Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдіктерді тамақ және жеңіл өнеркәсібінде қолданылуы.

Жоспар

І Кіріспе

ІІ Негізгі бөлім
Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдік шикізаты
Стероидты сапониндер
Тритерпенді сапониндер

ІІІ Қорытынды
Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдік шикізаты
Сапониндер деп,химиялық құрылысы жөнінен гликозидтерге жататын жоғары беттік белсенділік көрсететін және салқынқандыларға гемолитикалық және улы әсер ететін табиғи қосылыстардың үлкен тобын айтады.Бұлар суда тез еритін түссіз заттар.Олардың сулы ерітінділері мен сығындыларын шайқағанда ұзақ сақталатын тұрақты көбік пайда болады олардың сапониндер деп аталуы да(латын сөзі sapo-сабын)осы қабілетіне байланысты.Сапониндер ерітілген (60-70)этонол мен метанолда салқын жағдайда ериді,ал жоғары 80-90 спирттерде қыздыру арқылы ериді,салқындату барысында тұнбаға түседі, эфирде,хлороформда,ацетонда,бензинде және басқа да органикалық еріткіштерде ерімейді.Кейбір сапониндер жоғарыда айтылған қабілеттерді көрсете бермейді.мысалыға,олардың кейбіреулері суда ерімейді,ал басқа біреулері гемолитикалық белсенділік және т.б.көрсетпейді.
Барлық сапониндер химиялық тұрғыдан гликозидтер бола тұрып агликондардан және көмірсулы бөліктен тұрады.Сапогениндер құрылысына қарай бұлар стероидты және тритерпинді сапониндер болып бөлінеді.
Стероидты сапониндер
Химиялық құрылысы мен қасиеттері
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Ә.Қ.Патсаев, С.Ж.Жайлау Органикалық химия негіздері. Шымкент-2005
2. Ә.Қ.Патсаев, Х.Б.Алиханова Органикалық химия пәні бойынша СӨЖ арналған оқу-әдістемелік қолданба, Шымкент 2007
3. ҚазақЭнциклопедиясы, VII- том
4. Интернет желісі WWW.Google.kzWWW.Google.ru
        
        Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік 
Фармацквтика Академиясы
Кафедра: фармокогнозия және химия кафедрасы
Тақырыбы: Құрамында сапониндері бар дәрілік өсімдіктерді ... және ... ... қолданылуы.
Орындаған: Онгарова А.М
Тобы: ... ... ... ... ... ... ... бар дәрілік өсімдік шикізаты
* Стероидты сапониндер
* Тритерпенді сапониндер
ІІІ Қорытынды
Құрамында сапониндері бар дәрілік ... ... ... ... ... гликозидтерге жататын жоғары беттік белсенділік көрсететін және салқынқандыларға гемолитикалық және улы әсер ететін табиғи қосылыстардың үлкен тобын айтады.Бұлар суда тез ... ... ... сулы ... мен сығындыларын шайқағанда ұзақ сақталатын тұрақты көбік пайда болады олардың сапониндер деп аталуы да(латын сөзі sapo-сабын)осы қабілетіне ... ... ... мен ... салқын жағдайда ериді,ал жоғары 80-90 спирттерде қыздыру арқылы ериді,салқындату барысында тұнбаға түседі, эфирде,хлороформда,ацетонда,бензинде және басқа да органикалық еріткіштерде ... ... ... айтылған қабілеттерді көрсете бермейді.мысалыға,олардың кейбіреулері суда ерімейді,ал басқа ... ... ... және ... ... химиялық тұрғыдан гликозидтер бола тұрып агликондардан және көмірсулы бөліктен тұрады.Сапогениндер құрылысына қарай бұлар стероидты және тритерпинді сапониндер болып бөлінеді.
Стероидты сапониндер
Химиялық ... мен ... ... қосылыстардың кең тобын құрайды.стероидты сапогениндердің құрылыс ерекшелігіне С-16 ,ал ... және 12 ... ... ... ... ... ... бүйір тізбегіндегі 8 көміртегі атомы мен 16-ОН топтарының ... ... ... ... топтары болады.Көптеген сапогениндердің 5,6 көміртегі атомында қос байланыстар бар. Сперокеальды сақинаның орналасу орнына байланысты стероидты сапогениндер қалыпты ... және изо ... ... ... ... сапониндердің жоғары спирттермен әсіресе холестеринмен суда ерімейтін,бірақ этанолда ... ... ... ... түзетін ерекше қасиеттері бар.Басқа қасиеттері жөнінен көбік түзу,эритроциттер ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
Сапогениндердің стероидты құрылысын сапониндерді шикізаттан бөліп алып гидролиздеген соң ИК-спектроскопия әдісін пайдаланып анықтауға болады.
Стероидты ... ... ... ... ... мен ... сапогениндерге сперокетальдық топтардың болуы олардың стериндермен тығыз генетикалық байланыста екендігін көрсетеді.Стероидты сапониндер лалагүл,амариллистер,диоскореялар,сабынкөктер тұқымдастарына жататын өсімдіктерде ... ... ... улы әсер ... салқынқандыларды,мысалы,балықты өлтіреді.Бұл қасиетін ертеректе алғашқы қауым адамдарды балық аулауға қолданған.Стероидты сапониндерді с тероидты ... алу үшін ... ... ... өнім көзі ... пайдаланады. ... ... ... - корневища с корнями диоскореи-Rhizomata cumradicibus Dioscoreae
Ниппон диоскореясы-Диоскорея ниппонская-Dioscoreae Makino
Кавказдық диоскорея-диоскорея кавказская-Dioscoreae ... ... ... ... ... 4 ... ... созылып жататын шырмауық өсімдік.Тамырсабағы көлденең орналасқан күшті тармақталған,қоңыр түсті,ұзындығы 1,5-2 м және ... 2 см ... ... ... шіріген қалдықтарынан тұрады. Сабақтары жәй сабақтарға жатады,жалаңаш.жапырақтары кезекті орналасқан,сағақты,ниппо диоскореясында олар кең ... ... ,3-7 - ... ... 6-10 ... ... жүрекше-жұмыртқа пішінді,жиектері ойықша,ұзындығы 16см.гүлдері дара жынысты,қос үйлі,ұсақ ... және ... ... ... гүл ... ... орналасқан.Жемісі үш қанатты қорапша,тұқымының да қанаттары бар.Мамыр - шілде айларында гүлдейді.Екі түрі де мәдени енгізілген. ... ... ... ... ... ... аймақтарындағы аралас ормандарда ал Кавказдық диоскорея Абхазияда және краснадор өлкесінің Адлер аймағында сирек еменді және бұталы ормандарда өседі.
Дәрілік шикізаты. Тамырсабақтары ... ... ... кезенінде немесе күзде жинайды.Бөліктерге кесіп кептіреді.Шикізаты түрлі тамырсабақтары кесінділері мен 0,5-4мм-ге ... ... бау ... ... ... сыртынан бурыл түсті,ал сынығынан крем түстес.Дәмі ашқылтым,аздап күйдіргіш.
Химиялық құрамы.Екі түрінің тамырсабақтарында сапониндер 10-ға ... ... ... ... сапонин диосцин 1-1,5-ға гидролиз барысында сапогенин дисгенин,глюкоза және 2 молекула рамнозаға ... ... ... ... ... құрғақ тазартылған экстрактысы,құрамында суда еритін стероидты сапониндердің 17 ... ... ... ... ... ... гипохолетериннемиялық дәрмек ретінде қолданылады.
ТРиперпинді сапониндер
Химиялық құрылысы мен қасиеттері
Тритерпенді сапониндер С5Н8 изопренді ... алты рет ... ... ... С30Н48 ... ... ... түзетін пентациклдық терпеноидтар.Бұлар 4-типке бөлінеді. - амиринді, -амиринді,лупеолды,фриделинді.Дегенмен,агикондары тетрациклдық тритерпен ... ... ... ... ... ... де ... пентациклдық тритерпенді сапониндер негізіне көміртектік қаңқа олеанан жататын - амирин типіне жатады.Функционалдық ... ... ... ... ... ... топтары және карбонилды топтар кездеседі.Қос байланыстар 12-13-ші байланыстарда жиі ... және ... ... егер бір гидроксил тобы болатын болса, ол с-3 байланысында орналасқан. Ал 6 гидроксил тобы бар протоэсцигенинде гидроксил ... ... және 28 ... ... ... 3 ... карбонил тобы орналасқан. Егер карбоксил тобы біреу болса, онда ол С-28 ... ... Бұл ... - амирин типінде де - амирин урсол қышқылы типінде де ... ... ... тобы ... да ... атомында болуы мүмкін. ... ... бір ... әр түрлі функционалдық топтар болуы мүмкін. Мысалы, глицирретин қышқылында С-3-те - ОН тобы,С-11-де - ... ... СООН ... бола ... ... ... емесе эфир байланыстары тұрақсыз,сондықтан олар өсімдіктен бөліну кезінде өзгеріске ұшырай алады.Тритерпенді сапониндердін көмірсулар бөліктері өсімдікте әдетте ... ... Д ... ... ксилорзадан,Д глюкурон және Д галактурон қышқылдарынан,Л - арабинозадан,Л - рамнозадан және Л-фукозадан тұрады.Көмірсулар тізбектерінде 1-ден 10-ға дейінгі қосылу ... және ... ... ... моносахаридтер кездеседі.Көптеген сапониндерде 2-ден еркін көмірсулар тізбегі болады(әсіресе ,3және 28 көміртектерде).Кейбір тритерпенді сапониндерде ... ... ... ... ... ашылуы агликонмен тікелей байланыстағы моносахаридтерде орвн алған.Көмірсулар тізбегі әдетте С-3-те орналасады,кейде С-28,С-16-да болуы да мүмкін.Тритерпенді сапониндердің физико-химиялық ... кең ... ... көбіне балқу температуралары әр түрлі аморфты заттар.Қиыршық күйінде құрамында 4 моносахаридтен аспайтын кейбір түрлері ғана ... ... ... ... ... суда және ... ... еріткіштерде еруі жоғарылайды.Құрамында 1-4 моносахаридті қалдықтары бар сапониндер суда нашар ериді.Үштерпенді сапониндер нейтралды немесе қышқылды қосылыcтар болуы мүмкін.Қышқылдық қасиеті сапогенин ... ... урон ... ... ... сапониннің көмірсулар бөлігінде орналасқан болса )карбоксил тобына байланысты.Күшті қышқылдар барлық сапониндердегі гликозидті байланыстарда ыдырата алады.Сапониндердегі О-ацилгликозидты байланыстар сілтілер әсеріне ... ... бір ... ... суда еритін тұздар түзеді,ал қосвалентті немесе көпвалентті металдармен суда ерімейтін тұздар түзеді.Көптеген сапониндер ақуыздармен липидтермен,стериндермен,таниндермен молекулярлық кешендер түзеді.Тритерпенді ... ... ... бұзып гемоглобинді босату(гемолиз )-эритроцидтер мембранасының холестерині мен сапониннің 0кешен түзуге негізделген.Бірақ барлық сапониндер гемолиздік әсер көрсете бермейді,мысалы,жалаң ... ... ... ... ие болмайды.Тритерпенді сапониндердің салқынқандыларға қатысты спецификалық жоғары улылығы олардың тыныс органы болып қана қоймай әрі ағзадағы тұз алмасуды және ... ... ... болып табылатын қызметін бұзуына байланысты.Сапониндермен сапонинді шикізаттардан бөлінетін тозаң көздің,мұрын мен ауыз ... ... ... ... үлкен дозада ішке қабылдағанда олар улы әсер етуі мүмкін,оларға құсу, жүрек айну,іш өту,бас айалу жатады.Сапониндермен салыстырғанда олардың ... ... ... ... ... заттар.Олар гемолитикалық белсенділік көрсетпейді және балықтарға улы әсер етпейді.
Мия тамырлары-корни солодки-Radices Glycyrrhizae
Жалаң мия-Солодка голая-Glycyrrhizaglabra
Бұршақтар тұқымдасы-семейства бобовые-Fabaceae
Сипаттамасы.Биіктігі 50-200 см ... ... ... қалың,ағаштанған.Жапырағы кезекті,дара қауырсынды жапырақ күлтелері бар. Гүлдері ақ-күлгінтүсті, бос үлпілдек гүл ... ... ... жылтыр немесе без-түкті бұршақ екі бүйіріне қысылыңқы .Шілде-тамызда гүлдейді,тамыз-қырқүйекте піседі.
Таралуы.ТМД-ның Европалық бөліктерінде,Кавказда,Орта Азия мен Қазақстанда далалы ... ... ... ... ұзындықтары мен қалыңдықтары әр түрлі кесінділер.Жалаң мияның ... мен ... сырт ... ... сұр - ... ... ... мияның тамырлары мен тамырсабақтары қызғылт-қоңырқай түсті.Сынығынан қарағанда түсі ашық-сары,талшық тәрізді.
Химиялық құрамы.Тамырлары мен тамырсабақтарында глюкоза 0,6-1,52 ... 0,3-4,1 ... 0,3-4,1 ... 0,1-0,6 ... 34-ға ... ... қышқылдар,эфир майы,глицирризин қышқылы,фенолкарбон қышқылы және олардың туындылары,кумариндер,иілік заттар,флавоноидтар,спирттер бар.Жер үсті бөлігінде көмірсулар, органикалық ... эфир ... ... ... ... ... қосылыстар, кумариндер, иілік заттар, флавонойдтар, липидтер, сабақтарында ... ... ... ... ... ... ... , флавонойдтар, гүлдерінде флавоноидтар,жемістерінде илік заттар бар.
Қолданылуы. Ғылыми медецинада жалаң мия көптеген елдердің фармакопеясына енгізілген. Өт тасжолдарының ауруларына, созылмалы іш ... қант ... ... түрлерінде, артериялық қысымның аздап көтерілуі кезінде, жоғары тыныс жолдарының ауруларында, гастритте, ... ... ... ... ... ... ... түсіргіш,несеп айдайтын, іш жүргізетін, өт айдайтын және геморройға (көтеуге)қарсы әсер ететін қайнатпалардыңқұрамында қолднылады.
Манньчжур аралия тамырлары - корни ... ... ... - ... маньчжурская-AraliamandshurikaАралиялар тұқымдасыи семейство араливые-Araliaceae
Сипаттамасы. Маньчжуриялық аралия сырт көрінісі бойынша пальма ... ... ... 3-5м ... ... ... жоғары ұшында ірі жапырақтар шоқталып орналасқан. Гүлдері ұсақ, ... ... ... ... қалың сыпырғыға жиналған. Жемісі жиде тәрәзді, көкшіл-қара түсті 5 сүиегі бар. ... - ... ... ... жеміс береді.
Таралуы. Аралия табиғи жағдайда Қытайда, Амур обылысының оңтүстік шығыс аймақтарында, Хабаровскпен Приморск аймақтарының оңтүстік бөліктерінде өседі.
Дәрілік шикізаты.(Radices Araliaemandshuricae)күзде ... ... ... ... ... 30ºС ... ... жақсы желдетілген бөлмелерде кептіреді.
Химиялық құрамы. Аралия тамырларында аралозидтер А, В, С, деп ... ... ... бұдан басқа иілік заттар минералды және ақуызды заттар мен көмірсуларсмолалар,эфир майы ... ... ... ... астенияда, гипотонияда, депрессияда, тұмау алдындағы кезеңде, жүике жүиесі мен эндокоринді бездердің қызметінің бұзылуында қолданылады. Халық ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер:
* Ә.Қ.Патсаев, С.Ж.Жайлау Органикалық химия негіздері. Шымкент-2005
* Ә.Қ.Патсаев, Х.Б.Алиханова Органикалық химия пәні бойынша СӨЖ арналған оқу-әдістемелік қолданба, Шымкент 2007
* ... VII- том
* ... ... ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Фотосинтез5 бет
Алюминий және оның қорытпалары3 бет
Америка Құрама Штаты11 бет
Натрий және оның қосылыстары4 бет
Тоқыма өнеркәсібі6 бет
Қазақстан Республикасындағы өнеркәсіптің даму ахуалы9 бет
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі50 бет
"шалғын өсімдіктердің сапасын бағалау"4 бет
1С бухгалтерия бағдарламасының қолданылуымен еңбек көрсеткіштерінің есебі62 бет
Access бағдарламасында мектептің оқу үрдісін автоматтандыру арқылы жұмыс жүйесін жеңілдету17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь