Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдіктерді тамақ және жеңіл өнеркәсібінде қолданылуы.


Жоспар

І Кіріспе

ІІ Негізгі бөлім
Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдік шикізаты
Стероидты сапониндер
Тритерпенді сапониндер

ІІІ Қорытынды
Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдік шикізаты
Сапониндер деп,химиялық құрылысы жөнінен гликозидтерге жататын жоғары беттік белсенділік көрсететін және салқынқандыларға гемолитикалық және улы әсер ететін табиғи қосылыстардың үлкен тобын айтады.Бұлар суда тез еритін түссіз заттар.Олардың сулы ерітінділері мен сығындыларын шайқағанда ұзақ сақталатын тұрақты көбік пайда болады олардың сапониндер деп аталуы да(латын сөзі sapo-сабын)осы қабілетіне байланысты.Сапониндер ерітілген (60-70)этонол мен метанолда салқын жағдайда ериді,ал жоғары 80-90 спирттерде қыздыру арқылы ериді,салқындату барысында тұнбаға түседі, эфирде,хлороформда,ацетонда,бензинде және басқа да органикалық еріткіштерде ерімейді.Кейбір сапониндер жоғарыда айтылған қабілеттерді көрсете бермейді.мысалыға,олардың кейбіреулері суда ерімейді,ал басқа біреулері гемолитикалық белсенділік және т.б.көрсетпейді.
Барлық сапониндер химиялық тұрғыдан гликозидтер бола тұрып агликондардан және көмірсулы бөліктен тұрады.Сапогениндер құрылысына қарай бұлар стероидты және тритерпинді сапониндер болып бөлінеді.
Стероидты сапониндер
Химиялық құрылысы мен қасиеттері
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Ә.Қ.Патсаев, С.Ж.Жайлау Органикалық химия негіздері. Шымкент-2005
2. Ә.Қ.Патсаев, Х.Б.Алиханова Органикалық химия пәні бойынша СӨЖ арналған оқу-әдістемелік қолданба, Шымкент 2007
3. ҚазақЭнциклопедиясы, VII- том
4. Интернет желісі WWW.Google.kzWWW.Google.ru

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік
Фармацквтика Академиясы

Кафедра: фармокогнозия және химия кафедрасы

Тақырыбы: Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдіктерді тамақ және жеңіл өнеркәсібінде қолданылуы.

Орындаған: Онгарова А.М
Тобы: 502фк

Шымкент -2013

Жоспар

І Кіріспе

ІІ Негізгі бөлім
* Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдік шикізаты
* Стероидты сапониндер
* Тритерпенді сапониндер

ІІІ Қорытынды

Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдік шикізаты
Сапониндер деп,химиялық құрылысы жөнінен гликозидтерге жататын жоғары беттік белсенділік көрсететін және салқынқандыларға гемолитикалық және улы әсер ететін табиғи қосылыстардың үлкен тобын айтады.Бұлар суда тез еритін түссіз заттар.Олардың сулы ерітінділері мен сығындыларын шайқағанда ұзақ сақталатын тұрақты көбік пайда болады олардың сапониндер деп аталуы да(латын сөзі sapo-сабын)осы қабілетіне байланысты.Сапониндер ерітілген (60-70)этонол мен метанолда салқын жағдайда ериді,ал жоғары 80-90 спирттерде қыздыру арқылы ериді,салқындату барысында тұнбаға түседі, эфирде,хлороформда,ацетонда,бензинд е және басқа да органикалық еріткіштерде ерімейді.Кейбір сапониндер жоғарыда айтылған қабілеттерді көрсете бермейді.мысалыға,олардың кейбіреулері суда ерімейді,ал басқа біреулері гемолитикалық белсенділік және т.б.көрсетпейді.
Барлық сапониндер химиялық тұрғыдан гликозидтер бола тұрып агликондардан және көмірсулы бөліктен тұрады.Сапогениндер құрылысына қарай бұлар стероидты және тритерпинді сапониндер болып бөлінеді.
Стероидты сапониндер
Химиялық құрылысы мен қасиеттері
Стероидтар табиғи қосылыстардың кең тобын құрайды.стероидты сапогениндердің құрылыс ерекшелігіне С-16 ,ал кейде1,2,5 және 12 байланысындағы оттегінің болуын жатқызуға болады.
Олардың көпшілігінің бүйір тізбегіндегі 8 көміртегі атомы мен 16-ОН топтарының тотығуының нәтижесінде түзілетін сперокеальды топтары болады.Көптеген сапогениндердің 5,6 көміртегі атомында қос байланыстар бар. Сперокеальды сақинаның орналасу орнына байланысты стероидты сапогениндер қалыпты қатардағы және изо қатардағы қосылыстар болып бөлінеді.
Стероидты сапониндердің жоғары спирттермен әсіресе холестеринмен суда ерімейтін,бірақ этанолда жақсы еритін кешенді қосылыстар түзетін ерекше қасиеттері бар.Басқа қасиеттері жөнінен көбік түзу,эритроциттер гемолизі стероидты сапониндер тритерпенді сапониндерден ешқандай айырмашылығы жоқ.
Сапогениндердің стероидты құрылысын сапониндерді шикізаттан бөліп алып гидролиздеген соң ИК-спектроскопия әдісін пайдаланып анықтауға болады.
Стероидты сапониндердің биозинтезінде,олардың өсімдік әлемінде таралуы мен маңызы
Стероидты сапогениндерге сперокетальдық топтардың болуы олардың стериндермен тығыз генетикалық байланыста екендігін көрсетеді.Стероидты сапониндер лалагүл,амариллистер,диоскореялар,с абынкөктер тұқымдастарына жататын өсімдіктерде кездеседі.
Стероидты сапониндер жылықандыларға улы әсер етпейді,ал салқынқандыларды,мысалы,балықты өлтіреді.Бұл қасиетін ертеректе алғашқы қауым адамдарды балық аулауға қолданған.Стероидты сапониндерді с тероидты гормондар алу үшін маңызды,әрі арзан алғашқы өнім көзі ретінде пайдаланады. Диоскорея тамырсабақтары тамырларымен - корневища с корнями диоскореи-Rhizomata cumradicibus Dioscoreae
Ниппон диоскореясы-Диоскорея ниппонская-Dioscoreae Makino
Кавказдық диоскорея-диоскорея кавказская-Dioscoreae caucasica Lipsky
Диоскореялар тұқымдасы-семейства диоскорейные-Dioscoreaceae
Сипаттамасы.көпжылдық биіктігі 4 метрге дейін созылып жататын шырмауық өсімдік.Тамырсабағы көлденең орналасқан күшті тармақталған,қоңыр түсті,ұзындығы 1,5-2 м және жуандығы 2 см жіңішке тамырларымен сабағының шіріген қалдықтарынан тұрады. Сабақтары жәй сабақтарға жатады,жалаңаш.жапырақтары кезекті орналасқан,сағақты,ниппо диоскореясында олар кең жүрек пішіндес ,3-7 - салалы ұзындықтары 6-10 см,кавказдық диоскореяда жүрекше-жұмыртқа пішінді,жиектері ойықша,ұзындығы 16см.гүлдері дара жынысты,қос үйлі,ұсақ жасыл,түсті,аталық және аналық гүлдері шашақты гүл шоғырын құрай орналасқан.Жемісі үш қанатты қорапша,тұқымының да қанаттары бар.Мамыр - шілде айларында гүлдейді.Екі түрі де мәдени енгізілген.
Таралуы. Ниппон диоскореясы Примор өлкесінде,хабаровскінің оңтүстік аймақтарындағы аралас ормандарда ал Кавказдық диоскорея Абхазияда және краснадор өлкесінің Адлер аймағында сирек еменді және бұталы ормандарда өседі.
Дәрілік шикізаты. Тамырсабақтары тамырларымен коктемде гүлдеу кезенінде немесе күзде жинайды.Бөліктерге кесіп кептіреді.Шикізаты түрлі тамырсабақтары кесінділері мен 0,5-4мм-ге дейінгі ұзындықта бау тәрізді тамырларынан тұрады.тамырсабақтары сыртынан бурыл түсті,ал сынығынан крем түстес.Дәмі ашқылтым,аздап күйдіргіш.
Химиялық құрамы.Екі түрінің тамырсабақтарында сапониндер 10-ға дейін табылған,сонымен қатар стероидты сапонин диосцин 1-1,5-ға гидролиз барысында сапогенин дисгенин,глюкоза және 2 молекула рамнозаға ыдырайды.
Қолданылуы.Полиспонин ниппон диоскореясының тамырсабақтарынан алынған құрғақ тазартылған экстрактысы,құрамында суда еритін стероидты сапониндердің 17 жиынтығы бар.0,1г таблетка түрінде шығарылады.Б тізімі.Атеросклерозда гипохолетериннемиялық дәрмек ретінде қолданылады.
ТРиперпинді сапониндер
Химиялық құрылысы мен қасиеттері
Тритерпенді сапониндер С5Н8 изопренді құрылысы алты рет қайталанып жиынтық формуласы С30Н48 болатын қаңқамен қосылыс түзетін пентациклдық терпеноидтар.Бұлар 4-типке бөлінеді. - амиринді, -амиринді,лупеолды,фриделинді.Деген мен,агикондары тетрациклдық тритерпен дамаран туындысы құрылысты болатын тритерпенді сапониндер де кездеседі.Көптеген пентациклдық тритерпенді сапониндер негізіне көміртектік қаңқа олеанан жататын - амирин типіне жатады.Функционалдық топтардан гидроксил тобынан басқа карбоксилды, алдегидты,лактонды,эфир топтары және карбонилды топтар кездеседі.Қос байланыстар 12-13-ші байланыстарда жиі кездеседі.
-амирин,-амирин және лупеол туындыларында егер бір гидроксил тобы болатын болса, ол с-3 байланысында орналасқан. Ал 6 гидроксил тобы бар протоэсцигенинде гидроксил топтары 3,16,21,22,24 және 28 байланыстарда болады. Фриделинде 3 байланыста карбонил тобы орналасқан. Егер карбоксил тобы біреу болса, онда ол С-28 байланыстарда болады. Бұл байланыстар - амирин типінде де - амирин урсол қышқылы типінде де кездеседі. Дегенмен, карбоксил тобы басқа да көміртегі атомында болуы мүмкін. Кейбір сапогениндерде бір мезетте әр түрлі функционалдық топтар болуы мүмкін. Мысалы, глицирретин ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Құрамында витаминдер бар дәрілік өсімдіктер және шикізаттар
Құрамында алкалоиды бар дәрілік шикізаттар
Құрамында полисахаридтері бар дәрілік өсімдіктер мен шикізаттар
Дәрілік өсімдіктерді жинау мерзімдері
Жеңіл және тамақ өнеркәсібі
Дәрілік өсімдіктерді өмірде пайдалана білу
Сапониндер. Сапониндер туралы жалпы түснік. Құрамында сапониндер бар өсімдктер
Құрамында эфирлі майы бар препараттар
Құрамында есірткі бар өсімдіктерді заңсыз өсіру: қылмыстық-құқықтық және криминологиялық аспектілері
Құрамында майлар мен май тәріздес заттар бар дәрілік өсімдіктер мен шикізаттар және олардың өнімдері.
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь