Тектоникалық көлдер

Мазмұны

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

ІІ.Негізгі бөлім
1.1Тектоникалық көлдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2Мұздық көлдер типі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2.1Балқаш көлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.2 Арал теңізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

ІІІ.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
Кіріспе.
Қазакстанның кең-байтақ аумағында көлдер көп. Мұңда ірілі-ұсақты 48 мыңнан астам көл бар. Олардың ішінде Каспий теңізі, Арал теңізі және Балқаш, Зайсан, Алакөл сияқты ірі көлдерден басқа, көбі (94%) - көлемі 1 км2-ден кем шағын көлдер. Көлдердің барлығы дерлік - ағынсыз тұйық көлдер.
Көбінің суы тұзды, соңдықтан тұңба тұзды болады, олардан тұз өндіріледі. Қазақстанда ауданы 100 км2-ден астам 21 көл бар. Олар республикадағы көлдердің бүкіл ауданының 60%-ын алып жатыр. Қазақстан көлдері аумақ бойынша біркелкі тарамаған. Климаттық жағдайларға байланысты көлдердің саны солтүстіктен оңтүстіке қарай кемиді. Мысалы, Солтүсгік Қазақстанда 21580 көл бар (еліміздегі көддің 45%-ы). Ал Орталық және Оңтүстік Қазақстан аумағында 17550 көл (36%) кездеседі. Алып жатқан ауданы жағынаы солтүстік көлдерінің үлесі бүкіл көлдердің 35%-ын, ал орталық және оңтүстік көлдершің үлесі 10%-ын кұрайды.
Көлдер табиғат зоналарының бәрінде де бар, бірақ жылу мен ылғал тепе-теңдігіне байланысты олардың орналасуы, саны және суының сапасы зоналыққа бағынады. Ылғалы мол аудандарда көл көбірек және суы тұщырақ болады. Құрғақ климатты аудандарда көлдер аз, су деңгейі төмен әрі ағынсыз, көбісі тартылып қалады, тұзды. Мысалы, орманды дала зонасында ауданы 1 км2-ден астам 740 көл бар, олардың ішінде тұщы көлдер тұзды көддерден 6 есе көп. Оңтүстікке қарай тұщы көлдер азайып, тұзды көлдер көбейе түседі. Дала зонасының сондай 1875 көлінің тұщылары тұзды көлдерден 4 есе, шөлейт зонасының 216 көлінің тұщылары 1,3 есе көп болады. Шөл зонасының 142 көлінің дені тұзды келеді.
Жазықтағы көлдердің көпшілігі теңіз деңгейінен 100-350 м биіктіктегі неоген және антропоген шөгінді жыныстарының үстінде орналасқан. Көлдердің орналасуында байқалатын тағы бір ерекшелік –
Әдебиеттер
1. Соседов И. С. и др. Методика территориальных водно-балаисовых обобщений в горах.- Алматы: Наука КазССР, 1976..
2. Соседов И. С. и др. Водный баланс и водные ресурсы северного склона Джунгарского Алатау. Алматы: Наука КазССР, 1984..
3. Токмагамбетов Г. А. Ледники Заилийского Алатау - Алматы: Наука КазССР 1976..
4. Мачерет Ю. Я., Черкасов П. А., Боброва Л. И. Толщина объем леднивДжунгар-
скогоАлатауподаннымаэрорадиозондироеания. - МГИ, 1988. С. 59-71.
        
        Мазмұны
І.Кіріспе...................................................................
...........................................3
ІІ.Негізгі бөлім
1.1Тектоникалық көлдер……………………………………………………..5
1.2Мұздық көлдер типі………………………………………………………6
2.1Балқаш көлі……………………………………………………………..7
2.2 Арал теңізі………………………………………………………………14
ІІІ.Қорытынды………………………………………………………….….16
Әдебиеттер…………………………………………………………………..17
Кіріспе.
Қазакстанның кең-байтақ аумағында көлдер көп. Мұңда ... ... ... көл бар. ... ішінде Каспий теңізі, Арал теңізі және
Балқаш, Зайсан, Алакөл сияқты ірі ... ... көбі (94%) - ... ... кем шағын көлдер. Көлдердің барлығы дерлік - ағынсыз тұйық көлдер.
Көбінің суы ... ... ... тұзды болады, олардан тұз өндіріледі.
Қазақстанда ауданы 100 км2-ден астам 21 көл бар. Олар ... ... ... 60%-ын алып ... ... көлдері аумақ
бойынша біркелкі тарамаған. Климаттық жағдайларға байланысты ... ... ... ... ... Мысалы, Солтүсгік Қазақстанда 21580
көл бар (еліміздегі көддің 45%-ы). Ал ... және ... ... 17550 көл (36%) ... Алып жатқан ауданы жағынаы солтүстік
көлдерінің үлесі бүкіл көлдердің 35%-ын, ал орталық және оңтүстік көлдершің
үлесі 10%-ын кұрайды.
Көлдер табиғат ... ... де бар, ... жылу мен ... ... байланысты олардың орналасуы, саны және суының сапасы зоналыққа
бағынады. Ылғалы мол аудандарда көл ... және суы ... ... ... ... көлдер аз, су деңгейі төмен әрі ... ... ... ... ... ... дала зонасында ауданы 1 км2-ден
астам 740 көл бар, олардың ішінде тұщы көлдер тұзды көддерден 6 есе ... ... тұщы ... ... ... ... ... түседі. Дала
зонасының сондай 1875 көлінің тұщылары тұзды көлдерден 4 есе, ... 216 ... ... 1,3 есе көп ... Шөл ... ... дені тұзды келеді.
Жазықтағы көлдердің көпшілігі теңіз деңгейінен 100-350 м биіктіктегі
неоген және антропоген шөгінді ... ... ... ... ... тағы бір ... ... топ-топ болып шоғырлануы. Каспий маңы ойпаты, ... ... ... ... жазықтарында, сондай-ақ аласа таулы Сарыарқада және оңтүстік-
шығыс таулы аймақтарда да кеп. Қазақстан ... тағы бір ... әр ... ... ... әр ... паңда болған. Орманды дала, дала
зоналарының кеддері біртіндеп шөгінді жыныстарға толып, ... ... ... ... шөл зоналарыньщ көддері тұз тез байланатын көлдерге
айналады. Мұнан әрі ол ... ... ... Сөйтіп, олардың көпшілігі
жойылудың әр түрлі дәрежесіне жеткен. ... биік ... ... шығу тегі жас ... ... ... ... де біркелкі
таралмаған, негізінен, 1400-2800 м биіктік аралығында орналасқан. ... ... және ... ... кеми ... 1400 м-ден төменде су эрозиясының
қарқынды болуы көдцердің пайда болуына мүмкіндік бермейді.
Көлдердегі су деңгейі судың ... мен ... ... ... су ... жыл ішінде айтарлықтай өзгеріп тұратындықтан,
деңгейі жиі ауыткуға ұшырайды. Қазақстан көлдері көпшілігшің деңгейі
көктемгі қар ... ... ... Жаз бойы ... деңгейі баяу
төмендейді, бірақ нөсер жаңбырлар әсерінен аз уақытта қайта көтеріледі.
Кейде су деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... кеуіп қалады. XX ғасырда Қазақстанда ең аз сулы кезең 1936-
1940 ... ... Сол ... ... ... ... 70%-ы құрғап
қадды.
Қазақстан көлдері қазаншұңқырларының пайда болуына ... ... ... ... ... көлдер жер қыртысының қозғалуы ... ... ... ойыстар мен жарықтарда көл қазаншұңқырлары пайда болып, суға
толады да, ... ... ... көддер таулы аудаңдарға ... ... ... мен ... ... ... Марқакөл, Қарасор, Теңіз-Қорғалжың тобы, Көкшетау ... ... ... Есік көлі т.б. су ... осы ... ... ... көлдер ертеде пайда болған алғашқыі жазықтарға, оның
ішінде ... маңы ... тән. ... ... ... ... Торғай
қолатындағы, Балқаш-Алакөл ойысындағы кейбір көлдер қалдық көлдерге ... ... ... ... -Каспий мен Арал теңіздері. Бұлар жер
қыртысының майысқан бөлігінде тектоникалық көлдер болып қалыптасты. ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Мезозой эрасының ортасында Оңтүстік Еуропа мен Азия бойында ендік бағытта
Тетис теңізі созылып жатты. Ол ... Қара ... бен ... ... ... мұхитымен, шығысында Тынық мұхитпен жалғасып тұрған. Неоген
дәуірін-де күрделі тектоникалық ... ... ... ... ... бөлініп, кейіннен Атлант мүхитынан ажырады. Осыдайша, біртұтас
Тетис теңізінің қалдықтарынан Каспий теңізі мен Арал ... ... көбі ... ... және Шығыс Қазақстанда шоғырланған:
Бұқтырма, Қапшағай, Шардара, Самарқан, Бөген, Ақкөл, ... ... ... ... т.б. Осы ... 20 ... су айдыны
(акваториясы) 8,7 мың км2-ді (барлық ... 87%-ы) ... ал ... 86 ... ... ... 95%-ы) артық.Бөгендердің
шаруашылықмаңызы зор.
1.2Мұздық көлдер типі
Мұздық көлдер типі биік тауларда, ежелгі мұз ... ... ... ... ... Іле Алатауындағы Үлкен ... ... ... ... ... ... Алатауының солтүстік беткейіндегі Лепсі
өзені бастау алатын Жасыл көл және т.б. мұздық көлдері жатады.
Кар ... биік ... кар ... маңында аяздық үгілу нәтижесінде
пайда болған шұңғымаларда ... Кар ... ... ... ... келеді, олар суға толғанда, қар көддері ... ... өте көп, ... ... ... шағын болады.
Суффозиялықнемесе борпылдақ жыныстардың шөгуі салдарынан пайда болған
көлдер. Оларды дала табақшалары деп те ... Түбі ... ... ... шағын көлдерге айналады. Қазақстанның солтүстігінде, Батыс Сібір
жазығында мұндай көлдер өте көп.
Ескі арна көлдері - ... ... ... ағу ... ... ... қалған көлдер. Өзен жайылмаларында орналасады.
Бөгендер Қазақстан аумағында жер беті ағындарын реттеу мақсатында өзен
арналарын бөгеу арқылы ... Егер ... кіші ... бөгейтін болса,
оларды тоған деп атайды. Бөгендер, негізінен, халықтың қажетін өтеу үшін
жасалады. Бөгендер су айдынының алып жатқан ... ... ... бөлінеді:
1. 50 км2-ге дейін - кіші,
2. 250км2-гедейін-орта,
3. 1000км2-гедейін-ірі,
4. оданүлкендері-асаірібөгендер.
Қазақстанда қазір 4 мындай бөген мен тоған бар. Алып ... ... 10 ... ... 90 км3 тұщы су ... ... 2 өте ірі, 1 ірі және ... ... бар, ... - кіші ... ... Арал ... теңізі — Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан көлемі жағынан екінші
көл. Арал теңізі Тұран ойпатының ... ... ... деңгейінен 53 м биікте орналасқан. Жалпы ауданы 64,5 мың ... Ең ұзын жері 428 ... ал ... ... ... ойпаты
жазық, құмды болып келеді.
Арал теңізі ерте заманнан бері ... ... мен ... аударған. Арал туралы ... ... ... ... кездеседі. Птолемей көлдің географиялық орнын дұрыс анықтаған.
Арал теңізінің табиғатын жан-жақты ... орыс ... көп ... ... Л.С. Берг 1908 ж. Арал теңізі деген үлкен еңбек жазған.
Арал теңізі Түран жазығының төмен қарай майысқан жерінде ... ... ... ... ... ... ... аймақтың климаты қатаң континентті, құрғақ. Орташа
жылдық жауын-шашын мөлшері 100 мм. Жылдық булану мөлшері түскен ... ... есе көп. ... ... ауаның температурасы: жаздағы
орташа мөлшері +24°, +26°, қыста —7°, —13°-қа дейін жетеді. Қыста түгелдей
мұз қатады. Суының тұздылығы 14%©, ... ... ... ... ... ... келеді.
Арал теңізінің табиғи байлықтары. Көлде балықтың ... аса ... ... маңызы бар бекіре, сазан, қаяз, шабақ, ақмарқа
ауланады. Таяу уақытқа ... ... ... жылына 200 мың. т. балық
аулап келген. Аралға құятын екі өзен — ... мен ... ... ... ... ... салдарынан теңіз тартылып, құрып кету қаупіне
ұшырады.
Теңіздің солтүстігіндегі Барсакелмес аралында ... ... онда ... қүлан, жайра, қырғауыл, т.б. аң, құс түрлері
қорғалып келген еді. Қазір теңіз деңгейінің төмен түсуіне байланысты олар
басқа ... ... Арал ... мен Арал ... ... экологиллық
жағдайының нашарлауы адамдардың шаруашылық қызметінің нәтижесінен болып
отыр. Сырдария мен Әмудария ... ... ... ... ... мен ... ... дұрыс сақтамағандықтан, егістік жерлер
сортаңданып, өзен режимі бүзылып, Арал ... ... 14,7 ... әкеп ... ... 26 мың ... ... су табаны құрғап,
орнына 2 мың гектарға жететін тұзды сортаң шөл пайда болды. Арал теңізінің
көлта-банынан ... ... ... мың ... шақырымға тарады.
Қазір мамандардың есептеуіне қарағанда кепкен көлтабанының 1 шаршы ... 8000 т-ға жуық ... шаң ... қоршаған ортаға көп зиянын
тигізіп отыр. Шөккен тұз ... ... ... егіс өнімін
төмендетіп, ішетін ауыз су ... ... ... халықтың
денсаулығына көп зиянын тигізуде.Атмосфераға зиянды ... ... ... ... әсерін тигізіп отыр. Арал маңында атмосфера ғана емес,
жергілікті су мен ... та ... ... ... ... ... Арал ... ауылдарда жас балалар өлімі, үлкен
адамдар арасында ... ... ... ... алу мүшелері мен жүйке,
сезім, қан айналысы жүйесі аурулары жиі кездеседі. Жұқпалы аурулар ... ... ... туа ... ... ... ... көптеп кездесіп отыр.
Арал маңының экологиялық жағдайының нашарлауы ол ... ... ... ... ... әсерін көп тигізуде. Көптеген адамдар ... ... ... Арал теңізінің әкологиялық жағдайы тек Қазақстан халқы
мен елбасыларын ғана ... ... ... ... Халықаралық
конференциялар өтіп, Аралға қалай көмектесу жолдары іздестірілуде.
Қорытынды
Ғылыми-зерттеу материалдарын талдай келе ... ... тау ... ... таудан шыға беріс алңымына дейінгі
ауданының 0,1...2%-нен (Шарын, ... өз.) 26%-не ... ез.) ... алады екен. Балқаш ... су ... ... ... ... ... ... 3653,3 км2 болса, ал оның 1638,5 км2-і ... ... ... 2014,8 км2-і (55 /о) — ... ... ... отырған таулы аумақтың мұздың белдемінен түсетін
ағынды, оның жыл ... ... ... су ... ... ... ... ағындысын есептеу өте күрделі мәселе, сондықтан да «мұздың
ағынды» аталымы жөнінде бірқатар кезқарас қалыптасқан.
Мұздықтарда жинақталған мұз ресурсын және ... ... ... қорытындылаудың нәтижесін жоғарғы кестеден көре аласыз.
Біз кестеден алаптағы мұздыңтарда жинақталған жалпы су ... ... тең ... ... Ал, ... мұздың ағынды немесе мұз бен
қардың беттік абляциясының нәтижесінде қалыптасқан ағындының (бір ... 3,544 ... тең, яғни ... алабының ағынды қалыптасу белдемінде
пайда болатын жалпы ағындының 14,5 процентін құрайды.
Әдебиеттер
Соседов И. С. и др. ... ... ... ... ... Алматы: Наука КазССР, 1976..
Соседов И. С. и др. Водный баланс и водные ресурсы ... ... ... ... ... ... ... Г. А. Ледники Заилийского Алатау - Алматы: Наука КазССР
1976..
Мачерет Ю. Я., Черкасов П. А., ... Л. И. ... ... ... - МГИ, 1988. С. 59-71.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көлдер және бөгендер4 бет
Африканың тектоникасына жылпы сипаттама17 бет
Евразиялық экономикалық қауымдастығына мүше - мемлекеттердің аумағына жануарлар, жануар текті шикізаттарға қойылатын ветеринариялық талаптар11 бет
Евразиялық экономикалық қауымдастығына мүше мемлекеттердің аумағына жануарлар, жануар текті шикізаттарға қойылатын ветеринариялық талаптар. Жануарларды айдап жеткізу кезіндегі ветеринариялық-санитариялық қадағалау15 бет
Жануар тектес азықтар27 бет
Жануарлардың морфо-физиологиялық құрылымы. Жануарлар әлемінің тектік және туыстық байланысы4 бет
ЖАҢА ТЕКТОНИКАЛЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТАР19 бет
Жұп таңдау қаракөл тұқымын әр текті жұптау ерекшеліктері36 бет
Жұрнақтардың шығу тектері мен даму тарихының сипаттамалары35 бет
Күлтегін ескерткіші - түркі тектес халықтардың баға жетпес байлығы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь