Мұғалім мен оқушылар қарым-қатынастарының педагогикалық категориясы

МЕКТЕП ОҚУШЫСЫНЫҢ ЖЕКЕ ТҰЛҒАЛЫҚ
ДАМУЫНЫҢ ЖАС МӨЛШЕРЛІК КЕЗЕҢДЕРІ

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4
1 ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚАРЫМ.ҚАТЫНАС АНЫҚТАМАСЫ
1.1 ҚАРЫМ. ҚАТЫНАСТЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ...5.9
1.2 ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚАРЫМ.ҚАТЫНАС НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ..9.12

2 МҰҒАЛІМ МЕН ОҚУШЫЛАР ҚАРЫМ.ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ КАТЕГОРИЯСЫ
2.1 МҰҒАЛІМ МЕН ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӨЗАРА ҚАРЫМ. ҚАТЫНАСТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.17
2.2 МҰҒАЛІМ МЕН ОҚУШЫЛАРДЫҢ ҚАРЫМ.ҚАТЫНАСЫНЫҢ
КАТЕГОРИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18.20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21.22
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 23
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. Оқушыларды оқуда да, одан тыс процестерде де ұйымдастыра отырып, оқытушы олармен өзара үнемі араласады. Әлеуметтік функцияны тасушы ғана емес, нақтылы жеке адам ретінде де көірентін мұғалімнің оқушылармен қарым-қатынасы – педагогтық қызметтің құрамдас бөлігі. Оның оқушылармен қарым-қатынасы екі негізгі. Информациялық және интегративті-компенсаторлы функция бар тәрбие процесінің өзіне тән жолымен басқару ретінде көрінеді. Бұл жерде хабар екі бағытта басқару субъектісінен (мұғалімнен) басқарылатын объектіге (оқушыға) және керісінше – объектінің субъектіге қарай жүреді. Тікелей адамдар арасындағы қатынаста педагог тәрбиелеушілер, жалпы коллектив туралы, ондағы ішкі процестер туралы сан алуан мәліметтер алып отыр. Өз ретінде, педагог қатынас процесінде тәрбиеленушілерге мақсатты бағытталған, оқушыларға оның үндеуінің шағын текстегі ретінде спонтанды, жарып шығатын қаптаған информация береді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері.-А., 1991.
2. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. - А.. 1999
3. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. Оқулық.Алматы-2005.-123б .
4. Педагогика. Оқулық. Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б
5. М.Қалиева. Білім беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие үрдісінде енгізу жолдары. Алматы.2002.
6. Хмель Н.Д., Хайруллин Г.Т., Муканова Б.И. Педагогика: Оқулық/Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің педагогика кафедралар авторлар ұжымы.- Алматы. 2005.430 б.
7. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер студенттеріне арналған оқу құралы. – Алматы, 2004-420б.
        
        Мектеп оқушысының жеке тұлғалық
дамуының жас мөлшерлік кезеңдері
Мазмұны
Кіріспе................................................................................................................3-4
* Педагогикалық қарым-қатынас анықтамасы
1.1 Қарым- қатынастың жалпы сипаттамасы...........................5-9
1.2 Педагогикалық қарым-қатынас ... ... мен ... қарым-қатынастарының педагогикалық категориясы
2.1 Мұғалім мен оқушылардың өзара қарым- қатынастары.............................................................................................12-17
2.2 Мұғалім мен оқушылардың қарым-қатынасыныңкатегориясы..............................................................................................18-20
Қорытынды .................................................................................................21-22
Пайдаланылған әдебиеттер................................................................. 23
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. ... ... да, одан тыс ... де ... отырып, оқытушы олармен өзара үнемі араласады. Әлеуметтік функцияны тасушы ғана емес, нақтылы жеке адам ретінде де көірентін мұғалімнің ... ... - ... ... ... ... Оның оқушылармен қарым-қатынасы екі негізгі. Информациялық және интегративті-компенсаторлы функция бар ... ... ... тән ... ... ретінде көрінеді. Бұл жерде хабар екі бағытта басқару субъектісінен (мұғалімнен) басқарылатын объектіге (оқушыға) және керісінше - ... ... ... ... ... адамдар арасындағы қатынаста педагог тәрбиелеушілер, жалпы коллектив туралы, ондағы ішкі процестер туралы сан алуан мәліметтер алып отыр. Өз ретінде, ... ... ... тәрбиеленушілерге мақсатты бағытталған, оқушыларға оның үндеуінің шағын ... ... ... ... ... ... информация береді.
Курстық жұмыстың мақсаты. Ұстаз бен шәкірттер арасындағы қарым-қатынасты күнделікті тәлім-тәрбиенің нақтылы фактілерінен алынып, оларды салыстыра отырып, өзара топтастырып ... ... ... ... ... ... ... менг ерекшеліктер шәкірттер тарапынан көрсетілген өз пікірлері. Солай дегенмен де бұл ... бәрі ... ... жиі ... отырады. Мұндай жәйттердің бәрі шәкірттердің жүрегін жарып шыққан пікірлері мен жанашырлық ниетімен айтылған олардың жан ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ойға салып, өз қабырғасымен кеңесіп, таразылап көруі қажет.
Ұстаздар мен шәкірттер ... ... ... ... ... ... анықтау мақсатымен Алматы қаласындағы бірнеше мектептерде арнайы тәжірибелік зерттеулер жүргізіліп, онда мақсат етіп қойылған мәселенің жай-жапсары ... Бұл ... ... ... ... ... ... талабын психологиялық тұрғыдан негіздеп, ұстазға тән сапалар мен ерекшеліктердің сырын ашып ... және оны ... және ... ... алып талдау.
Қатынасу арқылы мәліметтер алады. Тікелей қарым-қатынас жеке ... ... ... және жәйттерде танып ұғынуға мүмкіндік береді. Ал, олар жеке ... ... үшін аса ... ... ішкі процестердің байқалу нышандары болуы мүмкін.
Курстық жұмыстың міндеттері.
1.Орта жастағы мектеп оқушылары өздеріне ... ... ... ... ... ... ... өтпелі кезең, жоғарғы талаптар, сана сезімі мен ақыл-ойының өсуі мұғалімді ... жаңа ... ... ... ... кезең жасындағы балаларға дұрыс қалып көрсетпеуден туындайтын тартыстарды жиі кездестіруге болады.
3.Балалардың жас ерекшелігін және ... ... ... сай әдіс ... ... білмеуден кейбір мұғалімдер өз жұмысында көптеген қиындықтарға кездесіп жүр.
Курстық жұмыстың зерттелу әдістері. Зерттеу арқылы іздестірілетін мәселенің түйінін шешу үшін ... ... ... ... ... ... барлық іс-әрекеттерін оқушылардың ой-пікірлері бойынша қалайша бағаланатынын анықтау ниетімен ұнамды және ... ... деп екі ... бөлінді. Осы сапалар мен ерекшеліктерден мұғалімнің ұстаздық қызметіндегі даралық ... мен ... ... ... ... ... түсер деген жорамал жасалды. Соның нәтижесінде шәкірттер тарапынан мұғалімге қойылатын талаптар мен тілектердің мән-жайын қарастырып ... төрт ... ... ... де, ... ... қорытындылар жасалды.
Курстық жұмыстың құрлымы. Курстық жұмыс кіріспеден, екі негізгі бөлімнен, төрт бөлімшелерден және қорытынды, пайдаланылған әдебиеттерден ... ... ... анықтамасы
1.1. Қарым- қатынастың жалпы сипаттамасы
Қарым-қатынас - адамдар арасында бірлескен іс-әрекет ... ... ... ... күрделіпроцесс; екі немесе одан да көп адамдардың арасындағы танымдық немесе эмоционалды ақпарат, ... ... ... дағдылар алмасу. Қарым-қатынас тұлғалар мен топтар дамуының және ... ... ... ... ... ... барысында адамдардың танымдықхабарлармен, ақпаратпен, тәжірибемен, біліммен, дағдылармен алмасуы және өзара түсінісуі, бірін-бірі қабылдауы жүзеге асады. Қарым-қатынастың интерактивті, коммуникативті, перцептивті деген үш жағы және ... ... ... ... іскер, т.б. деңгейлері болады. Негізгі қызметі:
1) ақпараттық-коммуникативтік (ақпарат алмасу және адамдардың бірін-бірі тануымен ... ... ... ... ... және біріккен әрекетті ұйымдастыру);
3) аффективті-коммуникативтік (адамның эмоционалдық аясымен байланысты).
Адамдар арасындағы қарым-қатынастың басты мақсаты - ... ... қол ... ... ... қатынасқа түскен адамды тыңдап, түсіне білудің маңызы зор. Бұл басқа адамның ішкі жан ... ... оған өз ойын ... ... ... береді. Адамдар басқаларға өз ойлары мен көзқарастарын түсіндіре отырып, ... ... пен ... ... ... ... болдырмауға әрекет жасайды. Адамдармен жақсы қарым-қатынас орнатуға мынадай ережелердің орындалуы көмектеседі: ... ... тең ... ... пен жағымпаздықсыз қарым-қатынас жасау; сұхбаттасушыныңжеке пікірін сыйлау; бұйрық емес, өтініш деңгейінде қарым-қатынас жасау; басқа адамның ... ... және ... қабылдай білу. Қарым-қатынас мәдениетін меңгерген тұлға өзімен қатынас жасайтын адамға құрметпен қарап, сыйластық білдіреді. Адамға сыйластықпен қарау жақсы қарым-қатынас жасаудың ... ... ... ... ... - ... бір педагогикалық қызмет атқаратын, жәйлі психологиялық климат құруға және оқу ... ... пен ... ... ... ұжымы ішіндегі қатынастарды психологиялық тиімді етуге бағытталған оқытушы мен оқушының сабақтағы және сабақтан тыс ... ... ... деп ... ... - аса кең және сиымды түсінік. Бұл саналы және саналанбаған вербалды байланыс, ақпарат алу мен беру, оның өзі барлық жерде және ... ... ... ... сан ... сипатта; оның көптеген формалары, түрлері бар. Педагогикалық қарым-қатынас адамдар карым-қатынасының жекеше түрі. Оған осы ... ... ... ... ... де, ... беру процесіне тән қасиеттері де лайық. Сондықтан, педагогикалық қарым-қатынасты анықтамас бұрын, алдымен қарым-қатынасты жалпы ... ... ... ... ...
Сөз, сөйлеу, елдің алдына шығып сөйлеу, сөйлеушінің тыңдаушыға әсер ету өнері, екі ғасырдан астам ... ... ие ... ... Осы проблеманың көптеген маңызды сұрақтарын, жалпы түрде, тіпті Цицеронның өзі ... ... Дәл осы ... ... ... ... ... (оларды қазір солай атайды) анықтайды: . Осы міндеттердің әрқайсысын қарастыра отырып, Цицерон ... ... ... ... ... себебі . Біздің заманымызда бұл қарым-қатынастың негізгі ережелерінің бірі - сөйлеудің формасы мен мазмұнының нақты ... ... ... ... ... үш ... - сақтауының негізінде, Цицерон шешендер түрлерін анықтаған, кімнің сөзі , сол ... ... ... ... ... Қарым-катынас іс-әрекеттік келісі тұрғысынан бұл - бірлескен іс-әрекетке деген қажеттіліктен туындайтын және ақпарат алмасуды, өзара әрекеттің, басқа адамды ... мен ... ... ... ... қамтитын, адамдар арасында байланыс орнату мен оны дамытудың күрделі, көп жақты процесі. Қарым-қатынастың мұндай түсіндірмесі келесі әдіснамалық жағдайларға сүйенеді. ... ... ... жете ... ... ақпараттык, түрткі болушы, үйлестіруші, түсіну функциясын, қатынастар орнатудың эмотивті функцияларын және әсер ету ... ... ... ... береді (Л.А. Карпенко). Қарым-қатынасты, қалай дегенмен де, бір-бірімен психологиялық қатынаста байланысқан адамдар арасындағы мақсатты, тура немесе қайсы бір ... ... ... ... және қолдау процесі ретінде анықтай отырып, А.А. Леонтьев оның ... ... ... ... ... бағыттылық, арнайы семиотикалық пен процестің психологиялық динамикасы.
Педагогикалық қарым-қатынас бір адам екінші ... ... ... икем, дағды, жалпы адамзаттық мәдениет, ұлттық құндылықтар т.б.) алмасқанда болады; ол әрбір профессионалды ... ... ... да ... ... кейде бізбен сипаттаған басшылық стильдеріне ұқсатады.
Педагогикалық стильдердің артық көруі мен ... ... ... ... ... ... ... көбінесе өзін білмейтін және қабылдамайтын адамдарға сай, сынға жабықтығымен, ренжігіштігімен, эмоционалды регидтілігімен мінезделеді. Және, керісінше, демократиялық стильді ұстанатын педагогтарда әдетте ... ... ... ашық және ... ... төзе ... ... ирониясы болады және өзіндік өзгеруге дайын.
Автократиялық стильді қолдануында құрылған оқу орнында "мектеп-фабриканың" белгілері болады, ал ... ... оқу ... ... ... болады, бірақ қазіргі кезге дейін педагогикалық жүйелердің артықшылықтары анықталған жоқ : "мектеп-фабрикаларда" әдетте үлгерім жоғары, ал "мектеп-отбасында" ... ... ... ... жақсырақ болады.
Педагогикалық қарым-қатынастың мақсаттары туралы айта отырып, отандық зерттеуші А.Б.Орлов > деген ... ... оның ... ол ... ... жүйе ... ... болып табылады, оның көптеген көрінулерін анықтайды : педагогикалық стиль, қатынас, әлеуметтік перцепция (14). Сөйтіп, педагогикалық іс-әрекет мұнда сонымен ... ... ... бастап сипатталады.Орлов әрбіреуі педагогикалық іс-әрекетте басыңқы бола алатын ... жеті ... ... ... ... ... "Мен" ... бюракратиялық (администрацияның, басшылықтың), конфликтік (әріптестерінің қызығушылығында), авторитетті (ата-ананың, қатысушылардың), танымдық ... және ... ... альтруистік (қатысушылардың қажеттіліктерінде), гуманистік (өзіндік мән мен басқа адамдардың-администратордың, әріптестердің, ата-аналардың, қатысушылардың мәндерінің ... ... ... ... іс-әрекетінің әдісі мен сәттілігін анықтайды.
Басқа отандық зерттеушілер, бағдарлардың маңыздылығын мойындай отырып, көбінесе сабақ беруде қолданылатын ... ... ... пен ... ... ... стильдің негізінде мазмұнды сипаттамалар (педагогтың өз еңбегінің процесі мен нәтижелігіне бағдары, өзінің еңбегіндегі бағдарлық және бақылаушы-бағалаушы кезенін ашу, ... мен ... ... сипаттамалар (икемділік, тұрақтылық, бір нәрседен келесі нірсеге көңіл ауысымдылығы) және нәтижелілік (оқып жатқандардың білімдерінің деңгейі мен оқытудың дағдысы) жатыр. Авторлардың ... ... ... ... ... қалыптасу процесінде стильдің мазмұнды сипаттамалары өзгеруі мүмкін, ал динамикалық сипаттамалардың өзгеруі, яғни ... пен ... ... өтуі ... жоқ.
Маркова мен Никонова 4 педагогикалық стильді бөліп көрсетті: ... ... ... ... ... ... ... контактіде болуды, педагогтың бірегей іс -әрекетке қатысуын, экстраверттілікті топшалайды. Пайымдаушы стильдер мотивациядан гөрі саналыққа және ... ... ... ... импровизация оқытушының үйдегі дайындылығының нашарлығын болдырады, бірақ сабақтар педагогтардың шабыты секілді ситуативті өзгергіштеріне тәуелді бола алады. Ал әдістемелік жақсы құрастырылған ... ... ... ... ... мен ... ... етеді, нәтижесінде педагог "оқыту машинасына" айналып, оқытылу ... ... ... ... де ... Сөйтіп, сабақ беруде де мәнді индивидуалды аралық вариативтілігі болады, соның арқасында әрбіреу өзіне іс-әрекеттің ... ... ... алуы ... ... ... ...
Білім беруді модернизациялаудың стратегиялық мақсаты әрбір адамның ғұмыр бойы білім алуына немесе білімін толықтыруына нақты мүмкіндіктер ... жаңа ... беру ... ... Қазақстан Республикасының Заңында бекітілген қосымша білім беру ұғымы (шетелдік аналогтары: extra, additive, complementari) педагог пен оқушының арасында серіктестік ... ... ... ... ... ... ерекше түрін білдіреді. Либералдық, прогрессивтік, бихевиористік, радикалды, когнитивті, гуманистік философиялық ... мен ... ... ... ... қосымша білім беру үдерісі ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап әлеуметтік, экономикалық функцияларды ғана ... ... ... функциясын орындайтын білім беру қызметін көрсету саласына айналып келеді.
Педагогикалық қарым-қатынас субъектілері - адамдардың жоғарыда қарастырылған жас, ... ... ... ... ұстанымдарымен сәйкес ерекше сипатқа ие педагогикалық қарым-қатынасты ұйымдастыру міндеті оқытушының ... ... ... ... ... болуын ғана емес, тұлғалық кемелденуін де талап етеді.
Педагогикалық, психологиялық зерттеулерде (В.А.Кан-Калик, Г.А. Ковалев т.б.) педагогикалық қарым-қатынас тұлғаның қалыптасуы ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Педагогикалық iс-әрекет, бiр қатар iс-әрекеттер iшiндегi күрделi ұйымдасқан жүйе болып есептеледi. Бiрiншi - оқыту ... ... iс - ... ... ... ... ... қызметтер мен мағыналардың iшiнен өзiне қатысты қызметтердi ғана атқаруы тиiс. Келесi iс-әрекеттер бiрiншi iс - әрекеттерге рефлекстiк ... ... ... яғни оған қызмет жасайды. Екiншi - оқытудың тиiмдi амалдары мен ... және ... ... ... оқыту тәжiрбиесiнiң жалпылама iс-әрекетi - оқытудың амалдары мен әдiстерiн ... ... iс - ... ... Үшiншi iс -әрекеттiң методикалығы, бiрақ ол оқу құралдары мен оқу ... ... ... ... iс - ... ... сабақтарын бiр тұтас жүйеге сабақтастырудан тұрады - оқу бағдарламаларын ... ... iс - ... ... ... жүзеге асыру үшiн, оқытудың мақсатын бiлу қажет, бiрақта ... ... құру ... ... кейбiр жалпы бөлiктерiне бағытталады. Мұндай мақсаттар ертерек саясаткерлермен мәдени қызметкерлермен қалыптасқан, бiрақ педагогтармен емес. Қазiргi заманның әлеуметтiк мәдени жағдайы және және ... мен ... ... жобалау және бинелеу мен педагог - методолог, педагог айналысуы қажет деген талаптар қояды. Бұл өте ... ... ... қазiргi өндiрiстiк iс тәжiрбиелiк қызымет жиi белгiлi бiр мақсатты, мiндеттердi қояды, оларды тек арнайы дайындалған адамдар шеше алуы мүмкiн. Екiншiден, ... ... ... ... ... ... жобалауы мүмкiн, бiрақ ол тапсырыс берушiден нақты және анықталған мақсаттар талап етедi. Үшiншiден ... ... ... тез және ... ... және оқыту жүйесiне де сондай талаптар қояды, яғни қоғамға қажеттi адмның қасиеттерiн жүйелi және тез бейнелеудi, қадағалауды және оқу ... ... ... ... ... Кең ... ... теологиялық ойлаудың нәтижесi адам жобасы болып табылады, ал тар мағынада- ... ... яғни ... адамның бойында болуға қажеттi интелектуалды қызметтер, бiлiм, қабiлеттер жиынтығын бейнелеуi қажет. Оқыту оқушы мен ... ... ... керi байланыс процесi оның нәтижесiнде оқушы да оның өзiндiк белсендiлiгiнiң негiзiнде белгiлi бiр бiлiмдер және бiлiктер қалыптасады.
Адамның iс- әрекетке ... ... үшiн ... ... белгiлi және заттық құралдарға максималды бейiмделуден тұрады. Оқытудың ең қарапайым түрi оқушымен, оқытушының қарым- ... ... ... ... ... дұрыс немесе дұрыс емес етiп бағалайды. Бұл жағдайда оқыту процесiн бөлшектенетiнi көрiнедi.
Оқыту жүйесiнiң дамуы iс- ... ... ... бөлiнуiнен тұрады. Бiрақ та мұндай даму iс- әрекеттiң қиын талдауын және оның элементтерiн бөлумен түсiндiрiледi. Тапсырма, iс- әрекеттiң кәсiби қиын ... жәй ... ... тұрады. Сөйтiп педагогикалық рефлекстiң бiрiншi принципi элементарлық ... және ... ... ... та бұл ... да ... жәй элементтердiң iс- әрекетiн аяғына дейiн бөлiп қою мүмкiн емес, өйткенi iс- әрекетте қиын байланыстар мен ... ... бар. ... да негiзгi элементтер мен қиын iс- әрекеттi құрауға мүмкiндiк беретiн және белгi құралдары мен ... ... ... ... ... Бұл ... құралдары iс- әрекеттi жобалау және бейнелеу құралдары болып табылады. Басқа жағынан, оқу процесiнiң iс жүргiзу технологиясы оқу жүйесiнiң қызметiн, оқу ... бiр ... ... ... Бұл ... ... ... теңестiрiледi. Бұрынғы жағдайлар келесiлерге амалдарды көрсетедi. Сондықтан бiлiм жүйесi технологиялық процестiң үзiлмелi құралы ретiнде құрылады және соңында ... ... ... әлеуметтiк- мәдени қабiлеттердi тұтас меңгерген адам болып шығады. Сондықтан, бiлiм жүйесiн методологиялық тiлi, жүйе ретiнде ... ... Бұл жүйе ... қиын ... ... мен ... жәй ... - қиын қызыметiне өту iс-әрекетiнiң берiлген шарттары мен тапсырмалары арқылы қанағаттануы.
Педагогикалық белсендiлiктi былай қарастыруға болады; 1) ... ... ... (оқу ... ... құралы ретiнде) 2) ұйымдық сана мен оқушының ... ... ... педагогтың жұмысындағы маңызды жағдай оқушының жағдайын түсiну және ... - ... ... ... ... оқушының iшкi көзқарасын жүйелiк қалыптасуға, басқа адамның iшкi жандүниесiн ... ... ... ... ... ... өзiн ... және өзiнiң көзқарасы бойынша оқушыға маңызды бiр ... ... ... та түсiну тiкелей берiлмейдi, оны тек қана өзiнiң жеке тәжiрибесiн ұғыну арқылы беруге болады. Сөйтiп ... акт, ... ... акт ... ... ... қарым-қатынастың аналитикалық моделі негізінде біз ересектер арасындағы педагогикалық қарым-қатынастың перцептивтік, коммуникативтік, интерактивтік компоненттерден және олардың әрқайсысын айғақтайтын өлшемдер мен ... ... ... ... жасадық. Перцептивтік компонент педагогикалық қарым-қатынас субъектілерінің өзара түсінісуінің негіздемесі ретінде бір-бірінің ... ... ... отырып, бірін-бірі тану, қабылдау үдерісі болып табылады. Коммуникативтік компонент вербалды, вербалды емес қарым-қатынас құралдарын ... ... ...
2 ... мен ... қарым-қатынастарының педагогикалық категориясы
2.1 Мұғалім мен оқушылардың өзара қарым-қатынастары
Жасөспірімдер мен ұстаздар арасындағы өзара қарым-қатынас жасау мәселесі-психология ғылымындағы және тәлім-тәрбие ісіндегі әрі ... әрі ... ... ... ... Бұл ... ... бірсыпыра зерттеулер мен осы бағытта жинақталған тәжірибелердің нәтижелері жасөспірімдер мен ұстаздар, оқушылар мен тәлімгерлер арасындағы қарым-қатынас орнатуда айтарлықтай ... мен ... ... түсініктер бар екендігін көрсетті. Міне, мұндай мәселедегі елеулі жәйттің бірі-мұғалім мен шәкірттер арасындағы қарым-қатынас ... ... ... ... ... отыратындығы.
Егер кіші мектеп жасындағы балалар үшін мұғалім барлық бейнесімен ерекше із қалдырып, оларға күшті әсер ететін ... ... ... ... ал ... балалар мұғалімнің әрбір қимыл-қозғалысына, іс-әрекеті мен сөйлеген сөзіне, оның ақыл кеңесіне, өзге ... ... ... қоятын түрлі талаптарына өздерінше іштей сын көзімен қарайды. Осы мәселені анықтау бағытында арнайы жүргізілген психологиялық және педагогикалық зерттеулер ... ... ... гөрі ... оқушылар арасында үлкендердің айтқан сөздеріне құлақ аспау және айтқанынан қайтпайтын мінез көріністерінде әрқилы кедергілер мен ... ... ... ... ... ... ... себептерін психологиялық жағынан тереңірек зерттеу-тәлім-тәрбие ісінде маңызды мәселе болып саналады.
Бізде, атап айтқанда, Қазақстанда, әсіресе ... ... мен ... ... ... орта ... оқу орындарында ұстаз бен шәкірттер арасындағы қарым-қатынас орнату, олардың арасында кездесіп қалатын қиыншылықтар психологиялық тұрғыдан әлі де қызу қолға алынып, ... ... ... ... ... Ал, ... мен шәкірттер арасындағы қатынасты іздестірудегі ғылыми-педагогикалық бірең-сараң әдебиет пен мақалаларда тек ұстазға қажетті сапаларды сөз етумен ... Осы ... ... ... ... қарым-қатынас жасауда мұғалімнің өзіндік сапа ерекшеліктерімен қатар, оның өзге адамдармен, әсіресе шәкірттердің даралық ерекшеліктерімен ... ... ... баса мән беріледі. Осындай талапты анықтап оны жүзеге асыру жолында мұғалімнің бойында ... ... ... ... және ... ... болу керек деген міндет қойылады.
Бірінші топқа ұстаз бен шәкірт арасындағы қарым-қатынастағы мұғалімнің адамгершілік сапалары ... ... игі ... ... ... ... ... көрсету, олардың жан дүниесін түсінуі. Мұндай қасиеттерді шәкірттер өз ұстаздарының бойынан көргісі келеді. Ал, ұстаздардың ... ... ... ... ... ... ұстаздың ұнамсыз қасиеттері деп санайды.
Екінші топқа мұғалімнің ... ... ... ... талап-тілектер. Мұғалімнің өз пәнін жетік білетіндігі балаларға оқу материалдарын жете түсіндіріп ұғындыра алатындығы, әр алуан амал-тәсілдер қолданып, ... ... және ... етіп өткізетіндігі.
Үшінші топқа ұстаздық жасөспірімдердің бірімен-бірінің өзара қарым-қатынасына, олардың өміріндегі күйініш-сүйініштеріне, табыстары мен сәтсіздіктеріне, әр ... ... ... ... ... көңіл бөліп, мән беруі, ұстаздың класс жетекшілік жұмысындағы іс-әрекеттері жатады.
Төртінші ... ... ... жеке ... тән ... ... атап көрсетеді. Шәкірттердің ұстаз бойындағы сапалары мен ерекшеліктері туралы көзқарастары мен өзіндік пайым-түсініктерін мынадай төрт топқа ... ... ... ... ... ... ... ұстаздары жайындағы шынайы ой-пікірлерін білдіреді. Мұндай ұнамды сапалармен қатар, ... өз ... ... мен ... және ... қарым-қатынасындағы ұнамсыз ерекшеліктері мен жағымсыз сипаттарын атап көрсетеді. Осы тұрғыдан алғанда ұстаздың ... ... де ... төрт ... ... жіктеп көрсетуге болады.
Оқушылардың мұғалімдерге қойылатын мұндай талаптарын ұстаздар үнемі ескеретін болуға тиіс.
Мұғалім мен оқушы ... ... пен ... ... туындау себептері.
Осы заманғы психологиялық зерттеулерде әлеуметтік өмірдің әр түрлі өрісінде болып отыратын талас-тартыстар мен дау-дамайдың өрбуі ерекше назар аударып, ... ... ... отыруға ерекше мән беріп отыруды қажет ететін өмір тіршілігінің шындығы. Біз бұл ... алғы ... ... ... ... ұжымдары арсындағы әр алуан ситуациялар мен шиеленісті жағдайлардың болып отыратындығына баса көңіл аударып, сондай жәйттерді жеңудің жөн-жосығын, әдіс-тәсілдерін нақты ... ... ... ... ... көрдік.Талас-тартысты мәселелердің туындап отыруына әлеуметтік- психологиялық заңдылықтардың болатындығына көз жеткіздік. Ал бұл ... ... және ... ... мен ... ... ... тереңірек ашып көрсету өз алдына зерттеліп, тиісті шешімін келешектен күтеді.
Шәкірттер мен ... ... ... ... мен жасөспірімдер арасындағы, қарым-қатынаста кездесіп қалатын тартыстар осы ... ... жете ... ... Міне,осы мәселені зерттеуді негізгі объект етіп алып қарастыру мынадай себептерге ... ... мен ... ... тартысты туғызатын себептерге оқушылар тобы, олардың жас және өзіндік ерекшеліктері, мұғалім мен оның оқушылар ұжымына басшылық ету ... де әсер етуі ... ... жүргізілген зерттеу нәтижелерін жинақтап қарастырғанда мұғалім мен оқушылар ... ... ... олардың етек алуының бірнеше түрлері болатындығы байқалады.
Оқу ісін жүзеге асырып, оны бірізділікпен жүргізуде кедергі болатын жәйттер мұғалімнің ... ... мен оны ... ... әдіс-тәсілдермен жеткізе алмай, тәжірибесіздік көрсетіп, оқушыларға серпінді ықпал ете ... ... ... ... ... ... үнемі өзгертіп қалыпты жағдайдан жиі ауытқып отырады. Соның салдарынан шәкірттердің тәртібі де ... ... ... ең алдымен, ұстаздың ұйымдастырушылық қабілеті мен сабақ жүргізудегі методикалық олқылығынан ... ... ... сабаққа көпшілік уақытын босқа жіберетін болады. Алайда ... ... ... ... ... ісіндегі өзге сипаттағы дау-дамайлардан кемдеу.
Жеке бастың өзі ... ... ... ... ... ... мен талас-тартыстар. Баланың өз басына талап қоюы, айналасына зер салып, әрбір ... мән ... ... өсіп ... ... көрсетеді. Мұндай ерекшеліктерге баланың ересек адамдармен қарым-қатынас ... ... ... ... оның адами-этикалық жағынан да талап-тілегінің өскендігі деп санау керек. Ересек адамдармен салыстырғанды мұғалім мен оқушылар арасындағы өзара ... ... ... ... мұндағы бірінші жақ-мұғалім толық қалыптасқан, мораль, этикалық жағынан жетілген, мінез-құлқы орныққан адам. Екінші жақ- ... ... ... өз ... сезімі мен ақыл-ойына ынтыққандар ғана. Мұғалім мен оқушының ойлану, түсіну сипаттары да түрлі деңгейде. Ұстаздарға айдай анық ... ... ... бола ... ... ... мен оқушы бір құбылысқа, сөзге немесе қылыққа беретін ... да ... ... ... ... де ... мүмкін. Ұстаз бен шәкірттер арасындағы қарым-қатынаста тартыстың туындауына ұстаздық методикалық тұрғыда қате жіберіп жаңылысуы, не оқу материалын тиянақты ... ... да ... ... жас ... ... олардың құрдастарымен қарым-қатынастарының қыры мен сырына жете мән беріп, оларды жете ... ... ... ... Ал, ... тобы ... ... қойылатын талаптар, олардың рухани тілектерін қанағаттандырмауға байланысты. Әдетте, мұндай жағдайда мұғалім оқушылар ұжымынан өз ... ... ... ... ... ... қатысады. Оқушылар ұжымының сан алуан жұмыстарына, ұжымдық пікірлерге жете мән ... ... ... ... тарапынан ұстазға деген наразылық, қанағаттанбау сезіміне орай тартыстың туындауына себеп болады.
Оқушылардың даралық ерекшеліктеріне тән жағымсыз қасиеттері мен мінез-құлқына орай ... ... ... ... ... ... қызу қанды, айтқанынан қайтпайтын өжет, жан дүниесіеің шеңбері тар өзін қатар құрбыларынан жоғары санайтын балалар да бар.Олардың сөйлеген сөзі, ... ... ... ... ... ... ... балалармен қарым-қатынас жасау мұғалімдерге оңай тие қоймайды. Негізгі мақсат мінезі ерекше оқушылармен ... ... ... ... ... - ... ... өмірдің ыңғайына қарай бейімдеп, олардың іс-әрекеттерімен үйлестіру. Дегенмен, мұндай жағдайда ұстаз бен шәкірт ... ... ... ... жиі ... тұрады. Мұндайда ұстамды ұстаздар шыдамдылық пен тапқырлық көрсетіп,қалайда ... ... ... ... ... ізденеді. Жастардың мінез-құлқындағы жағымсыз қылықтарын жөндеуге күш жұмсап, әрбір оқушының даралық ерекшеліктеріне баса ... ... ... мен ... ... ... бірін-бірі жете түсінбей өзара келіспеушілік сияқты қолайсыз жәйттер кездеседі. Мұндайда баланың даралық ерекшеліктері мен жан ... ... ... ... ... ... ... санасқан тиімді. Бала психикасының қарқынды дамып отыруына орай түрлі тілек талаптары мен қажеттіліктері, әрбір ... ... ... құштарлығы арта түседі. Тәлім-тәрбие ісінде баланың санасы мен ақыл-ойының дамуындағы саналы өзгерістерді ескеріп, оларды дұрыс ... ... ... ... болса, онда шәкірт мінезінің ұнамды қасиеттерін бірізділікпен қалыптастыруға болады.
2.2 Мұғалім мен оқушылардың қарым-қатынасыныңкатегориясы
Қарым-қатынас ... ... ... пен ... тыс ... тәрбиенің бір-бірімен үйлесімді, сәйкес келуін талап етеді. Қарым-қатынас педагогикалық жұмыстың, қажетті кәсіби құралы. Ал,педагогикалық қатынасу- бұл жағымды психологиялық климатты ... ... ... ... ... ... материалдық және рухани байлық секілді ақпарат алмасуды қажет етеді,оқу-тәрбиелеу үдерістері әдісінің дұрыс жетілу талабын туындатады,әлеуметтік рөлдерді ауыстыруға,тұлғаның көпқырлылығы ... ... ... ... адамды қабылдай алу үдерісіне әсерін тигізеді.
Балалармен оңай және жұмсақ қарым-қатынасқа түсе алу,түсініктілік, шыдамдылық,қызығушылық әр түрлігі,уақытпен бірге жылжи алу,сезгіштік,жанаршылық,бір ... ... келе ... адам ... ... ... ... аша алуы жатады.
Жеткіншектердің бойына адамгершілік асыл қасиеттерді дарыта отырумен бірге, баланың достық қарым-қатынасы демократиялы түрде болуы шарт.Қарым-қатынас әдеби ... ... ... ... ... жылы ... таныту;
2.Үнемі мадақтап отыру;
3.Ынтымақтастық;
4.Оқыту мен тәрбиелеу үрдісінің бірлігі.
қарым- қатынасты меңгеру.
Мұнда педагог шартты түрде педагогикалық байланысы бар ... ... ... ... шешеді, мәселен қарым- қатынас арқылы зейінділікті меңгереді.
Қарым- қатынастың үш жағы бар- интерактивті, ... ... ... ... қатынас құрылымы: 1. Коммуникативті (адам арқылы қарым- қатынас)2. Интерактивті (білім, оймен ғана ауысу емес қимыл)3. Перцептивті ... тіл ... ... қарым- қатынасқа қатысып отырған партнерлердің бірін- бірі қабылдауы)
Қарым- қатынасты оқытудың оқу ... ... ... ... етіледі:
1. мұғалімнің оқушылармен нағыз психологиялық байланысы;
2. мұғалімнің оқушылармен оқыту процесін оқу әрекетіне айналдыру
3.оқытудың қолайлы жағдайларын қалыптастыру;4. ұжымдық танымдық ... пен ... ... ... ... пайда болуы;5. оқу процесінде жеке адамның өз бетінше жүзеге асыруы және өзінің творчествалық ойын айқындауы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі: 6. оқу процесінде педагог пен балалардың психологиялық байланысы негізінде тәрбие қарым- қатынасы жүйесін орнату;7. оқу әрекетін ойдағыдай ... ... ... ... ... ... ... жеке адамның тұтастай танымдық бағыттаушылығын қалыптастыру;9. оқу әрекеті процесінде ... жас ... ... дидактикалық, т.б.) психологиялық кедергілерді жеңу;10. оқушыларға тұтастай комплексті тәрбие ықпалын жүзеге асырудың мүмкіндігі;11. оқушылар ұжымындағы өзара қарым- қатынасты ойдағыдай қалыптастыру.
Педагогикалық ... - ... ... барыста хабарды жеткізушінің оқушылармен кәсіби қарым-қатынасы.Екі бағытта дамиды: балалар ... ... ... ... және ... ... ... және оқыту әдістері мен тәсілдерінің құрылымына енеді, оларды жүзеге асыру құралы. Хабарламалық, ... ... ... ... ... ... ең алдымен көрінетін аса қажетті сапа - ұйымдастырушылық, яғни оқу ... ... ... ... ... қолайсыз болған күнде де, тәрбие, даму және білімнің алдын ала жоспарланған деңгейіне қол жеткізу. Нағыз мұғалім қалаған сұраққа ... тыс ... ... ... көңілінен шығады, оның ойына қозғау салып, толғанысқа келтіре алады. Қазіргі заман оқу әдістерін жете ... де осы ... бір ... және бір ... ... - оқушыларды белсенділікке ынталандыра білу, олардың қабілеттерін, ... мен ... ... ... ... сабақ барысында ой толғастыруға ойыстыру.
Педагогикалық шеберліктің маңызды элементі - жоғары ... ... ... ... ... ... үшін ... мен психология бойынша арнайы білімдерді, ерекше тәжірибелік дайындықты қажет етеді. Ең алдымен педагогтың игеретіні - ... ... ... ... ... ... ... сөйлесу мәнері мен ортақтасу мәнерін таңдай білу. Балалармен қатынастың қарапайым да табиғи болғаны жөн.
Педагогикалық техниканың ... ... - ... өз ... мен ... ... ... білуі. Шоғырлы топтарда көп санды да санқилы оқу істерін орындауда ешбір ... оның ... тыс ... ... Аса маңызды жәйт - оқушыны әрекет-қылығының сырттай белгілері бойнша оның жан ... ... ... ... Бұл ... ... таңдауда ескерілетін мұғалімнің басты кәсіби сапаларының бірі: педагогикалық әдеп негізі және тәлім-тәрбие қызметінің тұғыры.
Қорытынды
Ұстаздар мен шәкірттер ... ... ... ... ... істерінің жемісті жүргізілуіне елеулі нұқсан келтіреді. Мұндай жәйттер арнайы іздестірілген тәжірибелер арқылы ... ... бір ... ... жеке пән мұғалімдеріне қатынасы; екіншіден, сабақ жүргізген пән мұғалімдерінің ерекшеліктері; үшіншіден, оқушылардың жеке пәндерге деген ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы кездесіп отыратын наразылық пен дау-дамайдың туындау ... ... ... ашып көрсетудің маңызды екендігіне жете түсініп, мектеп тәжірибесінен жинақталған материалдарды ... ... ... Осы мақсатқа орай мектепте жүргізілген бақылау нәтижелері 4-кластан бастап, олар 6-класқа көшкенге дейінгі мерзім арасында ... ... ... тиісті қорытындылар жасау үшін 4-клас оқушылары таңдап алынды. Осы клас ұжымымен жүргізілген бақылау бойынша оқушылардың бәрін қамтып, ... ... де ... ... ... ... ... кейбір пән мұғалімдері өз сабақтарын қызықты етіп ұйымдастырып өткізетін болса, онда ... ... да ... ... ... материалдарды тиянақты меңгеруге ұмтылады.
Іс-әрекет пен қарым-қатынас бірлігі жайлы пікір, сонымен ... осы ... ... ... ... біржақтылығын ұйғармайды. Олар адамның әлеуметтік болмысы жағынан (Б.Ф. ... ... ... түрі ... тек - түр қатынасында болатын құбылыс ретінде қарастырылуы мүмкін (яғни, Г.П. Щедровицкий, А.А. ... В.В. ... Г.В. ... және т.б.). ... ... ол ... іс-әрекет, даралық па әлде ұжымдық па деген сұрақ туындайды. Біз ... екі ... да ... ... негізге аламыз, бірақ қарым-қатынастың өзі іс-әрекет емес, ол қоғамдық-еңбектік катынаста әр түрлі іс-әрекетпен айналысатын адамдардың өзара әрекеттесу формалары болып ... ... ... Б.Ф. Ломовтың жалпы позициясымен сәйкес келеді, бұл позиция бойынша қарым-қатынас - . Алайда, түсіндірмелердегі айырмашылық мынада: Б.Ф. Ломов үшін ... өзі ... ... ... ... ... ... бойынша қарым-қатынас оның формасы болып табылады.
Қатал қарым-қатынас баланы ұрып-соғу арқылы ашық көрінеді не жасырын, яғни эмоционалдық дұшпандық пен суықтықтан ... ... ... ... бала болашағының ерекшелігіне үміт артып, баладан жоғары моральдық тәртіп талап ... ... ... ... ... ұстанатын ата-аналар балаға отбасының басқа мүшелеріне қамқоршы, қорғаншы болуды жүктейді.
Оқытудағы ынтымақтастық педагогикасы-оқушылармен мұғалімдердің мағыналы ұғынылған, ... ... ... ... ... ... принциптерге құрылған өзара байланысты.
Ұстаздың өзі - ізденуші. ... ғана өзі ... ... сабағын басқаларға да қызықты жеткізе алады деп ойлаймын. Әрбір сабақта озық технологияларды пайдаланып өткізу ... ... ... береді. Ұстаз әр кез ізденуші бола білсе, өзі үшін білім жинақтайды, ... үшін ... ... ете ... сабағын қызықты өткізу үшін ізденіс, жаңаға ұмтылу жұмысын жүргізу әрбір ұстаз үшін бұлжымас қағида. "Оқытып жүріп, ... де ... ... ... ... үшін ... әрбір сабағы бірінші өзіне жаңалық болуы тиіс. ... ... ... Б. ... педагогтар идеялары мен тәжірибелері.-А., 1991. 2. Әбенбаев С. ... ... ... әдістемесі. - А.. 1999 3. Зимняя И.А. Педагогикалық психология. ... . 4. ... ... Абай ... ... ... ... педагогика кафедрасының ұжымы, -Алматы,2005. - 152-162б 5. М.Қалиева. Білім беру технологиялары және оларды оқу-тәрбие ... ... ... ... 6. ... Н.Д., Хайруллин Г.Т., Муканова Б.И. Педагогика: Оқулық/Абай атындағы Ұлттық Педагогикалық Университетінің ... ... ... ... Алматы. 2005.430 б. 7. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: Университеттер студенттеріне арналған оқу ... - ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының рөлі47 бет
Болашақ «Өзін-өзі тану» пәні мұғалімін оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беруге дайындаудың ғылыми-әдістемелік негіздері103 бет
Педагогикалық процес заңдылықтары5 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
5-сыныптың «Ежелгі дүние тарихы» оқулығымен оқушылардың жұмыс істеуі42 бет
Бастауыш мектептің оқу-тәрбие процесін гуманизациялауда оқушыларды жекелеп оқыту182 бет
Биологиядан білімді қорытындылау72 бет
Зоология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы жануарларды оқушыларға таныстыру70 бет
Педагогикалық шеберлік туралы65 бет
Педагогиканың жалпы негіздері (Дәріс,тақырып бойынша тест сұрақтары, әдебиет тізбесі т.б.)251 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь