Қазақстандағы тың игеру саясатының басталуы.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2

Негізгі бөлім.
Қазақстандағы тың игеру саясатының басталуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Семестрлік жұмыстың өзектілігі. Тың игеру саясаты қазақстан үшін ерекше оқиғаның бірі. Тың игеру барысында көптеген жаңа қалалар бой көтерді. Өнеркәсіп орындары көптеп салынды. Бүкіл ауыл-аудандарды байланыстырған тасжолдардың ұзындығы 14 еседен асты, теміржолдардың ұзындығы 2,5 мың шақырымға өсті. Тың игеру Қазақстан халқының әлеуметтік-экономикалық жағдайының артуына ықпал жасады. Игілігімен қатар тың игерудің үлкен зардаптары мен көлеңкелі жақтарының да аз болмағаны шындық. Тың игеру жылдары бүкіл КСРО-да 42 млн. га. тың жер жыртылса, оның ішінде Қазақстанда 27 млн. га.жер жыртылды.

Ең өзектісі – қазақ халқының ұлттық құндылығы аяққа тапталды. Тың игерушілер арасында қазақ халқын төмен ұстау мақсатында түрлі кемсітулер орын алды.

Тың игеру жылдары қазақ халқының тілі, салт-дәстүрлері, мәдениеті, ұлттық руханияттары ескерілмеді;

Халықты ата -баба дәстүрінен ажырату үшін арақ жаппай насихатталды.
Жұмысқа арақ ішіп бару, болмаса құрдан құр арақ ішіп отыру сәнге айналды;

Қазақ мектептері, балабақшалар, қазақ тіліндегі газет-журналдар азайды. Қазақ тілінің қолдану аясы тарылды. Осының барлығы қазақ халқының бір бөлігінің өз ана тілін ұмытуына әкеп соғып, халықтың ерекшеліктері, ұлттық намысы біртіндеп жоғала берді;

Тың игеру жылдарында Қазақстан көпұлтты республикаға айналды. Көпұлттылығымыз содан бері қанша әспеттелсе де, бұл жайтты тың игерудің пайдасынан гөрі салдарына жатқызу жағы басып тұрған сияқты.

Қазақстанға келген тың көтерушілердің денін қаңғыбастар мен қылмыскерлер құрады. 1954-1955 жылдарда Қазақстанға келген 650 мың тың игерушінің төрттен бірі ғана мамандандырылған деуге келетін. Осының нәтижесінде, көптеген тәртіп бұзушылықтар, қылмыстар орын алды.




Тың игеру жайлы көптеген еңбектер жазылды.
Кулаков В. “Исторический опыт освоения целинных земель” еңбегінде Қазақстандағы тың жерлерді игерудің барысы жайлы жазылған.

Кольцов В.И. “Развитие промышленности Казахстана в послевоенный период”, Баишев С.Б. “Целинная эпопея Казахстана: основные итоги и историческое значение” еңбектерінде тың жерлерді игерудің басталуы жайында мәліметтер келтіреді.

Шығармашылық жұмысты жазудағы менің мақсатым тың жерлерді игеру кезеңіндегі Қазақстанның жағдайын, халық жағдайын зерттеп, зардаптарына баға беру.

Шығармашылық жұмысты жазуда менің міндеттерім тың игерудің қазақстан жеріне, еліне тигізген пайдалы және кері әсерін анықтау.
1. «Қазақстан энциклопедиясы» 8-том, Алматы 2006 ж.:



2. Баишев С.Б. “Целинная эпопея Казахстана: основные итоги и историческое значение” Алматы, 1979.


3. Кольцов В.И. “Развитие промышленности Казахстана в послевоенный период” Алматы, 1970г.


4. Кулаков В. “Исторический опыт освоения целинных земель” М. 1978 г.
        
        Жоспары.
Кіріспе......................................................................................2
Негізгі бөлім.
Қазақстандағы тың игеру саясатының басталуы.........................................................................................4
Қорытынды...........................................................................
Пайдаланылған әдебиеттер.................................................
Кіріспе.
Семестрлік жұмыстың өзектілігі. Тың ... ... ... үшін ... оқиғаның бірі. Тың игеру барысында көптеген жаңа ... бой ... ... орындары көптеп салынды. Бүкіл ауыл-аудандарды байланыстырған тасжолдардың ұзындығы 14 еседен асты, теміржолдардың ұзындығы 2,5 мың ... ... Тың ... ... ... ... жағдайының артуына ықпал жасады. Игілігімен қатар тың игерудің ... ... мен ... ... да аз ... ... Тың игеру жылдары бүкіл КСРО-да 42 млн. га. тың жер жыртылса, оның ішінде Қазақстанда 27 млн. га.жер жыртылды.
Ең өзектісі - ... ... ... ... аяққа тапталды. Тың игерушілер арасында қазақ халқын төмен ұстау мақсатында түрлі кемсітулер орын алды.
Тың игеру жылдары қазақ ... ... ... ... ... ... ескерілмеді;
Халықты ата -баба дәстүрінен ажырату үшін арақ жаппай насихатталды. ... арақ ішіп ... ... ... құр арақ ішіп отыру сәнге айналды;
Қазақ мектептері, балабақшалар, қазақ тіліндегі газет-журналдар азайды. Қазақ тілінің қолдану аясы ... ... ... ... ... бір ... өз ана тілін ұмытуына әкеп соғып, халықтың ерекшеліктері, ... ... ... ... берді;
Тың игеру жылдарында Қазақстан көпұлтты республикаға айналды. Көпұлттылығымыз содан бері қанша әспеттелсе де, бұл ... тың ... ... гөрі ... ... жағы ... тұрған сияқты.
Қазақстанға келген тың көтерушілердің денін қаңғыбастар мен ... ... ... ... Қазақстанға келген 650 мың тың игерушінің төрттен бірі ғана мамандандырылған деуге келетін. Осының нәтижесінде, көптеген ... ... ... орын ... ... ... көптеген еңбектер жазылды.
Кулаков В. "Исторический опыт освоения целинных земель" ... ... тың ... ... ... жайлы жазылған.
Кольцов В.И. "Развитие промышленности Казахстана в послевоенный период", Баишев С.Б. "Целинная ... ... ... ... и ... ... еңбектерінде тың жерлерді игерудің басталуы жайында мәліметтер келтіреді.
Шығармашылық жұмысты жазудағы ... ... тың ... ... ... ... жағдайын, халық жағдайын зерттеп, зардаптарына баға беру.
Шығармашылық жұмысты жазуда менің міндеттерім тың игерудің қазақстан жеріне, еліне тигізген пайдалы және кері ... ... және ... ... игеру
XX ғасырдың 50- жылдарында елде астықтың тапшылығы айқын байқалды. 1953 жылы 31 ... ... ... ... дайындалды, бірақ 32 миллион тоннадан астам астық жұмсалды. Әсіресе азық-түлік дақылы-бидай өте тапшы болды. Мал шаруашылығының жағдайы да мәз емес ... ... ... ... ... жолы тың ... деп ... Сонымен КОКП ОК-нің 1954 жылғы Ақпан-Наурыз Плеиумында Қазақстанда, Сібірде, Оралда, Солтүстік Кавказ және Қиыр Шығыстың кейбір аудаидарында жаңа тың және ... ... ... ... ... егістігінің колемін кеңейту көзделді. Пленум Қазакстанның жөне Сібірдің ұжымшарлары мен ... әр ... 14-15 ... астықалуға және екі жылдан кейін қосымша 1 млрд. 200 млн. пұт астық өндіру ге толық мүмкіндік бар деп ... ... ... жалпы елде кемінде 13 млн. га, оның ішінде 6,3 млн. га ... ... ... көзделді. 1954 жылы 13 тамызда кабылданған партия және үкіметтің " Астық өндіруді молайту үшін тың жерлерді онан әрі ... ... ... аталған жерлердің аумағын 1956 жылы 28-30 млн. ... ... ... 1955 жылы елде жаңа тың және ... жерлер көлемі 29,7 млн. гектар, соның ішінде Қазақстанда 18 млн. ... ... ... ... 1954- ... ... ... гек-тар, ал Қазакстанда 25,5 млн гектар тың және тынайған жерлердің игерілгені қазір мәлім ... ... ... ... ... ... 1953 жылы 11 млн. гектардай еді, енді тын игерілгеннен кейін оның көлемі 36 млн. гек-тардан ... ... ... 272 млн. ... (2 млн. 717 мын ... ... ... десек, ауыл шаруашылығының балансындағы жер 223 млн. ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері мынандай:
1) 1955 ж. республика475 млн. пұтастык жинады;
2) 1956 жылы 1 млрд. тұтастықты мемлекетке тапсырды; ... жж. одақ ... 3 рет қана ... жж.) ... сату ... ... тың ... кейін Қазақстан небәрі 6 рет мемлекет қоймасына 1 млрд. немесе одан да артық астық ... ... КП ... XX ... (1990 жыл) белгілі ғалым Мэхлис Сүлейменовтың айтканындай, шын мәнінде мол ... ... ... ... ... ғана алынды. Тың игеру басталғанға дейінгі Қазакстанда (1953 жыл) 2 960 ұжымшар мен 219 кеңшар болса, кейін керісінше кеңшар 2 122-ге ... 394 ... ... ... Тың жылдары кеңшарлар 127,3 мың трактор, 46,2 мың астық комбайнын, 29,6 мың жүк автомобильдері мен арнайы тасу ... 45,1 мың ... жер ... ... 74,4 мың себу ... т.б. ... игерудің жағымды жақтары:
1) Қазақстан елдің астық балансын нығайтуда елеулі рөл атқарды.
Республика бидайдын бағадьққатты және кушті сорттарын ... ... ... ... бидай сорттарынын 60%-ы тың өлкесінде өсірілді
2) 1954-І977жылдараралығында республикадаауыл шаруашылығынын барлыксалаларына 21,1 млрд. сом каржы жұмсалып, шығын 27,2 ... сом ... ... 1990 ... акпанның 15-жұлдызында Н.Ә. Назарбаеп (ол кезде республика партия ОК-нің 1-хатшысы болатын) ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің республикалық кеңесінде `Тың ... ... іан ... ... 7 ... ет - 5, сут - 3 ... кебейді. Тың көтеруге жұмсалған қаржы 1977 жылға қарай толықөтелді" - деп атап ... ... 20 ... аса уақытта шығын қайтарымын тапты;
3) әсіресе тың әлкесінде темір жолдар, ... ... ... және ... ... ... ... дамуына мүмкіндік жасалды.
Тың игеруде қол жеткен оң нәтижелерге қарағанда жіберілген қателіктер басым болды:
1) тың ... тым ... және ... ... ... 25 млн. ... ... және тыңайған жерлер өте қауырт жағдайда игерілді;
2) Қазақстан ... ... ... ... ... ... жер қыртысының картасы сапасыз болды. Бұл аздай, Ресейден,
Украина мен Белоруссиядан шақыртып әкелінген ғалымдар, әсіресе шаруашылық директорлығына жіберілген ... ... ... ... ... ... азаматтар табылмағандай) басым көпшілігі республиканың жер жағдайына жетік, білікті мамандар емес ... тың ... тағы бір ... зандылықтардың бузылуы:
:: жер елді мекендерге, алқаптарға, көлдер және өзен жағалауларыла тақап жыртылды;
:: егістік көлемін ... ... ... жер ... ... ... бой ұрмай Қазақстанда тың және тыңайған жерлерді жырту көлемі ары кеткенде 10-12 млн. гектардан аспағанда оны ... даму ... ... ... ... ... 13 млн. гектардан астам құнарлы жерлер шабындықтар мен жайылымдықтар үшін сақталып, бұл, өз ... мал ... ... жағдай жасар еді.
Мал шаруашылығының жагдайы күрт нашарлады:
:: 1951-1965 жылдарда республикада қазақтың ежелгі түлігі - ... саны 365,7 мың ... ... ... кетті, тек жылқы саны 80-жылдары ғана әсім бере бастады;
:: керісінше шошқа басы 4 ... ... ... ... ... Целиноград (қазіргі Ақмола), Қостанай, Көкшетау облыстарында ерекше қарқынмен жүрді;
:: 1941-1951 жылдары соғыс және халықшаруашылығын қалпына келтіру кезеңінің ... ауыр ... ... ... қой басы 2 ... ... өскен болса, ал тынмен сәйкес келетін онжылдықта (1951-І961 жж.) оның басы 3 есеге азайыи кетті. Себебі тын ... ... ... ... ... кажетті деп табылатын жайылым 3-4 гектардан асып жығылса, енді бұл ... орта ... ... 2 ... ғана ... I 4) Мыңдаған жылдар топырақ түзілу үрдісіғіде пайда болган жер құнары үрленіп, ... ... ... ... жер жел, су ... ... терістіктегі алқаптар негізінен тегіс болғанымен, оның ой-шұңқыры мол, микро-мезорельефі әркпылы дамыған, осыған орай топырак түзілімі дебіркелкі емес-гі, әдетте ... ... ... ... Тың игеру жылдары сортаң топырақтар тараған шандак жерлерді жыртқанда айналып өтпей,бір ретпен жыртыла берді.Сонын салдарына ... ... ... жел эрозиясына ұшырады және 1955-1958 жылдары мұндай жерлер келемі 1,5 млн. гектарға жетті. Бір ғана ... ... 805 мын га. 5кер ... ... қалды;
:: галымдардын. есептеуінше, Қазақстанның солтүстік облыстарында жыртылған жердің көлемі 26,4 млн. га болса, оның 14,5 млн. ... ... ... ... ... мәлімет бонынша, республикада 106 млн. гектар жер әртүрлі дәрежедегі жел эрознясына ұшыраган;
:: ... ... ... яғни қара ... ... тың ... ... 15-30%-га кеміген. 90-жылдарда Көкшетау облысында топырақтың қара шірігі 4,3%-дан 3,6%-ға, Қостанай ... - ... ... ... ... ... су ... бейімді жерлер Казакстанда миллиондаған гектарға жетіп отыр.
5) Тың игеру ата мекеннің халқьь қазактардың үлес салмағыиың кемуіне
әкеліп соқтырды.
:: Тын өлкесі деген ... ... ... бес ... - ... Қазақстан, Акмола, Костанай, Көкшетау, Павлодар-жеріи игеруге 1,5 млн. адам келді, ал жабык әскери объектілер мұның үстіне 150 мын ... ... ... жылдары тынды игеруге 391,5 мың механизатор әкелінді. 1959 жылғы санак бойынша казақтар республиканыц 30%-ы.н, орыстар 42,7%-ын, 1962 жылы ... сан ... өз ... ... ... ... ... де аз немесе 29 пайызды ғана қурады. 1897 жылгы мәлімет бойынша, олар өз жерінде мекендеушілердің 85 пайызына тең ... Тың ... ... ... ... ... қазақтарды ерікті түрде ата мекеніне қайтаруға жағдай жасайтын таптырмас мүмкіндік
болғаны сөзсіз. Мұның өзі халықтың тұрактанып, тың өлкесінің демографиялық ... мал ... ... игі ... жасайтын еді Сөйтіп, біріншіден, тың 2 еседей аз жыртылғанда, екіншіден, одақтас республикалардағы қазақтар өкелінгенде қазақстандықтар тынды өздерінің күшімен-ақ ... ... ... ... ... ... ... бірін де жасамағаны белгілі.
:: Осы мәселеге калам тартқан авторлардың пікірінше, 954-1964 ... тың ... ... ... 5 ... ... ... Целиноград және аудандық, облыстық атауларды қоспаған күннің өзінде, тек 200-деЯ ... ... және ... ... аттары орыс тіліне өзгертіліп аталған.
:: Осылардың барлығы қазақ тілі аясының тарылуына, кейіннен тұрғылықты ұлт ... ана ... гөрі орыс ... ... ... ... жабылып, орыс тіліндегі мектептердің қанат жаюына әкеліп соқты.
Тың эпопеясының кейбір түстарын айғақтай түссек, оңда:
1) Кеңестер Одағында 1954-1960 жылдары игерілген тың және ... ... ... көлемі 42 млн. гектарды құрады, оның 25,5 млн. гектары Қазақстандаласыңда жыртылды;
2) астықты бес - Крстанай, ... ... ... Көкшетау жөне Павлодар - облыстарындағы жыртылған жер ... 600 мың ... ... асып ... бұл Франция (551 мың шаршы шақырым) тәрізді мемлекеттің аумағынан едәуір ... ... ... ... ... Кеңес Одағының тукпір-түкпірінен адамдар көптеп тартылды. 1954 жыддың мамыр айының езіңде ғана ... тың ... 130 мың адам ... ... ... ... 360 ... астам механизаторлар мен құрылысшылар жөне басқада мамандық иелері орын тепті. ... ... ... ... ... ... еуропа-лық бөлігінен 2 миллионға жуық адам келді;
4) Қазақстанның үлесіне 1953 жылы КСРО-дағы бидай егістігі алқабының 11,3 пайызы тисе, 1960 ... ... ол ... 30 пайызға жетті. Сөйтіп, КО-дағы астық алқабының өрбір ушінші гектары Қазақстанның үлесінетиді;
5)республика 1956 жылы Імлрд. ... ... ... алғашқы Ленин ордені тапсырылды.
6) республикада тың экстенсивті жолмен игерілді.
4.1965 жылғы шаруашылық реформасы және оның Қазақстандагы қорытындалары 60 және ... ... ... ... ... бірқа-лыпты дамыған жоқ. Дәуір 2 кезеңге бөлінді жөне оның аралық уақыты ... ... айқы ... ... (1960-70 ... елде ... ... жацартудың жолдары табысты ізденістермен ұштастырылды.
Екінші кезенде (1971-1985 жж.) жаңашылдыққа деген ұмтылыс әлсіреп, коғамдық құрылымның әрекет етіп отырған принциптері мен ... ескі ... ... ... ... ... ... бастап Кеңес өкіметі иемденіп отырған шаруашылык механизмінің белгілі бір дәрежеде ескіргендігі айқын көрініс ... Ол ... ... ... ... ... ... еді. 1966 жылдың қарсанында кеңес экономикасында өнеркәсіптің ЗОО саласы өрекететіп, 47 мың кәсіпорын ... 13 мың ... ... 12 мың ... 37 мың ... ... Мүндай жағдайда басқарудың тікелей жұмыс тәртібін белгіленетін ... әдіс ... ... ... ... ... ... болып табылды. Өндірісті басқаруда киыншылықтар ерістей бастады. Әрекет етіп ... ... ... өз ... кайшылықтарды шиеленістірді, мұнын әзі кәсіпорындардың шаруашылык дербестігін улғайтудың қажеттілігін көрсетгі.
Кадр потенциалында да өзіерістер болған еді. Егер ... ... ... ... ... ... басқару жүйесінде шоғырланган болса, ал 50-60-жылдары олардың көп бөлігі ондіріс сферасында еңбек етті. Сондай-ақжұмысшылар мен шаруалардың білімдік және мамандықдәрежесі ... ... өмір ... ... мен тәжірибесін толық және тиімді пайдалануды және бәрінен бұрын, жергілікті жерлерге мейлінше дербестік беруді талап етті.
Оның бержағында, мемлекетте басшылықауысты. 1964жылы ... КОКП ... ... Н.С.Хрущевті (1953 жылғы қыркуйектен бері мемлекет басшылығындагы) шаруашылық мәселелерді шешкенде субъективизмге, волюнтаризмге (омірдің негізі ерік деп түсіңдірді), басқарудын әкім-шілдік әдісіне бой ұрды деп ... оны өз ... ... ... ... саятын отінішін қанағаттандьфды. Сонымен Пленум Н.С.Хрущевты ОК-тің І-хатшысы, ОК-тің Төралқа мүшесі және КСРО Министрлер Кеңесінің төрағасы міндеттерінен босатты. Пленум КОКП ... ... ... етіп ... ... мұнымен қатар КСРО Министрлер Кеңесінің төрагасы болып А.Н.Косыгин тағайыңдалды.
Қазақстанға ол керек пе еді?
Осынау өте ... ... іске ... үшін ... ... өкімет басшысы Н.С.ХРУЩЕВ деп, КСРО-ның соғыстан кейінгі жинаған бар байлығын тың өлкесіне (6 облысқа) үсті-үстіне төкті. Бұған дейін ауыл-шаруашылық ... ... ... мал ... ... келген қазақ жеріне, оның ішінде тың өлкесінен жаңадан құрылған мыңдаған совхоздардың әрқайсысына элеватор, МТМ-лар т.б. ... ... мың жүк және ... ... ... мен ... миллиондаған техника құралдары әкелінді.
Бұдан басқа ... өз ... бір ... Тың ... ... ... жаңа ... бой көтерді. Өнеркәсіп орындары көптеп салынды. Бүкіл ауыл-аудандарды байланыстырған тасжолдардың ұзындығы 14 ... ... ... ... 2,5 мың ... ... Тың игеру Қазақстан халқының әлеуметтік-экономикалық жағдайының артуына ықпал жасады. Игілігімен қатар тың игерудің ... ... мен ... ... да аз ... шындық. Тың игеру жылдары бүкіл КСРО-да 42 млн. га. тың жер ... оның ... ... 27 млн. ... ... аяғы жақсылыққа апармас деп қауіптенген Жұмабай ШАЯХМЕТОВ бұл жобаға қарсы шыққаны үшін ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, Ақтөбе облысының партия комитетінің экономист әрі жас ... ... ... ТӘШЕНЕВ 1953 жылы күзде Мәскеуде өткен одақтық партиялық кеңесте тың ... ... ... маңыздылығына ерекше тоқталып, қуаттады.
Сондықтан да Н.Хрущев 1954 жылы ... тың ... ... ... деп құрметтеп, араға біраз ай салып, басқа да үздік жетістіктерін бағалап, ҚР Жоғарғы ... ... ... ұсынып, сайлатты. айтқанына көнетін, қолшоқпар, іскер кадрлар тәрбиелегісі келді. Бірақ қазақ ... ... ... ... танытқан Н.С.Хрущевтің саясатының зымияндығы да күннен-күнге айқындала берді.
Қазақ жеріне көз ... ... ... қосып алу үшін Орталық - теріскей алты облыспен ... ... ... ... ... ... ... бірге Қарағандының солтүстік бөлігін біріктіріп, мемлекет ішіндегі мемлекет құрды. - Ақмола қаласы болған тың өлкесінің өз алдына партия ... ... ... ... ... ... 1-ші, 2-ші ... төрағалары болды және өз алдына бюджеті болды. Ең ... ... ... ... үшін ... ... уысына ұстаған совхоз директорларын тікелей Кремль жасақтап, таңдап жіберіп отырды. Олардың көбі: генералдар, полковниктер, зауыттар мен ... ... ... ... желеу етіп 1954-1960ж.ж. 2 млн-нан астам славян тектілер қазақ жеріне көшіріп әкелінді. Олардың көбі сотталғандар мен шовинстер еді. ... ... ... ... Осы келімсектердің кесірінен өз жерінде қазақтардың үлесі 30%-ға да жетпей қалды.
(8-том, Алматы 2006 ж.): , - деп сол ... ... ... ...
Осы оқиғалардың бел ортасында жүрген Әди ШӘРІПОВ: деп жазды.
Еңбек деп осыны айт!
Мұхтар Шаханов ширек ғасыр Қазақстанды ... ... - ... Сол рас па? деп ... ... деп ... ... береді. Тың өлкесіндегі совхоз директорлары тұрмақ, өлке билеушілері Т.Соколов, В.В. Мацкевич, Козловтарды, тіпті Кремльдіктерді де Тәшенев үнемі ... ... ... ... мемлекет иесі, жер иесі қазақтар екенін сөзімен де, ісімен де ұқтырып, аяқтарын қия бастырмады.
Бұған ... бұл ... ... ... ... ... болмайды. Тың игерушілерге қолынан келген барлық көмегін беріп, ... ... ... ... ... ... да, тың игерілген ауылдарда жүрсе де, сол жерден телефон арқылы одақтас республика басшыларының да осы істерге назарын ... ... ... қажетті құрал-жабдықтарды алдырып отырды.
Ворошиловты демалыс кездерінде ауыстырып үш рет КСРО жоғарғы кеңесінің төрағасы міндетін атқарған. Өктем отаршылдардан тың ... ... ... аудандар мен мұнайлы Маңғыстауды қалай қорғаса, рухани салалардағы мылтықсыз майданда да еліне сондай қалтқысыз қызмет ... ... ... ... ... жөн-сіз жыртқызбай, мал шаруашылығын да тиісінше дамытты. Еліміздегі барлық өндірістерді, сан салалы шаруашылықтарды барынша ... ... ... ел ... ... ... отырды. іске қосылуына өлшеусіз үлес қосты. Үкімет қызметкерлеріне арнап Алматының қақ ... жаңа ... ... ... жаңа 121 ... үйді ... ... заманда ұлттық партияның рөлін атқарған қазақтың ақын-жазушыларына таратып берді. Тәшенев қай уақытта да, қай қызметте отырса да, қаулы қабылдағанда ұлт ... ... ... ... ... кезде әскери-экономикалық ерекше ма-ңызы бар Ресей жері бүкіл Қырымды Хрущев Украинаға қосқанда шендісі де, шекпендісі де үн шығара алмаған. 1960 ... ... ... ... - ... Ол: - ... Тәшенев Соколовқа - деп қатты тыйып тастайды.Хрущевпен тың өлкесі үшін айқасқанда - деп отты ... ... ... тастайды.
Тәшеневтің осы жан қиярлық ісін кейбір озық ойлы басқа ұлт өкілдері де жоғары бағалап, қолдап ... ... ... ... тың ... ... қоса ... Хрущевтың іші удай ашып, Қонаевтың қолымен от көсеп, 1961 жылы 3 қаңтарда Ташеневты Үкімет басшысы қызметінен алып, бар игілігінен ... ... жыл ... ... ... обл. ... комитетінің қатардағы орынбасарлығына шегелеп тұрып төмендетіп жіберді. Бар қырғаны - 1961 ж. 24 ... ... пен ... атын Ақмоладан Целиноградқа ауыстырды.
Қызметі кетсе де қадірі кетпеген ердің еңсесі ... ... ... ... елі ... ... соңына дейін әулиедей ардақтап, пайғамбардай құрметтеді. Бұнда да қарқынынан танбай еліне, жеріне ... ете ... Қыры - мал ойы - өнім ... асты ... кен ... байлық, 20 Бельгия сиятын Ата қоныс арқаны, бәрінен бұрын қазақтың небір марғасқаларын тудырған тектік қорын бір оқ ... ... өзі ... қалған Жұмабек Ташеневтің өршіл рухымен жарқын бейнесі халқының жүрегінен терең орын алса да, ... ... ... ... берілген жоқ.
Жат елдің өте ежелдегі құлдар көтерілісінің көсемі Спартакты он күн ... ... ... ... атын да ... ... оқымыстылармен жоғарғы биліктегі шенеуніктеріміздің көпшілігі ұлт қаһарманының ісі тұрмақ кім екенінде біле бермейді. ... ... ... ... ... мектеп оқулықтарына, жоғарғы оқу орындарының бағдарламаларына кіргізіп, мемлекеттік басқару академиясындағы болашақ шенеуніктерге ... ... ... керек.Осылай етсек, ала-құлалыққа бет бұрған жастармыз да елінің,жерінің өткенін сезініп, патриоттық, отаншылдық рухта тәрбиеленері хақ. Кеште ... биыл ... ... тол ... ... филм ... ... рет Есенғазы Қуандық тарихи зерттеулер еңбегіне кіргізді.
1954-59 жылдар тың игеру ... ... Осы ... қазақ жеріне барлығы 4 млн. 200 мың адам жерсінген екен. Әртүрлі ұлт өкілдері есебінен қазақ ... ... саны ... Қазақстан көпұлтты мемлекетке айналды. Осы жерде сан мен сапа ұғымының арасының бір-біріне еш жақын ... ... ... ... Аса ... тұқымына ерекше мән берген, қан тазалығын сақтаған, көшпенділер мәдениетінің мәйегі болған ... ... 4 ... нышандары сан-сапалақ тобырмен бытысып кетті.
1954 жылы қаңтарда ... ... ... ... VII ... Қазақстан Компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы Ж.Шаяхметов (1948-1954ж.ж.) қызметінен босатылды. Бірінші ... - ... ... ж.ж.), екінші хатшылыққа - Л.И.Брежнев (1955-1956 ж.ж.) сайланды. Осы ... ... - КОКП ... Пленумы қабылдаған қаулыда игерілетін аудандар:
Көкшетау, Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қостанай, Торғай, Павлодар облыстары болып ... ... бұл ... әбден орыстанған, рухани
азып-тозған, өз тілінде сөйлей алмайтын ... ... ... ... ... ... Кеңес Одағында 13,4 млн. гектар жаңа жер, оның ішінде Қазақстанда 6,5 млн. гектар жер ... ... ... ... жіктесек:
Жалпы тың игеру жылдары Қазақстанда 25 млн. га (Кеңес Одағы бойынша 41 млн.га) жер ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан астық өнімінен 2-ші орында болды;
Экономиканың басқа салаларының дамуына әсер ... ... он ... ... ... ... елді мекендер (1954 ж. 120-дан астам колхоз, совхоздар) саны артты;
Қоғамдағы нан тапшылығы жойылды.
Бұл "ұлы науқан" - (сол ... ... ... ... ... ... мақұлданған заттардың, жайттардың барлығына ұлы сөзін тіркестіре айту табиғи, ... еді) жер ... тың ... ... ... ... ... ретінде жалаулады. Ал оның пайдасы қанша болса, зияны да шаш ... ... ... айту ... ... ... Жоғарыдағы арнайы қаулыда: , - деп, ... , - деп ... ... тың ... ... ... мен ... құрады. 1954-1955 жылдарда Қазақстанға келген 650 мың тың игерушінің төрттен бірі ғана мамандандырылған деуге келетін. Осының нәтижесінде, көптеген тәртіп бұзушылықтар, ... орын ... ... ... орын ... ... игерудің салдарынан жайылымдар мен жемшөп дайындайтын алқаптардың көлемі ... мал ... ... ... ... Мал ... ... байланысты ет, сүт өнімдерінің көлемі де азайды;
Тіпті 1956 жылы ... ... пұт ... ... ... қар астында қалды;
Сырттан келушілер көбейді. Өз жерінде қазақтар саны аз ұлт өкіліне айналады. 1954-1962 жылдары тағы да қоныс ... ... 2 млн. ... ... қазақтар республика тұрғындарының үштен бірінен де аз болды.
Экологиялық орта бұзылды. Аса көп көлемдегі жер ... ... ... бөлігі тіршілікке жарамсыз болып, топырақ эрозияға ұшырады. Табиғи ортасы бұзылғаннан, жануарлар байлығы - жәндіктер, ... ... ... ... жақтарға ауды;
Ең өзектісі - қазақ халқының ұлттық ... ... ... Тың ... ... қазақ халқын төмен ұстау мақсатында түрлі кемсітулер орын алды. Тың игеру жылдары қазақ халқының тілі, салт-дәстүрлері, ... ... ... ... ... ата -баба дәстүрінен ажырату үшін арақ жаппай насихатталды. Жұмысқа арақ ішіп бару, болмаса құрдан құр арақ ішіп ... ... ... ... мектептері, балабақшалар, қазақ тіліндегі газет-журналдар азайды. Қазақ тілінің ... аясы ... ... барлығы қазақ халқының бір бөлігінің өз ана тілін ... әкеп ... ... ... ұлттық намысы біртіндеп жоғала берді;
Тың игеру жылдарында Қазақстан көпұлтты ... ... ... ... бері ... әспеттелсе де, бұл жайтты тың игерудің пайдасынан гөрі салдарына жатқызу жағы басып ... ... ... тың ... ... науқаны қазақ халқы үшін өзінің жағымды жақтарымен қатар, адам айтқысыз ауыр ... ... ... ... Тың ... ... Қазақстан көпұлтты республикаға айналды. Көпұлттылығымыз содан бері ... ... де, бұл ... тың игерудің пайдасынан гөрі салдарына жатқызу жағы басып ... ... ... ... ... жазу ... мен, ... кітапханада болдым, көптеген интернеттегі ақпарата көздерін пайдаландым және деректі фильмдер көрдім. Осы күнге дейінгі маған бейтаныс оқиғаларды білдім және ... тың ... ... ... көзқарасым қалыптасты. Ұлы науқан ретінде әспеттелген осы оқиғаның белгісіз ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан, Қостанай, Торғай, Павлодар облыстары болып бекіді. Қазір бұл ... ... ... ... ... өз тілінде сөйлей алмайтын ұлтымыздың негізгі бөлігін құрап ... ... ... Одағында 13,4 млн. гектар жаңа жер, оның ішінде Қазақстанда 6,5 млн. гектар жер игерілді.
Қазақстанда 2004 жылы тың игеруге 50 жыл ... ҚР ... ... ... орай ... ... ... жыл" мерекелік медалін тағайыңдады және онымен 3,5 мың тың ардагері марапатталды.
Осы семестрлік жұмысты жазу барысында ... ... ... мен мақсаттарымды орындадым.
Пайдаланылған әдебиеттер.
* 8-том, Алматы 2006 ж.:
* Баишев С.Б. ... ... ... ... ... и историческое значение" Алматы, 1979.
* Кольцов В.И. "Развитие промышленности Казахстана в послевоенный период" Алматы, 1970г.
* Кулаков В. ... опыт ... ... земель" М. 1978 г.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Лизинг және әлемдік лизингтік нарықтың қалыптасуы28 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстандағы қайырымдылық негіздері15 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь