Қазақстан Республикасында сот-медициналық қызметтің процессуалдық негіздері

1. Тақырыпқа кіріспе.
2. Тезиста тақырыпты мазмұндау.
3. Қорытынды.
. Тақырыпқа кіріспе.
Тергеушінің, прокурордың, судьяның, адвокаттың, анықтаушының заң тәжірибиесінде заң ғылымның басқа мамандардың білімін пайдалануға керектігі туындайды.
Адам қызметіне жататын арнайы салалардың бірі, тергеу және сот тәжірибиесінде кездесетін медициналық және медико-биологиялық сұрақтарын шешуімен және зерттеуімен айналысатын сот медицтнасы болып табылады.
Заңгерлер кәсіби медициналық білімді талап ететін сұрақтарын шешуге құқығы жоқ, олар бұндай сұрақтарды шеше алмайды. Бірақ сонымен қатар да әрбір заңгер белгілі бір тәжірибиелік медициналық қызметті, сонымен қатар сот медицинаны білуі керек.
Сот медицинамен шешілетін сұрақтардың мазмұны мен көлемі, құқықтық тәжірибиеде әр алуан мыңдаған жағдайларда туындайтын медициналық сипаттағы сұрақтардың мазмұны мен көлемі арқылы анықталады.
Сот медициналық құзреті оның білімдерінің медициналық сипатымен анықталады және шектеледі.
НЕГІЗГІ ӘДЕБИЕТТЕР:

Судебная психиатрия. Учебник для студентов ВУЗов обучающихся по
специальности «Правоведение» / под ред. Г.В. Морозова. М. 1986 г. с . 336.
Судебная психиатрия: Руководство для врачей / под ред. Г.В. Морозова и до. М.:,
1988г. с. 399.
Современные проблемы подростковой общей и судебной психиатрии / под ред.
Г.В. Морозова. М.:, 1988г., с. 200.
Судебная психиатрия. Под ред. А.С.Дмитриева, Т.В.Клименко. - М., 1998по —
408с.
Судебная психиатрия: учебник для студентов ВУЗов. Кудьярова Г.М., Зальцмян
Г.И. - Алматы, 1999. - 208с.

ҚОСЫМША ӘДЕБИЕТ

Закон РК «О психиатрической помощи и гарантиях прав граждан при ее
оказании. Алматы, 16.04.97г.
Закон РК «Об охране здоровья граждан в РК» Алматы, 19.05.97г.
Р.В. Попов, В.Д. Вид. Клиническая психиатрия. С-Петербург, 1996г. с. 421.
Р.Г. Илешева Психиатрия /на каз. языке/ Алматы, 1996г. с. 256.
Г.М. Кудиярова. Психиатрия /на каз. языке/ Алматы, 1995 г. с. 236
        
        Дәріс сабақтарының қатынастық курсы
 
|№ |Тақырып ... ... ... |
|1 ... ... Республикасында сот-медициналық |2 |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... Қарағанды облысында сот-медициналық | |
| ... ... ... | ... ... |
|2 ... Сот ... жалпы теориялық, құқықтық және |4 |
| ... | |
|3 ... ... психопатология”. |2 ... |  |8 ... ... ... Қазақстан Республикасында сот-медициналық қызметтің
процессуалдық негіздері. Қазақстанда сот-медициналық қызметті ұйымдастыру.
Қарағанды облысында сот-медициналық ... ... ... ... ... мен ... :
1.     Заң тәжірибиеде сот-медициналық білімді құқықтық негіздерінде
қолдану туралы ортақ түсінікті қалыптастыру.
2.     Қазақстанда сот-медициналық қызметті ұйымдастыруымен танысу.
3.     Қарағанды облысында сот-медициналық қызметтің статистикалық
сипаттамасымен ... ... ... ... ... тәжірибиесін
қалыптастыру.
 
Лекция жоспары
1.     Тақырыпқа кіріспе.
2.     Тезиста тақырыпты мазмұндау.
3.     Қорытынды.
 
          1.        Тақырыпқа кіріспе.
       Тергеушінің, прокурордың, ... ... ... ... заң ... ... мамандардың білімін пайдалануға керектігі
туындайды.
       Адам қызметіне жататын арнайы салалардың бірі, тергеу және сот
тәжірибиесінде кездесетін медициналық және медико-биологиялық сұрақтарын
шешуімен және ... ... сот ... ... ... кәсіби медициналық білімді талап ететін сұрақтарын шешуге
құқығы жоқ, олар бұндай сұрақтарды шеше ... ... ... ... ... заңгер белгілі бір тәжірибиелік медициналық қызметті, сонымен қатар
сот медицинаны білуі керек.
       Сот медицинамен ... ... ... мен көлемі, құқықтық
тәжірибиеде әр алуан мыңдаған жағдайларда туындайтын медициналық сипаттағы
сұрақтардың мазмұны мен көлемі арқылы анықталады.
       Сот медициналық құзреті оның білімдерінің медициналық ... және ... ... ... қызметтің іс-
жүргізу кепілдері».          
       Сот медиктарының тәжірибиелік қызметі Қазақстан Республикасында
әрекет ететін заңдарына (ҚК, ҚІЖК, АК, АІЖК) сәйкес жүзеге асырылады.
       Сот медициналық сараптаманың ... ... және ... ... ... басты қайнар көзі болып табылады.
       Сот медициналық білімге ие болатын дәрігерлер (сот медиктар және
басқа ... ... ... ... және ... іс-жүргізуде процессуалдық тұрғыда маман ретінде (ҚР ҚІЖК 84б.)
және ... ... (ҚР ҚІЖК 83б.) ... ... дәрігер тергеушіге биологиялық текті дәлелдемелерін
табуға, бекітуге және алынуға байланысты жағдайаттарға көңіл ... және ... ... ... түсінік береді.
       Тінту және алуды, оқиға болған жерді қарауды, куәландыруды,
сараптамалық зерттеу үшін ... ... ... ... ҚР ҚІЖК 221, ... 230, 231, 232, 233, 256, 257, 258 және 260 баптарына сәйкес маман
ретінде дәрігердің қатысуы міндетті ... ... ... ... ... ... (ҚР ҚІЖК 224 б.) және
эксгумацияны жүзеге асырған кезде маман ретінде дәрігердің қатысуы міндетті
болып табылады.
       Бұндай әрекеттерін жүзеге асыру барысында дәрігердің ... ... ... ... ... ... ... бұл фактілік мәліметтерін және
жағдайларын анықтау үшін сараптамашымен заң тәртібімен бекітілген,
жүргізілетін медициналық немесе биологиялық сипаттағы ақпаратқа ие белгілі
бір ... ... ... сараптаманың міндетті тағайындауы ҚР ҚЖІК 241
бабында көрініс ... ... ... тек қана ... ... ... ... сот медицина саласында арнайы білімге ие дәрігер және басқа
мамандардың дәрігерлері егер олардың көмегі керек болса бола ... ... ... ... ... ... ауыстыруға
байланысты және адамның өміріне денсаулығына қарсы қылмыстардың көбісінің
тергеуі сот медицина сараптаманың көмегінсіз жүргізуі мүмкін емес.
       Сот-медицина ... ...... бір ... ... (мәйіт, тірі адам
және т.б.) алғашқы зерттеуі. Ол жалғыз сарапшымен және ... ... ... ... ... ... – сараптаманың түсініксіздігіне, жаңа ашылған мән
жайлар пайда болуына байланысты сұрақтарын шешу үшін сол объектіні
қайта зерттеу немесе бастапқы сараптаманың нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... ... сараптаманы жүргізген комиссиясымен
жүргізеді.
3.     Қайта жүргізілетін – алғашқы және қосымша сараптама
процессінде шешілген сұрақтарын шешу үшін бастапқы ... ... ... ... ... жүргізілетін сараптама басқа комиссия
сарапшылардың         
          құрамымен жүргізіледі.
       Алғашқы және қосымша сараптамаға қатысқан дәрігерлер қайта
жүргізілетін сараптамаға қатыспайды.
       Сот-медициналық сараптаманың ... ... ... ... ғылыми негізделген болу керек.
2.     Қорытынды объективті болу керек, ол дегеніміз олар ... ... ... ... ... ... болу керек.
4.     Қорытындылар толық, барлық қойылған сұрақтардың жауабы болу керек
және заң логикасына сай құрылуы керек.
5.     Қорытындылар тергеу процессінің ... ... ... ... ... ... ... облысында сот дәрігерлерінің жұмысы бойынша, жылдық есеп
беру мәліметтері бойынша жыл сайын әр түрлі объектілердің – ... ... ... ... және тағы ... сот ... ... үлкен
көмегімен жүргізіледі:
1.     Тірі адамдардың сараптамасы – 7 мыңнан астам.
2.     Мәйіттер сараптамасы – 4 мыңнан астам.
3.     Лабораторияларда 1 мыңнан астам ... ... ... ... ... әр ... ... жүргізуге және уақытын талап ететін еңбекті процесс.
       Сот медициналық сараптама Қазақстанның барлық аумағында, әрбір
облыстарда және қалаларда, халық ... ... ... ... ... жерлейтін кез келген орындарда жүргізіледі.
       Мемлекеттің басты міндетін, құқық ... ... ... көрсетуді
атқару үшін денсаулық сақтау министрлігінің құрамына кіретінҚазақстанда ... сот ... ... құрылған болатын. Ол ҚР денсаулық сақтау
министрлігінің сот медициналық орталықпен басқарылады.
       Қазақстанда сот-медициналық сараптама (сот-медициналық ... ... ... ... ... сақтау министрлігінің сот медицина орталығы. Онда ерекше
күрделі ... ... ... ... ... ... ... орталығы облыстық филиалдарының қалалық және аудандық
бөлімшелері.
4.     Медициналық ЖОО-ның сот ... ... ... ... орталық сот-медициналық
зертханасы
       Қазақстанның бүкіл аумағында сот-медициналық сараптамалардың басым
бөлігін Сот медицина орталығының облыстық филиалдары өткізеді. Онда ... ... және ... ... етілу және функционалдық
құрылым бар.
       Денсаулық сақтау министрлігінің Сот медицина орталығы облыстық
филиалының құрылымы:
1.     Мәйіттер сараптамасы бөлімі, мәйітхана мен гистологиялық зертхана
бар.
2.     Жәбірленушіні, айыпталушыны және басқа ... ... ... бөлім, бөлімшелері:
-         сот-химиялық;
-         биологиялық;
-         физика-техникалық;
   4.  Кезекші бөлім.
   5.  Қалалық және аудандық бөлімдер.
        Қалалық және аудандық бөлімдерде тек мәйіттер мен тірі ... ... ... ... зертханалық бөлімде жүргізіледі.
 
          3.        Қорытынды.
       Тергеулік әрекеттерді сауатты және нәтижелі өткізу үшін сот медицина
негіздері мен оның мүмкіндіктерін білген жеткіліксіз, сонымен қатар ол
білімдерді пайдаланудың іс ... ... ... ... қызметтің ұйымдастырылуын білген жөн.
 
Қолданылған әдебиет тізімі:
1.     Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі.
2.     ҚР Қылмыстық іс жүргізу ... және ... ... ҚР ... ... ... Азаматтық іс жүргізу кодексі.
6.     1997 ж. 7 қарашада шыққан «Медициналық сараптама туралы» ҚР заңы.
7.     1992 ж. 28 ... ... «Сот ... сараптаманы өндіру
туралы нұсқаулықты бекіту туралы» ҚР денсаулық сақтау министрлігінің №
482 Бұйрығы.
 
СУДЕБНАЯ ПСИХИАТРИЯ
 
 
Дәріс 2. Түйісу дәріс сабақтарының курсы.
 
Тақырып 1. Сот ... ... ... құқықтық және
ұйымдастыру  формалары.
1.     Сот психиатриясының  пәні мен мақсаты.
2.     Сот-психиатриялық сараптаманың құқықтық және ... ... ... және ... (азайған) ес (вменяемость)
проблемалары.
4.     Азаматтық процестегі сот-психиатриялық сараптама.
5.     Қоғамдық қауіпті қимыл жасаған психикалық науқас қатынасындағы
медициналық ... ... ... ... ... айырылғандар
орындарындағы психиатриялық көмекті ұйымдастыру.
 
 Сот ... бұл ... ... мен ... психиатрияның
жетістіктеріне сүйеніп, әділеттікке қызмет ететін ... ... екі ... ... еркеше  басты мақсаты бар – қылмыстық
істердегі есі дұрыс еместік және ... ... есті ... және
азаматтық істердегі қабілеттілік пен қабілетсіздікті  анықтау.
 
Тек сот-психиатриялық сараптама ғана айыпталушының өз қимылындағы қоғамға
қауіп ... ... ... ... ... ... ... алады.  Бұл сұраққа жауапты сот айыпталушының кінәсін қылмыстық іс
жасағандығын мойындату немесе  мәжбүрлеу емін тағайындап, ... ... ... Тек ... ғана азаматтық процесте сарапталушының ... ... ... ... ... Осы екі ... ... тек маманның ғана қолынан келетін сұрақтарды шешуі керек.  Сот-
психиатриялық ... тек қана ... ... ... ... ... ... онда кез келген дәрігер болуы
мүмкін).
        
         Айыпталушының есі ... ... және ... (азайған) есті
анықтау, қабілетті немесе қабілетсіздігін куәландыратындығын анықтауда  сот
психиатрлары куәлар мен ... лар ... ... дұрыс қабылдап , ол
туралы дұрыс ... бере ... ... жағдайына байланысты
сотталушы оған белгіленген уақытты өтей алуы жөнін ... ... ... ... күдіктінің, жәбірленуші немесе
куәнің мүмкіндігінше жан бұзылысын диагностикалап, оның ауырлығын ... ... ем ... ... ... өте маңызды және қиын,
себебі барлық процестің ... дені сау бола ... ... ... ... ... ... жарамды, ұжымда жұмыс
істеу мүмкіндігі , отбасы бар, ... ... ... ... ... тура ... Кейде психикалық ауру
эмоционалды күйзеліске ұшырағанда, сот процесі, ... ... ... ... ... симуляциясы, кейде диссимиляциясын жиі
кездестіруге болады, психикалық ... ... сау ... ... ал психикалық ауруы дәрігердің диагностикалауда жіберген қателігі
болуы мүмкін. Шындықты табу үшін психикалық бұзылушылықты диагностикалаудың
негізгі шарты ... ... ... ... ... қорытындысын
зертханалық тексеру куәландырады. Сот сараптамасы туралы Заңның 1 бабына
және ҚР ҚПК 240 ... ... ... ... ... ... ... өткізеді. Қаулыда сараптамаға жіберілген
адамның іс бойынша кім екендігі көрсетіледі, ... ... ... ... ҚР ДСМ 18.08.97 ж. бұйрығы бойынша ... ... ... 5 жыл ... ... сот ... ... өтуі керек. Сараптаманы тағайындау туралы  жәбірленуші, олардың
заңды өкілдері, қорғаушы, ... ... ... баруші процесте
прокурор қатысуымен қолдай алады. Егер ... ... ... болса, онда сот-психиатриялық сараптама міндетті түрде белгіленеді.
Басқа жағдайда тергеу ... сот ... ... ... ... ... байланысты күмән тууы мүмкін.  Сот-
психиатриялық сараптауды ... үшін ... адам ... ... ... ... ... есепте
тұратындығы, психикалық жағдайға байланысты әскери қызметке жарамсыздығы,
жақын туыстары арасында психикалық аурулар туралы, ақыл есі кем ... ... оқуы ... ... қол ... ... мінез танытқандар
туралы мәліметтер т.с.с. негіз ... ... ... қылмыстық  процестегі қатысушының психикалық
жағдайынның адекваттылығына күман психикалық бұзылушылыққа әкелетін ... ... бас ... жарақаты, сондай-ақ қатысушының психикалық
жағдайына күманданатын мекеме ... ... тууы ... ... сараптауды тағайындау сұрағы сот тергеуі ... ... ... ... ... сұрақтарға ойсыз
жауап беру сияқты, немесе қауіпті мінез-құлығымен ерекшеленгендерге
беріледі. ... ... ... ... ... ... ... тағайындау мүмкін: оыйның жаңылысуы, болып жатқанғаесеп
беруі  және ойын жинақтай алмауы, жан-жағынан ... ... және ... ... ... үшін ... да негіздер болуы
мүмкін.
         Бұл ... ... ... ... ... базасында жұмыс істейтін сот-психиатриялық комиссияға
жүктеледі.  Комиссия құрамы облыстық денсаулықсақтау ... ... ... ... мен сот ... ... ... өздері тағайындай алады немесе
осындай комиссияны ... ... ... Ең ... ... қайта сот-
психиатриялық сараптаманы В.П.Сербский (Мәскеу) атындағы Мемлекеттік ғылыми
әлеуметтік және сот ... ... ... ... ... құрамына үштен аз емес сарапшы-психиатр, оның бірі
төрағасы, екіншісі – баяндаушы, ...... ... ... ... ... үш ... сарапшы-психиатрдың болмаған
жағдайында ... ... ... бір сарапшыдан тұруы
мүмкін. Сот ... ... мен ... ... мен ... сай, яғни олар ... ... танысуға құқығы бар және сот-психиатриялық сараптаманы
өткізу немесе өткізбеуге жауапты. Сонымен ... ... ... ... оған ... ... ... болса (куә көрсеткіштері, жұмыс
орнынан, ... ... ... және ... сондай-ақ басқа маман
дәрігерлермен –хирург, ... ... және ... ... ... ... немесе сот сот-психиатриялық сарапшыны
қажетті материалдар мен кеңестермен қамтамасыз етуге міндетті.
         Кейде сарапталушы жағдайын ... оның ... ... ... ... ... ... әңгімеге сарапшы тергеушіден рұқсат
алуы қажет, ал ... ... ... ... ... ... сот ... туралы заңы (8 бап) және ҚР ҚПК 249 және 250  баптарында
келесі ... ... ... ... ... және қайталанатын, сонымен бірге
өткізу жағдайына қарай сот-психиатриялық сараптаманың 4 ... ... Бұл ... ДСМ ... ... стационар, сот жиыны, сырттай(өлгеннен кейін), сараптаманы
тергеушінің кабинетінде өткізу сараптама емес, кеңес болып табылады.
 
Амбулаторлы сараптама тез және көп ... оны кез ... ... кез ... ... ... бар
(Қазақстанның кез келген облыс орталығы мен үлкен қалаларда).
Стационарлық сараптама қойылған ... ұзақ ... ... ... қажет болған жағдайда жүргізіледі. (ҚР ҚПК 247 бабы)
         Қамауға алынғандар  Алматы қаласының ... ... ... сот ... ... ... ... болған кезінде тергеу жұмысы тоқтатылады (ҚР ҚПК
50 бап). Ауру ... ... ... АСПС ... ... ... ... 30 күн, егер сот-тергеу ... ... ... жауап берілмесе, АСПС мерзімді созу туралы шешім
қабылдайды. Егер комиссия тергелушіні науқас деп ... онда оны ... ... ... ... жиынындағы сараптама  ҚР ҚАЖ 354 және 355 ... Егер ... ... ... куәға  алдын ала
сараптама өткізімесе және сот ... ... ... ... ... ... залында қажет. Сот сараптама
алдына қойылатын сұрақтарды ... сот ... ... ... ... сот-психиатриялық сараптама куәландыруға мүмкіндігі жоқ
(өлгеннен кейін) іс ... ... ... ... ... қол жұмсау туралы істерге арналған сараптамаларға, ал азаматтық
процестерде мұра қалдыру ... ... ... ... ... ... құжаттар , куәлар ... ... ... ... ... куәлардың , туыс-
жақындарының және ... ... ... жиналған талдаулар ... мен ... ... ... сол ... ... жасауға әкеледі. Көрсетілген
материалдардың жетіспеушілігі сараптама қорытындысын жасаудан бас ... ... ... ... кейде сараптамалар қорытындысы болжалды болып
шектеле алады, ... ... ... және ... ... ... ... тергелушінің психологиялық жағдайы туралы болған
қорытынды іске ... ... ... “Сараптама қорытындысы” түрінде ҚР ҚПК 120
бабында регламенттелінген. Сот-психиатриялық ... ... ... ... онда сараптаманың формалды жағы көрсетіледі ... ... ... тегі және сараптаманы тағайындаушы лауазымы,
сараптаманы тағайындау негізі, сараптау құрамы т.б.); арнайы бөлім, онда
тергелушінің ... ... ... пайда болуы мен ағымы туралы,
медициналық зерттеу шешімдері беріледі; ... ... ... олардың негізі айтылады. Қорытындыда психикалық ауру диагнозында
формаланады, тексерілушінің есі дұрыс еместігі қорытынды шығарылады ... 4 ... ... ... ... ... ... психикалық бұзылыс; ақылы кемдік; басқа психикалық жағдайлар). Есі
кемдік жағдайы ... ... ... қорытындысында анықталған, деректі және қойылған ... ... ... сот-психиатриялық сараптама өткізгенде тергеу
сараптаушылардан ... ... ... ... ... ... бұны өзі ... керек. Мысалы, күдіктінің есі дұрыс еместігін
анықтауда, оның созылмалы алкоголизм немесе ... ... ... ... беріп отырған ақылы кем тергелішіні комиссия
наркоман екендігін қорытындыда көрсетіп, оны ... ... ... науқас адамды сот-психиатриялық сараптама комиссиясы есі ... ... сот ... ... емес ... іс жүргізетіндігі
көрсетіледі. Сот-медициналық сараптаудағы ... ... ... сот ... ... ісі ... ... жоққа
шығара алады. Соңғысында сот немесе тергеу ... ... ... ... ... ... себебін көрсетеді. Осындай
мотивтегі сот қаулысы қайта сараптама тағайындауға ... бола ... іске ... ... ақыл есі кем ... кем ... сұрақ сот-психиатриялық сараптаманы тағайындауға негіз болып
табылады. “Ақылы дұрыс ... ... ҚР ҚК 16 ... ... ... ... ... қимыл жасау кезінде ақыл есі дұрыс емес жағдайда
болған, осы ... ... яғни ... әрекеті өз қимыл-әрекетінің
қоғамға қауіпті екенін ... ... ... ... ... ... психикалық бұзылыс; ақылы кемдік; басқа психикалық
жағдайларында жасалған қылмыс жауапқа ... ... ... ... ... оны қолдану дұрыс емес
трактовканың мүмкіндігі туралы куәландырады, оған арнайы түсінік қажет. ҚР
ҚК 16 ... ... ... алуға болады, олар
сарапталушының есі кемдігін мойындауға негіз болады. Біріншісі ... ...... лар ... ... енді әңгіме ақыл есі дұрыс
еместігі дәлелденбеген қоғамға ... ... ... кезінде  психикалық
бұзылыста, уақытша психикалық бұзылыста, ақылы кемдік, басқа психикалық
жағдайда болғандығында. Мұнда ... ... ... ... ҚР ҚК 16 ... аталған Дүниежүзілік аурулар
классификациясының 10 қарарында ҚР ... ... ... ... ... патологиялық бөліміне ауру  деп толық мағынада ... ... ... критерилер ақылы кемдіктің ... ... және ... ҚР ҚК ... ... ... және қоғамға қауіпті қимыл жасау кезінде ақыл есі дұрыс
емес ... ... ... ... ... Әрине, жазаланушы
оның әрекетінің құқыққа қайшы екендігін Заңның танығанын білмейді ... ... ... бірі – ... ... оның ... ... босатпайды. Формулировкадағы  кілт ... ... яғни ... ... өз қимылын құқыққа
қарсы екендігін санасыз жасаған, онда ой, ес, интеллект, садырақ ойда ... ... Бір ... ... ес ... ... түрі) өлтірудің
қастандық екендігін түсінеді, бірақ заңға қайшылығын түсінбейді. Сондықтан
сараптаушылар қорытындысы ... ... ... ... ... емес деп тану ... қауіпті қимыл жасау кезінде ақыл есі дұрыс емес жағдайда
болғандардың ... ... ... ... ... ... яғни өз қимыл-әрекетін басқара алмауын есепке алу керек. Кей
жағдайда ... ... ... ... Бірақ таным
қызметінің  бұзылуы жоқта кеңінен талқылаудың ... жоқ, ... ... ... ... есі ... ... сұрағы құқыққа қарсы қимыл жасалғанда
шешіледі. Егер әрекет үстінде адам ақыл есі дұрыс емес ... ... ... ... ... де, ол ақыл есі ... емес деп ... егер адам криминал жасағанда сау болып, сараптама уақытында
ауырса, ол ақыл есі ... деп ... (осы ... ... ... ... ... болмағандықтан оны
психиатриялық стационарға мәжбүрлі емге ... ... ... дұрыс психикалық бұзылыстары барларға қылмыстық жауапкершілік.
         Жүз жылдан аса заңгерлер мен психиатрлар қылмыстық ... ақыл ... емес пен ақыл есі ... ... - ... (шектеулі) ақыл есі
дұрыс категориясын енгізуді талқылауда. Ғасырдың басындағы ірі психиатрлар
Э.Креплин және В.М.Бехтерев пікірлері ... ... ... ойға ... шектік психикалық бұзылыстар деп аталатын үлкен топта ақыл есі
дұрыс ... ... ... жоқ ... бар ... ақыл есі ... емес адамдарға адамгершілікпен қарап, психикалық
бұзылыстарының бар екеніне күман ... Ақыл есі ... емес ... біраз азаюымен трактілетін еуропалық елдердің қылмыстық кодексінің
біразында түсінікпен қаралған.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ақыл есі ... ... жоқ. Бірақ Қаз ССР заңында аналогы болмаған  17 бабы бар. Осы
бапқа ... ... ... ... ... үстінде толық жайды санасына
енгізе алмағандықтан , яғни сотта  қылмыстық жауапкершілік ... заң ... ... ақыл есі ... теориялық дискуссияға түспей,
ақыл есі дұрыс психикалық бұзылыстары барларға адамгершілік мінез танытуда.
          Сарапталушылардың ҚР ҚК 17 ... ... ... ... болады. Герман және ағылшын зерттеушілерінің ... ... ... ... ... ... пациенттер 20-38 пайызын құрайды екен. Ал Қазақстанда 1996ж. психикалық
аурулармен ... 41,7 ... ... сараптамадан
кіналанушы ретінде өткен (ақыл есі кем деп 7,5 пайызы танылған).
         ҚР ҚК 17 бабының 2 бөліміне ... ... ... ... ... ... түрдегі мәжбүрлі шара қолдану негіз бола
алады”. Осыдан, ... шара ... деп ... ал мүмкін болса деп
қарау керек. ҚР ҚК 88 бабының 2 бөліміне сәйкес ... ... ... қоршағандарға қауіп төндіргенде тағайындалады деп ... ... ... ... шара ... ... өтеу ... арасында, бостандығынан айрылғандар арасында ... ... ... ... ... да Қазақстан Республикасының ішкі ... ... ... бар ... медициналық қызметті керек етеді. Бұл көмек көрсеткішіне
қарай амбулаторлы немесе стационарлы бола алады.
Сотталғандардың құқықтық жағдайы ҚР ҚК 95 ... ... ... басқа мәжбүрлі медициналық шара ... ... ... ... токсикомания бойынша мәжбүрлі шара
қолдану). Осы шараларды тағайындау, созу, өзгерту, тоқтатуды тағайындау ҚР
ҚК 7 ... ... ... ... тек ... ... бөлімінде өткізілетіндігінде. Егер сот мәжбүрлі
медициналық шара қолданбау керек деп шешсе,онды сотталғандар ем Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... қарастырылған. Осы
Заңның ҚР ҚК 95 бабында І ... ... ... ... ... жерінде денсаулық сақтау жүйесінде  психиатриялық
мекемеде амбулаторлы мәжбүрлі ем тағайындалғандар туралы рәсімделген.
Сотталғанда ауыр ... ... ... ... ... ... ... жойылады, осылай, жазалау тәрбие мағынасын
жоғалтады, осының арасында, психикалық науқас қоршаған ортадағыларға ... ... ҚР ҚК 73 бабы ... психиатриялық куәландыруға
жатады.
Сотталғандарға бақылай  қарап, психиатрлар ақыл есі кем ... ... ... оны сот ... ... ... ... беруі мүмкін.
Бұл туралы акт жасалады, ол бақылау инстанцияларына беріледі. Егер ... ... ... ... ... ҚР ҚПК тәртібінде
белгіленген шешім қайтарылады (ақыл есі кемдік кінәлы ... тең) ... ... ... ... бірге сот-психиатриялық
сарапшыларға бақылауға ... ... ... ... ... ҚК ... ақыл есі кем деп ... қылмыстық жауапкершілікке
тартылмайды деп жазылған. Бірақ психикалық бұзылушылықтары бар болғандықтан
олар қоғамға және өз-өзіне қауіпті қимыл жасауы мүмкін. Осындай ақыл ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК ... 2 бөлімінде
“ақыл есі кем деп танылғандарға сот ... ... шара ... ... шара ... “міндетті түрде қолданылу керек емес”,
ал “мүмкін болса” деген формулировкаға көңіл аударған да жөн. Кей ... ақыл есі кем деп ... ... ... ... қимыл жасауы психикалық аз уақытты қамтып,
қайталануын күтпей, мәжбүрлі шара қолдануды күту ... емес ... ... мас ... келтіретін адам өмірінде бір-
ақ рет болады). Сондықтан ҚР ҚК 88  бабының 2 ... шара ... ... бұзылушылықтары барлар қоғамға және өз-
өзіне қауіпті ... ... ... ... ғана ... ... ... алғашқыда қоғамға қауіпті қимыл
жасаған психикалық бұзылушылықтары ... ... ... ... ҚР ҚК ... 4.4 ... сәйкес сот бұл сұрақты шешеу
үшін денсаулықсақтау органдарына қажетті ... ... ... Республикасының психиатриялық көмек туралы Заңында қарастырылған
психоневрологиялық мекемелерге жібереді. ҚР ҚК ... 1 ... ... шара ... ... ... ... ғана
тағайындалмайды, ол жазасын өтеп ... ... ... қоғамға және өз-өзіне қауіпті ... ... ... да  тағайындалады.
         Айта кетерлік бір жай, мәжбүрлі медициналық шара қолдану жазаға
жатпайды. Ол  сотталғанға жатады, ... ... ақыл есі кем ... сот ... ... шара қолдануға жіберілгендер
кешірілімге немесе амнистияға жатпайды.
         Мәжбүрлі ем науқастың жеке бостандығын шектейді, сондықтан оны ... ... ... денсаулық сақтау
жүйесіндегі психиатриялық мекемелерде жүргізіледі.
         ҚР ҚК 7 ... ... шара ... ҚК ... төрт ... қарастырылған, оларға
мәжбүрлі емдер ... және 92 ... ... ... алу науқастың психикалық ерекшелігі мен  құқық
бұзған ісіне қарай анықталады, жинақтай келе бұлар қоғамға және ... ... ... ... анықталады.
         Құқық бұзған ісі мейлінше жеңіл болып, психикалық бұзылушылығы
стационарда ... ... ... сот ҚР ҚК 96 б. ... ... ... ... мен емді  психиатрға тағайындайды. Науқастар
үлескілік психиатрлармен айына бір рет ... ... ... мен ... ... ... науқас туралы ақпарат
алмасуы болып тұру қажет, психикалық статусы нашарлаған ... ... ... ... (Бұл шара ... ... көмек туралы Заңында қарастырылғанбөлімдерге сай жүргізіледі.
) ... және ... ... науқас отбасына , қамқорлыққа алушыға ,
медициналық персоналдарға құқыққорғау ... ... ... ... ... ... туралы” Заңының 35 б. 3б.)
         Егер ем, күту, бақылау мен қамтамасыз ету амбулаторлық жағдайда
жасалу мүмкіндігі болмаса, Қазақстан ... ҚК 92 б. ... ... ... ... ... тағайындалады. Қазақстан
Республикасының “Психиатриялық көмек және оны азаматтарға көрсету құқығы
туралы” ... 13 бабы 2 ... ... сот ... ... психиатриялық
стационарда емдеу ... ... ... ... Олар ... ... деп танылып
стационарда болған уақыттарында жалпы негіздегі зейнеткерлікке ... ... ... ... ... ... уақыт
емделетіндігі жайлы сотта белгіленбейтіндігі ... ... ... ... емес.
         ҚР ҚК 92 бабында стационарлық ... ... 3 ... ... ... ... ... арнайы типтегі және
интенсивті бақылаудағы арнайы типті. Бірақ осы уақытта Қазақстанда ... ... ... стационар және интенсивті бақылаудағы арнайы
типті емдеу қолданылады (Қазақстан ... ... ... ... ол ... ... деп аталған, ол қылмыскерлер жазасын
өтейтін колония атын қайталайтын).
         Жалпы типтегі психиатриялық стационарға (науқастың сот орны немесе
тұрғылықты орны ... ... ... ... ... олар өте қауіпті
қылмыс жауапкершілігіне тартылмағандар (өлтіру, зорлау, талқандау), осы
шақта агрессия ... ... ... Олар жалпы
негіздегі  психиатриялық стационардағы науқастар сияқты палатада ... ... ... ем мен тағам алады. Айырмасы тек дәрігерлер сот рұқсатынсыз
мәжбүрлі емдеудегілерді шығаруға, терапевтік ... ... ... ... ауыстыруға құқығы жоқ.
         интенсивті бақылаудағы арнайы ... ... ... ... ... ... рет құқық бұзыушылықты қайталағандар, сондай-ақ
айналадағыларға қауіпті, аффективті, агрессивті, ... ... ... заттарды ұрлап, жалпы типтегі психиатриялық стационардан
қашатындар, оларды ... ... ... ... ... ... ... Талғар ауданы Ақтас поселкесінде
орналасқан ауруханаға 1996 жылы ... ... ... 30 пайызы ақыл-есі дұрыс еместер.
         ҚР ҚК 88 бабының 1 бөлімінде медициналық мәжбүрлеу шарасы тек ақыл-
есі дұрыс ... ғана ... ... сот тағайындайды: б) қылмыс
жасағаннан кейін жазасын ... ... ... ... ... ... ... пайда болғандарды; в) қылмыс жасаған немесе
алкоголизм, наркомания немесе ... ... ... ... түрдегі шаралар қолданудың процессуалды жағдайы аталғандар ... ... ... ... ... іске ... ... іс жасау мен сот
аралығында психикалық бұзылыспен ауырса, онда денсаулық сақтау жүйесіндегі
психиатриялық ... ... Егер ол ... ... онда ... психиатриялық аурухана стационар болады (немесе психоневрологиялық
диспансердің  станционар бөлімі). ҚР ҚПК 14 бабының 2 ... ... ... ... ... ғана ... Егер шара ... қамау таңдалса,
науқас  ҚР ҚПК 509  бабының 1 бөліміне сәйкес прокурор қаулысы ... ... бар ... ... ... Екі ... тұлғалар “дәрігер – психиатр комиссиясымен сауыққан болса, онда сот
медициналық ... ... ... ... ... және істі өндіре жалғастыруға немесе алдын ала ... ... ... осы ... ... ретінде қаралады және іс жалпы типтегі
сотта қаралады.”(ҚР ҚПК 520 бабының 1 бөліміне ... ... ... ... ... ... кесілген мерзімге жатады” (ҚР ҚПК 520
бабының 2 ... ... ҚР ҚПК 520 ... ... түсінік беруді қажет етеді. Бұл сөз аурудың толық жойылуы ... ал “өз ... ... қауіпті емес екенін фактілі ... ... ... ... ... ... әңгіме ақыл-есі дұрыс еместерге, алкоголизм немесе наркоманиялық
психикалық ... ... ... ... онда сот ... ... жазалаумен бірге орындатады.
Егер жазалау бас бостандығынан айыратын жағдайда болса,  мәжбүрлі ем
амбулаториялық жағдайда диспансерлік орган мекемелерінде ... ал ... ... ... ... негізгі Қазақстан Республикасының
“Психиатриялық көмек туралы”Заңында қарастырылғандай, жалпы типтегі
психиатриялық ... ... ... (ҚР ҚПК 95 бабына сәйкес).
Алкоголизм мен наркология бойынша мәжбүрлі емге бағыттау ... ... ... СЛПУ ... ... науқастар Қазақстан
Республикасындағы ем тәртібін сақтау қажеттігінен шектеулі ... ... ... ... құқығы мен заң қызығушылығын  сот
қорғанысы кепілдендіріледі, оларға құқық және ... ... ... жеріндегі аумақтағы  құқығы сақталады.СЛПУ-дағы мәжбүрлі емдегі
уақытында жалпы еңбек ... ... ... қоса ... ... сот тағайындаған мәжбүрлі еміндегі мерзімі аяқталған
соң шығарылады. Егер мәжбүрлі емін ... ... ауру ... ... емделумен байланысты (6 айдан соң) сот қаулысы бойынша ... ... ... Емделуден ауытқуда СЛПУ-дағы мерзімі қалалық
(аудандық) ... ... тек 1 ... ғана ... ... ... ... шығарылған тұлғалар  тұрғылықты жері бойынша ... ... ... ... және ем ... ... процестегі сот-психиатриялық сараптама.
Азаматтық процестегі сот-психиатриялық сараптама ... ... іс ... ... өсуімен байланысты амбулаторлық
стационарда, сондай-ақ сырттай (жиі ... ... ... ... жағдайы, азаматтық қатынастың қатысушысы ... ... мен ... ... ... анықталады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне (ҚР АК) ... ... 27 ... ... ... заңнамада тауарлы-қаржылы  және
заттық қатынас реттеледі, сонымен бірге заттық тұлғалық ... ... да ... Бұл ... негізі реттеуге қатысушылардың
олармен қатыснасы, жекеменшік дербестікті, келісім бостандығын, өздігінен
бөгде ... жеке іске қол ... ... ... қажетті жағдайда
орындалуын, бұзылған құқығының қайта жасалуын қамтамасыз ету, ... тану ... ... АК 2 ... 1 ... Қазақстан Республикасының азаматы мен
басқа физикалық тұлғаларын азаматтық құқық субъектісі ретінде қарайды. ҚР
АК 13 ... ... ... өмір бойы ... ... ... ... мазмұны мұраға қалдыруға және қорғауға ... мен ... ... ... заңды актілер қызметімен рұқсат етілген кез
келген ... ... ... және ... ... талап етуге,
сонымен бірге жеке және заттық басқа құқыққа ие(ҚР НАК баптары). Мұнда ... 8 бап 4 ... өз ... ... ... ... ... заңда талап етілетін “ақжүрек, әділ және ақылды” қимылдау керек.
Дегенмен құқық ... ... ... ... ... ... ... алу жағдайында емес. Сондықтан толық мағынадағы
құқық қабілеті азаматтық заң жолымен іс-әрекет жасауға ... және ... ... ... кез ... ... басталады (яғни
психобиолгиялық даму және қажеттік өмірлік ... ... өз ... ... ... ... алу). ... толмаған жаста адекваттық
ерік берген азаматқа оның талабын ... үшін ... ... бола ... процеске қатысушы психикалық аурумен
ауыратындығы туралы негіз ... ... ... өткізу
қажеттілігі туады.
Азаматтық қабілеттілік пен процессуалды қабілеттілік ажыратылады.
Соңғысы Қаз СРО АПК 21 ... “өз ... ... қолдану және өкілге іс
жүргізуді табыстау” деп ... ... ... ... Учебник для студентов ВУЗ-ов обучающихся по
специальности «Правоведение» / под ред. Г.В. ... ... г. ... ... ... ... для врачей / под ред. Г.В. ... М., 1988г. с ... ... ... подростковой общей и судебной психиатрии /
под ред. Г.В.Морозова, М., 1988 г. с 200/
4. Судебная  психиатрия. Под ред. А.С. ... Т.В. ... ... ... ... ... ... для студентов ВУЗов. Кудьярова
Г.М., Зальцман Г.И. - ... 1999. - 208 ... ... о ... помощи и гарантиях прав граждан при ее оказании
от 16.04.1997 г.
2. Закон РК от 12. 12. 1997 г. №188 -1 о ... ... Указ ... от 07. 04 .95 г. «О ... ... ... ... ҚР ДС бұйрығы №407  18. 08. 94 ж.. ст. ст. УК ... и УПК ... о ... помощи и гарантиях прав граждан при ее
оказании от 16. 04. 97 г. ст. ст. 3, 5, 9 ДО, 11, 12, 15, 23, 24, 27, ... 42, ... РК от 12.12.97 г. №188-1 «О ... ... 1, 2, 3, ... Ю, 84. 7- УКРК ... 14, 15,16,17, 18, 73, 88, 89, 90, 91, ... г. 1 ст. 94, 2, 6, ... ... 12. 94 г. ч. 4 ст. 8, 13, 14, 17, ... 15, ... ... 157, 255,  260.
УПК РК ст.ст. 34, 37, 74,75, 82, 83, 84, 96, 115,120, 218, 241, ... ... ... ... 509.
Кодекс «Отбасы мен неке туралы» Каз.  ССР ст. ст. 17, 39, 47, 68, ... 3. Сот ... ... туралы виртуалды дәріс курсы.
Тақырыбы: “Жалпы психопатология”.
 
1.                  Психикалық бұзылыстардың жалпы семиотикасы.
2.                  Психопатологиялық симптомдар.
3.                  Психопатологиялық синдромдар.
 
 
Патологиялық жағдай белгісі немесе аурулар симптомдар дап аталады, ал
симптомдардың ... ... топ ... деп ... ... ... ... симптомдар мен синдромдардан пайда болады,
негізгі жағдайда ойлау процесінің бұзылуы, қоршаған орта мен ... ... ... жады және т.б. ... бұзылыстардың симптомдар
мен синдромдары көптеген психиканың араласуына тән, сондықтан оларды
түсіне білу керек.
Иллюзиялар – нақты құбылыстар мен ... ... қате ... ... ... қабылдаудың міндетті түрде болуы иллюзияны
галлюцинациядан ерекшелеп тұрады. Көру иллюзиялары мазмұнына және пайда
болуына  қарай жай болуы мүмкін. Мысалы, ілулі тұрған киім ... ... ... Көру ... ... ... адамға қараңғылау кезде
көрінеді. Қиын, қияли, бейнелі көру иллюзиялары парейдолиялар деп
аталады. ... ... ... ... ... ... ... суреттер, картинкалар тіріліп, қандай да бір
жағдайдаң сценасына айналады. Парайдолия қатты алаңдау, қорқыныш
жағдайында, тіпті сананың бұлыңғырлануында пайда болады.
Есту иллюзиялары ... ... ... ... ... ... ... істеп тұрған механизмді сыбыр, немесе атылған оқ ретінде
қабылдайды. Вербалды иллюзияда біреудің сөзінен науқас жеке ... ... ... ,яки қорқытытын сөздерді естиді. Вербалды иллюзиялар
алаңдаушылық жайында, ... ... ... есту
иллюзиясында  ауыр меңгерілетін тітіркенушілік бар.
Галлюцинациялар –  нақты объекті болмай-ақ пайда болатын қабылдау
(елес, алдамшы дыбыс, дауыс, иіс және т. б.). Қабылдаудың қалыпты ... ... ... Галлюцинация басымдық жағдай елестеуінің әсерінен
туады, соның нәтижесінде шынайы әсерді ішкі образдар алмастырады.
Сондықтан да ... ... ... ... ... дүниені жобалап, сол арқылы шындыққа тән объективті
қасиетті туындататын елестету деп атайды.
Сонымен, галлюцинация дегеніміз — оған ... ... ... де ... ... ... ... бастан кешіру. Аурулар
үшін галлюцинация - бірдеңені қиялдау емес, бұл ... ... ... ... шын ... ... иісін сезеді,
қиялдамайды, елестетеді. Галлюцинацияға ұшыраған адамға оньң ... ... ... ... ... ... керу, есту, иіс, дәм, жалпы сезімдік болып бөлінеді.
Көру галлюцинациясы формасыз — ... ... ... ... ... ... ... айқынболмайды, кейде керісінше,   барлық
бөлшектеріне дейін анық, тіпті  нақты заттардан айқын көрінеді. ... ... ... байқалып, кішірейген (микроптикалық галлюцинация),
ұлғайған, алып   (макроптикалық  галлюцинация)  күйлерде елестейді.  Көру
галлюцинациясы түссіз де болуы    мүмкін, кейде олар табиғи ... ... бір ... өте ... ... ... ... болады.
Елестің қозғалатын немесе қозғалмайтын болуы да ... ... ... ... ... гүрілді, шуды, атысты есіту, әңгімені
(сөздік немесе вербальдық галлюцинация, дауыс)  естуге болады.  Есіту
галлюцинациясы өзінің ... ... ... ... ... мүмкін. Олар жоғары-төменнен немесе басқа тұстан,
кей жағдайларда, кейде жақыннан естіледі. ... ... ... қаскүнемдік, ... ... ... ... «Дауыс» үнемі бірыңғай
болып келеді, дауыс жекелеген сөздердей адамның есімі мен  фамилиясын,
кейде ұзақ монологтар айтады, басқа бір ... ... ... ... әрекет жөнінде пікір  таласы, оның ішінде адамгершілік
қасиетке байланысты таластар естіледі.«Дауыс» таныс-бейтаныс, белгісіз,
еркектің, ... ... ... ... ... түрлі жалған иістердің  - түтін, күйік,
шіру иістерінің, ... ... ... ... Жалған иістер қарқыны жағынан әр ... ... ... тұншьқтыратын түріне дейін болады.
Дәм галлюцинациясы әдетте иіс сезу ... ... бұл ... ... мен ... ... кейде
жағымсыз, жиіркенішті дәм түрінде сезіледі.
Тактильдык галлюцинацияда денеңде  жәндік, құрт өрмелеп ... ... тері ... ... бір заттардың
пайда болуы сияқты сезіледі.
Науқаста галлюцинацияның бір немесе бірнеше түрі ... ... ... ... немесе күрделі түрлері
дейді. Галлюцинация мен иллюзияның ... ... ... ... ... ... ... сияқты олар сыртқы тітіркендіргіштермен байланысты,
және осы ... ... ... ... ... ... соған дейін созылады. Мысалы,
пойызда кетіп бара жатқан науқас нық тырсылды естиді, бірақ оған ақымақ
деген сөз ... ... ... ... жоғалады.
Галлюцинациялардың басқа да түрлері болады, (псевдогаллюцинациялар,
гипносомникалық галлюцинациялар) ... ... ... ... ескеруі керек.
Сенестопатиялар - әр алуан,  шектен тыс жағымсыз, ауыр сезім: ... ... ... ... күю, ... ... және ... да әсерлер
дененің, әр жерінен шығып  жатқандай ... ... ... ... ... ... айқындаудың реті
келмейді.  Сенсопатиялар – психикалық аурулардың жиі симптомы.
Метаморфопсиялар – заттардың формасының, ... ... ... ... орта бірде кіші, бірде өте үлкен түрге ... ... еніп ... ... ... ... да ... немесе өте жақын болуы мүмкін.
Ойлау бұзылысы барлық психикалық ауруларда ... ... көп ... ... ... жатады.
Ойлауды жылдамдату  - ойлау ассоциациясының (байланысының) бірлігі мен
пайда болуы, ой аяқталмаған, үстірт, бір-бірін  ауыстырып, бір тақырыптан
екіншісіне секіріп ... (ой ... ...... ... азаюы, ойлау өте
қиындықпен, біртектес, ауыр пайда болады. Науқастар топаспын ... ... ... ... тізбегін
қатарластырған  түрде болады.
Ой пысықтылығы –  бірде пайда ... ой ... ... ... ... ... алады, жаңа ой ассоциациясы қиындықпен пайда болады. Науқас
басты мәселені бөліп айта алмай, бір ... ... ... ... ... ... ... әңгіме тақырыбына мүлде
қатынаспайтын қажетсіз ойлар беріледі.
Ойлаудың персеверациясы – науқас санасындағы аз ойды ... ... ... жауап берумен шектеледі. Мысалы: «Сіз
пойызда кетіп барасыз ба?» - ... ... бір ... ... ма»? -
«Нашар»; «Сіз келесі станцияда шығасыз ба»? - «Нашар» т.с.с.
Сандырақ  - бұл ешбір негізсіз ... ... ... өз ... ... ... тұрса да, иланбайды.
Алғашқы сандырақ ой логикасының бұзылуы. Сыртқы дүние құбылысы сияқты
өз сезіміне де ауыр ... ... ... ... ... ... ... жақсарудың
толқынды кезеңін өткізеді, ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеде ... ... ... ... – бұл жұбайының сенімсіздігіне көзі жеткізу наным –
сенімі. Науқас әрқашан әйелінің мінезіне ескерту ... ... ... ... ... аңдиди
бастайды. Әйелінің   тұрақсыздығын мойындауын талап  етеді. ... ... ... ... өлімімен аяқталады. 
Ауру сандырағы –жазылмайтын ... ... ... ... оны ... ... етеді. Егер оған еш ауыр
ауруының жоқ екенін айтса,сенбей, арыз жазып, ... ... ... оған ... ... алға ... қарсы науқастар зорлық жасайды. Ипохондриялық сандырақтың
түрі болып сиқысыздық, ... ... ... өз ... анық ... Ол ... ... немесе өз еркімен
емделуге тырысады.    
Қудалау сандырағы – науқас оның соңына түсіп, қудалап жүргендерді
айтады, ... оны ... ші ... ... ... моральды зиян
келтірмекші. Бұл сандырақ науқас мінез-құлқын анықтайды. Кейде таныс
емес адам оған қауіпті ... ... оның ізін ... ... ету ... ... гипноз
немесе басқа күштердің ойына әсері туралы пайымдайды.
Қарым-қатынас сандырағы  - қоршаған ортадағы, адам мен ... ... ... ... ... ... ... ойды  көреді. Мысалы,
қасындағы қызметкер кеше жай свитермен келіп еді, бүгін костюм – шалбар,
галстук тағып келіпті. Бұл жай ... ... ... ... ... ой
жатыр.
 
Өнертапқыштық сандырағы – науқас үлкен ғылымды ашқандығына ... ... ... ... ... оны енгізуді талап ... ... ... арыз ... ... ... үшін тоқтаусыз күрескесшығуға шақырады.
Бейнелі сандырақ -  науқаста ұйқы тізгінін еске түсіретін бейнелі
көріністер пайда болады. Бұл ... ... ... ... олар ... ... ... мені жек көреді”. Науқастың ісі ...... ... бара жатқан поезға секіріп мініп, жүріп бара
жатқан автобустан секіріп түсуі мүмкін, еш ... ... ... жармасып, шабуыл жасауы мүмкін. 
Аффективті сандырақ -  депрессивті ... ... ... ... ... Науқас ауыр бұзақылық, моральдік нормаларға
қарсы қимыл-әрекет істегенін мойындайды. Кейде сандырақ  сандырақ ... ... ... науқас жер шарындағы барлық адамдарды қырып
салады. Шын жағдайға байланысты сандырақ жоғары құнды деп аталатын ойлар
ажыратады. Ол қалған ... ой мен ... ... ... -  бұл жеңуге болмайтын өздігінен пайда болған ойлар,
көрініс, еске түсірулер, қорқыныш, үрей. т.б. Адам олардың ауру ... ... осы ... мен ... ... ... жағдай
бейнелі және мазасыз болады.  Бұған мысалға бір нәрсені үнемі санап жүру
(тепшек, саты, ... ... ... риторикалық сауал
қою.
 Ілікпе  күдік болуы мүмкін - өз қимылына әрқашан  сенімсіздікпен
қарау, тексеріп отыру. Мысалы, науқас ... ас ... ... ... тексереді. Мұндай жағдайларға ілікпе елігу де жатады,
мысалы, қасында ... ... ұрып ... ... бара жатқан транспорт
астына түсуге ұмтылу т.б.
Ілікпе қорқыныштар -  ілікпе жағдайдың кең ... ... ... әр қилы болуы мүмкін: науқас ... ... ... ... мекен, биіктен   қорқады, т.б. қорқыныш пайда
болғанда науқастың жүрегі соғып, терлеп, басы айналып, демігіп қалады.
Импульсивті ... аяқ ... және ... ... ... ... отқа лақтыруы, бара жатқан адамды соғып ... бұл ... ... ... бере ... ... шақыратын әрекетке алкогольдік ұстама, қаңғыру, ұрлық, өлтіруге
немесе өз-өзіне қол жұмсау сияқты формалар жатады.
Жадының бұзылуы бірнеше түрлерді қамтиды:
-ретроградтық амнезия – ... ... ... әкелетін жадыны
жоғалту. Эпилепсиямен ... ... ... ... ... бас ... зақымдануынан есіне түсіре алмайды, тіпті  аты-
жөнін айтып, кім екендігін есіне ... ... ... бірнеше жылға дейін созылуы мүмкін;
-антероретроградтық  амнезия – екі түрлі амнезияның түйісуі;
-фиксациялық амнезия - өтіп жатқан жайларды ... қалу ... ... да ... бар: ... айту, еске түсіргенде өтірік қосу,
болмаған жайда болғандай ғып, өткен кезеңді осы шақтағыдай айту, ... ... ... ... ... ... картинасын, дұрыс диагноз қоятын синдром анализдерін бейнелейді.
Невротикалық  синдромдар. Бұндай   психикалық бұзылушылықтар өте көп, және
көпшілігі ... ... және ... ... Астеникалық синдром кез келген психикалық
ауруларда ... ... ... ... ... ... бола ... Науқастар өз-өзін ұстай алмай, ұрысып, жылауық болып, әр
нәрсеге өкпелеп, бір орында отыра ... ... ... ... ... тершең болып, жүрегі қағады. т.б.
Эмоциялық тұрақсыздықтағы ... ... ... өте ... ... жек көру ... ... көрінеді. Тілі
бейнелі, театрлы мимикамен, шын оқиғаны асырмалы жаймен ... ... ... ... ... Науқас иланғыш, басқаны да иландыруға
тырысады.
Эмоционалдық синдромдар- бұл ... ... Бұл ... жиі кездеседі және олар өте көп.
Маниакалды синдромдар қуанышты  көңіл-күйдің ... ... ... мен күштің тасуы. Сөзшеңдік,
тапқырлық  пайда болып, бірақ көңіл-күйдің негізінде жылдам ... ... істі ... ... ... ... әрекет
көрсетеді. Маниакалды синдромдар арасында эйфория (қуаныш), ашу, ызыманиясы
(ашу, ызалық,тілдік қозуы), мориа ... ... ... ... және т.б.
Депрессивті синдромдар бұл төмендеген көңіл-күйдің негізінде ойлаудың
бірлігі.  Науқас жалқаулыққа ... өз ... ... ... ... ... ала ... айтады. Депрессия кезінде өзіне қол ... ... ... ... ... ... болып жатқан
соқтығыстарға  өздерін кінәлайды (қиялмен ... ... ... да ... ... ...
сандырақ синдромдары –дұрыс санадағы ... мен ... ... ... Түрлігаллюцинация
мен сандырақ бірлігі осы топтың бірлігін білдіреді. Параноидты ... ... ... ... галлюцинациямен сәйкестенуі.
Қозғалу синдромының бұзылуы қозу немесе қимылсыздықтан пайда
болады.  (кататоникалық ступор). Соңғысында ... еш ... ... толық қимылсыз. Нақастар көп уақыт бойы қимылсыз бір түрде
бола алады.  Ступор депрессия, галлюцинацияда т.б.  пайда болады.
Сот психиатриясында ... ... ... тобы үлкен
мағынаға ие, қоршаған ортада уақытша психиканың бұзылуы, толық дұрыс ойлай
алмау қасиеті тән. ... ... ... ... бола ... сұрақтарға жауап бере алмайды немесе жартылай беріледі. Ол кейін
ступорға айнала алады.
Көбінесе ... ... ... мен ... қимыл қозуымен  делирий пайда болады. Мұндай делирийдің мысалына
делбе ауруымен ... ... ... атауға
болады.Сананың  сумерлік бұлыңғырлануы күтпеген жағдайда пайда болып, аз
мерзімге созылады. ... ... ... ... күн), ... –ақ
жылдам  ұйқымен немесе ретроградты амнезиямен алмасып жойылып кетеді. Бұл
картина «амбулаторлы автоматизм». Сананың  сумерлік бұлыңғырлануының басқа
жағдайларында ... ... көру ... ... ... ... ... агрессия актілерін жасай алады.
Жағдай ретроградты амнезия немесе ... ... есте ... ... психикалық сананың бұлыңғырлануы  нұсқаларын толық қамтымайды.
            Талмалар немесе пароксизмдер - сананың  сумерлік бұлыңғырлануы
жағдайында кездейсоқ пайда болады. Сот ... көп ... ... ... істеуге әкеледі, психико мен фзикалық
жағдайының өсуіне ... ... ... қимыл бұзылысына әкеледі. Науқас еденге
отыра кетіп, аяқ-қолын бұлғап, басы мен аяқ ұшына керіліп, ... ... ... ... ... киімін жыртады. Қарап тұрған елді
көрсе, одан сайын “қозады”. Оны суық ... ... ... ұрып ... туа ... ... ауру ... болған кем ақылдылық
синдромымен жиі кезднсуге болады. Ауру түріне қарай кәрілік, жарақатты,
эпилептикалық т.б. ... ... ... ... ... ... ... патологиялық  жағдайы, терминологиялық жазбасы сот-психиатриялық
сараптама мен сараптама қорытындысын түсіну үшін заңгерге қажет.
Сот ... ... ... сұрақтар:
I .ПНД, НД есебінде тұрады ма (тұрды ... ПНД, ПБ, НД, НБ ... ... ... және бас ми ... ... ... болды ма (истерикалық, жүйкелік және т.б.)?
5.өз-өзіне қол жұмсау, зиян келтіру болды ма?
6.Алкоголизм, наркомания, венерикалық аурулармен ауырды ма?
    7.Әскери қимылдарға ... ... ... ... ... ауруларымен , алкоголизм, сифилиспен туыстары
ауыра ма?
9.Туыстары арасында өз-өзін өлтіру кездесті ме?
10. Жанжалға, эйфория, қатыгездікке, қорқыныш-үрейге, т.б. бейім бе?
II .Экстремальдыжәне жанжалда ... ... ... ... Деректі жағдайға байланысты
басқа да сұрақтар қойылады.
 
 
Тапсырма (есептер)
1. Ауыр, азапты сезімдерді, науқас ... ... ... ... ... ... айналуы” сезімдерін қалай бағалауға болады:
1. Псевдегаллюцинациялар. 2. ... 3, ... ...... ... ... адамдар әңгімесінен науқас балағаттау мен қорқыту естиді,
қабылдау формасының бұзылуын анықтаңдар:
1.   Функционалды галлюцинациялар.
2.   Иллюзиялар
3.  Комментирлік галлюцинация.
4. Гиперестезия. – ... ... ... ... ... ... естігенде, “ішкіш ” сөзін естісе, бұзылыстың
қай ... ... ... ... ... ... галлюцинация.
3. Комментирлік галлюцинация.
4. Дереализация.
4. Жұқпа аурулар ауруханасының қабылдау бөліміне “дизентерия” диагнозымен
науқас түсті. Анамнезіне селкілдек ... ... ... ... осы
шақта жиілеп кеткен, киім ауыстырғанда, долданып, киімін лақтырып, қолын
бұлғап, аяқпен теуіп, айқайлап, ... ... ... ... ... ... ... селкілдек талмасы немесе бас сүйек
зақымдануынан пайда болған, эпилептикалық ... және ... ... ... және ... кіші ... ... пайда
болады.  Талма интервалы 5-10 минут қайталанды. Жағдайдың квалификациясы.
 
6. Терапевтік бөлімшеге науқас асқазан ... ... ... ... ... ... ... өзгермеді. Қобалжу
басылмады.палатадағы көрші жас жігіттің қайтыс болуынан соң эпигастральды
пайда ... ... ... Ұйқы ... Тексеріс кезінде қосымша
тексеруді талап ... ... ... ... сұрайды. Асқазанның еш
патологиясы жоқ ... ... ... ... ... ... ойдан
арыла алмады.
Емдеуші дәрігерден оны ... ... ... ... ... беріңдер.
 
7. Ларинголог дәрігерге опера әншісі қаралды, ол қолқаның спазма ... ... ... ... Бұл ... ... спектакль кезінде,
өз-өзіне сенбеу сезіміне, болар іс алдындағы ... ... ... ... ... ... ... артериальды қысымның көтерілуі, бас ауруы
бойынша емделіп жүргендігі белгілі болды. Театр әкімшілігімен жанжалдасып,
ұжымда да ұрыс болатынын ... ... ... ... және ... ... Жағдайға баға беріңіз. Болжау диагнозын қойыңыз.
 
8. Психиатриялық диспансерге сүт безінің рагы ... ой ... ... ... ... ... олар әйелдің дені сау деді. Олармен
келіскенімен бұл ойды естен шығару мүмкін болмады. Соңғы кездерде арықтап,
шаршап, ... ... ... ... ... ... ... деп
қорқады.  Ақылынан адасуы болр деп үрейленеді. Көмек сұрайды. Науқаста
қандай ойдың бұзылуы бақыланады?
 
 
9. Төменгілердің ... ... ... 1. Шын ... ;
2. ... 3. ... ... бұзылысы 4. сананың онеройдты
б-сы 5. псевдореминсценциялар 6. селкілдек синдромы 7. ... 8. ... ... 9. ... с-мы, 10. ... жауабын бер.
 
 
10. Науқас Б., топ ... ... ай бойы ... ... ... ... ... ауруханаға
жолдастарына төленетін ақшаны жоғалтқаннан кейін түскен. Көңіл-күйі
төмендеп, ұйқысы бұзылып, ... ғана ... ... де жоқ ... ... ... күйде болды. Атын атап, ... ... ... ... кететіндей қашады. Тамақ ішпей,
арықтады. Ешкімді көргісі келмейді. Өз жағдайына сын жоқ. ... аз ... ... диагностикасын беріңіз.
 
11. Науқас М. психиатриялық ауруханаға суицидальды жайдан кейін түсті.
Депрессивті ... ...... ... өз адресіне  сөздер
естиді. Өзінің  күнәлі екендігін   айтады. Өз қылығын ... ... ... ... үшін ... жаза деп ... ... осы жағдаймен байланысты деп ... ... ... ... ... ... ... тәтесі “үлкендік маниясымен ”
ауырады.
 
1. Қандай синдром жетекші?
2. Болжалды түрде ... ... ... ... ... ... ... төмендеп, тез шаршау, нашар
ұйқы, эпигастральды облыстағы ауырлыққа, назар аударуға , кеңеске және
ақыл-ойдың ... ... ... ... ... өзін ... деп
санайды. Терапевтік және неврологиялық бөлімдерде ... ... ... ... істеген. Соматикалық патология байқалмаған.  Кешке
және демалыс күндері қосымша ... ... ... ... ... бұл ауру ... ... тән?
2. қандай синдром картинада доминирленген?
 
  13. Науқас 43 жаста, үйленген, отбасы жақсы. Өткенде еш ... Арақ ... ... 2 күні жүрек жағының ауырғанын  сезінді
(бұрын алкогольді зиян тұтпаған). Әйелі цех ... ... ... ... ... ЭКГ ... ол жылдам кардиологиялық
орталыққа баруы керегін айтып, жедел жәрдем шақыртты. Бірақ жедел жәрдем
тез ... ... ... ... ... Оған инфаркт миокарда диагнозы
қойылды. Кардиологиялық орталықта 3 апта ... ... ... ол ... жіберілді. Осы уақыттан бастап , жүрегін тыңдай
бастады, ауыр ... ... ... ... ... ол өз ... үшін ... арыла алмады.
1.   Қалыпты диагноз.
2.   қалыпты этилогиялық факторлар.
3.   дәрігер қателігі.
 
 
 
14. Науқас П. 37 жаста. Соңғы 9 ... ... ... ... өзі ақ ... ... ақылгөй, адал, жақсы отбасы, көпшіл.
Бұрын еш нәрсемен ауырмаған. Темекі тартпайды, арақ ... ... ... ... дәрігерге көп қаралатын болды, көңіл-күйі төмендеп, тез
шаршау, нашар ұйқы,ісіну, жұмыстан ... жата ... ... ... келмей, теледидар қарамай, отбасының берекесін
кетіріп, ... ... ... пен ... еш
патология таппады. Профпатология бөлімінде тексеруді талап етті ... ... ... ... атаңдар.
2.       қай ауру сөз болып отыр?
 
15. 57 жастағы ауру әйел ... қол ... ... ... 4 ... соң ... ауруханаға жөнелтілді. Көңіл-күйі
төмендеп, тез шаршау, нашар ұйқытап,  жай сөйлеп, көзі ... ... ... ... өз ... қайғаратындығын қайталай
береді.   өмір бойы көрінетін ... ... ... , ... ... күйеуінен ерте ажырасқан , ұлының қалай есейгенін байқамады,
ұлының әйелімен сыйыса алмайтын, ... ... ... өте ... ... ... тарапынан қолайсыз болатын жаңалық болды, оған
зейнетке кетуді ұсынды. Бірнеше айдан соң еш жақын ... ... ... ... ... ... үйіне барғанда
келіне салқын қарсы алады. Жақында, жазда немересін саяжайға алып кетпек
болып еді, оны келіні нағашы ... ... ... ... іше бастады.
1.   Қалыпты диагноз.
2.   мүмкін болатын этилогиялық факторлар.
 
 
16. Саша, 8 жаста. 3 жастан бастап селкілдек тама ұйқыға апаратын ... 7 ... ... кіші ... ... ... ... үндемей
қалды”. Осы уақыттан бастап, жылауық, баяу, қатыгез, оқу барысы төмендеді.
2-3 күн үйден кетіп қалып, ... ... ... ... ... ... алмайды. Жиі милиция әеклетін болды, транспортта ұйықтап ... ... ... ... ... ... көңілді, ақ көңіл, өте бай, өткен – ... ... ... өзін “3 рет ... батырмын ” деп санайды, үлкен театрды
қолтықтап алып жүрмін деп санайды.
-                                             синдромды атаңдар.
-                                             Қандай нозологиялық ... ... ... ... ... ... ... онда жүрек ауруы пайда болып, өліп
қалатындай болады. Жол жүруді ...... ... ... болады.
-                                             бұл не жай?
 
19. Науқас тежелген, басылып қалған, “ұйқысы қашқан”, тәбеті жоқ, ... ... өз ... ... әр нәрседен қашады, ешкімге керек
емеспін деп санайды.
-                                             не істеу керек?
 
 
                   20. Коляда (12 жас) ... ... онда ... ... еді. Еден ... мен қабырға
жапсырмасындағы суреттерден түрлі көгілдір ... ... ... ... Олар ... ... ауыстырып тұратын. Сонымен
қоса музыканы еститін. Енді біразда кереует астынан құмырсқалар
өрмелеп шығып, қарсы ... ... ... синдром?
 
 
21.  Қыз өскен үйде оған бәрі табынатын: өте ... өте ... өте ... Ол ... ... беріп үйренген: ананы әкел, мынаны бер. Ең жақсы
зат та соныкі. Нашар ... ... ... ... ... “дұрыс бағаламады” деп кіналайтын еді.
-                                   қандай тұлға қалыптасты?
 
 
22. Науқас С., сатушы. ... ... ... (асылғысы келген)
психиатриялық ауруханаға жатқызылған. Бөлімшеде онша көрінбейді, ... ... ... ... Сұрақтарға қиналып жауап береді, өте жай,
баяу сөйлейді. Жасалған әрекетін қажеттіктен туғандай айтады:
“Мен сияқтыларға жер бетінде орын ... ... ... ... ... ... өзін кіәлі санап, аурухана тамағын жеуге
құқығының жоқтығын айтады, сондықтан тамқ ... бас ... ... ... бос ... ... асырғандығын айтады. Көп жылдар
өтсе де “еш нәрсе ұмытылмайтындығын ” ... ... ... ... түрмеде” деп, өзін кіналайды. Келесі күні стацинар да көрпемен ... ... өзін ... ... ... психикалық
бұзылушылықтарды ... ... ... ... ... ... алдында дәрігерді жас әйел
қарсы алады. Оның ... – күйі ... көзі ... тұр. ... ... ... банты бар кофта киген. Шашы жалбырап, ашық түсті
бантпен байлана салған. Ерні ... ... көзі ... ... ... ... ... бірден таныдым. Мен жазылып кеткенмін.  Кеше
сіздің жұмыскеріңіз жұмысқа келгенде іш киімі көйлегінің астынан ... ... ... Ертең мені жіберіңіз .мен ... ... ... Сізге арнап өлең шығардым. Оқып берейін бе?”т.б.
бөлімшеде бәрінің мазасын алады. ... өлең ... ... артық
ұйықтамайды.
-                                    науқаста көрінген психикалық
бұзылушылықтарды атаңдар.
-                                   Психопатологиялық синдромды ... А., 39 ... ... өзін ... деп ... Әрқашан белсенді,
энергиялы, ешнәрсемен ауырмаған. Соңы екі  жылда психиатриялық ауруханаға ... ... ... ... ... ... емес ... үйге
шақырады, заттары мен машинасының кілтін басқа адамдарға береді.
               Жас кезінде ... 4 ай ... ... ... шыққан. Соматикалық, неврологиялық статусы
өзгеріссіз.
Сандырақ, сана бұзылысы жоқ.
-            ауру диагнозын қалыптастырыңыз.
-            Диагнозын негіздеңіз.
25. Қыз өскен үйде оған бәрі табынатын: өте ... өте ... өте ... Ол ертеден команда беріп үйренген: ананы әкел, мынаны бер. Ең жақсы
зат та соныкі. Нашар ... ... ... ... ... ... бағаламады” деп кіналайтын еді.
-                                   қандай тұлға қалыптасты?
 
26.   Науқас метрода жүруден қорқады, онда жүрек ауруы пайда болып, өліп
қалатындай ... Жол ... ...... соғып, терлеп,
шаршайтындай болады.
-       бұл не жай?
 
 
 
       1. Эмоция мен сезім патологиясы неден ... ... ... ... ... бұзылысының синдромына не жатады?
4. Сананың бұзылысы деген не және оның ... ... ... ... ... ... «Правоведение» / под ред. Г.В. Морозова. М. 1986 г. с . 336.
Судебная психиатрия: Руководство для врачей / под ред. Г.В. ... и ... с. ... ... ... ... и судебной психиатрии / под ред.
Г.В. Морозова. М.:, 1988г., с. ... ... Под ред. ... ... - М., 1998по —
408с.
Судебная психиатрия: учебник для студентов ВУЗов. ... Г.М., ... - ... 1999. - ... ... РК «О ... ... и гарантиях прав граждан при ее
оказании. Алматы, 16.04.97г.
Закон РК «Об охране здоровья граждан в РК» ... ... ... В.Д. Вид. ... психиатрия. С-Петербург, 1996г. с. 421.
Р.Г. Илешева Психиатрия /на каз. языке/ Алматы, 1996г. с. 256.
Г.М. ... ... /на каз. ... Алматы, 1995 г. с. 236
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының сот билігі статусы4 бет
Жаңа туған сәби өлігіне сот-медициналық сараптама64 бет
Сот медицина орталығы46 бет
Сот медициналық сараптама түрлері10 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану31 бет
Сот сараптамасын тағайындау және жүргізу56 бет
Құқық негіздері пәні, әдістері және жүйесі7 бет
Өндірістік жарақаттануды сараптау әдістері. Кәсіби аурулар себебтері. Өндіріс орындарын желдету әдістері. Желдетуді есептеу тәсілдері10 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану туралы ақпарат59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь