Психологияның қоғамдық және гуманитар ғылымдар жүйесіндегі орны

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 Психология пәні және нысаны, психология міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.Психология әдістері, Психологиялық зерттеулер кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.Психологияның қоғамдық және гуманитар ғылымдар жүйесіндегі орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Адамның ішкі жан дүниесін, оның сырттай болмыспен өзара ықпалдастық байланыстарының жалпы заңдылықтарын зерттеумен ар-найы ғылым – психология (грек.-psiche, logos-ғылым) айналысады.
Психологияның негізгі даму кезеңдеріне сәйкес оған берілген анықтамаларды қарастырайық.
1-кезең – психология жан жөніндегі ғылым. Психологияға мұндай анықтама бұдан екі мың жылдай бұрын берілген. Ежелгі адамзат жан бар деген ұғыммен өзіне түсініксіз барша өмір құбылыстарын дәйектеуге тырысқан.
II-кезең – психология сана жөніндегі ғылым. XVII-ғасырда жараты-лыстану ғылымдарының өркендеуімен пайда болды. Адам өзінің ойлау, сезу және ниеттеу қабілеттерін сана категориясымен баламаластырған. Ал сананы зерттеудің негізгі әдісі адамның өзін өзі бақылап (интроспек¬ция), одан алған деректерін баяндау болған.
III-кезең – психология әрекет-қылық жөніндегі ғылым. XX ғасырда пайда болды. Психология бұл кезеңде өз міндетіне эксперимент жасап, тікелей нақты көруге мүмкін болғандарды ғана, яғни адамның мінез әрекеттерін, қылық-қимылдарын, сыртқы әсерге жауап қозғалыстарын зерттеуге алды, бірақ оларға себепші болған мотивтерді ескеруді қажет деп білмеді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Сəбет Бап-Баба (Бабаев). Психология негіздері: Оқу-анықтамалық қолданба. Алматы: Нұр-пресс, 2007.
2. Арнайы психология — Қ. С. Тебегенова, А. Р. Рымханова, Алматы 2011. Беттер саны — 264
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ .....................................................................................................3
1 Психология пәні және нысаны, психология міндеттері......................................................................................
2.Психология әдістері, Психологиялық зерттеулер кезеңдері...........................................................................................................
3.Психологияның қоғамдық және гуманитар ғылымдар ... ... ... ... ... ішкі жан ... оның ... болмыспен өзара ықпалдастық байланыстарының жалпы заңдылықтарын зерттеумен ар - найы ... - ... ... ... ... ... даму ... сәйкес оған берілген анықтамаларды қарастырайық.
1-кезең - психология жан жөніндегі ғылым. Психологияға мұндай анықтама бұдан екі мың ... ... ... ... ... жан бар деген ұғыммен өзіне түсініксіз барша өмір ... ... ... - психология сана жөніндегі ғылым. XVII-ғасырда жараты - лыстану ғылымдарының өркендеуімен ... ... Адам ... ойлау, сезу және ниеттеу қабілеттерін сана категориясымен баламаластырған. Ал сананы зерттеудің негізгі ... ... өзін өзі ... ... - ция), одан ... деректерін баяндау болған.
III-кезең - психология әрекет-қылық жөніндегі ғылым. XX ғасырда пайда болды. Психология бұл кезеңде өз міндетіне эксперимент ... ... ... көруге мүмкін болғандарды ғана, яғни адамның мінез ... ... ... ... ... ... зерттеуге алды, бірақ оларға себепші болған мотивтерді ескеруді ... деп ... - ... ... ... ... ... мен тетіктерін зерттеуші ғылым ретінде танылды.
Психология - психиканың дамуы мен әрекетке келуі және оның көрінісінің ... ... ... ... ... ... адамның қоршаған ортамен өзара ықпалдасты байланыстарының жалпы заңдылықтары туралы ғылым.
1. Психология пәні және нысаны
Психология ... пәні 1) ... ... ... ... 2) өзін өзі ... ... тұлғаның жүйелі өз сапалары; 3) адам психикасының қалыптасуы мен әрекеттік қызметке келу заңдылықтары; 4) ... ... ... ... және оны тануы; 5) соның нәтижесінде өзінің сырттай дүниемен өзара ықпалдасты байланыстарын ... ... ... психиканың пайда болуы мен оның дамуы; психикалық іс-әрекеттің нейрофизиологиялық негіздері; психиканың ең жоғары формасы - адам ... ... ... ішкі жан дүниелікке ауысу заңдылықтары; адам психикасының әлеуметтік- тари - хи жағдайларға ... ... әлем ... ... мен сол бейнелердің адамның сырттай тұрмыстық, тәжірибелік іс-әрекеттерінде көрініп, іске асуы; биологиялық және әлеуметтік жағдаяттардың адамның өзін өзі ... ... адам ... ... ... ... еріктік және көңіл-күй үдерістері мен жеке-дара психологиялық ерекшеліктерінің бейнелеу-реттеушілік мәні; адамның ... ... ... - ... ... ерек - шеліктері; адамның нақты іс-әрекет түрлерінің психологиясы.
Психологияның негізгі міндеттері:
- психикалық құбылыстарды сапалық тұрғыдан зерттеу;
- ... ... ... мен даму ... ... психикалық құбылыстардың физиологиялық тетіктерін зерттеу;
- психологиялық білімдерді адам өмірі мен ... ... ... жәрдем ету.
Психология зерттеулерінің міндеттері мен әдістері қоғамдық және ... ... ... туындайды.
Психологияның негізгі әдіснамалық принциптері: 1) заттасқан болмыстағы психикалық құбылыстардың себеп-салдарлылығын ... - дау; 2) ... ... ... ... ... ұстану және оларды даму үдерісінде зерттеу; 3) психика мен іс-әрекеттің ажы - ралмас бірлікте болатынын қолдау; 4) адам ... ... және ... жағдаяттардың бірлігін ескерумен зерттеп бару.
XX-ғасырдың соңына қарай психология адами ғылымдар жүйесінде өзекті пәнге айналды, ал оның қолданбалы салалары адамзат тір - ... ... ... ... ... кепілі ретінде қолданылуда. Жетістіктерінің соншалықты ауқымды болуынан психология ғылымы бұл күнде адам жөніндегі ғылымдар жүйесінің бірінші қатарларынан орын ... ... ... келесідей қолданбалы салалары: экономикалық, педагогикалық, құқықтық, әскери, ғарыштық, спорттық, өнер, ... ... т.б. - ... де өнімді қарқынмен дамуда.
2. Психология әдістері
Психологиялық зерттеулер кезеңдері
сөзі ғылыми білім жүйесін түзу мен негіздеудің ... біл - ... ... ... болмысты тәжірибелік және теориялық тұрғыдан игерудің тәсілдері мен қимыл-әрекеттер тобын танытады.
Психологияға орайластыра әдісті психика жөніндегі ... ... және ... ... түсінудің жолы деп білеміз.
Кейбір басқа да ғылымдардағыдай, психологиядағы зерттеу ... ... - ... және эксперимент.
Бақылау - зерттеудің ғылыми әдісі - деректі суреттеп баянда - удан оның ішкі ... ... өту үшін ... Бақылау әдісінің негізгі тиімділігі - психикалық үдерістерді табиғи жағдайларда зерттеу мүмкіндігінің мол болуы.
Араласа ... - ... ... топпен етене жақын қатынастар әрекетінде болуы.
Сырттай бақылау - әлеуметтік-психологиялық құбылыстарды шеттен, зерттелуші адам не топпен ... ... ... ... ... ... (интроспекция) - адамның өзін-өзі бақылап, өзінің ішкі жан дүниелік үдерістерін тану жолы.
Дегенмен, ... ... ... ... ең ... - сы - ... - ... деректердің ашылуына жағдайлар жасау мақсатында зерттеушінің сыналушы адамның не топтың іс-әрекетіне белсенді араласуы.
Психологиялық эксперименттің ... ... - жан ... іш - тей ... ... ... ерекшеліктерін шынайылылықпен сырттай бақылауға жағдайлар жасап, мол нақты деректерге қол жеткізу.
Зертханалық эксперимент - арнайы жағдайларда ... ... ... ... ... ... нұсқаулармен белгіленеді, сыналушы экспериментке түсетінін біледі, бірақ оның ... ... ... да ... ... - ... оқу, ... әдеттегі жағдайларында жүргізіледі, ал адам өзінің эксперименттік сыналуда екенін сезбейді.
Тестілеу әдісі - ... ... ... ... ... ... ... тест - сыналушының жеке басының кейбір ерек - ... ... үшін ... ... ... ... ... стандартты сынақ тапсырмалары беріледі. Бұл күнде психологияда адамның ақыл-ес даму деңгейін, кеңістікте бағыт-бағдар аңдау қабілетін, психикалық әрекетке келу мүмкіндіктерін, ... ... ... ... ... сапаларын анықтаушы тестер жиі қолданылуда.
Құжаттарды талдау әдісі - адамның қызмет, іс-әрекеттік өнімдерін талдауға арналған жалпы ... ... бір ... Құжаттарды талдау әдістері сапалық және сандық болып ажыралады. Сапалық тал - дауда баяндалған мәтіндік ақпарат сандық көрсеткіштерге келтіріліп, кейін математика-статистикалық ... ... Бұл ... ... ... алған.
Құрастырып жобалау әдісі - осы күнгі психологиялық зерттеулер - де кең қолданымдағы жалпы ғылымдық әдіс. Оның мәні - ... ... ... ... ... ... адам ... әрқилы түрлерін жасанды құрастырылған ортада ұйымдастыру. Осы жолмен қабылдаудың, жадтың, қисынды ойлаудың кейбір ... ... ... жасауға, сондай-ақ психикалық іс-әрекеттің бионикалық модельдерін тұрғызуға болады.
Сауалнама ... - ... ... кең ... ... Оның мәні - ... не ... деректер жөнінде сауалға тартылған адам аузынан ақпар топтау.
Өмірнамалық әдіс - ... ... ... ... көп қолданылатын әдістердің бірі. Мұнда жеке адамның қалыптасуындағы өзекті ... оның өмір ... ... ... ... ... ерекшеліктер анықталады. Адам өміріндегі күнделікті оқиғалар талданып, болашақта кезігер жағдайлар болжас - тырылады, өмірлік ... ... ... жасалады.
Каузометрия (лат. causa-себеп, грек. metro-өлшем) - оқиғалар арасындағы қатынастардың себептік сарабы, тұлғаның психологиялық мерзім - ... ... ... ... қатысы бар жағдайлар анықталады, тұлға дамуының не тоқырауының кейбір кезеңдерінің бастау оқиғалары айқындалады.
Жас ерекшеліктері психологиясында салыстырмалы-генетикалық әдіс ... Бұл ... мәні - ... ... жеке ... ... ... әр кезеңдерін салыстыру арқылы зерт - теу.
Социометрия - әлеуметтік психологиядағы зерттеу әдісі - бірлікті іс-әрекетке не ... ... ... ... ... мақсатында шағын топтың әрбір мүшесін жеке сауалға тарту әрекеттері. Бұл әдіс нәтижелері топтағы қатынастар құрылымын гра - ... ... соц ... ... ... сондай-ақ топтағы психологиялық қатынастарды сандық көрсеткіштермен танытуға болатын социометриялық индекстер күйінде өрнектеуге болады.
Жеке тұлғаның ... ... ... ... үшін ... топ ... қолданылады.
Тұлғаның мәнді әлеуметтік сапа-қасиеттерін диагностикалау мақсатында эксперттік бағалау және тұлғаны топпен бағалау ... ... ... бағалау әдісі - адам мінездемесін топ мүшелерінің өзара бағалауы арқылы алу. Бұл әдіс топтағы адамдардың өзара ... мен ... ... және қатынасы нәтижесінде топтың әрбір мүшесі жөнінде қалыптасқан топтық санаға негізделген.
Қандай да психологиялық проблеманы зерттеуде сол мәселеге ... ... ... мен ... яғни ... ... ... қолданылады. Олар: болжам ұсыну, эксперименталдық тәсіл мен соған сай материал, сыналушылардың бастапқы бақылау және экс - ... ... ... ... серияларын анықтау, эксперименталды материалдарды статистикалық және теориялық өңдеуден өткізу және т.б.
3.Психологияның қоғамдық және гуманитар
ғылымдар жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... О. Конттың (1798-1857) ғылымдарды топтастыру жүйесі кең қолданымда болды. Дегенмен осы ... ... орын ... ... пайымдауынша, психология әлі (үш кезең заңына орай) метафизикалық ... ... ... ... ... XIX ғасырдың бірінші жартысы үшін мұндай тұжырым, ... әділ ... ... бері ... ... ... ... дербес ғылымға айналды, адамзатқа қажет табыстарымен көзге еленді. Екі ортада ғылымдарды жүйесімен топтастырудың ... ... ... ... ... ... ... аса танымал болғаны орыс философы және ғылымтанушысы Е.М. Кедров (1903-1985) ұсынған топтастыру амалы еді. Кедров пікірінше, ғылымдарды бір ... ... ... ... сипатымен топтастыруға болмайды. Ол барша ғылымдарды үш топқа: жаратылыстану, әлеуметтік және философиялық - ... ... да, ... ... бір түзу ... емес, үшбұрыш шыңдарына орналастыра қосады. Сонда, үшбұрыштың жоғары шыңында жаратылыс - тану ... ... сол ... - ... ал ... оң ... - философиялық пәндер жайғасады. Психология осы ... ... ... тығыз байланыста, сондықтан ол үшбұрыштың ішінен кең орынға ие болады. ... адам ойы, ... ... ... ... бірі) тек психология тұрғысынан зерттеліп қалмастан, олармен философия да, логика да ... ... ... ... ... ... ... байланысқа келеді.
Психологияның аса маңызды мәселелерінің қандайы болмасын, басқа ғылымдармен байланыспай шешілуі мүмкін емес. Психиканың ... ... мен ... ... үшін ... генетика, антропология, білімдері мен әдістерін қолдану қажет; психофизиологиялық проблема - ... шешу үшін ... ... ... меди - цина әдістерін тартуды талап етеді; психикаға орай биологиялық және әлеуметтік жағдаяттар ... ... ... ... ... білімдердің басын қоспай мүлде шешілмейді. Осылайша, психологияның басқа ... ... ... ара ... ... ... жалғастыра беруге болады. Өз кезегінде, психологиялық зерттеулер нәтижесінде алынған деректер психологиямен ... ... үшін өте ... және ... ... ... ... психологиялық білімдер тарихында анық көрінеді. Осы ғылыми білімдердің әрбірі ойлау құбылыстарын ашуда өз зерттеу ... ие. ... ... ... ... ... ойлаудың болмысқа деген танымдық қатынасы туралы проблема. Ал психологияның айналыса - тыны - ... ... ... жеке ... ... ... ойлау құбылысының сананың басқа да тараптарымен аралық нақты байланыс, қатынастары.
Психология және әлеуметтану байланысы әлеуметтік психоло - гияны ... ... ... ... ... екі ... проблема: тұлға және топ арасындағы өзара ықпалдасты қатынас; тұлғааралық байланыстар. Шағын социологиялық зерттеулер деңгейінде (кіші топ ... ... ... ... әлеуметтік бақыт пен әлеуметтік-психологиялық бағыт айырмашылықтарын ажырату қиынға соғады. Дегенмен, ... ... ... ... - ... бөліне көрінетін тұсы - ондағы зерттеулердің ірі де ... ... ... жүргізілуі, зерттеуге түскен құбылыстарды қоғам және оның құрылымдық бөлшектерінің жасауы мен әрекетке түсу заңдары тұрғысынан түсіндіруге ұмтылыстың болуы.
Психология және ... ... ... келе ... дәстүрлі қалыптасқан құбылыс. Барша ғұлама педагогтар адамның табиғи ... оның тума ... мен ... түсіну керектігін, тұлғаның психикалық іс-әрекеттері және дамуына орай тетік - тер мен заңдарды ескеруді, ... ... ... ... беру, тәрбиелеу маңыздылығын алға тартты.
Психология және биология байланысы. Адам дамуының ... және ... ... ара ... ... ... психология үшін аса маңызды мәселелердің бірі, ол биология үшін де ізденіс азығы. Екі ... ... ... ... ... ... жеке адамның даралықты дамуындағы тума берілген және өмір барысында қалыптасатын сапа-қасиеттерінің сыры ашылады.
Психология және ... ... ... психологияның туындауына әсер етті. Бұл сала дәрігер қызметінің психологиялық ере - кшеліктерін және сырқат адамның әекет-қылығындағы психологиялық көріністерді зерттейді, емдеу мен ... ... ... ... ауытқулар мен әртүрлі ми науқастарына байланысты психика бұзылысын зерттеуші медициналық білім саласы патопсихологияның психологиялық әдістерін ... ... және ... ... саясатқа орай қалыптасатын әрекеттердің субъектив тетіктерін, оларға ықпал жасаушы сана, астар сана, адам көңіл күйі, еркі, оның ... ... ... және ... ... ... ... пайда болды. Бұл ғылым адам әрекет-қылығын үдеріс ретінде танып, оны жеке тұлғаның қоршаған ортамен өзара ықпалдастық қатынасының ... деп ... ... ... ... сыртқы ықпалдар мен психологиялық талдаудың тікелей нысаны болған субъекттің оларды қабылдау және түсіну ерекшеліктерімен анықталады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, ... ... Осы ... ... - ... ... тығыз байланысқан қарқынды даму жолына түскен адамзат білімдерінің елеулі аймағы. Сондықтан да, дамудағы құбылыс ретінде психология ... ... ... жаңа ізденіс бағыттары, проблемалар туындап отырады, жаңа жобалар іске асып ... ... ... соны ... ғылым қорына ене береді. Психология салаларының бәріне ортақ құбылыс - бұл пән ... ... ... ... бәрі де психика деректерін, заңдылықтары мен тетіктерін жағдайға байланысты, ... ... даму ... ... ... ... ... - жалпы психология. Бұл саланың атқаратын қызметі: психиканың жоғары жалпыланған заңдарын, ... мен ... ... Аса ... ... ... бірі ... тарихы. Бұл пән өз назарын психологиялық білімдердің қалыптасуы мен дамуына ... ... ... ... аударып, оларға түсіндірме береді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Сəбет Бап-Баба (Бабаев). Психология негіздері: Оқу-анықтамалық қолданба. Алматы: ... 2007.
2. ... ... -- Қ. С. ... А. Р. ... ... 2011. Беттер саны -- 264

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
Нарықтық экономикадағы инновация13 бет
Ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізудің дайындық кезеңі5 бет
Ғылыми таным3 бет
Қазақ әдеби тілі функционалдық стильдер жүйесі29 бет
Мемлекет құқық теориясының пайда болуы6 бет
Ғылыми концепциялар мәселесі7 бет
Delphi ортасында Гуманитарлық-техникалық бөлім меңгерушінің автоматтандырылған жұмыс орыны81 бет
Адам туралы ғылымдар жүйесіндегі педагогиканың ролі7 бет
Анатомия мен физиология ғылымдарының қысқаша даму тарихы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь