орындарының іс-әрекет қағидаларын қайта қарау, ... бәрі ... ... біліктілігі мен тұлғасына, бүкіл педагогикалық үрдістің тұлғалық бағдарлануына қойылатын талаптардың сөзсіз арта түсуіне алып келеді. Бүгінгі ... ... оқу ... жетілдіру үшін инновациялық білім беру технологияларын пайдаланудың тиімділігін өмірдің өзі дәлелдеп отыр. Инновациялық іс-әрекет - дәстүрлі ... ... ... ерекшеленіп тұратын индивид қызметінің негізгі түрлерінің бірі. Ол барлық уақытта қарама-қайшылықтар болған жағдайда іске ... ... ... инновациялар арнайы жобаланған, әзірленген немесе педагогикалық бастама ретінде кездейсоқ ашылған жаңалықтар болып ... ... ... ... сай ... беру мәселесі, сол қоғам мүддесіне лайықты болу керек. Қазақтың бүгіні мен ертеңі жас ұрпақтың еншісінде дейтін болсақ, жас ұрпаққа ... беру ... ... ... ... ... беруді темірқазық қылып ұстасақ қателеспеспіз.ХХІ ғасырдың жан-жақты ... ... ... ... ... ... беру мәселесі мемлекетіміздің басты назарында. Осы тұрғыда ... ... ... тиімді жолдарын қарастыру, таңдай білу еркіндігі тиіп отыр. ... ... ... өзі ... ... қою, яғни мұғалім сабаққа бағыт беруші болып, оқушы алдын-ала берілген тапсырмалар арқылы сабақ түсіндіріп, өздік, өзіндік ... ... ... ... өз ... ... жеткізіп, білім беруші рөлін алады. Осы заманғы білім беру ісінің өзекті мәселесіне оқушыларға түсетін ауыртпалықты жою, олардың бойында ... ... ... ... пен өз ... жұмыс істеу қабілеттерін арттыру жатады.Қазіргі кезде егемен елімізде білім берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік білім беру ... ... ... алуда. Бұл оқу-тәрбие үрдісіндегі елеулі өзгерістерге байланысты болып отыр. Себебі, білім беру парадигмасы ... ... ... ... жаңарып, жаңа көзқарас, жаңаша қарым-қатынас пайда болуда. Келер ... ... ... сай ... мен ... беруде мұғалімдердің инновациялық іс-әрекетінің ғылыми-педагогикалық негіздерін меңгеруі маңызды ... ... мен ... ... ... ... ... ағыны күшейген заманда ақыл-ой мүмкіндігін қалыптастырып, адамның қабілетін, талантын дамыту білім беру мекемелерінің ... ... ... ... Ол ... ... беру ... ауадай қажет жаңару оқытушының қажымас ізденімпаздығы мен шығармашылық жемісімен келмек. Сондықтан да әрбір оқушының қабілетіне қарай білім ... оны ... ... ... ... ... ... жаңартылған педагогикалық технологияны меңгеруге үлкен бетбұрыс жасалуы қажет. Өйткені мемлекеттік білім стандарты деңгейінде оқу үрдісін ұйымдастыру жаңа педагогикалық технологияны ендіруді ... беру ... ... ... ... отырған міндеттердің бірі - оқытудың әдіс ... ... ... отыру және қазіргі заманғы педагогикалық технологияларды меңгеру. Қазіргі таңда оқытушылар инновациялық және интерактивтік әдістемелерін сабақ барысында ... ... ... ... әрі қызықты өтуіне ықпалын тигізуде. ... келе осы ... ... ... тұлғасының танымдық қабілеттерін дамытуға;
:: Оқуға жағымды қызығушылық қалыптастыруға;
:: Белсенді сөздік қорын, ауызша және жазбаша тілін ... ... даяр болу және оны ... ... - ... ... танымдық, өзін- өзі бекіту қажеттіліктерін қанағаттандыруға ықпал етеді.
Қолданылған әдебиеттер ... Б. ... мен ... -А., ... С. ... -А., 1999.
3. Бабанский Ю.К.. Методы обучения в современной общеобра-зовательной школе. - Москва: Просвещение, 1985. - 208 ... ... ... ... - ... ... ... Педагогика. - Алматы: Анатілі, 1992. -160 б.
6. Мырзағалиев Қ. Қазақ әдебиеті. Алматы: Мектеп, 1987.
7. Қабдолов З. Сөз өнері. Алматы: Санат, 2002.
8. ... ... ... ... дәуірі (1941-1956). Алматы, 2004.
9. Ақшолақов Т. Шығарманың көркем айшықтарын таныту. Алматы: Рауан, 1994.
10. Бітібаева Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі. ... ... ... ... В.П. ... ... ... -М,: Педагогика, 1989 г.
12. Беспалько В.П. Педагогика и прогрессивные технологии обучения.- М., 1995 г.
13. Давыдов В.В. Теория ... ... -М., 1996 г. ... В.К. ... педагогическая технология учебно-васпитательного процесса. -Усть-Каменагорск, 1992 г.
14. Монахов В. Проектирование и внедрение новых технологий обучения.-М.:Педагогика, 1990 г. ... Н.Р. ... ... ... ... М., 1991 г.
15. Нағымжанова Қ.М Өскемен 1999
16. Мырзабаев А. Оқушылар шығармашылығын дамытуда белсенді оқытудың дидактикалық мүмкіндіктері. ... 2005 ... ... Л.С. Воображение и творчество в детском возрасте. М. ... 1987 ... ... Б. Шығармашылық қабілеттерін дамыту. Қазақстан мектебі. №4, 2005 ж.
19. Тұрғынбаева Б. Жеткіншектердің шығармашылық қабілетін дамыту. ... ... №8, 2004 ... Балкенов Ж. Студенттерді шығармашылық іс-әрекетке оқытудың ғылыми-дидактикалық негіздері. Қарағанды, 2005 ж.
21. ... Б. ... ... ... сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамыту. Алматы , 1998 ж.
22. Мырзабаев А. ... ... ... ... ... дидактикалық мүмкіндіктері. Алматы, 2005 ж.
23. Қаламқалиев М. Мектеп ... ... ... ... шығармашылықты дамытудың педагогикалық негіздері. Алматы, 1998 ж.
24. . Давыдов В.В. Проблемы развиваюшего обучения. М. Просвешения, ... ... ... В.С. ... ... ... М, Педагогика, 1984 г.
26. Крутецкий В.А. Психология обучения и воспитания школьников. М. Просвешения, 1976 г.
27. ... В.С. ... ... ... М, ... 1984 г.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдебиет сабағындағы көрнекілік құралдарының жалпы сипаттамасы33 бет
Әдебиетті оқытудың инновациялық әдістемесі, технологиясы230 бет
Ағылшын тілін оқытуда көрнекілік әдістерін қолдану26 бет
Балабақшада қарапайым математикалық ұғымдарды оқыту22 бет
Бастауыш мектепте математиканы оқытуда көрнекіліктің ролі25 бет
Бастауыш сынып оқушыларына математиканы оқытуда көрнекілік арқылы білім беру жолдары33 бет
Бастауыш сыныпта есеп шығаруда көрнекілікті пайдалану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту жолдары45 бет
Бастауыш сыныпта көрнекілікті пайдалану22 бет
Бастауыш сыныпта математика сабақтарында оқушылардың білім деңгейін арттырудағы мұғалімнің іс-әрекет13 бет
Бастауыш сыныптың қазақ тілі сабақтарында оқытудың көрнекілік принциптерін жүзеге асыру жолдарының тәжірибесі 44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь