Көне Қытайдың негізгі философиялық ескерткіштері

Жоспар

I. Кіріспе
II. Негізгі
1. Ежелгі Қытай философиясы
2. Көне Қытайдың негізгі философиялық ескерткіштері
3. Көне Қытай философиясының негізгі ұғымдары
4. Көне Қытай философиясының негізгі өкілдері
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Жер бетіндегі алғашқы мемлекеттердің бірі – ежелгі Қытай елінің тұрғындары - ерекше материалдық және рухани мәдениетті жасаушылар болды. Олар өмірді - құдайдың табиғаттан тыс күштерінің сыйы екндігіне кәміл сеніп, дүниедегінің бәрі де ұдайы қозғалыста болады және жарық пен қараңғылық атты бір – біріне қарама – қарсы екі космостық күштердің өзара қақтығысының әлем ұдайы өзгерістерге ұшырап отырды деп санады. Көне заманда қытайлықтар жер жүзіндегі басқа да халықтар сияқты табиғат күштеріне, яғни жердің, күннің, айдың, таулардың, өзендердің, желдің, жаңбырдың және т.б. рухына табынды және олардың құрметіне құрбандықтар шала отырып, халықтың қажеттілігіне байланысты игі өтініштер жасады.
Кейіннен қоғамдық өмірде болған өзгерістерге байланысты патша билігін дәріптеушілік пайда болды. Патша «аспанның ұлы» деп танылып, ол- құдайдың жер бетіндегі өкілі ретінде мойындалды. Б.з.б. ХІІІ ғ. Бастап – ақ бұрын тек қана «жоғарғы құдайды» белгілеуге арналған иероглифтермен жаңа патшаларды да белгілей бастады. Бұл дәстүрлі наным-сенімнің негізінде адам өлгеннен кейін де оның жаны өмір сүруін жалғастыра береді, тіпті ол тірілердің істеріне араласа береді деген ұғым жатыр. Қытайлықтардың бұл қағидаларға кәміл сенгендігі соншалық, олар өлген уақытта адамдар мен құлиеленушілердің қызметшілерін, құлдарын, тіршілікте пайдаланған заттарын (қару-жарақтарын, әсемдік бұйымдарын және т.б.) қоса көмдірген.
Б.з.б. бір мың жылдықтың ортасында Қытай елінде кейінен философиялық бағыт қалыптасты. Олар: даосизм, Конфуций ілімі және Үндістанда пайда болып кейіннен Қытайға кеңінен тараған - буддизм. Бұл ілімдердің Қытай мәдениетінде алатын орны өте зор және осы заманға дейін қытайлықтардың қоғамдық өмірінің барлық жақтарына өз ықпалын сақтауда.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Бейсенов Қ.Ш . Философия тарихы Шымкент, 2005. 3-7 бет
2. Кішібеков Д. Сыдықов Ұ. Философия Алматы, 2002. 10,13-14 бет
3. Философиялық сөздік. Алматы, 1996 11,12 бет
4. Интернет www.google.kz 8,9 бет
        
        Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі
1. Ежелгі Қытай философиясы
2. Көне Қытайдың негізгі ... ... Көне ... ... негізгі ұғымдары
4. Көне Қытай философиясының негізгі өкілдері
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Жер ... ... ... бірі - ... ... ... тұрғындары - ерекше материалдық және рухани ... ... ... Олар өмірді - құдайдың табиғаттан тыс ... сыйы ... ... сеніп, дүниедегінің бәрі де ұдайы қозғалыста болады және жарық пен қараңғылық атты бір - ... ... - ... екі ... ... ... ... әлем ұдайы өзгерістерге ұшырап ... деп ... Көне ... ... жер ... ... да ... сияқты табиғат күштеріне, яғни жердің, күннің, айдың, таулардың, ... ... ... және т.б. ... табынды және олардың құрметіне құрбандықтар шала ... ... ... ... игі ... ... қоғамдық өмірде болған өзгерістерге байланысты ... ... ... ... ... ... деп танылып, ол- құдайдың жер бетіндегі өкілі ретінде мойындалды. Б.з.б. ХІІІ ғ. Бастап - ақ ... тек қана ... ... ... жаңа ... да ... ... Бұл дәстүрлі наным-сенімнің негізінде адам ... ... де оның жаны өмір ... ... береді, тіпті ол тірілердің істеріне ... ... ... ұғым ... ... бұл қағидаларға кәміл сенгендігі соншалық, олар өлген уақытта адамдар мен ... ... ... тіршілікте пайдаланған заттарын (қару-жарақтарын, әсемдік бұйымдарын және т.б.) қоса көмдірген.
Б.з.б. бір мың ... ... ... ... ... философиялық бағыт қалыптасты. Олар: даосизм, Конфуций ілімі және Үндістанда пайда болып кейіннен Қытайға кеңінен ... - ... Бұл ... ... ... ... орны өте зор және осы ... дейін қытайлықтардың қоғамдық өмірінің барлық жақтарына өз ықпалын сақтауда.
Ежелгі Қытай философиясы
Біздің заманымыздан бұрын VIII -- VI ... ... ... ... мемлекетінің жерінде құлдық қоғам толық қалыптасқан. Мифологиялық дүниетанымның орнын философиялық ілімдер ала бастайды. Олардың барынша гүлдену кезеңі Хань династиясына сәйкес ... ... ... ж.). ... бұл ... деп атаған. Мысалы, Хань дәуіріндегі тарихшы Сьма Тань (б.ж.с.д. 110 ж. қайтыс болған) солардың ішінен алты ... ... атап ... Инь және Ян ... Конфуций мектебі немесе әдебиетшілер.
3. Моистер мектебі.
4. Атаулар мектебі.
5. Заңгерлер мектебі.
6. Күш пен жол мектебі (дао цзя).
Осылардың алғашқысы, яғни Инь және Ян ... өз ... ... VII-VII ... ... Бұл ... мифологиялық дүниетанымның тарих сахнасынан көшіп, философиялық көзқарастарға орын босата бастаған кезі ... ... және Ян - ... ... тұрған мәндер. Бірақ олар туралы ілім дуалистік сипатта емес, себебі ... ... ол ... ... ... ғана бар бола ... ... олар диалектикалық бірлікте болатын қарама-қарсылықтар. Инь және Ян ... ... мен жер, ... мен ... ... қатынастармен тығыз байланысты, әрі олардың дамуына нұсқайды. Белсенділік көбіне Янға тән ... да, Инь ... ... ... Бірақ олардың бірлігі - диалектикалық дамудың көзі. Нәтижесінде заттар мен құбылыстар өзгерістерге ұшырайды. Мұндай өзгерістер адамдарға да қатысты ... ... жер, адам - ... ... бірлікте белгілі бір даму жолымен (дао) тіршілік кешеді.
Екінші мектеп ... ... ... ... ... ... Кун Цю, Кун Чжунни, ал әдебиетте көбінесе ... ... Кун ... ... ... б.ж.с.д. 551 79 жылдары Лу патшалығында өмір сүрген. Ол ... ... ... ... семьясында дүниеге келді. 22 жасынан бастап ұстаздық жұмыспен айналысты, ... ... Лу ... ... Конфуций мектебінде, негізінен, төрт пәннен дәріс оқытылатын. Олар - тіл, ... ... және ... ... елу ... Лу ... ... саяси қайраткерге айналды. Алайда, сарай төңірегіндегі саясатшылардың жаласынан он үш жыл бойы ел аралап қаңғырып ... ... ... ... та ... ... ... оның жаңа ілімі ешқандай қолдау таппады да, 484 жылы ... ... ... ... еді. ... ... туралы оның шәкірттері жазып қалдырған () атты еңбектен мағлұмат аламыз. Онда Конфуцийдің ойлары мен тұжырымдары, қағидалары мен ... ... - ... заманымызға дейін сақталған бірден-бір мәдени ескерткіш.
Конфуций өзіне, ұрпақтарына және ... ... ... ... ... оның ... үйі ... кезде атақты ғибадатханаға айналған.
Конфуций ілімінің ерекшелігі сол, ол адамгершілік мәселелерін бірінші кезекке қойған. Ал рух, аспан денелерінің қозғалу ... еш ... ... , -- ... екен ол. ... ... пір тұтқандығы ақиқат, көк тәңірісіне құрбандық шалуды оған деген адамдардың көрсеткен құрметі деп түсінген. Кейіннен Қытайдың деп аталуына да осы ұғым өз ... ... ... ... өткендей, Конфуций өз ілімін адамға бағыттаған. Ол - алғаш рет адамның кісілік тұлғасы туралы ой қозғаған ... Үлгі ... ... ер адамның адамгершілігі (жэнь), үлкенді сыйлауы (сяо), әдет-ғұрып, дәстүрді құрмет тұту (ли) жоғарғы ... ... ... Адам тумысынан жаман болып тумайды, оны жаман да, жақсы да қылатын өскен ортасы. Конфуций мемлекетті де үлкен отбасы деп ... Оның ... ... алғанда, үстем таптың мүддесін қорғады, құлдықты сөкет көрмеді, сондықтан да ұзақ жылдар бойы мемлекеттік ресми ... ... ... қоғамдық өмірдің барлық салаларына өз әсерін тигізді.
Конфуцийдің қазасынан кейін оның ... ... ... бөлініп кетті. Олардың ішіндегі ең негізгілері идеалистік бағыттағы Мэн-цзы мектебі мен материалистік бағыттағы Сюнь-цзы мектебі. Бұл екі бағыт та Конфуцийдің ... Мэн жэне ... ... ... ... ... ілімдерін жинақтап, бір жүйеге түсірумен ғана айналыспаған, сонымен қатар, жаңа ойлармен толықтырьш отырған.
Мысалы, деген ... ... ... ... ... ... ... Конфуций іліміне материалистік нышан енгізген. Әлемнің негізі материалдық күш (ци) және оның екі түрі ... (инь жэне ян). Әлем ... ... ... ... өмір сүреді, көк тәңірі - әлемнің құрамдас бөлігі ғана, оны зерттеп, сырын ұқса адамдардың мақсат-мүдделеріне ... ... ... ... ... сау ... ... бай немесе қайыршы болу адамдардын өзіне ғана байланысты. Бұл тұжырым Абайдың ауруды жаратқан Құдай, бірақ нақты адамды ауру ... ... ... байлық кедейлікті жаратқан Құдай: бірақ белгілі бір адамды бай немесе кедей қылған ... ... ... ... яки бақытсыз болмағы өзінен дейтін ойымен үндесіп жатыр.
Тек тәрбиелеу жұмысы арқылы адамгершілікке ... ... ... ... ... ... Өмір бойы өзін-өзі жетілдіруте құлшыну - адамдық парыз. Қытай қоғамдық өмірінде Сюнь-цзы философиясы да ... орын ... ... оның ... ... ісін жетілдіру жөніндегі тұжырымдары күні бүгінге дейін өз манызын жоймақ емес, өйткені, бұл мәселеде ... ... ... мақсат-мүддесін ойлау керек, мемлекеттік іс-шараларды мейірбандықпен жүзеге асыру керек деген қағидалар шынымен де қандай болмасын ілімнің құнын арттыратыны сөзсіз.
Конфуцийдің ілімі ... ... үшін ... ... бойы ... ... ... атқарып келді. Тіпті, XX ғасырдың екінші жартысында арқылы қартайған әріптестерін саяси сауатсыз хунвэйбиндер мен цзаофандардың ... ... ... ... ... Мао ... қағидасын өрескел бұзғандығын түсініп, Конфуцийге қарсы, оның ... ... ... ... емес пе? Арасын жиырма алты ғасыр бөліп тұрған бірі өлі, бірі тірі ... ... ... ... ашылғандығы да Конфуций ілімінің өміршеңдігін көрсетпей ме?
Моизм мектебінің негізін салушы Мо Дидің (б.ж.с.д. 479-391 ж.) баса ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл мектептің ілімі Конфуцийге мүлдем қайшы келетін. Өйткені, оның негізінде дерексізденген жалпы сүйіспеншілік жататын. Теориялық ... ... - бос ... ... ... ... ... нақтылы дене еңбегі, оның пайдалы нәтижесін, өмір үйлесімділігін көкке тән ... ... ... ... Мо ... ... таным мәселелеріне көңіл бөліп, ұстаздарының қош көрмеген онтологиялық сұрақтарға жауап іздеген көрінеді.
Атаулар мектебі заттар мен құбылыстардың тілде бейнелену сәйкестілігіне баса ... ... ... ... ... ... яғни ... схоластикада ондаған ғасырдан кейін ғана қарастырылған - автор).
Ал, заңгерлер мектебіне келетін болсақ, онда оның назары саяси-әлеуметтік мәселелерге ауып, мемлекет пен ... шығу ... ... ... ... ... ... қолға алған. Бұл орайда, Конфуций ілімін өткір сынға алып, өздерінің көзқарастарын жасақтаған. Бұл мектеп Хань династиясының кезеңіне сай қалыптасқан деп ... Оның ... ... бірі Шан Ян: ... ... ... (ли), ... (дэ), адамгершілік, инсандық (жэнь) категорияларын қалыптастырып, дамытқан. Дао (жол) заттар мен ... даму ... ... Олардың мазмұны қатып қалған күйде болмайды, керісінше өзгеріп ... Бұл ... Инь және ... ... ... жүзеге асырылады.
Қоғамдағы тәртіп дегеніміз кемшіліктерді сырттай мойындау. Мұның орнына билеуші мен қоғамның арақатынасын қайтадан реттеу керек. ... заң (фа) ... өкім (мин) ... ... олар ... ... ... жетпейді (увэй). Себебі олар тек марапаттау мен жазалау жүйелеріне байланысты ғана ... заң (фа) мен өкім (мин) ... ... онда ... да іс-әрекеті заман талабына сай өзгеріп отыруы тиіс. ... ... орны көк ... ... ... ... негізгі фәлсафалық тұжырымы дегенге келіп саяды. Жаңа ... ... сай жаңа ... ... ... Жаңа ... шындық үшін басқарудың соны тәсілдері қажет. Конфуцийлік ілімнің нұсқауына ерік ескі тәртіпке қарайлай берудің ... жоқ. ... осы ... авторы Хань Фэй, Цинь императоры Шихуанның оны қатты мойындап, ... ... ... тиым ... ... өз атымен байланысты қалыптасқан қатыгез басқару тәсілінің салдарына шыдамай өзіне-өзі қол салған дейді, көне деректер.
Конфуцнй іліміне қарсы ... тағы да бір ... ... ... ... ... деп ... Даоның қазақшасы деген сөз.
Бұл ілімнің негізін қалаушы б.ж.с.д. VI ғасырда өмір сүрген Лао-цзы. Бұл деген ұғымды ... ... ат. Ал шын ... Эр. Көне ... ... аты ... айналған Лао-цзы б.ж.с.д. 604 жылы туылған деген мағлұмат бар. Бірақ ... ... ... ... бұл ... ... күмән келтіреді. Лао-цзы 160-200 жыл ғұмыр кешкен деген де мәлімет бар. Ол патша сарайында тарихшы, мұрағат ... ... ... атқарған. Қартайып қалған кезінде Конфуциймен кездесіп сұхбаттасқан да екен. Лао-цзы өзінің ілімінде, негізінен алғанда, үш қағидаға сүйенеді, олар - дао, дэ, ... Дао - ... ... мен ... ... мен ... Дао тек дэ ... белгілі болуы мүмкін. У-вэй қағидасы әрекетсіздікті білдіреді. Ол - даоға кереғар ... Дао - ... ... көзі, белсенділіктің үлгісі. - заттардың өмір сүру заңы бірігіп, әлемнің түпнегізін құрайды. Әлемде барлығы қозғалыста ... олар ... ... ... ... осы ... ... заттар мен құбылыстар өздерінің қарама-қарсылығына айналып отырады. Айталық, суық жылиды, сұйық қатады, жақсылық жамандыққа айналады, т.т. ... ... ... жеңеді, әлсіздер күшіне енеді, дейді Лао-цзы. Ол үстем таптың өктемдігіне қарсы болды, шектен шыққан ысырапшылдықты жоюға, ... ... ... ... оралуға шақырды.
Әрине, заманындағы ғылыми танымның даму дәрежесінің төмендігіне байланысты даосизм анайы материалистік сипатта болды. Бұл ... ... ... ... бой ... ... ... шығандап шыға алмады. Біздің эрамызға жақын дәуірде ежелгі Қытай жерінде ... даму ... ... еді. ... ... өзара қырқысқандары, бірнеше мемлекетке бөлінген Қытайдағы орын алған патшааралық соғыстар еңбекші халықты ... ... ... ... ... ... ... діни-мистикалық сарынға бой ұрып, бірнеше тармақтарға бөлініп кетті. Алайда, Лао-цзыдын өз басын қатты ... ... ... әлі ... ... оның ... ... бас иеді, жерленген зиратына мінажат етеді.
Көне Қытайдың негізгі философиялық ескерткіштері
"И цзин" - ... ... - ... ... мәдениетінің қалыптасуына зор әсер еткен, маңызын әлі ... ... ... ... ... ... оны қасиетті кітап деп атап, Ведалармен, Інжіл, Құранмен бір деңгейге ... ... ...... ... келе жатқан бал ашу практикасымен байланысты пайда болып, даму ... ... ... ... ... Философиялық ескерткіштердің арасындағы ең көнесі болмаса да, бұл кітап ... ... ... ... ... болады, бірақ оның түсінуге қиын мәтіндерінің мазмүны әлі күнге дейін толық ашылған жоқ. "И цзин" 64 гексаграммалардан тұрады олардың жүйесі ... ... ... дүниенің 64 күйі мен құрылымынан тұратын, Көк - Жер - Адам қатынасын білдіретін ілімді кұрайды ден түсіндіріледі. Шығармада Қытай ... ... ... ... олар ... адамның өзін қоршаған ортаға деген қатынасы, кеңістік, уақыт, табиғи қүбылыстар, ... ... ... ... ... Қытай қоғамының дәстүрлі көзқарастарының теориялық негізі қаланған деуге болады.
"Ши Цзин" - "Өлеңдер кітабы" 305 поэтикалық ... ... ... қай кезеңдерде жазылғанын дәл басып айту қиын, қазіргі заманғы ғалымдар бұл өлендер шамамен ... ... ... XI -- VII ... ... ... ... әлі қалыптасып үлгермеген уақытта жазылған, кейінірек Конфуций өлеңдерді іріктеп, өндеп, өзінің философиялық ілімінде қолданған, ал оның ... ... ... негізгі кітабына айналдырған деген болжам айтады. "Ши цзинді" басқа философиялық мектептер де зерттеді. "Өлеңдер кітабында" Көне Қытай қоғамындағы ван, ... ... ... өмірі, адамгершілік келбеті, әлеуметтік қызметі жырланады.
"Шу цзин" - "Тарих кітабы" ... ... ... ... ... рет Конфуций құрастырды, кейіннен әр түрлі ойшылдар оны ... рет ... ... ... ... өз ... де ... араластырып жіберген), кейбір бөліктері біздің дәуірімізге дейінгі 213 жылы ... ... ... отқа жағылды деген пікірлер бар. Атынан көрініп тұрғандай, кітаптың тарихи мазмұны ... ... ... ... да ... ... мектебіне тән) Көп кездеседі. Мәтіндердің басым бөлігінің мазмұны кітаптың өте ерте, көрнекті Қытай ... ... ... ... ... ... дәлелдейді. Қазір "Шу цзиннің" 55 тарауы бар, олардың арасында 33 тарауының нақты "Шу цзин" кітабының алғашқы нұсқасына жататыны анықталған. Қітапта ... ... ... адам және ... адам және табиғат арасындағы үндестік, ата-баба салттары, Көктің адам мен қоғамға айқындаушы әсері және т.б.
Көне Қытай философиясының ... ... сүю ... - Конфуций философиясының маңызды категориясы. Ең әуелі әке мен ұлдың, билеуші мен шенеуніктердің, дос адамдардың, аға-інінің арасындағы қарым-қатынастарды ... ... соң ғана ... ... ... сүйіспеншілікті білдіреді.
Алтын орта (чжун юн) - Конфуций философиясының басты ұғымдарының бірі. Бұл жетілген ... ... адам еш ... де ... шығып кетпеуі керек дегенді білдіреді. Мысалы, тым қызба немесе тым жай ... ... ... ... ... сақтауға ұмтылу керек. Конфуций бұл ұғымды ағашты мысалға ала отырып түсіндіреді. Оның жоғарғы жағында орналасқан жапырақтарға жаңбыр мен күннің әсері тез ... ... ... да аса ... ... Ең ... ортада орналасқан жапырақ болу. Алтын ортаға жету қиын, бірақ оған жеткен адам ... өмір ... ... ... адам ... - ... ... жан-жақты жетілген, "алтын ортаға" жеткен, ізеттілік, шыншылдық, сақтық секілді қасиеттерге ие және басқа ... ... ... ... ... Конфуциийдің пікірінше, мұндай қасиеттерге мемлекетті билеуші, басқарушы адам ие. "Асыл адамдар" ... ... ... да жақсара түседі, мемлекетті басқару да жеңілдейді. "Асыл адамдардың" үлгісі зорлық арқылы бағындырудан әлдеқайда бағалы, себебі халықта үрей, қорқыныш ... өз ... ... ... ... болады. Бұл ұғымға қарсы ұғым - "төмен адам" ұғымы.
Дао - ... жол, ... және ... заң, ... ... ... ... ол басқа категориялардың бәрін қамтиды. Дао өзінен өзі ... ... ... ... барлық бар нәрселердің алғашқы бастауы, дүниенің генетикалық бірлігі ретінде түсіндіріледі: бәрі одан туындайды және бәрі оған ... ... ... қатар, дао универсалдық заңдылық; Қөктің өзі дао заңдарына бағынады, яғни, адам Жер мен Көк заңдары арқылы дао ... ... ... ... мақсат-міндеті даоны игеру, яғни, дұрыс өмір сүру.
Ди - ағаны сыйлау.
Инь және Ян - этимологиялық мағынасы "төбенің немесе өзен ... ... мен ... ... ... Инь мен Ян ... ... тәртіпке келтіруші Көк пен Жер күштері ретінде ... Олар ... ... ... олардың үндесіп, бірігуі бар нәрсенің бәрін басқаратын адамды дүниеге әкелді, Инь - дүниенің раңиональдік, ... ... Ян - ... "ер ... ... деп түсініледі. Қытай философиясында Инь мен Янның өзара ... ... ... да, ... ... де ... ... деп тұжырымдалады.
Ли - ритуал, салт, этикет.
Сяо - ата-ананы құрметтеу.
Тянься - (орысша "Поднебесная"), "Көкасты", Қытай елінің, мемлекетінің синонимі, қытайлықтар өздерін ... ... ... ... Көк ... ... ұғымы Қытай философиясында жер бетіндегі барлық бар нәрсенің алғашқы негізі және алғашқы себебі, ең құдіретті күш. Адамдардың тағдыры мен ... де, ... ... мен ... ... да ... және реттеуші Көк, ал мемлекетті билеуші оның жердегі өкілі, сондықтан да әрбір адам ... ... ... - ... мағынасы "пісіп жатқан күріштің буы" дегенді білдіреді, бірнеше мағынаға ие: белгісіз, сапасы жоқ алғашқы зат; дүниеден жоғары космостық субстанңиядан ұшып ... ... ... алғашқы материалдық-элементтер-денелер, атомдар және т.б. Ци алғашында тұтасып ... ... ... ... таза мен бұлдырға - Инь мен Янға ... ... ... ... алғанда, Қытай философиясының негізгі философиялық категориялары тарихи даму барысында көп өзгеріске ұшырай қойған жоқ, жалпы ... ... мен ... ... ... ... түрде тұрақты, консервативті болды.
Көне Қытай философиясының негізгі өкілдері
Конфуций - ... ("Кун ... - ... ... ... 551-479 жылдары өмір сүрген, көне Қытай философиясының ең көрнекті өкілі, ''қызмет етушілер философиясы" деген атауға ие болған философиялық мектептің - ... ... ... Бұл ... ... жу - ... ... ілімі" деп аталды. Озінің философиялық мектебін Конфуций өмірлік ... ... ... ... алты ... - ... ... музыканы түсіну, садақ ата-білу, күйме арба айдау, жаза және санай білу істерін меңгерген, әбден кемелденген жасында ... деп ... ... ... рөлін Конфуций өте қарапайым бағалап, өзін жаңа ілімді жасаушы емес, көне ... (шэн) "Шу ... және "Ши ... ... даналығын халыкқа жеткізуші ғанамын деп түсінген.
"Лунь юй" ("Әңгімелер мен пікірлер") ... ... ... ... ... Оның ... мазмұны - мемлекет пен жеке адамды жан-жақты жетілдіру жолдарын көрсету. Конфуцийдің пікірінше, мемлекеттің ... ... оны ... ... адамдарға байланысты, сондықтан да жеке адамның міндеті - мемлекетке, өзіне жоғары тұрған адамға қызмет ету.
Лао-цзы (Ли Дань) - ... ... ... ... ... дейінгі VI-V ғасырларда өмір сүрген, кейінірек мифологиялық тұлғаға айналған. Қытай философиясы тарихында алатын орны ерекше. Оның ілімін зерттеушілер ... ... ... ... ал оның көзқарастары "Дао дэ цзин"' шығармасында жинақталған, бұл ... ... ... жазған болуы да мүмкін деген болжампікірлер айтады. Лао-цзы даоны болмыстың алғашқы себебі, мәңгілік, ... ... деп ... Адам ойлауда да, іс-әрекетінде де осы дао жолын ұстануы, яғни "у ... ... ... ... - ... ... ... білдіреді, кейінірек "әрекетсіздік, ештеңеге араласпау" деген қазіргі мағынасында түсініле бастады.
Мо-цзы (Мо Ди) - моистер ... ... ... ... ... ... 479-400 жылдары өмір сүрген. Конфуций іліміне қарсы Мо-цзы "адамды сүю" ... ... деп ... Оның ойынша, елдегі жағымсыз құбылыстардың себебі - адамдардың бірін-бірі жақсы көрмеуі. Адам өзін ғана ... ... ... ... ... ... Ол өз пайдасын ғана ойламай, қоғамдағы басқа адамдардың да қамын ойласа, жеке пайда жалпы пайдаға ұласып, мемлекетте тыныштық орнайды. ... ... ... негізі кедейліктен басталады деп есептеп, адамдарды тынымсыз еңбек ... ... ... ... кедей болуы мүмкін еместігін дәлелдеуге тырысады. Оның негізгі тұжырымдары "Мо-цзы" еңбегінде баяндалған.
Мэн-цзы (Мэн Кэ) - Конфуций ілімін жалғастырушы, ... ... ... бойынша ол Конфуцийдің немересі Цзы Сыдың шәкірті болған. Өмір сүрген жылдары - біздің дәуірімізге дейінгі 372- 289 ... ... ... ... қана қоймай, оны тереңдетті және жалпы Қытай философиясыныың ... ... үлес ... Оның ... ... - төрт ... бастау: адамды сүю, парыз, салттарды орындауға ұмтылу және ақыл-даналыққа ие адам табиғатының мейірімділігі.
Қорытынды
Қытай философиясы туралы ойларымызды ... ... ... әлі ... ... ... ... заманғы Қытай мемлекетінің қалыптасып-дамуына ерекше әсер еткен, жалпы алғанда мемлекет мүддесін жеке адам ... ... ... адамгершілік мәселелерін зерттеген философия болды деуге болады. Шығыс философиясы жайында қорытып айтқанда мына ... ... жөн: ... ... ... ... мен Дао, ... бастаушысы Лао - Цзы төңіріндегі топталды. Егер ертедегі Үндістанда ... ... ... ... ... ... ... олар Конфуций төңірегінде қалыптасты. Конфуцнй іліміне қарсы шыққан тағы да бір ... ... ... ... ... деп ... Даоның қазақшасы деген сөз.
Қытай мемлекеті қазіргі уақытта әлемдік ... ... ... бірі ... ... күмәнсіз. Өзінің экономикалық қуатын, мәдениетін, саяси ықпалын күннен күнге күшейтіп отырған көршіміздің ұлттық болмысын, философиялық дүниетанымын, адамгершіліктік ұстанымдарын танып-білу біз үшін аса ... және ... Әр ... ішкі, нағыз мәні оның философиясы арқылы ашылатыны белгілі, сондықтан да көне Қытай философиясымен танысу, оның бастауларына ... ... ... ... ... түсінуге мүмкіндік береді.
Пайдаланылған әдебиеттер
* Бейсенов Қ.Ш . Философия тарихы Шымкент, 2005. 3-7 ... ... Д. ... Ұ. ... ... 2002. 10,13-14 ... ... сөздік. Алматы, 1996 11,12 ... ... ... 8,9 бет

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көне Қытай философиясы5 бет
Эстетикалық, әдеби ой- пікірлердің туу, даму тарихы мен кезеңдері. Әдеби шығармашылық және әдебиет теориясының методологиясы. Қазіргі әдебиеттану теориясындағы ғылыми ағымдар. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы эстетика мен теория мәселелері15 бет
Ежелгі заман және ортағасырлардағы ұлы тарихшылары7 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы4 бет
Көне Қытай философиясы туралы7 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері"3 бет
VI-XII ғғ. түркі халықтардың мәдениеті10 бет
Адамзаттың ежелгі тарихының негізгі кезеңдеріне жалпы сипаттама4 бет
Алтай-Тарбағатай аралығындағы ерте темір дәуірінің археологиялық ескерткіштері (кезеңделуі, мерзімделуі және мәдени атрибуциясы)39 бет
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь