Биологиялық ұлпаларға жоғары интенсивті сәуле әсері

Жоспар

Кіріспе

Негізгі бөлім

ЛАЗЕРЛІ СӘУЛЕЛЕР
• Адам ағзасына лазерлі сәуленің әсері
• Клиникасы
• Емі
• Еңбек ету қабілетінің сараптамасы
• Алдын алу

ИОНДАУШЫ СӘУЛЕЛЕР
• Иондаушы сәулелер тарихы
• Радиоактивтік сипаты
• Радиоактивті заттардың физикалық.биологиялық қасиеттері
• Радиоактивтi сәулелердiң биологиялық әсерi. Биологиялық қорғаныс
• Радиоактивтіліктің кәсіптік қолданылуы
• Сәулелі аурулар кезіндегі жұмыс қабілетінің сараптамасы

Қортынды

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе

ХХ ғасырдың екiншi жартысындағы физиканың iрi табыстарының бiрi оптикалық кванттық генератор, немесе басқаша айтқанда лазердiң ойлап табылуы. "Лазер" деген сөз ағылшынның "Light Amplificatoin by Stimulated Emission of Radiation" деген сөйлемiнiң алғашқы әрiптерiнен алынған (LASER). Бұл "мәжбүрленген сәуле шашудың көмегiмен жарықты күшейту" дегендi бiлдiредi. Мәжбүрленген сәуле шығару үрдiсi лазелердiң физикалық негiзi болып табылады.
Атомдардағы электрондардың бiр деңгейден екiншi деңгейге еркiн өткен кездегi сәуле шығаруын өз еркiмен немесе спонтанды сәуле шығару деп атайды. Атомдар бұл жағдайда сәуленi бiр-бiрiнен тәуелсiз шығаратын болғандықтан ол сәуле толқындары когеренттi болмайды.
1916 жылы А.Эйнштейн, атом электрондарының жоғарғы деңгейден төменгi деңгейге өте отырып өзiнен сәуле шығаруы бұл атомға сырттан әсер ететiн электромагниттiк өрiстiң әсерiнен де болу мүмкiндiгiн болжады. Мұндай сәуле шығаруды мәжбүрленген немесе индуцирленген сәуле шығару деп атайды.
Егер сыртқы өрiстiң жиiлiгi қозған атомның өзiндiк жиiлiгiмен сәйкес келсе, онда резонанстық эффекттiң салдарынан мәжбүрленген сәуле шығарудың ықтималдылығы күрт өседi. Яғни, жиiлiгi қозған атомның өзiндiк жиiлiгiмен дәл келетiн фотон осы атомның электронымен әсерлескен кезде ол атом қозған күйден төменгi энергетикалық күйге өтедi де бiр фотонның қасында жиiлiгi тура сондай екiншi фотон пайда болады. Бұл үрдiс бұдан әрi басқа атомдармен де қайталанып тасқынды түрде өтедi де жарық күрт күшейедi. Бұл жөнiнде мына жерден қарап көруге болады.

7.5 - сурет
Әдетте жарық зат арқылы өткен кезде заттағы негiзгi күйде тұрған атомдар жарықты жұтады да, қозған атомдар өзiнен мәжбүрленген сәуле шығарады. Сондықтан жарық зат арқылы өткен кезде күшею үшiн заттағы атомдардың тең жартысынан көбi қозған күйде болуы тиiс. Заттардың мұндай күйi - деңгейлерi инверсиялы қоныстанған күй деп аталады (inversio – латынша «төңкерiлген» деген ұғымды бiлдiредi). Атомдар әдетте қозған күйде өте аз, 10-9 – 10-7 с уақыт ғана болатындықтан деңгейлерi инверсиялы қоныстанған күйлердi алу оңай шаруа емес. Бiрақ кейбiр атомдардың қозған күйде ұзақ, шамамен 10-3 с бола алатын күйлерi болады. Ондай күйлердi метатұрақты күйлер деп атайды. Осындай метатұрақты күйлерi бар заттарды жарықты күшейтуге қолданады. Алғашқы лазерлер ретiнде рубиннiң кристаллдары пайдаланылды. Ондағы атомдарды қоздыру үшiн рубин бiлiктi сыртынан импульстi түрде жұмыс iстейтiн, спираль шаммен орады. Шам жарқ етiп жанған кездегi шыққан энергияны рубин атомдары жұтып, метатұрақты күйлерге өтедi. Атомдарды бұлай қоздыру оларды үрлеу деп аталады. Бүкiл қозған атомдардың сәуле шығаруы бар болғаны 10-8 – 10-10 с уақытқа созылады. Осы кездегi жарық сәулесiнiң қуаты өте үлкен 109 Вт-қа дейiн жетуi мүмкiн. Бұл үлкен электростанциялардың қуатынан да үлкен.
        
        |қарағанды Мемлекеттік медицина университеті                               ...                                                                       ... ... ұлпаларға жоғары интенсивті сәуле әсері             |
| |
| ... 2009 ... ... ... ... ... ... сәулелер
• Адам ағзасына лазерлі сәуленің әсері
• Клиникасы
• Емі
• Еңбек ету қабілетінің сараптамасы
• Алдын алу
Иондаушы сәулелер
• Иондаушы сәулелер ... ... ... ... ... физикалық-биологиялық қасиеттері
• Радиоактивтi сәулелердiң биологиялық әсерi. Биологиялық қорғаныс
• Радиоактивтіліктің кәсіптік қолданылуы
• Сәулелі аурулар кезіндегі жұмыс қабілетінің сараптамасы
Қортынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
ХХ ғасырдың ... ... ... iрi ... бiрi ... генератор, немесе басқаша айтқанда лазердiң ойлап табылуы. "Лазер"
деген сөз ... "Light ... by ... Emission ... ... ... ... әрiптерiнен алынған (LASER). Бұл
"мәжбүрленген сәуле шашудың көмегiмен жарықты ... ... ... сәуле шығару үрдiсi лазелердiң физикалық негiзi болып
табылады.
Атомдардағы ... бiр ... ... ... ... өткен
кездегi сәуле шығаруын өз еркiмен немесе спонтанды ... ... деп ... бұл ... сәуленi бiр-бiрiнен тәуелсiз шығаратын болғандықтан ол
сәуле толқындары когеренттi болмайды.
1916 жылы А.Эйнштейн, атом электрондарының жоғарғы ... ... өте ... ... ... шығаруы бұл атомға сырттан әсер ететiн
электромагниттiк ... ... де болу ... ... ... сәуле
шығаруды мәжбүрленген немесе индуцирленген сәуле шығару деп атайды.
Егер сыртқы өрiстiң жиiлiгi қозған атомның өзiндiк жиiлiгiмен сәйкес келсе,
онда ... ... ... ... ... ... күрт өседi. Яғни, жиiлiгi қозған атомның өзiндiк жиiлiгiмен
дәл келетiн фотон осы атомның электронымен әсерлескен кезде ол атом ... ... ... ... ... де бiр фотонның қасында жиiлiгi
тура сондай екiншi фотон пайда болады. Бұл үрдiс ... әрi ... ... ... тасқынды түрде өтедi де жарық күрт күшейедi. Бұл жөнiнде мына
жерден қарап ... ... ... - сурет ... ... зат ... ... ... заттағы негiзгi күйде тұрған атомдар
жарықты жұтады да, қозған ... ... ... ... шығарады.
Сондықтан жарық зат арқылы өткен кезде күшею үшiн заттағы атомдардың тең
жартысынан көбi қозған күйде болуы тиiс. ... ... күйi - ... ... күй деп ... (inversio – латынша «төңкерiлген»
деген ұғымды бiлдiредi). Атомдар әдетте қозған ... өте аз, 10-9 – 10-7 ... ғана ... деңгейлерi инверсиялы қоныстанған күйлердi алу
оңай шаруа емес. Бiрақ кейбiр атомдардың қозған күйде ... ... 10-3 ... ... ... ... Ондай күйлердi метатұрақты күйлер деп ... ... ... бар ... ... ... ... лазерлер ретiнде рубиннiң кристаллдары пайдаланылды. ... ... үшiн ... бiлiктi сыртынан импульстi түрде жұмыс
iстейтiн, спираль шаммен орады. Шам жарқ етiп ... ... ... ... атомдары жұтып, метатұрақты күйлерге өтедi. Атомдарды бұлай
қоздыру оларды үрлеу деп аталады. Бүкiл қозған атомдардың сәуле шығаруы ... 10-8 – 10-10 с ... ... Осы ... ... сәулесiнiң қуаты
өте үлкен 109 Вт-қа дейiн жетуi ... Бұл ... ... да ... ... ... сәуленің әсері
Лазерлі құрылғылар, күшті жарық көзі болып табылады, оптикалық
диапазондағы электромагниттік сәулелермен, ол қалыпты ... ... ... ... қатар күн сәулесінен бөлінетін
энергияға тең 109 Вт ... ... ... ... ... сәулелену кезінде ағзада, мүшелерде, тіндерде,
тірі жасушаларда дамитын, биологиялық нәтиже, лазерлі сәулелердің ... ... ... ... ... нәтижесіне, лазерлі
сәулелердің белгілерінен басқа, сәулелену құрлымының арнайы ... жылу ... және ... ... ... және ... ... механикалық және акустикалық қасиеттеріде белгілі бір
мөлшерде әсер етеді. Тіндердің биологиялық сәулелену ... ... ... ... ... көлеміне байланысты. Лазерлі сәулелер
үшін көрінбейтін ... ... мен ... жоқ. ... ... ... деңгейінің энергиясы біршама ерекшеленеді.
Пигменттелген тіндер мен ... көп ... ... ... ... қара тері энергияны көп жұтады. Лазерлі сәулелер гемоглобин,
меланин, мидың ақ ... ... сұр ... ... ... қабатында белсенді түрде жұтылады.
Биосубстраттармен жұтылған лазерлі сәулелердің энергиясы ... ... ... ... ұзын толқын түрінде
бөлініп, электр өтімділіктерін қоздырып, өз ... ... ... ... ... сәулелердің жылу және термиялық нәтижелері өте жақсы оқылған,
ол әсіресе пигменттелген тіндерде ерекше көрінеді және жұтылған ... ... ... ... ... бір ... ... кетуіне
немесе әр түрлі деңгейдегі айқындылықтағы күйікиердің пайда ... ... ... ... уақыттық әсерінен, температураның тез
қалыптасуынан және ... ... ... аз жылу ... ... ... ... тіндерден өте жақсы шектелінеді, олар
электро тоқтар және ... ... ... еске ... ... ... түрде шектелінеді, бірақта зақымдалмаған ... ... өту жолы ... зақымдану ошақтары тереңірек
орналасуы мүмкн. Бұл сәуле жолы ... ... ... және ... ... ... сәуле фокусының
мүмкіндігіне байланысты. Мысалы, көздің ... ... ... ... ... ... ошақ көздің торлы қабатында
орналасады.
Лазерлі әсердің соққы эффектісі жылу ... ... ... жылу энергиясы лазерлі сәулелермен бірге ... ... ... ... ... ол ... ... қысым тудырып, оның
деформациясына әкеледі. Тіндердің бөліктерін бір сәтте жоғалтып ... ... ... ... аз ... ... ... пайда болған толқындардың соққысы қоршаған
тіндерде алғашында ультрадыбыспен, сосын дыбыспен, және соңында ... ... ... ... толқындар соққысының эффектісі сәулелену
жерінің аз қашықтығындада анықталуы мүмкін.
Сәулелер ... ... өте ... ... ... ... (106 атм ... Әсіресе жабық қуыстардағы (бас сүйек, көз, ... және т.б) ... ... ... ... болған жылу
көлемінің кеңеюі өте қауіпті, егерде осы жағдайларда ... ... ... ... ... ... ультрадыбыстардың тарауынан, толқындардың ... ... ... яғни ... ... тез ... нәтижесінен қуыстар түзіледі. Пайда болан ... ... ... ... өз ... ... ... толқынды
тудырады.
Лазерлі сәулелердің жылулық және соққылық ... ... және ... аймақтардағы биообьектілердің өзгерістерін тудырады.
Күшті сәулелердің әсерінен пайда болған электрлік аймақ 107 В/см2 жетуі
мүмкін, ол ... ... ... мен ... бос радикалдардың
түзілуіне, әртүрлі химиялық реакциялардың катализіне жеткілікті ... ... ... ... ... әртүрлі фотоэлектрлік және
фотохимиялық нәтижелер пайда болады.
Лазерлі сәулелер биологиялық ... ... әсер ... бұндай жағдайлар өндірістердегі ... ... ... ... ... ... ... құрылыстармен
жұмыс істейтін адамдар ұзақ , созылмалы аз ... тура ... адам ... әлі ... дейін оқылмаған. Өндітірсте жұмыс істейтін
адамдарға өндірістік ортадағы бірқатар қолайсыз факторлардың әсері бар:
1. ... ... ... операцияларды орындау кезінле
қолдарына тура ... ... әсер ... ... ... ... қолданылатын, аз күштіліктегі гелий-неонды лазерлердің әсерінен тура
лазерлі сәулелер жұмысшының көзіне түсуі мүмкін.
2. диффузды көрінетін және ... ... ... минималды тура
сәулелену кезінде көру ағзасын тура ... ... ... ... және лампаларды үрлеу кезіндегі жарық светтерден пайда болған
жарық импульстарының ... бір ... ... бір ... ... ... мүмкін.
4. жұмысшылардың кей жағдайларда жартылай ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуілері керек.
5. технологиялық операциялардың бірқатар ерекшеліктеріне ... ... ... ... көру ... күш түсіреді (микроскоптың
көмегімен лазерлі ... ... ... ... ... және ... ... бақылауымен тастардағы
тесіктерді тігу және т.б).
6. лазерлі құрылымдардың жұмысы кезіндегі тұрақты және импульсті шулар.
7. лазерлі сәулелердің ... ... ... ... ионизациясы
өзгереді, озон, азот қышқылы және ... және ... ... Осы ... ... ... РБК
жоғарлаған кезде адам ағзасына токсикалық әсер етеді.
8. лазермен жұмыс жоғарғы ... ... ... тура ... ... және ... жауапкершілігіне негізделген, нервтік
эмоционалдық бұзылыстармен жүреді.
Клиникасы
Көз және тері жабындылары лазерлі сәулелердің әсеріне ұшырайтын критикалық
ағзаларға жатады. Бұл жағдайларда ... ... ... ... ол ... басқа аурулары түрінде көрінеді. Лазерлі сәулелермен
шыны дененің ... ... ... ... ол туа пайда болған немесе
жасына сай өзгерістер түрінде болады, нұрлы қабаттың күйігі ... тура ... ... ... ... сәулелену кезіндегі
зақымданулар ауыспалы қызметтерінің бұзылысчтарымен сипатталуы мүмкін:
қараңғылық ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
Ауыр жағдайларда лазерлі сәулелердің қарқынды түрде ұзын толқынды
көрінетін жәнеде жақын ... ... көру ... ... ... ... (скотоманың дамуымен) жүреді. Бұндай
жағдайларда көз түбінде торлы ... ... және ... ... күйіктер, әйнекті денеге және торлы қабатқа қан ... ... ... ... ... ... макулярлы
немесе парамакулярлы аймақта ... ... ... тыртық пайда
болады.
Ультрафиолетті лазерлі сәулелер және спектрдің инфрақызыл бөліктері
негізінен ... ... ... ... ... ... әйнекті дене. Сондықтан ультрафиолетті диапазонда жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ол
доғалы сваркілеу кезіндегі күйіктерге ұқсайды.
Ұзақ уақыт бойы лазерлі ... ... ... жұмысшыларда
көру аймағы жағынан әртүрлі органикалық және функционалды ... ... ... ... науқастар жұмыстың соңында көздерінің шаршауына, көз
алмасындағы тұйық және ... ... ... ... ... ... және ... құрғауы «құм құйылғандай», ... ісуі ... ... ... шағымданады.
Көру өткірлігі өзгермейді, бірақ түстерді ажырату ... ... ... ... көру аймағының тарылуы мүмкін.
Лазермен жұмыс істейтін науқастардың көбінде хрусталиктің ... ... ... ... ... ... анықталынады. бұлар
арнайы өзгерістерге жатпайды, және көптеген жағдайларда әртүрлі жастағы
топтарда кездеседі. ... аз ... ... ... сүлелі
әсерінен хрусталиктің субкапсулярлы аймағында ұсақ нүктелі немесе сызықты
бұлдыраулар болуы мүмкін, ол ... ... ерте ... ... айналы көріністі лазерлі шоғырлармен адам ... ... ... ... Ауыр ... ... тоғы
кезіндегі электрокоагуляциялық күйіктерді еске түсіретін күйіктер болуы
мүмкін немесе тері ... ... және ... ... ... ... тері ... ферменттердің қызметтерінің
белсенділігінің және терінің электрлік өткізгіштігінің ... ... ... эритеманың дамуы болады.
Лазермен жұмыс істейтін науқастардағы бұзылыстар көру ... ... ... ... ғана шектелмейді. Оларда нерв және
жүрек тамыр жүйесінің қызметтерінің бұзылыстары, ... ... ... ... ... болады. Алайда, лазермен жұмыс
істеген кезде пайда ... ... ... ... ауруларға
жатқызуға болмайды.
Астениялық және астеновегетативті ... ... ... ... лазермен жұмыс істейтін науқастарда жиі кездесетін
клиникалық синдромдарға жатады. Жұмыс стаждарының ұлғаюларына ... ... ауру ... ... ... істейтін жұмысшыларға тән ... ... ... ... ... күнінің соңында өзін нашар сезіну
жатады. Обьективті бұзылыстарға келетін болсақ, жоғарғы ... ... ... ... ... және жиі бас ... сонымен
қатар жүрек аймағындағы жағымсыз сезімдер мен сұққылап ауырсынулар болады.
Осы шағымдардың сипаты бойынша, олардың көбі ОНЖ ... ... ... ... неврологиялық симптомдар негізінен сіңір рефлекстерінің
пайда ... қол ... ... ... ... ... және жергілікті гипергидрозбен көрінеді.
Лазермен жұмыс ... ... ... ... анализаторлардың қызметтерінің бұзылыстары анықталынады. осы
вестибулярлы ... ... есту ... ... тепе ... және ... ... сипатталады.
Жүрек-тамыр жүйесінің бұзылыстары пульс және АҚ тұрақсыздығымен
сипатталады. Жиі аритмия ... ... ... ... ... ... ... қанда эритроциттердің ... күрт ... ... ... түсті көрсеткіштермен гемоглобин деңгейлерінің
шамалы төмендеуі, аз мөлшердегі лейкоцитоз ... ... ... ... қызыл түйіршіктерінің сандық емес сонымен қатар сапалық
өзгерістеріде байқалады, яғни эритроциттердің ... мен ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі өзгерістер шамалы тромбоцитопения,
протромбин құрамының төмендеуі, қан ағу уақытының ұзаруы түрінде ... ... мен ... ... ... ... белсенділігінің өзгерістері, белок, май,
көмірсу және минералды алмасулардың айқын ығысулары ... ... ... ... ... кезінде арнайы дәрілік ем ... ... ... және ... ... ... ... қайтады. Айқын көріністер
кезінде науқастар амбулаторлы немесе стационарлық емді қажет етеді.
Симптомды және комплексті ем ... ... ... ... ... ... бас ... немесе
бас айналуын қайтаратын, ... ... ... жаға, массаж және т.б физиоемдік процедуралармен кезектестіру
керек. Невростениялық ... ... ... жасалынатын физиоемдік
процедуралар нәтижелі (жалпы ванна, душтар). Құрамында витаминдері
жеткілікті ... ... ... ... Ем ... және ... ... келуі керек.
Еңбек ету қабілетінің сараптамасы
Лазерлі сәуленің әсеріне негізделген патологияларды анықтаған
кезде, дәрігердің іс әрекеті бұзылыстардың айқындылық деңгейімен ... ... ... тұрақсыз болады, емнен кейін қайтады.
Хрусталикпен торлы ... ... ... ... ... ... ... Аурудың өршуі кезінде науқасты лазермен жұмысты шегеру
керек. Вегетотамырлық ... ... ... ... ... ... динамикалық бақылауында болуы керек. ... ... ... ... ... ... ем ... көру, нерв және жүрек тамыр жүйелеріндегі өзгерістер лазермен жұмыс
істеген кезінде пайда болса және ... осы ... ... ... болмаса, терең клиникалық тексерулер және кәсіптік аурулар
клиникасында немесе бөлімшеде ем жүргізу ... ... ... дем ... және ... санаторлы курортты емдеу орындарына
жолдама алу керек.
Алдын-алу
Санаторлы курортты шаралар арасында ... ... ... РБД ... ... ... сәулелену көзінен сақтану
шараларын жүргізу, автоматты ... ... ... ... шоғырларын
шектеу, дистанционды басқару, сонымен қатар жеке ... ... , яғни ... ... көз әйнектер және т.б.
Міндетті түрде алдын ала (жұмысқа орналасқан кезде) және ... ... 1 рет, ... – 3 айда 1 рет) ... ... өту, ... ... ... ... Медициналық қараулар кезіндегі
сапалы ... ... ... ... ... ... жатады. Емдеу сауықтыру шаралары медициналық алдын алуларға жатады.
Жұмыс кезінде 10-15 минут ... ... ... ... Қыс ... мезгілдерінде жұмысшыларды витаминмен қамтамасыз ету
керек, витаминмен қамтамасыз ету үшін ... ... ... 30-60 күн ... ... ... қолданамыз. Аэровит болмаған
жағдайларда В1 виаминін және аскорбин қышқылын қолданады. Витаминнен ... ... ... және т.б ... ... ұсынылады.
Лазерлі құрылымдармен жұмыс істейтін жұмысшыларда функционалды
бұзылыстардың диапазоны кең болғандықтан ... ... ... және ... арттыруға әсер ететін кең ... ... ... ... ретінде адаптоген тобының препараттары,
оның ішінде қоршаған ортаның физикалық және химиялық әсерлеріне ... ... ... ... ... ... 1 рет 1 ас қасықтан тағайындайды, 1 ай бойы, емдеу курсын ... ... ... ... ... тарихы.
Өндірістік ортада жаңа гигиеналық фактордың пайда болуы(иондаушы
сәулелер) өткен жүз ... ... ... аумағындағы үлкен бір
ашылулармен байланысты.
1895 жылы – Вильям Конрад Рентгенмен рентген сәулесінің ашылуы.
1896 жылы – Анри Беккерлмен шынайы ... ...... ... ... уран ... ... шығуы, олар
фотоэмульсияның қараюын және кейбір заттардың флюоренциясын щақырады;
1988 жылы – ... ... – Кюри және Пьер Кюри ... ... ... қасиетін, олардың сәулелену қарқындылығын яғни уран
сәулелерінен басым қарқындылықтағы сәулеленуін ашты.
Көзге көрінбейтін өтімді ... ... ... ... деп ... Ал осы ... ... – радиоактивтілік деді.
Соңғы он жылдықта жаңа радиоактивті элементтер ашылды – торий(1898),
актиний(1899), тарон және ... ... ... т.б. ... ... ... ... 83-тен көбі радиоактивті
болып табылды. Щынайы радиоактивтіліктер кейбір жеңіл ... ... оның ... ... рубидий, самария, лантан және рений
изотоптары.
Э. Резфордпен атом ядроларының ... ... ... ... аймағында териялық және тәжірибелік физика үлкен
жетістіктерге жетті. Олардың бастылары келеселер: Кюри отбасыларының шынайы
радиоактивтілік ... ... ... әсеріненуран ядроларының бөлінуіжаңа ядролық реакция
түріндегі ашылу (1938);
- осы реакцияда нейтрондардың босауын дәлелдеу;
- уранда тізбектік ядролық ... ... асуы ... жағдай кезінде тұрақсыз ядролар бір ... ... ... ... алғанда атом нейтралды болады. Кез ... ... деп ... ... Z ... бар, ... А массалары
әртүрлі нуклеидтерді атомдық номрлері Z изотопты элементтер деп ... ... ... ... мен ... саны ... ... ... ... саны химиялық
құрамы бюойынша әртүрлі, сондықтан ... ... ... ... ыдырауларының негізгі төрт түрін ажыратады: ... бета – ... ... ... және ... деп ... ... элементтердің радиоактивті ядроларының
изотоптары альфа-бөлшектерді бөледі. Ауыр ядролар үшін альфа-ыдырау ... Бұл ... ядро ... элементтері өзбеттерімен
электрондарды шығарады.
Гамма–ыдырау. Атомдардың номерлерімен ... ... ... мен ... жоқ, ... ... ... изотоп элементтерінің көп мөлшердегі энергияларының ядролардың
қозулары нәтижесінде шығарылатын жағдай.
Спонтанды бөліну. Ядролардың ... ... ... ... ... ... қатар нейтрондар бөлінеді.
Радиоактивті ... ... ... және ... ... жатады.
γ – сәулелердің фотондары (гамма ... α және β ... ... болмайды және де электрлік және ... ... ... ... ... сәулелер ауыр ядроларды бөлу ... ... ... ... ... ыдырау кезінде – берілген изотоптардың радиоактивтілігі үшін
өсу тұрақты болады. әртрлі изотоптардың жартылай ыдырау ... ... ... ... миллиард жылға дейін ауысып отырады.
Радиоактивті заттардың сандық сипаты үшін «белсенділік» ... Бір ... ... ... ... ... белсенділіктің өлшеу бірлігі – беккерель. Беккерель ... ... ... 1 белс.ыдырау кезіндегі радиоактивті қайнар көздердегі
нуклидтердің белсенділігі. ... ... ... бар: ... ... белсенділік көлемі (Бк/кг3) және беткейлік ... ... ... ... ... ... ... санымен
анықталынады. масса бірлігіне қатынасатын орташа энергия жұтылған дозаны
қалыптастырады.
СИ жүйесі ... ... ... ... ... ... грей ... бұрынғы бірлігі - рад.
Иондаушы сәулелердің әртүрлі эквиваленттік ... ... ... ... ... бағасы қолданылады. Эквиваленттік
дозалардың бірлігі – зиверт (ЗВ), ... тыс ... – бэр (1 бэр = ... Зв).
Радиоактивтi сәулелердiң биологиялық әсерi. Биологиялық
қорғаныс
Радиоактивтi сәулелер өздерi ... ... ... ... өте күштi әсер етедi. Радиоактивтi сәулелердiң организмге әсерi
оларда бос химиялық радикалдардың ... ... және ... ... Ал бұл өте ... Ол сәуле ауруына немесе қатерлi iсiкке алып
келуi мүмкiн. Иондаушы сәулелердiң ... ... ... деп аталатын
ерекше шамамен бағаланады.
Сәулелену дозасы D деп ... ... ... ... ... айтады. Доза бiрлiгi ретiнде грей деп аталатын
шама ... Грей деп ... 1 кг ... 1 Дж ... ... ... сол ... жұтылған энергияға тең болатын шаманы айтады.
Жұтылған сәуле дозасының ... ... ... ... ... деп атайды.
Иондаушы сәулелердiң кез-келген затқа әсерi бәрiнен ... мен ... ... ... ... ... ... өлшемi ретiнде экспозициялану дозасы деп аталатын шаманы
алады. Ол иондаушы сәуленiң ауаға әсерiмен анықталады, яғни ... деп ... ... ... ... ... ... туындылайтын
бiртектi зарядтардың сол ауа массасына қатынасын айтады.
X=q/M
Күнi бүгiнге ... ... ... ... ... ... тыс бiрлiгi қолданылады. 1 Р = 2,58·10-4 Кл/кг
Жұтылған доза мөлшерi бiрдей ... ... ... ... әртүрлi болады. Мысалы альфа-сәуленiң 1Гр-нiң
тiрi организмге әсерi гамма-сәуленiң 20 Гр-нiң әсерiндей болады. ... ... ... ... k - сапа ... ... дозаның сапа коэффициентiне көбейтiндiсi эквиваленттi доза Н деп
аталады. H=D· k. Эквиваленттi дозаның өлшем бiрлiгi зиверт (Зв).
Радиоактивтіліктің ... ... ... ... ... ... ғылыми техникалық прогрестің дамуы үшін иондаушы сәулелермен атом
энергияларының кең масштабта қолданыу атом ... ... және ... өндірістік қиындықтардың өсулерінде, қоғамдық байлықтың
жоғарлауында, науқас адамдардың емі мен ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығында, медицинада және көптеген ғылыми зерттеу
лабораторияларында қолданылады. Белсенділіктің жоғарлауы, ... ... ... ... ... оның қолданулары әртүрліліктермен
ерекшеленеді. Радиоактивті заттар қатты, сұйық және газ түрінде қолданулары
мүмкін.
Иондаушы сәулелердің ... ... ... ... ... ... процестердегі автоматизация және
дистанциялық бақылаулардың кеңеюлеріне әсер ... ... ... ... ... өндіріс саласының құрылғаныны айтуға болады. Бұған
ең алдымен ... ... цикл ... жылу ... ... ... электростанцияларында ядерлі реакторлардың эксплуатациясы, атомдық
кемелердегі атомдық жылу ... ... ... ... мен ғылыми зерттеу обьектілері. Осы циклдің ... ... ... ... және жанама радионуклеиндерді өңдеу ... ... ... ... ... ... медицинада, ауыл
шаруашылығында кеңінен қолданылады.
γ-нейтрондар және ... ... ... және ... ... ... оларға жатады:
а) әртүрлі салада қолданылатын атом реакторлары(АЭС, АТЭЦ энергетикалық
құрылымдар, ... алу үшін ... ... медицинада және эксперименталды мақсатарда қолданылады).
б) өндірісте, медицинада немес ғылымси зерттеу ... ... ... ... ... ... химияда иондаушы сәулелерді қолдану үшін ... ... және ... приборлар, геофизикалық, навигационды
электроэнергиялардың сіңірілуі үшін, әртүрлуі материялдардың стерилизациясы
үшін, дефектоскопияда, γ -, ... ... жер ... ... ... зарядталған бөлшектердің жылдамдықтарына электрондық физикалық
құрылымдар жатады, ... ... ... және ... зерттеу
мақсаттарында қолданылатын рентген құрылымдары, ауыр зарядталған ... ... ... алу ... ал ... ... және құрылымдық анализдер үшін қолданылады.
Осылардың кез келгендерімен жұмыс істеген ... ... ... ... ... ... Сәулелердің ағзаға әсер етулеріне
байланысты екі категорияға бөледі:
1) ... ... ... сыртқы ағзасына ғана әсер ететін
сәулелер. ... ... ... және ... ... ісеулер жатады.
2) ішкі және сыртқы сәулеленулерге ұшырайтын жұмыстар ... ... ауыр ... ... ашық ... яғни ... ертінді, газ түріндегі радиоактивті
заттармен жұмыстар жатады.
Патогенезі: Радиоактивті заттар газ немес ... ... ... ... ... мүмкін, сонымен қатар тері арқылы қайнар көздермен
қатынас нәтижесінде, «кір» қолмен тамақтанған кезде ауыз арқылы немесе
құрамында ... бар ... ... ... ... ену ... үлкен болады, олардың
сәулеленулері ішкі ағзалардың зақымдануларын тудырады. Β сәулелердің ... ... ... және ... сыртқы ортамен әсерлесуінің
салдарынан иерінің, роговицаның және көздің шыны денесінің зақымдануларын
тудырады.
Радиоактивті ... ... ... ... ең алдымен критикалық
ағзаларға - радионуклеид депосына және маңайындағы ... әсер ... ... ... ... ... Йодтың радиоактивті изотоптары
қалқанша безін зақымдап, қатерлі және қатерсіз ісіктерді тудыруы мүмкін.
Жерде сирек ... ... ... ісік ... ... ... – остеосаркомогенді және лейкогомогенді нәтиже беріп,
сүйек миындағы қанның ... ... ... ... бірқалыпты
тараған изотоптар (Cs, Ru, Nb, HTO, Po және ... қан ... ұрық ... ... ... жұмсақ тіндердің (сүт безі,
асқазан ішек жолдарының , бауырдың) ... ... ... α ... ішкі ... ... өте қауіпті.
Қиын еритін радиоактивті қосындылардың аэрогенді жолмен өкпеге ... ... ... ... ... метаплазиясы, ісіктер
дамуы мүмкін. Сонымен қатар еритін изотоптар қатарының, яғни плутонии-239,
рутении-106, тории-228, америция-241 ... ... ... ... қарағанда, өкпенің жиі қатерлі ісіктерін тудырады.
Ұрық және оның тұқымына радиоактивті заттардың айқын зақымдаушы әсері
бар екекні дәлелденген.
Иондаушы радиация ... ... және ... ... ... ... мен ... ортадағы құрылымдық компоненеттердің
клеткалық және молекулярлық деңгейінде біріншілік радиациялық ... ... ... ... радиациялық зақымданулардың
қалыптасулары бірнеше жолмен жүзеге асады, зақымдайтын агенттің клеткаға
тура ... ... ... ... ... ... механизмдердің бұзылуы салдарынан пайда болады.
Иондаушы радияцияның әсерінене туатын радиобиология мен радиациялық
медицинаның қазіргі кездегі теориялары бойынша, үш ... ... ... ... (жедел және сүлелі сәулелі ... ... ...... ... және т.б ... зақымданулары);
- соматикалық-стохастикалық (өмір сүру ұзақтығының қысқаруы, лейкоз,
әртүрлі ағзалар мен ... ... ... доминантты және рецессивті гендік мутация, хромосомды
аберация).
Үздіксіз сәулеленуге ұшыраған ... ... ... ... ал
оның тұқымында генетикалық (тұқым қуалайтын өзгерістер).
Жалпы қысқа уақыттық сәулеленулер ... ... ... ... тудыруы мүмкін.
1,5 Гр және одан жоғары сәулеленулер кезінде сүлелі сәулелі ... ... ... ... Сәулелену аймағының орналасуы
сәулеленудің біркелкі емес ... ... ... ... үш ... ажыратады: 1) міндетті түрдегі
жұмыс орнындағы шаралар; 2) шұғыл емдік және ... ... ... мен ... ... диагностика мен емдік шаралар.
Нуклидтердің сипатына байланысты ... ... ... заттар тңдалынады. Сонымен қатар сұйықтықтардың ... ... және зәр ... ... ... ... ... механикалық шығару(тазартатын клизмалар,
адсорбенттер) қолданылады.
Қазіргі кездегі кеңінен ... ... ... пентауксус қышқылдары және олардың туындылары қолданылады: ферроцин,
унитиол және оксатиол. ... ... және жер ... ... элементтерді шығару үшін пентацинді қолданады. Препаратты
көк тамырға баяу енгізеді, 5% ертіндіні 10 мл ... 2 ... ... ... және радиометриялық зәр анализінің бақылауымен енгізеді.
Ағзаға радии, стронции түскен кезде ұсақ дисперсті барии ... г, ... ... 10-12 ... 200 мл ... ішке ... йодтағы сәуленің күшін азайту үшін үлкен адамға 7-14 күн бойы
250-300 мг тұрақты йод немесе калий йодидті қолдану ... ... ... ... ... ... бойынша шұғыл 5%
ертінді түрінде оксатиолды тағайындаймыз. Алғашқы 4 ... ... ... ... 2 рет, ... соң 2 күн ... ... дозасын 40 мг/кг
төмендетемізде 3 күн қатар ... ал 12 ... ... ... ... ... 35 мг/кг дейін ... күн). ... ... ... ... ... ... айну, қан қысымының төмендеуі ... ... ... ... ... ... аурулар кезіндегі жұмыс қабілетінің сараптамасы
Дәрігерлік еңбек сараптамасының сұрақтары жалпы статусымен,
бұрынғы және қазіргі кездегі ... ... ... қатар жалпы
соматикалық және кәсіптік ... ... ... ... ... ... ССА ... мүгедектікке ауыстыру
көрсеткіштері өте шектелген.
Аурудың қалыптасуы кезіндегі тексерілулер кезінде уақытша еңбекке
жарамсыздық парағы ... ал ... ... (3-6 ай) ... ауыстыру шешіледі. Шешімді стационарлық немесе ... ... ДБК ... ... 4 ай ... кейін және ... ... ... ... айқын белгілері болған кезде науқасты
ДЕСК жолдайды.
Жұмыс қабілетін тұрақты төмендетеді: 1) тіндер мен ағзалардағы терең
трофикалық және ... ... ... көру ... ... ампутациялық дефектілір және контрактура: 2)
айқын астенизация, орталық жүйке ... ... ... 3) анемия, қан түзудің компенсирленбеген гипоплазиясы.
Мамандығы бойынша жұмыс істеу қабілеті сақталған кезде 3 ... ... ... ... алу ... ... түрде жұмыс ережелері мен
нормативтерді сақтау жатады. ... ... ... жұмыс істейтін
адамдар міндетті түрде дәрігерлік бақылауында болады.
Дұрыс дем алу және ... ... ... ету және ... ... нормадан аспауы алдын алу шаралардың міндетті бір
бөлімі болып табылады.
Қортынды
Лазер сәулесiнiң негiзгi қасиеттерi оның аса ... ... ... ... алу мүмкiндiгi және аса қуаттылығы.
Бүгiнгi күнде кристаллдардағы лазерден өзгеше, газдағы және сұйықтардағы
(бояғыштардағы) ... ... ... ... ... шығаратын сәулелерiнiң жиiлiгiн кең ауқымда өзгертудiң мүмкiндiгi
бар.
Лазерлер бүгiнгi күнде сан алуан салада қолданылады. Олар ... ... және ... ... когеренттi лазерлiк сәуленiң
көмегiмен волоконды оптикада кабельдiк, телефондық және ... ... ... ... ... ... аса ... (1013 –
1014 Гц) болуы бiр жарыққұбыры арқылы миллиардқа дейiнгi музыкалық хабарды
немесе миллионға дейiнгi ... ... ... ... ... ... ... синтездi жүзеге асыру мүмкiндiктерi
зерттелуде.
Жоғарыда ... ... ... тiрi ... ... атомдар мен молекулаларды иондауымен байланысты. Бұл сәуленiң
тiрi клеткаға әсерiнiң бiр қатерлi салдары осы клетканың бөлiну ... ... ... болу ... ... ... ... белгiлерi сәулелене
салысымен бiлiнсе, кейбiрi бiраз уақыттан соң ғана ... ... ... ... адам ... ... алғанда 10 жылдан кейiн қайтыс
болады. Iсiк ауруына шалдығудың ықтималдылығы алған дозаның ... ... ... әсерi және олардың адам өмiрiне ... ... ... Жер бетiнде иондаушы радиацияның табиғи фонының
болуымен байланысты. Бұл радиация Жер ... ... өмiр ... ... ... ... өмiр эволюциясы осы табиғи радиация ... ... ... фон деңгейiндегi радиация адам өмiрiне ешқандай қауiп
тудырмайды. Радиацияның ... фоны бiр ... Жер ... ... ыдырауымен екiншi жағынан ғарыштан келетiн
сәулелермен байланысты. Сонымен ... ... ... ... ядролық
жарылыстардың да әсерi мол.
Кейбiр мамандық иелерi өз кәсiбiне байланысты табиғи фонға қосымша сәуле
әсерiне ұшырайды. ... ... ... атом ... ... ... т.с.с. Сондықтан, сәулеленудiң
адам өмiрiне қауiпсiз деңгейiн анықтау ... ... Оның мәнi бiр ... 50 ... ... ... Орлов В.Н. «Руководство по электрокардиографии» - М.: «Медицина» 1983г.
с.528
2. Антонов В.Ф. и со авт. ... по ... М. ... ... ... В.В. ... А.В. ... пособие»,
М.: МЕДпрессинформ 2005 г., 320с.
4. Антонов В.Ф.(редактор). Биофизика. Москва, 2000 г, 256 с.
5. Мешков А.П. «Азбука ... ... ... 1998 ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биологиялық ұлпаларға жоғары интенсивті лазерлік сәуле әсерінің механизмі7 бет
Антисептика7 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық -гигиеналық жане жыныстық тәрбиелеу11 бет
Сепсис. Некробактериоз6 бет
Алматы қаласы мемлекеттік сәулет-құрылысы80 бет
Астрофотометриялық шамалар:сәулелену ағыны, жарықталу, жарқырау, жарықтылық7 бет
Газ разрядты санауыштар және олардың көмегімен радиациялық сәулелерді тіркеу41 бет
Газ разрядты санауыштар көмегімен ғарыштық сәуле интенсивтілігін анықтау6 бет
Дозиметр – иондағыш сәулелердің дозасы мен қуатын өлшеуге арналған құрылғы. Салыстырып тексеру әдістері.23 бет
Жарық поляризациясы.Жылулық сәулелену15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь