Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік органдар қызметінің конституциялық ұйымдастыру қағидалары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік
құрылысы .мемлекеттік орган ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
2 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік органдар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... 9
2.1 Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2.2 Қазақстан Республикасының Парламенті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.3 Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.4 Қазақстан Республикасының Сот билігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
3 ҚР мемлекеттік органдар қызметінің конституциялық
ұйымдастыру қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
3.1 Мемлекеттік органдар қызметіндегі
қағидалардың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43
3.2 ҚР мемлекеттік органдардың ұйымдастырылуы мен
қызметіндегі конституциялық қағидалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52
Пайдаланылған дерек көздер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57
Бұл ғылыми зерттеу жұмыс Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік органдар қызметіндегі конституциялық қағидалар өзектілерін ашу барысындағы Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік жүйесіне, мемлекетте билікті бөлу механизмін реттеу жағдайында және олардың өкілеттіктерінің дамуын тарихи–құқықтық тұрғыдан зерттеуге арналған.
Мемлекеттік басқарудың жаңа нысаны ретінде президенттік республиканың өкілеттіктері ерекшеліктерінің қалыптасуының себеп-салдары мәселелерін өз бетінше кешенді зерттеу, осының негізінде мемлекеттік құрылыс пен қазақстандық юриспруденция айналымында қолданылатын ұйымдық-құқықтық, заң шығармашылық және т.б. мәндегі ұсыныстар мен ғылыми-практикалық кепілдемелер болып табылады.
Ғылыми жұмыстың маңыздылығы. Қазақстанның құқықтық мемлекет құру идеалы мен азаматтық қоғамды орнатуға ұмтылу ынтасының іске асуы, мемлекеттік басқару нысанының соған сәйкес түрленуімен, сомдалуымен және басқару жүйесінің тиімділігімен тығыз байланысты.
Мемлекеттік органдар қызметі - объективті түрде кез келген елдің әлеуметтік және саяси өмірінің негізі, оның өзегінің көрінісі ретінде саналады. Мемлекеттік органдар қызметі ретінде Қазақстан Республикасы Конституциясының талабына сай келіп, әрбір қызметінің өзіндік атқарар іс-әрекетінің дұрыстық жолы болды.
Сонымен қатар, басқару нысанынан елдің тарихи-ұлттық ерекшелігі, қоғамның саяси-мәдени дәстүрі, халық менталитетінің белгілері орын алулары керек. Тек осы жағдайда ғана оның барлық қолайлы, жағымды сипаттары толығымен айқындалып, нәтижесінде мемлекеттік органдар қызметінің конституциялық қағидалары толықтай тиімді қамтамасыз етеді. Тарихи тұрғыдан аз уақыт сүруіне қарамастан, Қазақстандағы мемлекеттік органдар қызметіндегі конституциялық қағидалар идеясы өзінің динамикасын ашып, маңызды өзгерістерге төтеп берді. Оған негіз болған Қазақстанның бірінші Президентінің ұстанған ұлт пен мемлекеттің эволюциялық жолмен даму саясаты. Ол үшін 1995 жылғы Конституция ережелерін 1993 жылғы Қазақстандық Конституциямен салыстырудың өзі жеткілікті. Бұл қозғалыстан президенттік биліктің күшейіп, заң қабылдау процестері тиімділігінің жетілдіргенін, екі палаталық парламенттің үкіметті тікелей бақылау ауқымының төмендегенін аңғаруға болады.
        
        Тақырыбы: «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік органдар қызметінің
конституциялық ұйымдастыру қағидалары»
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.....................................................3
1 ... ... ... билік
құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан ... ... ҚР ... органдар қызметінің конституциялық
ұйымдастыру
қағидалары..................................................................
.....................43
3.1 Мемлекеттік органдар қызметіндегі
қағидалардың
маңызы......................................................................
........43
3.2 ҚР мемлекеттік органдардың ұйымдастырылуы мен
қызметіндегі ... ... ... ғылыми зерттеу жұмыс Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік
органдар қызметіндегі ... ... ... ашу ... ... ... ... жүйесіне, мемлекетте билікті
бөлу механизмін реттеу жағдайында және ... ... ... тұрғыдан зерттеуге арналған.
Мемлекеттік басқарудың жаңа нысаны ретінде президенттік республиканың
өкілеттіктері ерекшеліктерінің қалыптасуының себеп-салдары ... ... ... ... осының негізінде мемлекеттік құрылыс ... ... ... ... ұйымдық-құқықтық, заң
шығармашылық және т.б. мәндегі ... мен ... ... табылады.
Ғылыми жұмыстың маңыздылығы. Қазақстанның құқықтық мемлекет құру идеалы
мен азаматтық ... ... ... ынтасының іске асуы, ... ... ... ... ... сомдалуымен және басқару
жүйесінің тиімділігімен тығыз байланысты.
Мемлекеттік органдар қызметі - ... ... кез ... ... және саяси өмірінің негізі, оның ... ... ... ... ... қызметі ретінде Қазақстан Республикасы
Конституциясының талабына сай келіп, ... ... ... ... ... ... жолы ... қатар, басқару нысанынан елдің тарихи-ұлттық ерекшелігі, ... ... ... менталитетінің белгілері орын алулары керек.
Тек осы жағдайда ғана оның барлық ... ... ... ... ... ... органдар қызметінің конституциялық
қағидалары толықтай ... ... ... ... ... аз ... ... Қазақстандағы мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... ... ... төтеп берді. Оған негіз ... ... ... ... ұлт пен ... ... жолмен даму саясаты.
Ол үшін 1995 жылғы ... ... 1993 ... ... ... өзі ... Бұл қозғалыстан президенттік
биліктің күшейіп, заң қабылдау процестері тиімділігінің жетілдіргенін, екі
палаталық парламенттің ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару түрлерін және, өкілеттік ... ... ... ереже іспетті, терең саяси реформалар кезеңінде
аса маңызды ... ие ... ... ... ... ... бірі
ретінде билікті бөлу теориясымен тығыз байланыста ... ... құру ... ... ... әр қилы тарихи кезеңдерінде
конституциялық жобаларды дайындау мен талқылау кезінде өткір туындап, заң
арқылы монархтың, ... ... жеке ... ... ... Бұл идеялар ХХ ғасырдың басында ... ... ... ... ... пен А.Бөкейхановтың Алаш Қазақ
автономиясына арналған конституциялық жобаларында өскін ... ... ... шеткері аймақтың" ... ... ... ... ... мен пәні ... пәнін Қазақстан Республикасындағы
мемлекеттік органдар қызметіндегі конституциялық ... ... ... ... ... жаңа нысаны ... ... ... ... ...... ... конституциялық қағидалар және олардың іс жүзінде қолдану
өкілеттіктерінің ... ... ... мәселелерін
өз бетінше кешенді зерттеу, осының негізінде ... ... ... ... ... ... ... заң
шығармашылық және басқа да мәндегі ұсыныстар мен ... ... ... ... ... шыға отырып, автор алдына мына ... ... ... ... ... ... жинақтаған материалдарды қорыту
мен зерттеу, зерттелінетін тақырыптың теориялық өңдеу деңгейі мен дәрежесін
ашу ... ... ... ... табуының жолдарын анықтау;
- "мемлекеттік билік нысаны", «Заң ... ... және сот ... ... "ҚР ... ... ... қағидалар»
ұғымын сипаттайтын анықтамаларды талдау және мазмұнын ашу;
- Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік органдар жүйесіне ... ... ... ... ... және дамуының аспектілеріне
талдау жасау;
- Заң шығару, атқарушы және сот билігі тармақтарының ... ... ... ... қызметтік мазмұнын анықтау;
- Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік органдар ... ... ... ашып, қорытынды сипаттама беру;
- Қазақстан Республикасында мемлекеттік органдар қызметіндегі принциптердің
қалыптасу кезеңін ... ... ... ... ... ... және ... әдістер жүйесі: диалектикалық, салыстырмалы, функционалды талдау,
жүйелеу, синтездеу, статистикалық т.б. әдістер басшылыққа алынды.
Ғылыми зерттеудің құрылымы кіріспеден, 3 ... 1 ... - ... ... ... билік құрылысы -мемлекеттік орган
жөнінде шолу ... 2 ... - ... ... ... ... және оның ... тоқталынған, олар: ҚР
Президенті, ҚР Парламенті, ҚР Үкіметі, ҚР Сот билігі, 3 ... - ... ... ... ... ... қағидаларына,
оның ішінде Мемлекеттік органдар қызметіндегі ... ... ... ... ... мен қызметіндегі конституциялық
қағидаларының түрлеріне ... ... орны ... ... және
пайдаланған дерек көздер тізімінен тұрады.
Зерттеу жұмысын жазу барысында отандық ғалымдар Ғ. Сапарғалиев, А.
Ибраева, С.Қ. ... ... С.Д., ... Ғ., Амандыкова С.К.,
Дулатбеков Н., Өзбекұлы С., Қопаев Ө., Ағдарбеков, ... Қ.Д., ... С. ... А. ... және т.б. ғылыми жұмыстардағы
теориялық тұжырымдары негізге алынды.
Зерттеу жүмысының нормативтік базасы. ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасынын ... ... ... Республикасы
Президентінің жарлықтары құрады.
Зерттеудің теориялық және практикалық ... ... ... заң
оқу орындарында мемлекет және құқық теориясы, Қазақстан ... және ... ... салыстырмалы кұқықтану, конституциялық құқық
және т.б. пәндерден дәрістер жүргізуде, семинар ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік билік құрылысы - мемлекеттік
орган
Әрбір мемлекет өзінің Конституциясына ... ... ... белгілейді және олардың адам және азамат, ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің
негізін қалайды.
Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысы ... ... оның ... ... ... ... нормаларымен бекітілген және оны конституциялық ... ... ... ... ... ... Республикасының конституциялық құрылысына негіз
болатын барлық принциптер бекітілген. Олар - ... ... ... ... ... бөлу принципі, құқықтық үстемдігі,
мемлекеттік өмірдің аса маңызды мәселелерін демократиялық ... ... және ... әр ... және ... принциптер [5].
Қазақстан Республикасының мемлекеттілігін құру концепциясында
Қазақстан Республикасының конституциялық ... ... ... ... ... атап ... болады. Қазақстан Республикасының
Конституциясында «Мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы - ... ... ... ... республикалық референдум және еркін сайлау
арқылы жүзеге асырады. Сондай-ақ халық өз ... ... ... ... ... ... да ... Республикасындағы
демократияның тікелей және өкілді нысандары туралы берік сеніммен айтуға
болады.
Мемлекеттің егемендігі конституциялық құрылыс ... ... ... ... ... ... ... бүкіл аумағын
қамтиды, өз аумағында және одан тысқары жерлерде, Қазақстан Республикасы
халқының ерік-жігері негізінде, басқа ... ... ... өз
алдына дербес мемлекет функцияларын жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... 1990 ... ... ... «Қазақ ССР-інің мемлекеттік ... ... ... ... ие. Қазақстан Республикасының егемендігін 1991
жылдың 16 желтоқсанында қабылданған ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциялық
заңы одан әрі нығайта түсті. Ол Қазақстан ... ... ... мемлекет ретінде бекітті. Сөйтіп, Қазақстан Республикасы егемен
мемлекет болып табылады.
Қазақстан ... ... ... оның ... жері,
қойнауы, табиғат байлықтары, мәдени құндылықтары және барлық экономикалық
потенциал құрайды. ... ...... ... қатар егемендік
Қазақстан Республикасының әрбір азаматына таратылады. Мемлекеттік егемендік
ең алдымен мынадан көрініс ... ... ... ішкі құрылымға
қатысты және басқа мемлекеттермен арадағы қатынастарға байланысты ... өз ... ... шешуге хақылы. Егемендік идеясы 1995 жылғы
Қазақстан Республикасының Конституциясында да алдынғы ... ... ... Қазақстан Республикасы – президенттік басқару
нысанындағы біртұтас мемлекет болып табылады. ... ... ... құрылысының маңызды бір бөлігі болып табылады.
Біртұтас мемлекет ... ... өз ... ... мемлекеттікке ие емес
әкімшілік-аумақтардан тұратын бірыңғай, саяси біртекті ... ... ... ... ... және ... ... негіз болады.
Қазақстан Республикасында билік біртұтас, дегенмен ол Конституция мен
заңдар негізінде заң ... ... және сот ... ... ... және ... ... пайдалану арқылы, өзара іс-қимыл
жасау қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көзделген.
Президенттік институты Қазақстан халқының ... ... және ... ... ... ... ... Конституцияның 40-бабына сәйкес мемлекеттің басшысы, оның ең
жоғары лауазымды ... ... ... ... ... пен ... ... республика азаматтарының құқықтары мен бостандықтарының
нышаны әрі кепілі.
Президенттік билікті күшейту қоғамның саяси және экономикалық ... ... ... ... және алға ... мақсатқа жетуге
қабілетті әлуетті әрі үйлесімді мемлекеттік билік жүйесінің қажеттілігімен
негізделінеді.
Мемлекеттік билік – бұл мемлекеттік – ... ... ... ... ... Осылардың көмегімен билік етуші субъектілердің ерік-жігері
іске асырылады немесе қоғам өмірінің экономикалық, әлеуметтік және рухани
салаларын басқару жүзеге ... ... ... буындар арқылы көрінеді.
Оның бірі – мемлекет органы.
Мемлекет органы дегеніміз – белгіленген тәртіппен ... ... ол ... ... аппараттың бөлігі болып табылады. Оған
мынадай белгілер тән: ... ... ... ... тәртіпте
құрылады; екіншіден, органға мемлекет өз міндеттері мен қызметін жүзеге
асыруы үшін уәкілеттілік ... бұл ... ол ... ... де,
қызметтер жиынтығын да (мысалы, Парламент) орындау ... ... ... ... ... Ол ... мемлекеттік органдар,
лауазымды адамдар, азаматтар орындауға тиісті міндетті актілер шығара алады
және өздері шығарған актілердің ... ... ... ... ... үшін ... ... сәйкес әрекет етулері тиіс.
Мысалы, сот төрелігі органдары үшін азаматтық және ... ... ... бір ... ... ... ... мемлекеттік органдары мемлекеттік қызметін
іске асыру ... ...... ... сот, ... ... де бақылаушы-қадағалаушы органдарға бөлінеді. Бұл органдар заң
шығарушы, атқарушы және сот ... бөлу ... ... ...... және ... болып жіктеледі; өкілеттіктің
мерзімі бойынша – ... және ... ... ... ... ... - алқалы (Парламент) және дара (Президент) ... ... ... бойынша – құқық шығарушы, құқық қолданушы және ... ... ... ...... ... және ... органдар болып бөлінеді.
Қазақстандағы Республикасында мемлекеттік органдарды құру және олардың
қызмет етуін айқындаушы негізгі қағидат ... бөлу ... ... ол ... органдар және лауазымды адамдар, әлеуметтік топтар,
мекемелер ... ... ... ... қиянат болмауы үшін амалдар
жасайды. Бұл орайда олардың әрқайсысы дербес әрі ... ... ... ... бола отырып, өз қызметтерін органдардың айрықша жүйесі
және ... ... ... жүзеге асырады.
Тежемелік және тепе-теңдік жүйесі (аса маңызды қағидаттың бірі) –
онда әлдебір билікті, басқа органның әрекетін ... бір ... ... ... мемлекеттің әлдебір тұтқасының билікті өз қолына
шоғырландыруын болдырмауы ... ... бөлу ... Президент, Парламент, Үкімет және соттар мәртебелерін
белгілейтін нормаларда іске ... ... Бұл ... ... өзара іс-қимыл жасау қағидаттарына сәйкес жүзеге ... ... ... ... заң қабылдау айрықша ... ... ... ... ... Президентке заңдарға
қайшы келмейтін жарлықтар шығару құқығы берілген. Ал, Үкіметке Конституция,
заңдар және Президенттің нормативтік жарлықтары ... және ... үшін ... ... құқығы берілген, алайда оларды ... ... Сот ... де құқықты шектеуші амалдары бар, ... ... ... ... ... ... заң, сот
алдында теңдігі, жариялылық, судьядан бас ... және т.б. ... ... ... ... ... бүкіл мемлекеттік билікті
тұтастай өзі иемденіп кете алмайды.
2 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік органдар ... ... ... Президенті
Жоғарыда айтылған өлшемдер негізінде мемлекеттік органдардың ... ... түрі ... ... ... ... ... Парламенті, Қазақстан Республикасының Үкіметі
және Қазақстан Республикасы соттарының жүйесі. Осы ... ... келе ... ... ... ... органдарының
бірыңғай жүйесін құрайды.
Қазақстан Республикасының Президенті – мемлекет басшысы, мемлекеттің
ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарына айқындайтын, ел ... ... ... қатынастарда Қазақстанның атынан өкілді ететін ең ... ... ... ... ... пен мемлекеттік билік
бірлігінің, Конституциясының мызғымастығының нышаны әрі ... ... ... ... тармағының келісіп жұмыс істеуін және өкімет
органдарының халық алдындағы жауапкершілігін ... ... ... ... ... туған, 40 жасқа толмаған
мемлекеттік тілді еркін меңгермеген, әрі Қазақстанда кемінде он бес ... ... адам ... ... ... ... атап ... қажет.
Бұл лауазымды иеленуге қойылған өзге кедергілерге қатарынан екі ... ... ... ... атап ... қажет. Президенттің
мемлекеттік тілді еркін меңгеруі әрі Қазақстанда кемінде он бес жыл ... және ... сол ... ... ... тиіс.
Президент өкілді органның депутаты болып қоса сайлана алмайды, өзге ... ... ... ... және кәсіпкерлік қызметпен айналысуға
құқығы жоқ. ... ... өз ... ... ... ... саяси
партиядағы қызметін тоқтата тұрады. Ол ешкім тиіспеу құқығына ... ... ... жүйесінде Қазақстан Республикасы
Президентінің орны айрықша. Мемлекет басшысы ретінде нақ Президент ... ... ... ... араласады.
Президент деген ұғым конституциялық құқылық мағынада мемлекет басшысы
дегенді білдіреді. Бұл қызмет сол үшін ... ... ... ... ... тұңғыш рет Қазақстанда 1990 жылғы 24 сәуірде Жоғарғы
Кеңес ... ... ... онда ... ... Жоғарғы
Кеңес алты жыл мерзімге сайланды деп белгіленеді. Н.Ә. ... ... ... сайланады. Кейін 1991 жылғы 16 қазанда Президент сайлау
туралы заң ... ... ... ... ... жалпыға
бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру ... ... ... ... ... Осы Заңның ... ... ... өткізіліп, онда Н.Ә. Назарбаев тағы да сайланды. 1991
жылғы 10 желтоқсанда Жоғарғы Кеңес одан ант ... және осы ... ол ... ... деп ... әрі сол күн оның Қазақстан
Республикасы Президентінің қызметінде болу мерзімін есептеудің басы ... ... 1998 ... 7 ... ... енгізілген
өзгерістерге сәйкес Президенттік мерзімі 7 жылға дейін ұзартылды.
Демек, Президент мемлекеттік ... ... ... ... ... төртінші тармағы ретінде қарауымыздың мәні мынада. Шын
мәнінде Президент ... ... ... ... тұр. ... тұжырымдарға сәйкес ол – мемлекеттің басшысы, мемлекеттің
ішкі және сыртқы саясатының ... ... ... ел ... ... ... ... атынан өкілдік ететін ең жоғарғы
лауазымды тұлға. Атқарушы билікті тікелей жүзеге асырмаса да ол ... ... ең ірі ... Олай ... ... билікті жүзеге
асырушы Үкімет өзінің бүкіл қызметінде Республика Президентінің алдында
жауапты және ол өз ... ... ... ... тоқтату туралы
шешім қабылдауға және оның кез ... ... ... ... ... ... Конституцияның 40-бабының 3-тармағына сәйкес Республика
Президенті мемлекеттік биліктің барлық тармағының ... ... ... өкімет органдарының халық алдындағы жауапкершілігін қамтамасыз етеді.
Сөйтіп, ол – халық пен мемлекеттің ... ... ... адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының нышаны әрі
кепілі /40 баптың 2-тармағы/. Бұл жорамалымыздың ... ... ... ... ... ... ... 44-бабында
көрсетілген міндеттерді орындауы үшін қажетті кең өкілеттіктер берілген.
Президент ... ... ... ... ... ... қызметке
тағайындайды; оны қызметтен босатады; ... ... ... құрылымымен белгілейді; оның мүшелерін қызметке
тағайындайды және қызметтен босатады; ... ... ... орталық атқарушы органдарын құрады, таратады, қайта құрады;
Үкімет ... ... ... ... аса маңызды мәселелер
бойынша отырыстарында төрағалық етеді; Үкіметке Заң ... ... ... ... Республика Үкіметінің және облыстағы,
республикалық маңызы бар қалалары мен ... ... ... ... не ... ... ішінара тоқтата тұрады; Республика премьер-
министрінің ұсынуымен Республиканың мемлекеттік бюджеті ... ... ... ... арналған қаржыландыру мен еңбек ақы
төлеудің бірыңғай жүйесін бекітеді. Республика ... өз ... ... ... ... ... қабылдауға және оның ... ... ... босатуға бүкіл Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын
білдіреді. Сонымен қатар Президент Үкіметтің орнынан түсуі туралы шешімді
Үкіметтің өз ... ... да, ... ... ... білдірген жағдайда да қабылдайды.
Республика президентінің кезекті және кезектен тыс ... ... ... ... ... және оның
депутаттарының Қазақстан халқына беретін антын ... ... ... тыс ... ... шағырады;
Парламент Сенаты ұсынған заңға он бес жұмыс күні ... қол ... ... ... ... не ... ... оның жекелеген баптарын қайтадан
талқылап, дауысқа салу үшін қайтарады;
Парламенттің келісімімен Қазақстан ... ... ... қызметке тағайындайды, оны қызметтен босатады.
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін ... ... ... ... ... ... қызметке тағайындайды және қызметтен
босатады; жоғары әскери атақтар мен өзге де атақтарды береді; ... ... ... не оның ... ... ... қатер төнген
ретте Республиканың бүкіл аумағында ... оның ... ... ... ... Ішінара немесе жұмылдыру ... бұл ... ... ... ... ... Кеңесін құрады.
Президенттің басты міндеті – ел ішінде және халықаралық қатынастарда
Қазақстан атынан өкілдік ету. ... бұл ... ... ... ... ... ретінде, егеменді де тәуелсіз мемлекет
ретінде танытады деген сөз. Президент бұл салада ... ... ... ... ... бекіту грамоталарына
қол қояды, елде тіркелген шет мемлекеттердің дипломатиялық және өзге ... ... ... және кері ... алу ... ... ... топтамасың оған Қазақстан
Республикасының Конституциясында белгіленген заң шығару өкілдерін ... екі ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясының 53-бабының 4 -
тармағына сәйкес Парламент ... оның ... ... әр ... ... ... үштен екісінің дауысымен бір жылдан аспайтын
мерзімге заң шығару өкілеттілігін беруге ... күші бар ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасы
Конституциясы 61 – бабының 2 – тармағымен белгіленген.Заң шығару құқығынын
берілуі ... ... ... ... ... ... нысандары емес.
Сонымен қоса Президент Коституция мен заңдар ... және ... үшін ... ... ... міндетті күші бар жарлықтар мен
өкімдер шығарады.
Қазақстан Республикасының Президентінің кандидаттығына ... ... ... ... ... Президенті болып тумысынан
Республика азаматы, 40 ... ... ... тілді еркін меңгерген әрі
Қазақстанда кемінде он бес жыл бойы ... әлде бір ... ... заңмен белгіленген ретте өтелмеген соттылығы жоқ және сайлау құқығы:
мемлекеттік органға және жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... референдумға қатысуға құқығы бар
азамат ғана сайлана алады. Бір адам ... екі ... ... ... ... алмайды.
Қазақстан Республикасының Президентінің конституциялық заңға сәйкес
жалпыға ... тең және төте ... ... негізінде Республиканың
кәмелетке толған азаматтары жасырын дауыс беру арқылы жеті жыл ... Бұл ... ... ... ... ... жылғы 28 қыркүйектегі ... заң күші бар ... ... туралы» Жарлығынан, 1998 жылғы 7 қазандағы
Конституцияға өзгерістер мен ... ... ... ... ... Демек, Президентті сайлау жалпы сайлау сияқты Республиканың орталық
сайлау комиссиясының басшылығымен жүргізіліп, өткізіледі. ... ... ... елу ... астамының дауысын алған кандидат
сайланды деп есептеледі /Конституцияның 41- бабының 5- тармағы/.
Президентке ешкімнің тиісуіне ... яғни оны ... да ... түріне тартуға, ұстауға, қамауға, тінтуге және ... ... ... міндеттерін атқару кезінде қылмыстық
іс-әрекеті үшін тек қана мемлекетке опасыздық жасаған ... ... Айып тағу және оны ... ... шешім Мәжіліс депутаттарының
кемінде үштен бірінің бастамасы бойынша ... ... ... ... мүмкін. Табылған айыпты ... ... Бұл ... ... түпкілікті шешім айып тағудың негізділігі
туралы Жоғарғы Сот қорытындысы және ... ... ... туралы Конституциялық Кеңестің қорытындысы болған жағдайда ... ... ... ... ... төрттің үшінің көпшілік дауысымен
Парламент Палаталарының бірлескен ... ... ... мемлекетке опасыздық жасады деп тағылған айыптың қабылданбауы
оның қай кезеңінде де осы ... ... ... болған. Мәжіліс
депутаттарының өкілеттігін мерзімінен бұрын әкеліп соғады. ... ... өз ... жүзеге асыруға қабілетсізденген
жағдайда қызметінен мерзімінен ... ... ... Бұл ретте Парламент
әр Палата депутаттарының тең ... және ... ... ... ... комиссия құрады. Мерзімінен бұрын босату туралы шешім
Парламент Палаталарының бірлескен отырысында ... ... ... ... ... сақталғаны туралы Конституциялық
Кеңес қорытындысы негізінде әр Палата депутаттары жалпы санының кемінде
төрттен үшінің ... ... ... ... ... құзыретіне қатысты Қазақстан
Республикасының ... ... оның ... ... ... ... кең ауқымды өкілеттіктер шеңбері
белгіленген.
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ішкі және ... саясатының негізгі бағыттарын айқындайды.
Осыған байланысты Президент жыл ... ... ... ... ... ... жағдай сипатталып, ішкі және ... ... ... ... ... ... бағдарламалық сипатқа ие және
Парламенттің, Үкіметтің, мемлекеттік биліктің және ... ... ... ... ... ... ... Президент
Республикасының мемлекеттік бағдарламаларын бекітеді
- Президенттің Үкіметке қатысты өкілеттіктері.
Президент атқарушы билікті құрау бойынша өте ауқымды өкілеттіктерге ие. ... ... ... ... ... тағайындау және босатудан көрінеді.
Президент Парламенттің келісімімен Республиканың Премьер-Министрін қызметке
тағайындайды, сондай-ақ оның ... ... ... ... Өз ... ... Үкіметтің өкілеттігін тоқтату, Премьер-
Министр мен Үкіметтің кез келген ... ... ... туралы мәселені
шеше алады.
Президент аса маңызды мәселелер бойынша Үкімет отырыстарына ... ... ... ... жоюға не толық немесе ішінара
тоқтата тұруға ... Заң ... ... ... заң ... саласындағы өкілеттіктері де өте ауқымды.Жалпы
Президентті заңшығарушы органға жатқызуға ... айта кету ... жүйе ... ... барынша ықпал ете алады.Конституциямен
көзделген жағдайларда Республика президенті ... ... ... ... ... ... бір жыл мерзімге дейін ... ... ... ... ... 61 бабы ... заң ... шұғылдығы туралы Президент талабын орындамаған
жағдайда Президенттің заң күші бар ... ... ... ... дайындауға тікелей де, оған заң жобасын ... ... ... ... ... ... ... да ықпал ете алады.
Президент ең алдымен Қазақстан Республикасы Конституциясына өзгертулер
мен толықтырулар енгізуге ... ... заң ... ... ... ... заң жобаларын Қазақстан Республикасының Парламентінде
қараудың басымдылығын белгілейді. Президент кейінгі ... ... ие бола ... заң шығару процесіне қатысады. Президент Парламент
Сенаты Қол қоюға және жария етуге ұсынған заңды қайтарып, беруге ... 15 күн ... ... не оның ... ... қайтадан талқылап,
дауысқа салу үшін қайтарады. Президенттің кейінгі қалдырушылық ветосы ... ... ... ... ... санының 2/3 бұрынырақта
қабылданған шешімді жақтап дауыс ... ... Бұл ... ... күн ... Парламент ұсынған заңға қол қояды.
- Парламентке қатысты өкілеттігі.
Президенттің заң шығарушылық билікті атқарушы Республика Парламентіне
қатысты бірқатар ... ... ... ... кезекті және кезектен тыс сайлау тағайындайды;
- Сенаттың өкілеттік мерзіміне Сенаттың жеті депутатын ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан халқына беретін антын қабылдайды;
- Парламент Сенатының төрағасы лауазымына ... ... ... ... ... және ... Палаталарының кез келген
отырысына қатысуға құқығы бар, т.б.
- Сыртқы саясатқа және қорғаныс саласына қатысты ... ... ... ... ... ... ... саясат
және қорғаныс саласында бірқатар құқықтар мен ... ие. ... ... бағыттарын жүзеге асыра ... ... ... ие ... ... ... жүргізеді және Қазақстан Республикасының халықаралық
шарттарына қол қояды;
-Республика жасасқан халықаралық шарттарды бекіту ... ... ... ... енгізеді;
- Бекіту грамоталарына қол қояды;
- Қазақстан Республикасының ... ... ... және кері ... ... ... ... бекітуге жатпайтын халықаралық шарттардың күшін
тоқтата тұру туралы шешім қабылдайды;
- Сенім грамоталары мен кері ... алу ... ... ... күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы ретінде Қарулы
күштердің жоғарғы қолбасшылық құрамын тағайындайды және қызметтен босатады.
Мемлекет басшысы ... ... ... ... ... ... ... агрессия жасалған не оның
қауіпсіздігіне ... ... ... ... ... Республиканың бүкіл
аумағында немесе оның жекелеген жерлерінде әскери жағдай енгізуге , ішінара
немесе жалпы мобилизация жариялауға құқығы бар. Бұл ... ол ... ... ... хабарлауға тиіс.
Президент Республиканың демократиялық институттарына, ... мен ... ... ... тұрақтылығына, азаматтарының
қауіпсіздігіне елеулі және тікелей қатер төнген әрі ... ... ... ... ... ... ретте Қазақстанның
бүкіл аумағында және оның ... ... ... ... ... ... ... Премьер-Министрмен және Парламент Палаталарының
Төрағаларымен ресми консультация алысқаннан кейін қабылдайды.
Президент Парламент ... ... ... ... ... ... ... пен қауіпсіздік сақтау жөніндегі
халықаралық міндеттемелерді орындау үшін пайдалану ... ... ... ... Республикалық ұланды жасақтайды және Қауіпсіздік Қеңесін
құрайды. Республика ... ... ... ... ... ... әскери қызметтің қызметшілерін запасқа шығару ... ... ... және ... ... өкілеттігі.
Қазақстан Республикасының Президенті сот билігін құруға қатысады, ... ... ... ... Сот ... ... негізге ала отырып, Республика
Жоғарғы Сотының Төрағасын, Жоғарғы сот алқасының ... мен ... және ... ... үшін ... Сенатына ұсынады;
- Жоғарғы Сот Кеңесінің кепілдемесі бойынша облыстық және ... ... ... ... және ... ... ... төрағалары мен судьяларын қызметке тағайындайды;
- Әділет министрінің Әділет біліктілік ... ... ... ... ... басқа да соттарының төрағалары
мен судьяларын тағайындайды.
Сонымен қатар Президент Жоғары Сот Кеңесін құрады, оның ... ол өз ... ... ... ... ... ... басшысы ретінде Президент азаматтық жөніндегі, саяси баспана
беру, сондай-ақ азаматтарға кешірім жасау ... ... ... ... ... ... да ... бар:
- Референдум өткізу туралы;
- Референдум өткізуді кейінге қалдыру туралы;
- Конституцияға өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешеді.
Референдумға шығарылатын мәселелерді тұжырымын, оның бастамашыларының
келісімімен нақтылайды.
Президент Конституциялық Кеңеске қатысты да ... ... Оның ... мен екі ... қызметке тағайындайды;
- Конституциялық Кеңеске жүгінуге және Конституциялық Кеңестің шешіміне
қарсылық білдіруге ... бар ... ... ... ... ... ол – ... Парламенті. Оның мемлекеттік маңыздылығына, өкілеттігіне,
құзіретіне, ... ... ... ... ... жүйесімен қарым-
қатынасы мен өзара байланысына, шолу ... ... ... ... Республикасының Парламенті – Қазақстан Республикасының заң
шығару қызметін жүзеге асыратын Республиканың ең жоғары ... ... ... ... жұмыс істейтін екі палатадан - Сенаттан және
Мәжілістен ... ... ... ... ...... ... тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын ... ... ... ... ... ... ... палатасы –
Сенат жанама сайлау ... ... ... ... беру жолымен сайланады.
Парламент – Қазақстан Республикасының заң ... ... ... ... ең ... ... органы. Парламент тұрақты негізде
жұмыс істейтін екі палатадан: Сенаттан және Мәжілістен ... әр ... ... ... бар қаладан және Қазақстан
Республикасының екі адамнан, тиісінше облыстың, республикалық маңызы бар
қаланың және ... ... ... өкілді органдары депутаттарының
бірлескен отырыстарында сайланатын депутаттардан ... ... ... ... ... ... Республиканың Президенті
тағайындайды.Сенат ... ... ... ... негізінде жасырын дауыс
беру жолымен сайланады Қазақстан Республикасының ... бес жыл ... жасы ... ... жоғары білімі және кемінде бес жыл жұмыс өтілі
бар, тиісті облыстың, ... ... бар ... не ... ... кемінде үш жыл тұрақты тұрған азаматы алты жыл
өкілеттік мерзімге Сенат депутаты бола алады.
Сенаттың ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Сотының Төрағасын, Алқалар төрағаларын және Жоғарғы
Соттың судьяларын ... және ... ... ... антын қабылдау;
Республика Президентінің Республиканың Бас ... және ... ... ... ... келісім беру және Қазақстан
Республикасы Конституциясының 55-бабында көзделген басқа да ... - ... ... ... Ол жетпіс жеті депутаттан
тұрады. Алпыс жеті депутат Республиканың әкімшілік-аумақтық ... ... ... және ... сайлаушылардың саны тең бір
мандатты аумақтық сайлау ... ... Он ... бара – бар ... ... және біртұтас Жалпы ұлттық сайлау округінің аумағы ... ... ... сайланады. Мәжіліс депутаттарын сайлау жалпыға
бірдей тең және төре ... ... ... ... ... беру ... ... Республиканың жасы жиырма беске толған азаматы бес ... ... ... ... бола ... Палаталарының бөлек отырысында мәселелерді әуелі Мәжілісте,
ал содан соң Сенатта өз ... ... ... ... ... ... және оның ... туралы есептерді, бюджетке
енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларды талқылайды, ... ... ... ... және оларды алып тастайды; Қазақстан
Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысының ... шешу ... ... ... жасау туралы актілер шығарады және
Қазақстан Республикасы ... 54 – ... ... ... ... жүзеге асырады.
Мәжілістің ерекше қарауына: заңдардың жобаларын қарауға қабылдау және
қарау; Республика Парламенті қабылданған ... ... ... қарсылықтары бойынша ұсыныстар әзірлеу; және т.б. /Қазақстан
Республикасы Конституциясының 56 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынысы бойынша ... мен ... ... ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар енгізеді;
2. Республикалық бюджетті және Үкімет пен ... ... ... ... есеп ... ... ... туралы
есептерін бекітеді, бюджетке өзгертулер мен толықтырулар енгізеді;
3. Республика Президентінің ... ... ... ... ... ... ол ... жіберген күннен бастап бір ай мерзім ішінде
қайталап талқылау мен ... ... ... Бұл ... ... қасылығының қабылданғанын білдіреді. Егер Парламент әр ... ... ... ... екісінің көпшілік дауысымен бұрын
қабылданған шешімді қуаттайтын болса, Президент жеті күн ішінде заңға ... ... ... ... заң қабылданбады немесе
Президент ұсынған редакцияда қабылданды деп есептеледі;
4. Президентке оның бастамасы бойынша әр палата депутаттары ... ... ... ... бір жылдан аспайтын ... заң ... ... ... ... ... ... Республика Ұлттық Банкінің
Төрағасын тағайындауына келісім береді;
6. Премьер-Министрдің Үкімет бағдарламасы туралы ... ... ... немесе қабылдамай тастайды, бағдарламаны қайтадан
қабылдамай ... әр ... ... ... ... ... ... жүзеге асырыла алады және бұл Үкіметке сенімсіздік ... ... ... ... ... ... ... білдіреді;
7. Әр Палата депутаттары жалпы санының үштен екісінің көпшілік дауысымен,
Парламент ... ... ... ... ... ... бастамасы
бойынша немесе Конституцияда белгіленген жағдайларда Үкіметке ... ... ... да өкілеттіктерді жүзеге асырады /Конституцияның
53 - бабы/.
Парламент Республикасының бүкіл аумағында міндетті күші бар ... ... ... ... ... пен ... түрінде Заң актілерін қабылдайды.
Заңдар, аса маңызды қоғамдық қатынастарға реттейтін, мынадай мәселелер
бойынша шығарылуы тиіс:
1. Жеке және ... ... ... ... ... мен бостандықтарына, жеке және заңды тұлғалардың міндеттері мен
жауапкершілігіне;
2. Меншік ... және өзге де ... ... ... органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ... мен ... ... ... және ... ... ... салуға, алымдар мен басқа да міндетті төлемдерді белгілеуге;
5. Республикалық бюджетке;
6. Сот құрылысы мен сотта іс жүргізу мәселелеріне;
7. Білім беруге, денсаулық ... және ... ... Кәсіпорындар мен олардың мүлкін жекешелендіруге;
9. Айналадағы ортаны қорғауға;
10. Республиканың әкімшілік-аумақтық құрылысына;
11. Мемлекет қорғанысы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ... ... мен ... ... ... ... ... заңға тәуелді актілермен реттеледі.
Республиканың мұндай заңдары Республика президенті қол қойғаннан кейін
күшіне енеді. Парламент пен оның ... Заң ... ... ... ... ... депутаттары жалпы санының
көпшілік дауысымен қабылданады, ал Конституциялық заңдар ... ... ... әр ... депутаттарының жалпы санының кемінде
үштен екісінің ... ... ... ... Президенті мынадай жағдайларда: Парламент
Үкіметке сенімсіздік білдіргенде, Парламент ...... екі ... ... ... Парламенттің Палаталары
арасындағы немесе Парламент пен ... ... ... ... еңсерілмейтін келіспеушілік салдарынан саяси дағдарыс болғанда
Парламентті тарата алады. Бірақ, Парламентті төтенше ... ... ... кезеңінде Президент, өкілеттілігінің соңғы алты айында, ... ... ... ... бір жыл ... ... ... ағымдағы қызметі тұрақты комитеттерде атқарылады,
олардың саны әр ... ... асуы ... ... ... ... ... шешу үшін Сенат пен Мәжіліс тепе-тең негізде
бірлескен комиссиялар ... ... Заң ... Мәжілістің тұрақты
комитетінде алдын ала қаралып, комитет ол бойынша қорытынды бергеннен кейін
Мәжілістің жалпы ... ... ... екі ... ... ... мен толықтырулар енгізу және конституциялық
заңдар қабылдау немесе оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу мәселелері
бойынша кемінде екі оқылым өткізу міндетті.
Қаралған заң ... ... ... ... ... ... ... бар. Тұтас алғанда, Сенат депутаттары жалпы санының көпшілік
даусымен қабылданбаған жоба ... ... Егер ... депутаттары
жалпы санының үштен екісінің көпшілік дауысымен жобаны ... ... ... ... ... және дауысқа салуға беріледі.Қайта
қабылданбаған заң жобасын сол сессия барысында ... ... ... ... Республикасының Үкіметі
Қазақстан Республикасының Үкіметі - атқарушы биліктің маңызды тармағы
болып табылады, атқарушы органдардың жүйесін басқарады және ... ... ... Оны ... Республикасының Президенті
құрады.
Атқарушы билік органдары – мемлекеттік биліктің осы тармағын жүзеге
асыратын негізгі субъект.онсыз ... ... іс ... ... ... ... ... болуы мүмкін емес. Бұл
сияқты құқықтық қатынастардың өзге қатысушыларының әкімшілік-құқықтық
мәртебесі көпшілігінде нақ ... ... ... қызмет аясында
шындыққа айналады.
Атқарушы билік органының ұғымы белгілі бір дәрежеде «ұйым» ... ... ол тар ... ... ... ... да ... жүзеге асыру үшін құрылатын және осы мақсат үшін ең аз ... ... ... ... рәсімделген жекелеген бастауыш ұйымын білдіреді.
Ұйымдарды мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... мемлекетпен рәсімделеді. Екіншілері
олардың мүшелерінің ... ... ... ... ... тобына мемлекеттік кәсіпорындар, мемлекеттік
мекемелер және соңында мемлекеттік органдар ... Бұл ... ... ... ... ... ... саяды.Олар өзінің
қызметін, оларды құратын мемлекеттің атынан , бірақ ... да ... ... және ... ... ... ... да басқару
функцияларын атқармай, жүзеге асырады. Кәсіпорындар мен ... ... ... бар ... ... ұжым ... оның ... яғни
әкімшілігі жүзеге асырады.
Бұл келтірілген жағдайлар атқарушы билік органдардың ерекшелігін
түсіну үшін қажет. Олар ... ... ... ерекше орындалады,
ол өзінің тікелей көрінісін мыналардан табады.
1. Атқарушы билік органы заң ... және сот ... ... ... ... бөлек буыны болып табылады.Бұл, біріншіден,
олардың мемлекет атынан тікелей ... ... ... ... және ... ... әр ... салаларында оның саясатын
жүзеге асыратының білдіреді және екіншіден, оларға мемлекет бұл ... ... ... ... бір көлемін береді,
бұлардың кәсіпорындар мен мекемелерде болуы мүмкін емес.
2. Атқарушы билік органдарына берілетін мемлекеттік ... ... ... ... олардың:
- Мемлекет атына ұйымдастыру бағыныстылығы мен меншік ... ... және ... ... арналатын заңды түрде міндетті болатын құқықтық
актілер шығады;
- Құқықтық актілермен белгіленген талаптар мен ... ... ... байқап отыруды немесе қадағалауды жүзеге асыру;
- Заңды түрде міндетті ... ... ... ... ... және ... бұзушылықтан өзінің сипаты бойынша мемлекеттік иландыру,
түсіндіру, мадақтау ... ... ал ... ... жағдайларда –
мемлекеттік (әкімшілік) ... ... ... ... ... ... табады.
1. Атқарушы билік органдарының ... ... ... қызмет мақсаттарына ғана пайдаланылады. Бұл
органдар заңдар мен заңға тәуелді ... ... ... ... ... Атқарушы билік органдары өзінің қызметін заңға тәуелді негізде
атқарады. Бұл ... ... ... ... ... ... оның субъектілері осы мемлекеттік органдар болып
табылады.
3. ... дар, ... ... да ... – де ... ... органдары мемлекеттік әкімшіліктің бірыңғай жүйесін құрады.
Осы жүйенің шегінде оның әрбір ... , яғни ... ... ... ... ... дербестігі болады. Ол өзінің көрінісін, сол
сияқты осы органға тиісті өкілеттіктердің көлемі мен тапсырылған іс ... ... ... да оның ... (міндеттері,
функциялары, өкілеттіктері, жауапкершілігі) табылады. Бұл органдардың
құзыретінің ... ... ... және заңнамалық
актілерде бекітіледі.
4. Азаматтық құқық қабылеттілік атқарушы билік ... ... ... ... ... Оларды сипаттау үшін Заңды тұлғаның
санатын жалпы алуға болмайды, өйткені олардың жүзеге асыратын мемлекеттік-
басқарушылық қызметінің сипатын да, ... ... ... ... ... ... де ... қабілетсіз.
5. Атқарушы билік органдары ... ... бір ... ... ... ... ... мелекеттік қызметшілер.
Ұжымның шеңберінде белгілі бір ұжымдық – құқықтық байланыстар ... ... мен ... ... ... ... бөлігі үшін жауапкершілік айқындалады. Бұл мемлекеттік қызметтік
қатынастар, өйткені осы органның ... ... ... ... ... ... органдарының ұйымдастыру құрылымы, яғни бағынышты
құрылымдық бөлшектер ... ... ішкі ... ... ... ... Олардың қызметі осы ... ... ... ... яғни ... ... ... аясында
міндетін тиімді орындауға қабылетті болу үшін ... ішкі ... ... ... ... биліктің әрбір органының мемлекеттік-басқарушылық қызметінің
белгілі бір аумақтық немесе қызметтік көлемі болады. Біріншісі осы органның
жүзеге ... ... не ... ... ... не
белгілі бір аймақта күші болатынын ... ... не ... ... ... Үкімет), не белгіленген қызмет аяларында ... бар ... бір ... ... ... ... мүмкін.
Сонымен, атқарушы билік органы деп мемлекеттік-биліктік механизімінің
(мемлекет аппаратының) мынадай буыны түсініледі, билікті болу ... ... оған ... ... әлеуметтік-мәдениет және
әкімшілік-саясиөмірінің әр түрлі облыстарында атқарушы-өкім ... ... ... жүзеге асыруды тапсырады.
Қағидалар – бұл атқарушы билік органдарын ұйымдастыру мен қызметінің
аса маңызды саяси-құқықтық және ұйымдастыру – құқықтық ... ... ... - ... ... ... тәуелсіздігінен,
сондай-ақ Конституция мен заңдардың жоғары тұратындығынан ... ... ... заңнама талаптарын қатал сақтауға, оларға
тапсырылған қызмет аяларында оны қамтамасыз етуге міндетті.
2. Мемлекеттік - ... ... ... ... ескеру
қағидасы. Мұның маңыздылығы мемлекеттік объектілермен қатар көптеген
мемлекеттік емес ... жеке ... ... әр ... ... ... ... азаматтардың құқықтары мен
бостандықтары одан әрі кеңейе түсуімен байланысты.
Осыған сәйкес басқарушылық ықпал ... әр ... ... ... ... құралдарын шектеу, мемлекеттік ... ... ... ... жалпымемлекеттік және аймақтық мүдделерді,
орталықтандыру мен орталықсыздандыруды үйлестіру қажеттілігі пайда болады.
3. ... ... ... ... мен ... ... пен дара
басшылықты дұрыс үйлестіру мемлекеттік - басқарушылық қызметтің ... ... ... ... пікірді ескеруді қамтамасыз етеді. Осы
мақсатпен атқарушы биліктің тиісті ... ... ... әр ... ... ... кеңестер комиссиялар кеңінен
өріс алуда. ... және ... ... ... (мысалы,
министрліктерде) алқалар құрылады.
Сонымен бірге, дара басшылық ... ету ... бар ... ... ... ... ... етудің, сондай-ақ дара ... ... ... ... ... ... болып табылады.
- Жоғарыдағы қағидалар келесі - тұтастай атқарушы билік органдарының және
әрбір ... ... ... ... ... ... ... туындайды. Бұл принцип атқарушы билік ... ... ... ... ... 1999 ж 23 ... ... тәртіп
туралы жарғыларда және лауазымдық нұсқауларда бекітіледі.
- Атқарушы билік органдары жұмысының жариялылық принципі ... ... ... ... ... ... ... арқылы кеңінен жария
етуді, жалпы жұртқа хабарлап жеткізуді болжайды.
Атқарушы билік органдары өз қызметінің мазмұны және ... ... ... ... ... ... топтарға бөлуге болады.
1. Қызметінің аумақтық көлемі бойынша атқарушы билік ... ... ... ... ... және жергілікті. Бұл белгі унитарлық
мемлекет ... және ... ... ... ... байланысты. Қазақстанның бүкіл аумағына Үкіметтің,
республика министрліктерінің және өзге де ... ... ... ... таратылады. Жергілікті: облыстардың, аудандардың,
қалалардың, ауылдардың(селолардың) кенттердің атқарушы билік органдары
өзінің ... ... ... ... ... ... ... билік органдары жергілікті жерлерде өздерінің
аумақтық органдарын (басқармалар, департаменттер және т.б.) құра ... олар ... ... ... ... ... сыртында, кейбір республикалық атқарушы билік органдарының аумақ
аралық органдары ... ... ... бірнеше аумақтарды қамтиды.
(мысалы, темір жол, ... ... және ... ... ... бойынша , бұл ең алдымен олардың
аттарынан көрініс ... ... ... ... ажыратылады:
Қазақстан Республикасының Үкіметі, ... ... ... ... өзге де ... билік органдары.
Жергілікті жерлерде мұндай нысандарға әкімдер, әкімдіктер, комитеттер,
басқармалар, департаменттер, бөлімдер және өзге де огандар жатады.
1. Атқарушы билік ... ... ... ... ... ... құзіретті, яғни мемлекеттік-басқарушылық қызметтің барлық барлық
немесе көпшілік ... ... ... мен ... ... ... Бұлар аса маңызды органдар: Үкімет, әкімдер,
әкімдіктер;
- Салалық құзіретті, яғни өздеріне тапсырылған ... ... ... ... ... функциялар мен өкілеттіліктерді жүзеге
асыратын органдарға (мысалы, ... ... ішкі ... т.с.с.).
Бұлар, әдетте, министрліктер, жергілікті атқарушы органдар.
- Салааралық құзіретті, яғни барлық немесе бірнеше салалық ... ... ... ... қарастылығына жатқызылған арнаулы мәселелер
бойынша функциялар мен өкілеттіліктер де, ... де, ... ... т.б. ... ... арасынан кейде салалық және салааралық құзіретті органдар
белгілерін қамтитын арнаулы және ... ... ... ... ... көпшілігінде әр түрлі ұйымдық-құқықтық нысандағы республикалық
орталық атқарушы билік органдарына ... Өз ... ... мәселелерді шешу тәртібі бойынша мыналар
ажыратылады:
- Алқалы ... ... ... негізгі мәселелері осы орган
мүшелерінің көпшілік даусымен шешіледі (мысалы, Үкімет, әкімдіктер алқалы
болып ... Дара ... ... ... ... мәселелерді шешу өкілеттіктері
басшының қолына ... ... ... ... ... ... ... Республикасының атқарушы билігінің жоғары алқалы
органы болып табылады. Мұндай анықтама Қазақстан ... ... ... ... ... ... бөлісі жүйесіндегі ... және оның ... ... ... ... органдарды
басқарып, олардың қызметіне басшылық жасайтын жоғары атқарушы орган ... елде ... ... ... ... ... ... мемлекеттік биліктің жеке тармағы
болып табылады.және мемлекеттің атқарушы ... ... ... ... ... ... ... орнын анықтайды,
биліктің басқа тармақтарымен өзара қарым-қатынасының ... ... ... ... пен ... Үкімет пен Президенттің
өзара қарым-қатынасын анықтап, тежемелік және тепе-теңдік механизмін
белгілейді. ... сот ... де ... бір ... ... ... ... Конституциясына сәйкес Үкімет мемлекеттің
атқарушы билігінің жоғары органы ... ... ... жүйесін
басқарады /64-бап/. Конституцияның аталған қағидасында «бірыңғай» деген сөз
болмағанымен, баптың мазмұны ... ... ... ... ... ... ... Ол конституцияның 87-бабымен дәлелденеді,
онда: «Жергілікті атқарушы органдар ... ... ... ... ... ... делінген. Үкіметтің атқарушы билік
жүйесіндегі жоғары ... ... ... оның Қазақстан Республикасының
бүкіл аумағында жүзеге асырылатын және атқарушы биліктің ... ... ... ... ... ... биліктің бірыңғай жүйесіне кіретін министрліктердің,
мемлекеттік комитеттер мен ... да ... ... ... атқарушы биліктің жоғары органы ретінде Қазақстан Республикасы
Конституциясымен, Президенттің Конституциялық заң күші бар Жарлықтарымен,
басқа да ... ... оның ... ... ... ... ... өз құзыретінің шегінде нормативтік және өзге де актілер
қабылдайды, заңдардың, Президент Жарлықтарының орындалуын ұйымдастырады,
өзге де ... ... ... ... ... ... органдарын
басқарады, олардың қызметін бақылайды және заңдардың бұзылуын болдырмау
үшін тиісті ... ... ... ... ... ... заңдар, Қазақстан
Республикасы Президентінің Жарлықтары болып табылады.
Үкімет Конституцияда көзделген ... ... ... Жоғарыда
айтылғандай, Премьер-Министрдің кандидатурасын Президенттің өзі таңдайды
және Парламент мәжілісіне ... ... ... фракциялары
өкілдерімен ақылдасқаннан кейін Премьер-Министрге ... ... ... ... келісімінен алғаннан ... ... оның ... ... ... ... ... комитеттер төрағаларын қызметке
бекітеді. Конституцияда Үкіметтің құрылымы мен ... ... ... ... ... туралы» Конституциялық заң күші бар
Жарлығында Үкіметтің қүрылымын министрліктер мен өзге де ... ... ... ... Үкіметтің құрамына Премьер-Министр, оның
орынбасарлары және ... өзге де ... ... ... ... мен ... ... ұсынысты Премьер-Министр тағайындалған
кейінгі он күндік мерзім ішінде енгізеді. Үкімет мүшелері халыққа және
Республика Президентіне ант ... 2007 ... 21 ... Заң ... ... ... ... Республиканың Премьер-Министрі
Үкіметке сенім білдірген жағдайда, егер Президент өзге шешім қабылдамаса,
ол өзінің ... ... ... Мұндай ереженің мәні мынада,
Президент пен ... ... ... ... сәйкес келмеуі мүмкін.
Премьер-Министрді Мәжілістің ... ... ... ... мерзімінің өтпегеніне қарамастан, жаңадан сайланған
Мәжіліс Премьер-Министрді тағайындауға ... беру ... ... ... Президенттің өкілеттік мерзімі шегінде жұмыс
істейді және жаңа сайланған Президент алдында ... ... ... өз міндетін Республика Үкіметінің жаңа құрамы бекігенше орындайды.
Үкімет өкілеттігін тоқтату және оның кез ... ... ... ... ... ... жеке ... бойынша шешім шығаруына құқығы
бар. Премьер-Министрді қызметінен босату Үкіметтің өкілеттігін тоқтатуды
білдіреді.
Үкімет және оның кез ... ... егер ... ... ... ... ... асыру мүмкін емес деп ... ... ... ... мәлімдеуге құқылы. Қандай жағдайда Үкіметтің тұтас немесе оның
жекелеген мүшесінің ... ... ... ... ... ... Парламентпен қоса өзара ... ... емес ... ... да себептер болуы мүмкін. ... ... ... олардың Үкімет Бағдарламасымен, Үкімет басшылығының жұмыс стилімен
келіспеуі, сырқаты және тағы басқалары себепші болуы мүмкін.
Парламент Үкіметке ... ... ... ... ... егер Парламент Үкімет енгізген заң ... ... ... 7- ... ... ... ... түсетіні
туралы Президентке мәлімдейді. Республика Президенті он күн мерзім ішінде
орнынан кетуді қабылдау немесе қабылдамау ... ... ... ... ... ... ... онда ол оның орнынан түсуі туралы
мәлімденген ... ... оның ... ... тоқтатылғанын
білдіреді. Егер Премьер-Министр орнынан түсуді ... онда ... ... ... ... ... өкілеттігінің тоқтатылғанын
білдіреді.
Конституция Үкімет құрамында болуға қатысты ... ... ... ... ... ... депутаттары болуға;
- Оқытушылық, ғылыми немесе өзге шығармашылық қызметтерден басқа ақылы
қызметтер атқаруға;
- ... ... ... ... ... органының немесе байқаушы кеңесінің құрамына
кіруге, бұл заңнамаға ... ... ... ... ... ... қоспағанда, құқығы жоқ.
Республика Президенті Үкіметі немесе Премьер-Министрді не Үкіметтің
тиісті мүшелерін ... ... ... ... да, ... ... ... органдар жүйесін ... ... ... ... ... оның ... тікелей,
Президентің тағайындауы бойынша кіретін лауазымды ... ... ... ... ... ... Үкіметке Қазақстан
Республикасы ... және ... ... Үкіметі туралы» 1995 жылғы 18 ... заң күші бар ... ... кең өкілеттіктер
берілген. «Электронды Үкімет» құру міндеті алға ... ... ... Н.Ә. Назарбаев «... іс ... ... ... кірісетін уақыт келді» деді. Ол өз қызметін ашық
жүргізетін, саны бойынша көп емес Үкімет. Сондай-ақ ... пен ... ... ... ... ... ... сапасын жақсартып,
оның мерзімін азайтады. Бұл жаңа ... ... ... ... аппаратын қысқаруға әкеледі. Мұндай жұмысты жүзеге ... ... ... ... ... бағдарламасын жасау ... ... қол ... ... ету ... ... Үкімет мемлекеттің экономикалық саясатының негізгі
бағыттарын, оны жүзеге асырудың стратегиялық және тактикалық ... ... ... ... ... әзірлейді
және оның атқарылуы туралы есебін құрады, оның атқарылуын қамтамасыз етеді;
Республиканың қаржы ... ... оны ... жөніндегі шараларды
жүзеге асырады; мемлекеттік валюталық, ... және ... құру және ... ... ... сақталуына
мемлекеттік бақылауды қамтамасыз етеді. Құрылымдық және ... ... ... ... ... жөніндегі мемлекеттік саясатты
әзірлеп жүргізеді, мемлекетпен реттелуші баға қолданылатын өнім , тауар
және ... ... ... ... ... ... , оның қорғалуын қамтамасыз етеді.
Әлеуметтік салада Үкімет ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеудің жүйесі
мен шартын, азаматтардың әлеуметтік ... ... ... ... етілуі мен әлеуметтік қамсыздандырылуын белгілейді;
аймақтарды әлеуметтік ... ... ... ... ... жаста,
дене мәдениеті мен спорт, туризм әлеуметтік әріптестік ... ... ... ... ... мен ... ... Үкімет ғылыми-техникалық
даму жоспарын әзірлейді және жүзеге асырады; ғылым мен ... ... ... ... жаңа ... енгізу жөніндегі мемлекеттік саясатты
әзірлеп, жүзеге асырады.
Әкімшілік-саяси ... ... ... ... ... ... таратады. Үкіметтің құрамына кірмейтін министірліктердің,
мемлекеттік комитеттердің, ... ... ... ... ... ... ... пен Үкімет актілерін орындауын
бақылайды; министрліктердің орынбасарларын қызметке тағайындап, қызметтен
босады; Мұны негіздеу үшін ... ... және оны ... ... ... актілер белгілеп, оларды нақтылайды; ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Конституциясының 70-бабымен реттеледі. Үкімет сондай-ақ
жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... орындалуын бақылайды.
Заңдылық пен құқық тәртібін ... ... ... ... ... ... ... етеді. Азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарын ... мен ... ... пен ... ... ... мен ... қабілетін, мемлекеттік шекараның
аумақтық тұтастығы мен қорғалуын қамтамасыз ету жөнінде шаралар әзірлеп,
жүзеге асырады.
Сыртқы ... ... ... келіссөз жүргізіп, үкіметаралық
келісімдерге қол қою туралы шешімдер қабылдайды, ... ... , ... және ... ... ... қарым-
қатынасын дамытуды қамтамасыз етуді; сыртқы экономикалық саясатты ... ... ... ... ... ... ... жөнінде шаралар
қолданады; халықаралық қаржы ұйымдарымен өзара ... ... ... ... ... ... ... тоқталатын болсақ,
Үкіметке Премьер-Министр ... ... оның ... Республика
Конституциясымен және «Қазақстан Республикасы Президентінің Үкіметі туралы
» Конституциялық заң күші бар ... ... ... ... болады:
Үкіметтің жұмысын ұйымдастырады және өзінің орынбасарлары мен Үкімет
мүшелері арасында ... ... ... Президентпен, Парламентпен,
Конституциялық Кеңеспен, Жоғарғы Сотпен, Бас прокуратурамен, ... ... ... ... ... ... ... немесе оны
Үкіметтің өкілдігіне тапсырады; халықаралық қатынастарда Үкімет ... ... мұны ... ... ... және ... мен келісімдерге қол қояды.;
Республика Президентіне Үкіметтің құрылымы мен ... ... ... кіретін министрліктерді, мемлекеттік комитеттер мен
орталық атқарушы органдар құру, ... құру және ... ... ... ... ... қызметіне тағайындалатын кандидатуралар
туралы; мемлекеттік комитеттің төрағасы, облыс, ... ... ... және ... ... ... туралы, аталған адамдарды
қызметтерінен босату туралы ұсыныс түсіреді.
Президентке Республиканың ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеудің
бірыңғай жүйесін бекітуге ұсынады;
Президентке Үкімет ... ... ... мен оның ... ... ... туралы баяндайды;
Үкімет мүшелерінің, орталық және жергілікті атқарушы ... ... ... оған заң ... және ... қызметін ұйымдастыруға
және оған басшылық жасауға қатысты басқа да өкілеттіктерді орындайды.
Президенттің ... ... ... ... ... күші бар ... ... орынбасарларының өкілеттігі
белгіленген. Олар лауазымы бойынша Үкімет ... ... және ... ... құрамына кірмейтін тиісті министрліктердің, мемлекеттік
комитеттердің, ... ... ... сондай-ақ жүктелген шекте
мемлекеттік басқару салаларының қызметін үйлестіру;
Мемлекеттің басқарудың үйлестірілетін ... ... ... ... ... ... және ... актілерінің орындалуына
бақылауды жүзеге асырады;
Премьер-Министрдің және Үкіметтің қарауына Үкімет құрамына ... ... ... ... ... ... тағайындау
және қызметінен босату туралы ұсыныс енгізеді.
Премьер-Министрдің орынбасарлары Премьер-Минисмтрдің ... ... да ... атқарады.
Министрлер, мемлекеттік комитеттердің төрағалары Үкімет мүшелері болып
табылады. Олар тиісті министрліктер мен ... ... ... ... басқару салаларындағы қызметтің жай-күйіне
жауап береді. Сонымен бірге үкімет мүшелері Үкімет қабылдаған ... егер ... ... ... ... де, бірақ өзінің бұған
келіспейтін індеу хабарламаса, ұжымдық жауап ... ... ... ... тұрақты жұмыс
істейтін органы ретінде Төралқа ... ... ... ... ...... ... және Үкімет Аппаратының
басшысы кіреді. Премьер-Министр Төралқа құрамына Үкіметтің басқа мүшелерін
енгізуге құқылы, Үкімет төралқасының ... ... және ... Регламент белгілейді[20].
Үкімет отырысы айына кем дегенде бір рет өткізіледі. Отырысты Премьер-
Министр не ... ... Аса ... мәселелер бойынша Үкімет қарауы
кезінде оның отырыстарына Президент төрағалық ... Егер оған ... кем ... ... ... қатысса ол құқылы болып есептеледі.
Президенттің не ... ... ... ... ... Үкімет отырысы жабық өткізілуі де мүмкін.
Үкімет пен Премьер-Министрдің қызметін ақпараттық – ... ... және ...... жағынан жүзеге асырылуын қамтамасыз
ететін өз Аппараты құрылады. Аппарат ... ... ... ... ... тағайындап, қызметінен босатады. ... ... ... ... ... ... Аппаратымен,
министрліктермен, мемлекеттік комитеттермен, ведомстволармен, жергілікті
атқару органдарымен өзара ... ... ... ... ... ұсыныстар әзірлеу үшін
Үкімет жанынан комиссиялар, ... және өзге де ... ... шешімі нұсқаулық сипатта болады.
Қазақстан Республикасының ... өз ... ... ... билікті үш тармаққа бөлу, заңдылық, жариялылық,
қоғамдық келісім мен ... ... ... мен ... ... бостандықтары принциптерін басшылыққа алады.[5]
Оған қоса, Қазақстан Республикасының атқарушы органдар жүйесін басқара
отырып, Үкімет мемлекеттік биліктің ... ... ... ... Конституциясы, Президенттің «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және оның ... ... ... Республикасының соттары және судьяларының
мәртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі туралы»
Жарлықтары Үкіметтің басқа ... ... өз ... ... ... әр ... ... бөліну жүйесінде алатын өз орнына
орай өзара ... ... ... ... ... ... қатынасы. Үкіметті Президент құрайды, Үкіметтің
құрылымын және құрамын бекітеді.Үкімет ... ... және ... ... ант ... ... ... қызметімен Республика
Президенті алдында жауапты. Ол ... ... ... ... ... және өз қызметінің басқа бағыттары туралы
Президентке үнемі ... ... ... ... ... ... ұйымдастырады. Және министріліктердің , мемлекеттік
комитеттердің өзге де орталық, ... ... ... ... ... орындалуын бақылайды. Үкімет Парламент Мәжілісіне заң ... ... ... ... ... ... ... және ғылыми-техникалық бағдарламаларды өзі таңдап,
Президенттің ... ... ... ... заң ... ... ... келіседі. Президент Үкімет актілерінің
қабылдамай тастауға, тұтастай немесе жекелеген ... ... ... Бұл жұмысты Президент өзінің жеке бастамасы бойынша да, Бас
прокурордың ... ... да ... ... ... Парламентпен қатынасы. Үкіметтің заң шығаруға бастамашылық
құқығы бар. Бұл құқықты Үкімет тек Парламент Мәжілісі ... ғана ... яғни ... ... ... ... ... Мәжіліске заң жобасын
енгізеді.Парламент қабылдайтын конституциялық және жай заңдар Үкіметтің
маңызды ... ... ... ... ... үкіметтің өзі заңдарды
орындауы, министрліктердің, мемлекеттік комитеттердің және басқа ... ... ... ... ... орындауын бақылауы тиіс.
Үкіметтің министрліктермен, мемлекеттік комитеттермен және өзге
органдармен қатысы. Республика ... ... ... кірмейтін
министрліктердің, мемлекеттік комитеттердің және ... ... ... басшылық жасайды. Ол аталған органдардың заңдарды,
Президенттің, Үкіметтің өзінің актілерін орындауын қадағалайды. ... ... ... министріліктер, мемлекеттік комитеттер және орталық
органдар туралы ережелерді, олардың құрылымын, олардың орталық аппараты мен
жергілікті ... ... ... ... ... ... ... Тек Үкімет құрамына кірмейтін Инвестициялық комитет қана
жатқызылмайды.Оның мәртебесі Үкіметпен емес, ... заң ... ... ... ... ... инвестицияның
орнының айрықша екендігімен және инвестициялық қаражаттың бір органның
қолына ... ... өз ... ... ... ... орталық атқару органдар ... ... ... не оны ... , не оның бір ... ... ... Үкіметтің
мұндай әрекетіне, атап айтқанда, Бас прокурордың ... ... ... ... ... Үкімет актілеріне сәйкес келмейтіндігі
туралы ұсынысы негіз болып табылады[18].
Үкімет құрамына кірмейтін министрліктерден, ... ... ... ... ... республикалық органдар құрылады. Олар
ведомстволар деп аталады. Үкімет ведомстволардың қызмет саласын, ... ... ... ... ... ... республикалық бюджеттен бөлінетін
қаражаттың ... ... ... ... ... ... ... босатады.
Үкімет жергілікті атқарушы органдармен: аудандық, қалалық және
облыстық әкімшіліктермен белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... табылады, сондықтан жергілікті атқарушы
органдармен қатынас «билік-бағыну» принципі бойынша құрылады. ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару
мәселелері бойынша жүргізіледі, жергілікті атқарушы ... ... пен ... ... ... ... ... атқарушы органдардың қызметін атқару туралы есебін тыңдайды.
Жергілікті атқарушы орган актілерінің қолданылуын толық ... оның ... ... ... ... не кері қайтару, не тоқтата тұру туралы
Президент қарауына ұсыныс түсіреді.
Қазақстан Республикасы Конституциясына ... ... ... ... ... ... Үкімет өкілеттігінің бірі болып табылады
/66-баптың 5 тармақшасы/. Президенттің ... ... ... 1995 ... 18 ... ... заң күші бар Жарлығы
конституциялық ... ... ... ... сәйкес Үкімет келіссөз
жүргізу және үкіметаралық келісімдерге қол қою туралы шешімдер қабылдайды.
Республиканың шет ... , ... және ... ... ... дамытуды қамтамасыз етеді. Сыртқы экономикалық
саясатты дамыту бойынша шаралар ... ... ... ... ... ... ... қаржы ұйымдарымен ынтымақты және өзара іс-
әрекетті жүзеге асырады.
Үкіметтің халықаралық шарттар ... ... ... ... ... ... ... реттеледі. Осы Заңға
сәйкес Республика ... ... ... ... ... ... қарауына жататын мәселелер бойынша ... ... ... ұсынысты Үкіметке Қазақстан Республикасының сыртқы
істер министрлігі енгізеді.Басқа министрліктер, мемлекеттік комитеттер мен
Республиканың өзге де ... ... ... өз ... ... Үкіметіне Республиканың Сыртқы істер министрлігімен бірлескен
немесе соның келісіміне сәйкес Үкімет қарауына жататын ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасының
мемлекетаралық сипаттағы халықаралық ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясына сәйкес
келіссөз жүргізуге және Республиканың халықаралық ... қол ... ... ғана ... бар / ... 11 ... Үкіметі өз қарауына жататын мәселелер бойынша келіссөз
жүргізу және Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына жасасу ... ... ... ... ... комитет
төрағаларының, өзге де орталық атқару органдары басшыларының да ... және ... ... қол қою туралы шешім шығаруға құқығы
бар. ... ... ... шарттар деп аталады. Министрліктер мен
ведомстволар келіссөз ... және ... ... қол қою туралы
шешімдерін Қазақстан Республикасы Үкіметімен келісіп шығаруы тиіс.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарауына жатқызылған халықаралық
шарттарға ... ... ... ... ... ... ... өкілеттіксіз-ақ Қазақстан Республикасының
халықаралық шарттарын ... ... ... ... кейбір халықаралық
шарттар Парламентте ратификациялануы керек. Мысалы ... ... ... ... ... жаңа заң ... ... Қазақстан
Республикасы заңдарында көзделгеннен өзге ереже белгілеуді талап ететін
халықаралық ... ... ... ... халықаралық
сипаттағы халықаралық сипаттағы халықаралық шарттарын ратификациялау туралы
ұсынысты Қазақстан ... ... ... ... ... ұсыныстарды қарайды, егер қажет деп тапса, бұл ... ... ... ... ... ... ... Үкіметтің
өзі ұсынады. Айталық, Сыртқы істер министрлігі Қазақстан ... ... ... жатқызылған мәселелері жөнінде халықаралық
шарттарды ратификациялау жөніндегі ұсыныс ... ... ... ... ... ... комитеттері және өзге де
орталық атқару ... ... ... ... ... ... халықаралық шарттар ратификациялауға Сыртқы істер министрлігімен
бірге немесе ... ... ... ... осы ... ... қажет деп тапса, онда шарттарды ... ... ... ... ... халықаралық
шарттарды тиісті министрліктің, мемлекеттік ... ... өзге ... ... органының ұсынысымен Парламент бекітеді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің көрсетілгеннен басқа ... бар. Ол ... ... Сыртқы істер министрлігінің
ұсынысы бойынша мемлекетаралық,сондай-ақ үкіметаралық сипаттағы халықаралық
шарттарға қосылу туралы ұсыныс енгізеді.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... туралы міндеттеме алады. Қазақстан ... ... ... күшіне енген халықаралық шарттарын
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... тиісті
министрліктерге, мемлекеттік комитеттерге және басқа орталық ... да ... ... ... ... министрліктер және өзге
орталық органдар Қазақстан жағының осындай ... ... ... ... және ... ... қатысушылардың міндеттемелерін
орындауын қадағалауы тиіс.
Қазақстан Республикасының халықаралық ... ... оған ... міндеттемесін бұзған жағдайда Сыртқы істер министрлігі немесе
Республиканың басқа да ... ... ... ... ... ... ... міндеттеріне сәйкес қажетті шаралар қабылдау туралы
ұсыныс береді.
Үкіметке халықаралық шарттардың қолданылуын тоқтату туралы мәселе ... ... ... ... ... ... қатысушылар елеулі түрде бұзған жағдайда, сондай-ақ халықаралық құқық
нормаларында көзделген басқа ... ... ... Қазақстанның
мемлекетаралық сипаттағы халықаралық шарттарының күшін жою туралы, сондай-
ақ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... шарттарының күшін жою туралы ұсыныс енгізілді [5]. Ендігі сәтте,
келесі ... ... ... бір түрі ҚР Сот ... ... ... ... Сот билігі
Сот билігін – сотқа іс жүргізудің азаматтық, қылмыстық және ... өзге де ... ... тек сот қана ... ... ... Республиканың Жоғарғы соты және Республиканың жергілікті ... ... ... ... ... да бір ... арнаулы және
төтенше соттар құруға жол берілмейді.
Судьялар сот ... іске ... ... ... және тек
Конституция мен Заңға ғана бағынады. Сот төрелігін іске асыру ... ... ... да болсын араласуға жол берілмейді және ол заң
бойынша жауапкершілікке әкеп ... ... ... ... ... ... Судьяның қызметі депутаттық мандатпен, оқытушылық, ғылыми немесе
өзге шығармашылық қызметтерді қоспағанда, өзге де ақы төленетін ... ... ... коммерциялық ұйымның басшы
органының немесе байқаушы кеңесінің құрамына сыйыспайды.
Қазақстанның 1995 жылғы 30 ... жаңа ... 3 ... ... біртұтастығын және оның заң шығарушы, атқарушы және
сот билігі тармақтарына бөлінуін, ... ... әрі ... ... ... ... өзара іс-қимыл жасауын бекітіп берді. Сол
сәттен бастап сот билігін нығайту процесі шынайы көрініс таба бастады. Бұл
тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... мен
соттардың материалдық қамтамасыз етілуін арттырудан, сотты сыйламағаны үшін
жауапкершілік белгілеуден, сот ... ... ... ... ... ... ... құқығы мен бостандығын шектеу
қауіпі бар жағдайларда, қылмыстарды ... және ... ... құқық қорғау органдары әрекеттерінің заңдылығы ... ... ... ... ... алуда. Мәселен, тұтқынға
алу және күзетпен ұстау ... ... ... ... деп ... ... асыратын адамдардың мінез-құлқына және
әлеуметтік процестерге ықпал ету ... мен ... ... [22].
Сот билігі Қазақстан Республикасының атынан жүзеге асырылады және
оның мақсат-міндеті азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын, ... ... ... қорғауды, Республика конституциясының, заңдарының , ... ... ... халықаралық шарттарының орындалуын
қамтамасыз ету.Ол осылардың негізінде туындайтын барлық істер мен дауларға
қатысты болады.
Соттар шешімдерінің, үкімдері мен өзге де ... ... ... ... күші ... ... орындамау, сол сияқты сотты
сыйламаудың өзге де ... заң ... ... әкеліп соғады.
Сот билігі сотта іс жүргізудің азаматтық, қылмыстық және ... ... де ... ... жүзеге асырылады. Сот билігінің Қазақстандағы
иелері құқық қорғау органдары ... ... ... айғақтайтын
соттар болып саналады.
Құқық қорғау қызметінің жүйесінде сот төрелігі орталық орын алады.
Оны соттар ... ... ... ... ... және ... ... пен рәсімді сақтай отырып, қылмыстық, азаматтық және
өзге де ... ... мен шешу ... ... ... қызметі деп түсіну
керек.
Сот төрелігі конституциялық ... – сот ... ... ... мәні мен мазмұнын анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... құқық қорғау қызметінің барлық жалпы принциптері жатады.
Бұған қоса, оның тек қана өзіне тән ... бар, ... Сот ... тек сот қана ... ... ... ... табады:
- Соттардың айрықша юрисдикциясына жатқызылған ... ... ... ... ... Сот ... оның ... аясын, сот ісін жүргізуді ... ... заң ... және ... өз ... ... ... Кандай да бір атаумен төтенше немесе арнаулы соттарды құркға жол
берілмейді
- Адамды қылмыс жасағаны үшін ... деп ... тек ... ... бар;
- Қылмыстық жаза тағайындауға тек соттың ғана құқығы бар
- Сот қаулыларын тек жоғары ... сот қана ... ... ... ... ... сот ... жүзеге асыру кезінде тәуелсіз және Конституция мен
заңға ғана ... Сот ... іске ... ... ... ... да ... араласуға жол берілмейді және ол заң ... әкеп ... ... ... ... ... есеп бермейді.
Бұл принциптің мәні сотқа бөгде біреулердің араласуынсыз, қандай да бір
қысымсыз ... өзге де ... ... ықпалсыз өз бетінше жауапты
шешімдер қабылдауға ... ... ... ... ... ұмтылу
болып табылады.
3. Сот төрелігі тараптардың тартысы және тең құқықтылығы негізінде жүзеге
асырылады. Қылмыстық ... ... және ... істі сот ... ... ... және ... органдар мен лауазымды адамдар арқылы
жүзеге асырылады. Мұның азаматтық мүддесінен басқа ... ... және ... да бір ... қолдамайды. Ол әділдік пен
алалықсыз қағиданы сақтай отырып, тараптардың процесуалдық ... және ... ... ... жүзеге асыруларына жағдай
жасайды.Тараптарға (айымтаушы мен қорғаушы, талап иесі мен ... ... ... ... ... ... берілген.Олар дәлелдер
тапсыру, қолдаухат беру, наразылық шағымы, сот үкімін бұзу ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстық істер бойынша да, азаматтық істер бойынша да сот төрелігі
сот актілерін қайта ... ... жол ... Сот ... ... ... тәртібімен немесе жаңадан ашылған айғақтар бойынша
шағым берілуі және ... ... ... ... ... және мемлекеттік емес органдар, лауазымды адамдар
мен азаматтар үшін сот төрелігі актісінің міндетті күші ... ... сот ... ... ... ... ... орындалуға
тиіс.
6. Сот төрелігін жүзеге асыруда судья мынадай ... ... бір ... ... үшін ... де ... қылмыстық немесе әкімшілік
жауапқа тартуға болмайды;
- өзіне заңмен көзделген соттылығын оның ... ... ... ... әркім өз сөзін тындатуға құқылы;
- ешкім өзіне-өзі, ... ... және ... ... ... ... қарсы айғақ беруге міндетті емес;
- қылмыстық заңды ... ... ... жол ... төрелінің кінәсіздік презумпциясы принципін ерекше атап өту керек.
Оның мәні ... ... ... ... ... ... сот ... ол жасалған қылмысқа кінәлі емес деп есептеледі.
Өздерінің құзіретіне және алдарына қойылған ... ... ... ... соттар жиынтығы сот жүйесін құрайды.
Қазақстан Республикасы Конституциясы 75 ... 3 және 4 ... ... ... сот ... мен судьяларының мәртебесі туралы»
2000 жылғы 25 ... ... ... ... ... ... ... сот және жергілікті соттар құрайды.
Жергілікті соттарға жататындар:
1. Облыстық және соған ... ... ... және ... бар ... ... әскерлердің Әскери соты);
2. Аудандық (қалалық) соттар, біріккен күштердің ... ... ... соттары.
Ешқандай орган, лауазымды немесе өзге де адам сот міндетін мойына алуға
хақысы жоқ. Қандай да бір ... ... ... ... құруға жол
бермейді. Республикада соттардың мамандандырылуы және осы мақсатпен:
экономикалық, ... ... және өзге де ... соттардың
құрылуы мүмкін.
Сот жүйесін мынадай тұтастық сипаттайды:
сот төрелігінің конституциялық қағидалары;
заңдарда бекітілген сот ісін ... ... сот ... ... ... ... заңдар қолдануы;
соттарды құрудың тәртіптері;
заңды күшіне енген сот ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет есебінен қаржыландыру.
Сот жүйесін шартты түрде үш буынға бөлуге ... ... ... ... ... ... ... әскери соттары);
2. орта (облыстық соттар, астананың және республикалық маңызы басқалардың
соттары, әскерлердің әскери соттары);
3. жоғары (Қазақстан республикасының ... ... ... ұғымынан айыра қарауды қажет ететін сот инстанциясы ұғымы да
бар. Сот жүйесінің буындары ұйымдық ... ... ... ... ... (бағыныштылық сатылары) шешілетін міндеттердің өзіндік
ерекшелігін, өкілеттілік аумағы мен сипатын, ... сот ісін ... тән ... ... ... мәні ... ... қабылдау
немесе осы шешімнің заңдылығы мен негізділігін тексеру) ... да бір ... ... сот деп ... ... инстанция соты деп қарайтын және сол іс ... ... ... ... ... ... сот ... облыстық немесе Жоғарғы сот
болуы мүмкін.
Екінші инстанция деп, бірінші инстанция соты қабылдаған сот ... мен ... ... ... ... ... ... деп , бірінші инстанция сотының заңды күшіне ... ... және ... аппеляциялық шағымдар ... ... ... ... екінші инстанция сотын айтады.
Бұлардан басқа қадағалау инстациясы бар – ол ... ... ... ... ... сот ... ... немесе
прокурорлық наразылықтар бойынша қадағалау ретінде іс қарайтын сот.
Сот жүйесінде сот төрелігін атқару негізгі салмақ негізгі ... ... ... және әскери соттарға түседі. Олар азаматтық және
қылмыстық істердің көпшілігін, ... ... ... материалдарын
және басқаларын қарайды.
Мәселен, олар заң бойынша жоғары ... ... ... істерді қоспағанда, бірінші инстанция ... ... ... ... ... соттары істерді жеке өзі қарайды[18].
Ауданда, қалада (ауданның бағынысындағы қалаларды ... ... ... ... сотты сот әкімшілігі жөніндегі Комитеттің
Жоғарғы Сот Төрағасымен ... ... ... ... ... құрады және таратады. ... ... және ... бір сот құра ... ... соттарда сот
учаскелер құрылуы мүмкін.
Аудандық (қалалық) сот төрағадан және тұрақты судьялардан ... штат ... ... ... бір ғана судья тиісті болса, ол ... ... ... сот) өкілеттігін де қоса атқарады. Судьялардың
жалпы санын ... ... ... ... ... ... ... ұсынысы бойынша белгілейді. Сот участкесінде судьялардың
жұмысына аға ... ... ... ... ... ... судьяның және сот буыны
басшысының міндеттерін қоса ... ... ... ... ... ... ... оның
міндетін атқару осы сот төрағасының өкімімен осы сот ... ... ... ... ... ету үшін ... сотта кеңсе
құрылады, оның штат санын сот төрағасының келісімі бойынша облыс соттарының
әкімшілігі белгілейді. ... ... ... ... ... сот отырыстарының хатшылары, сот орындаушылары, ... сот ... ... ... ... және оларға теңестірілген астананың және
республикалық ... бар ... ... ... ... Әскери соты орта буын соттары болып есептеледі. Олар, бірінші,
апелляциялық және қадағалау ... ... ... ... ... ... олар ... белгіленген жағдайларда, жаңадан ашылған
жағдаяттар бойынша қылмыстық істерді қарайды.
Бірінші инстанция соты ретінде олар,мәселен, аса ауыр ... ... ... ... ... ... ... баскесерлік, жаппай
тәртіпсіздік туралы қылмыстық ... ... өз ... ... күрделі және маңызды азаматтық істерді қарайды.
Мұнымен қоса, орта буындағы соттар ... ... ... ... ... буын ... ... тәртіппен қылмыстық және азаматтық
істер ... ... мен ... ... ... буын соттары
қараған істерді қарайды.
Бұл соттар қадағалау инстанциясы ретінде заңды ... ... ... заңдылығы мен негізділігін тексереді, жаңа ашылған жағдаяттар
бойынша істерді ... ... ... орта буын ... сот ... ... ... сот практикасын зерттейді, қорытындылайды, өзіне заңмен бірілген
өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Орта буын соттарын сот ... ... ... ... ... ... келісілген ұсынысы бойынша Республика президенті құрады
және таратады.Облыстық соттар судьяларының жалпы санын ... ... буын ... ... сот ... ... және
судьялардан құралады. Қадағалау алқасы ... және ... ... сот ... соттың жалпы отырысы.
Облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі ... мен ... ... ... – алқалар төрағалары, ал қадағалау алқасын сот төрағасы
басқарады. Әрбір алқадағы судьялар саны сот ... ... ... ... ... ... осы ... жалпы отырысында жасырын дауыс беру
арқылы судьяларының ... ... ... ... жыл ... ... ... алқасы шағымдар мен наразылықтар, сондай-ақ жаңа ашылған
мән-жайлар бойынша қадағалау тәртібімен ... ... ... сот ... ... ... ... және соттың жұмысын
ұйымдастырады.
Орта буын соттарының ... ... буын ... ұқсас.
Жоғарғы сот жүйесінің жоғарғы буыны болып табылады.
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты ... ... ... ... ... ... және өзге істер бойынша жоғары
сот органы болып табылады, ... ... іс ... ... ... ... жүзеге асырады және сот практикасының
мәселелері бойынша түсіндірмелер ... сот ... сот ... ... және судьялардан
тұрады.
Жоғарғы соттың органдары:
1. қадағалау алқасы;
2. азаматтық істер жөніндегі алқа;
3. қылмыстық ... ... ... ... ... отырысы.
5. алқа құрамының санын белгілейді және қадағалау алқасының құрамына
судьялар сайлайды;
6. сот практикасын ... және оны ... ... ... ... сот төрелігін іске асыруы ... ... ... ... сот ... ... ... мәселелері бойынша түсіндірмелер
беретін нормативтік қаулылар қабылдайды;
8. жоғарғы сот ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциясының 47-бабының 2 тармағында
көзделген жағдайда қорытынды береді.;
10. Облыстық сот төрағасы мен ... сот ... ... мен ... бос ... кандидатураларды талқылайды және ... ... ... Сот ... ... ... жалпы отырыс хатшысын және
ғылыми –консультациялық кеңестің құрамын бекітеді.
12. Заңда ... ... да ... ... ... ... оған Жоғарғы Сот судьялары жалпы санының кем дегенде
үштен екісі қатысқан жағдайда заңды болып ... ... ... ... ... ... ... мен қылмыстық істер
жөніндегі алқасын - алқа төрағалары, ал ... ... ... Сот тың
Төрағасы басқарады. Әр ... ... саны ... Сот Төрағасының
ұсынысымен соттың жалпы отырысында ... ... ... отырысында жасырын дауыс беру арқылы судьялардың жалпы ... ... жыл ... сайланатын судьяларынан тұрады. Азаматтық
істер жөніндегі алқа және ... ... ... алқа ... ... ... кейін дербес құрамын ... Сот ... ... ... ... ... ғылыми-консультативтік кеңес құрылады.Ол сот
практикасының, Жоғарғы Сот Пленумы ... ... ... ... де құжаттардың практикасын зерттеу мен ... ... ... ... етуге арналған кеңесші орган болып
есептеледі [2].
Жоғарғы Соттың өз аппараты бар, ол ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан республикасында сот билігін жүзеге асырушылар
болып табылады. ... ... ... сот ... ... кең өкілеттіктер берілген.
Судьялардың қызметі билік өкілеттіктерін іске асырумен ... ол ... ... ... ... қойылады. Мәселен,
заң бойынша аудандық (қалалық) сотқа тек мыналар ғана ... бола ... ... ... ... Атына кір келтірмеген, беделді азаматтар;
- 25 жасқа толғандар;
- Заңгерлік жоғары білімі барлар;
- Заңгерлік мамандығы ... ... 2 ... ... ... ... емтиханын ойдағыдай тапсырғандар және әділет біліктілік
алқасының ұсынымын алғандар.
Бұған қоса, мыналар жоғары тұрған ... ... бола ... бойынша кемінде 5 жыл жұмыс өтілі бар, оның екі ... ... ... ... және ... органдарында судья
болып істеген заңгер
Біліктілік емтиханын тапсырған және Жоғары Сот Кеңесінің ... ... ... ... ... , әскери қызметкер болуға тиіс.
Жас мөлшері Конституцияға сәйкес белгіленеді және 60 жастан аспауы
керек. Ерекше ... бұл ... 5 ... аспайтын уақытқа ұзартылуы
мүмкін.
Жоғарғы ... сот ... ... және ... Сот
судьяларын Республика Жоғарғы Сот ... ... ... ... бойынша Сенат сайлайды.
Облыстық және оларға ... ... сот ... және осы ... ... ... Сот ... кепілдемесі
бойынша Президент тағайындайды. Сот учаскелерінің төрағаларын, ... және ... ... ... Президент тағайындайды.
Заң судьялар үшін белгілі шектеулер белгілейді. Мәселен, мыналарға
құқығы ... ... ... ... ... өзге де ... қызметтерді есептемегенде,
басқа ақылы қызмет атқаруға;
- кәсіпкерлік қызметті жүзеге ... ... ... ... органының немесе бақылау кеңесінің
құрамына енуге;
- партия, кәсіптік одақтар мүшесі болуға;
- кандай да бір саяси партияны ... ... оған ... ... ... ... ... оны қызметтен босатуды және
тәртіптік жауапқа тартуды заң толық ... ... ... ... ... ... ... және өзінше түсіндіруге жол
бермеу мақсатында, бұл үшін ... ... ... ... ... ... рәсімдеудегі мұндай көзқарас судьялардың
тәуелсіздік кепілдігін ... ... ... республикасының сот жүйесі мен судьяларының
мәртебесі туралы» заңының 33 ... ... мына ... ... ... тұрады:
1. Қылмыс жасаған жерінде қолға түскен немесе ауыр ... ... ... жауапқа тартылған жағдайда, судьяны күзетпен ұстауға немесе оны
қылмыстық жауапқа тартуға немесе тұтқынға алуға келісім берілгенде;
2. Судья соттың ... ... ... ... мәжбүрлеу шараларына
ұйғарылған немесе әрекет қабілеттілігі шектеулі болып ... ... сот ... ... ... ... деп ... Судья депутаттыққа кандидат болып тіркелгенде.
Судья қызметінен босатылады:
1. Өз қалауы бойынша;
2. Денсаулығына ... Осы ... ... ... ... ... ... өз қызметінде есеп бермейді және бақылауға алынбайды, ... ... ... олар ... ... ... ... Президентінің 1997 жылғы 12 қарашадағы
Жарлығымен ... ... ... ... ... ... және соларға теңестірілген тәртіптік алқалар ... ... ... ... ... Сотының тәртіптік алқасы ,
облыстық және соларға теңестірілген ... ... ... ... ... істерді қарайтын органдар болып табылады
және оларға тәртіптік жаза белгілеуге құқылы. ... ... ... ... сот ... ... ... принципін
ұстанады.
Жоғарғы Соттың тәртіптік алқасының құрамы Жоғарғы Сот ... екі жыл ... ... ... жасырын даусын беру
тәртібімен сайланады. Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының ... ... сот ... ... ... облыстық және соларға
теңестірілген ... ... ... туралы шағымдарға қатысты
тәртіптік мәселелерді қарайды.
Облыстық және соларға теңестірілген тәртіптік алқалар облыстық ... ... ... ... ... ... (қалалық)
және соларға теңестірілген соттардың ... мен ... ... аға ... ... ... ... қарайды. Заң
талаптарын өрескел бұзған судьялардың әрекеттері туралы халықтың шағымдары
Жоғарғы Соттың Төрағасына немесе Жоғарғы Соттың тәртіптік ... ... ... ... ... ... түрде өзіне қатысты
іс қозғалған судьяның қатысуымен өткізілуі керек.
Тәртіптік істі қарау басталғанға дейін қосымша тексеру жүргізу ... ... алқа ... құжаттар мен материалдарды, оның ішінде
лауазымды адамның пікірінше, ... істі ... ... ... ... ... ... талаптары бұзылды деп саналған сот істерін талап етуге
құқылы.
Судья мынадай жағдайдарда тәртіптік жауапкершілікке тартылуы мүмкін:
1. сот істерін қараған кезде заңдылықты ... ... ... ... кір ... ... ... үшін:
3.істі қараудың заңда белгіленген процессуалдық мерзімін өрескел
сақтамағаны үшін:
4. еңбек ... ... ... қоса, соттардың сот алқаларының төрағалары және ... ... ... ... басшылық жасауға байланысты қызмет
орнының міндеттерін лайықты орындамағаны үшін тәртіптік ... ... ... ... іс «ҚР – ның сот ... мен ... ... 2 тарауында қарастырылған негіздер бойынша ғана қозғалуы
мүмкін.
Тәртіптік істі «ҚР-ның » сот жүйесі мен ... ... 2 ... ... осыған құқығы бар лауазымды адамдар қозғайды.
Судьяға қатысты тәртіптік іс , қызметтік ... ... ... орынды себеппен жұмыста болмаған уақытын қоспағанда, тәртіпсіздік
күннен бастап бір айдан кешіктірілмей, қозғалуға тиіс.
Тәртіптік істі қоғауға ... адам іске ... бар ... мен
деректерге байланысты алдын-ала қызметтік тексеру жүргізеді және өзіне
қатысты тәртіптік іс ... ... ... ... түсіндірме талап
етеді. Судьяның түсіндірме беруден бас тартуы тәртіптік істі ... бола ... ... іс ... туралы жарғы Соттың Төрағасы мен облыстық және
соған теңестірілген ... ... ... ... ... алқа тәртіптік іс бойынша мына шешімдердің бірін шығарады ... жаза ... ... тәртіптік іс жүргізуді тоқтату туралы;
-тәртіптік іс жүргізу материалдарын, ... ... ... іс
байқалған жағдайда, оны жұмыстан босату мәселесін қоя отырып, істі қозғаған
лауазымды адамдарға жолдау туралы;
- қылмыстық іс ... ... ... шешу үшін Бас ... ... ... іс ... судья , сондай-ақ тәртіптік істі қозғап
отырған адам он күн ішінде Жоғарғы Соттың ... ... ... және
соған теңестірілген алқаның шешімі туралы шағым беруі мүмкін.
Облыстық және соған теңестірілген тәртіптік алқаның ... ... ... ... ... өткізіп алған жағдайда, Жоғарғы Соттың
тәртіптік алқасы оны өзіне қатысты іс қозғалған ... ... ... келтіруі мүмкін.
Тәртіптік жауапкершілікке тартылған судьяның немесе тәртіптік істі
қозғап отырған адамның шағымы бойынша тәртіптік іс қарайтын ... ... ... ... ... тартылған судьяны шақыруы
мүмкін. Жоғарғы соттың Тәртіптік алқасы, егер ... деп ... ... ... қалдыруы мүмкін, сондай-ақ шешімді өзгертуі және тәртіптік
істі тоқтатуы ... ... істі ... қарау үшін сол тәртіптік алқаның
өзіне қайтаруы мүмкін.
Республиканың жоғарғы Сот Кеңесі сот жүйесінің ... ... ... орган болып табылады. Ол Президент ... ... ... ... Оның ... ... ... үш тармағы да кіреді:
Конституциялық Кеңестің Төрағасы; Бас Прокурор, Әділет ... екі ... ... ... Пленумында сайланған алты судья (екеуі
Жоғарғы Соттан, екеуі –облыстық соттан, ... ... ... ... тағайындаған екі мүше.
Жоғарғы Сот Кеңесі мыналарға өкілетті:
1. Жоғарғы соттың, облыстық және соған ... ... ... ... ... ... ... Осы судьяларды қызметтен босату туралы ұсыным жасауға;
3. Әділет Біліктілік алқасының шешімдеріне жасалған шағымдарды қарауға;
4. Судьялардың тәуелсіздігін және қол ... ... ... ... ... ... ... мекеме бола тұра, сот
жүйесінің құрамына кірмейді.Оның құрамында – ... ... ... екі ... алты ... Бас ... ... нотариустар заңгерлер қауымдастықтарының өкілдері.
Әділет біліктілік алқасы судьяларға кандидаттарды ұсынады.Әділет министріне
судьяларға және ... ... ... ... ... ұсынады,
сондай-ақ оларды қызметтен босатуды және өзге де ... ... Оның ... 10 күн ... ... Сот Кеңесіне шағым берілуі
мүмкін [3].
3 ҚР ... ... ... ... ... ... органдар қызметіндегі қағидалардың маңызы
Президент Қазақстан қоғамын үйлестіруші және ... ... ... ... ... ... тармағының келісіп жұмыс істеуін
қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасы Конституциясы жариялаған мемлекет қызметінің
принциптері: ... ... және ... ... ... ... орай экономикалық даму, қазақстандық патриотизм, мемлекет
өмірінің мейлінше маңызды ... ... ... шешу
қазақстандық қайнар көзі қызметін ... және оның ... ... ... ... ... ол
принциптер әр мемлекеттік органның ерекшеліктері ескеріле отырып, тиісті
нормативтік ... ... ... ... ... - тәртіптің нақты ережелерін бойына жинақтамаған,
бірақ мемлекеттің, оның ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың белгілі бір
бағыттарын қарастыратын құқықтық нормативтік ... ...... ... ... құрылысты, оның қызметін ұйымдастыру бағытын ... ... ... ... ... ... ... азаматтар
үшін айрықша маңызы зор. ... ... ... болса,
конституциялық құрылыс та сондай ... ... ... ... келгенде, Конституция қабылданар
кезеңде қалыптасқан экономикалық, саяси, әлеуметтік, этникалық факторлармен
және мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... әлем таныған халықаралық құқық нормаларын да
назардан тыс қалдыруға болмайды. Республика Конституциясында ... ... ... мен ... ... ... ... Конституциясы нормаларын талдау көрсеткендей,
конституциялық қағидаларды ... ... ... екі топқа: 1)
Конституцияда айқындалған; 2) ... ... ... ... рәсімделген топтарға бөлінеді. Айтылғандарға республика
қызметіне негіз болатындай ... ... 2 ... ... ... ... ... татулық пен саяси тұрақтылық;
бүкіл ... ... ... экономикалық даму; қазақстандық
патриотизм; мемлекет өмірінің аса маңызды ... ... оның ... ... ... ... ... дауыс
беру арқылы шешу), мемлекеттік билікті заң ... ... және ... бөлу қағидасы (77-баптың 3 тармағы) [9].
Бұл қағидалардың нақ Қазақстан ... ... ... бар ма? Бұл ... осы ... қолданылу аясы
белгілі бір деңгейде түсінік береді. Республика қызметі негіз ... ... ... оның ... ... тұтастай алғанда қоғамға,
азаматтардың бірлестіктеріне ықпал етуі тиіс. ... ... ... ... өз ... нақ осы қағидаларды негіз етіп алулары
керек. Аталған қағидалардың ... ... және ... үшін ... бар. Сондықтан олардың Конституцияда ... ... рөлі ... ... игі ... ете ... ... Республикасының қызметіне негіз боларлық
қағидаларды орнықтырады. Қағидаларды ... ... ... ... тіркесте нені білдіретінін анықтап алу керек.
Конституцияның ... ... ... мемлекеттің де,
қоғамның да ең негізгі заңы болып ... ... ... ... мен мәні де олардың қоғам өмірінің аса ... ... ... реттеуге арналғандығын көрсетеді. Нақ осы себептерге орай
«Қазақстан Республикасы» ... ... ... оның ... ... оның институттары ұғымын да білдіреді. ... ... ... ... ... ... ... конституциялық
ереже Қазақстан мемлекетіне, оның ... және ... ... ... ... арналады. Қолданыстағы осы ережені тану
жоғары мемлекеттік билік органдарының нормативтік құқықтық ... ол ... ... ... айтылады.
3.2 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік органдарды ұйымдастыру мен
қызметіндегі конституциялық қағидалар
Қоғамдық келісім қағидасы бірінші орында ... ... ... қажеттігі мынада, әр түрлі объективтік және ... ... ... әр ... ... топтарға, таптарға,
ұлттарға, тектерге, конфессияларға және басқаларына бөлінеді. Мұндай бөліну
әр түрлі әлеуметтік топтардың ... ... ... әр түрлі
дүниетанымдары, көзқарастары, идеялары, сенімдері барлығын ... ... ... қайшылығына, текетіреске, өзара күрес себептеріне
түрткі болмауы тиіс. Басқа ... ... ... ... ... төзбеушілік тек көзқарас қайшылығын ғана емес, сондай- ақ
ушығушылықты, текетіресті, ашық ... ... ... ... ... ... қаға ... бүкіл қоғам үшін де қауіпті, оның қалыпты
жұмысына, әр адамның ... өмір ... ... ... ... ... келісімнің маңызы айрықша. Оған қоғамның,
оның органдарының перманенттік қызметі арқылы қол ... ... ... қоғамдық келісімді бұзуға бағытталған
әрекеттерге жол бермеуді талап ... ... ... ... ережелері тек өз жақтастарының идеяларын, көзқарастарын
насихаттайтындай, бір ... ... ... ... азаматтарына қарсы
қоятындай мазмұнда болмауы тиіс. Жарғыларына мұндай ережелер енгізілген
қоғамдық-саяси бірлестіктер ... ... ... ... ... ... акциялар өткізсе, онда тиісті құқық ... ... ... ... жолы ... ... ... сенім бостандығы және
діни бірлестіктер туралы» Қазақстан ... 1992 ... ... ҚР ... ... ... заң талаптарын және құқық
тәртібін сақтауға міндетті. Мемлекет дін ұстанатын және оны ... ... ... әр ... діни ... арасында өзара
тиімділік пен құрмет қатынастарын орнықтыруға жәрдемдеседі» деп жазылған.
Мұндай қағидалар «Саяси партиялар туралы», ... ... ... ... заңдарына да енгізілген.
Қоғамдық келісімді қолдау – мемлекеттің, оның органдарының ғана емес,
сондай-ақ ... ... ... қоғамның да міндеті. Бұл
орайда Қазақстан Республикасында жағдай ... ... ... ... мен ұйымдарының сан мыңдаған ұсыныс-
тілектерін ескере отырып, жалпы ... ... , ... ... нығайту мақсатында Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.
Назарбаев «1997 ... ... ... ... және ... ... еске алу жылы деп ... туралы» Жарлық шығарды. Жалпы ұлттық
келісім жылын өткізуде саяси партиялар, ұлттық мәдени орталықтар, қоғамдық
және діни ... ... рөл ... Олар ... келісімді,
қоғамдық – саяси тұрақтылықты нығайту бағытында бірлескен акциялар өткізуді
көздейтін өзара ... қол ... ... негіз болатын маңызды қағидалардың бірі - елде
саяси тұрақтылықты орнату. Қоғамдық келісім сияқты, саяси ... ... ... олардың институттарының үздіксіз, ... ... ... ... асырылады. Саяси тұрақтылық қоғамда
саяси, ... ... және ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы қоғамның
барлық мүшелерін біріктіре алатын және саяси ... үшін ... ... ... –құқықтық мұраттарды, әлеуметтік-мәдени құндылықтарды
қалыптастырады. Алайда, мұндай ... ... ... жеке ... ете ... ... даму – идиллиялық емес, стихиялық процесс.
Саяси жанжалды тудыратын ... аз емес ... ... әлеуметтік факторлар жетекші орын алады. Ол –
топтардың, ... ... ... ... ... ... ... қалып бастауларын жанжалдасушы тараптардың
қажетін, мүддесін қанағаттандыра алатындай ... ... ... ... жолымен жоюға болады.
Адамдардың әртүрлі әлеуметтік топтарының саяси мұраттарындағы
алшақтық – саяси жанжалдың тағы бір ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылым жолдары туралы әр түрлі
пікірлердің қақтығысуы нәтижесінде туады. ... ... ... ... ... мемлекеттіліктің ұлттық сипатына көбірек
аударып, саяси ... ... ... ... ... ... реформалар жүргізудегі, мемлекетті қайта құруда шексіз, ... ... ... да саяси жанжалдың тууына себеп болды.
Саяси жанжалды тудыратын себептердің енді бірі – ... ... ... ... тарихи және көкейкесті мәселелерін
бағалаудағы ... ... ... ... бірі – ... ... мәселесі бойынша ұзаққа созылған айтыс және ... және тіл ... жаңа заң ... ... тудырған себептерді
жойды. Алайда, оны тек ... ... ... білікті
ұйымдастырушылық және құқық қолданушылық қызметі ғана толық жоя алады.
Қазақстанда құрылған және ... ... ... ... ... ... іске игі ... тигізуде [4].
Қазақстан Республикасының қызметі экономикалық дамуға бағытталуы тиіс
Экономиканың қоғамның гүлденуіндегі шешуші ... орай бұл ... ... ... Осы ... орнықтыра отырып, Конституция,
біріншіден, мемлекеттің, қоғамның экономикасын дамытуда алатын орны мен
жауапкершілігін атап ... ... ... ... ... ... ... бей-берекет толқынында қалдыра алмайды.
Мемлекеттің және ... ... ... қатал, байыпты да
батыл реттеушілік қызметінсіз, сондай-ақ экономиканың ... ... ... ... ... ... дамыту
мүмкін емес. Екіншіден, Конституция экономикалық қатынастарды ... ... ... азаматтық қоғамның өзінің де алатын орнын
мойындайды. Бұл ... ... екі ... : ... ... ... ... экономикасының негізі ретінде мойындау ... ... ... жеке ... оның ... ... жеке ... ғана көздеп қоймай, сонымен бірге ... ... да ... ... ... Бұл игі ниет ... конституциялық талап.
Жұмысқа қабілетті әр адам ... жеке басы үшін ғана ... ... ... үшін де ... екендігін сезінуі қажет.
Конституция қазақстандық партиотизм қағидасы негізгі принциптердің
бірі ретінде есептейді. ... ... ... өз ... ... мен ... білдіретін, оның өмірдің барлық
салаларында – ... ... ... ... ... ... ... қорғаныс қабілетінің артуына, халықаралық аренада беделінің
нығаюына ықпал ... ... ... мен ... Қазақстандық патриотизм
- ол Қазақстанда сандаған жылдардан бері тұратын әр ұлттың ... ... ... бұл ... ... өткеніне құрметпен қарау, жаңа
мемлекет ... ... ... ... ... ... партиотизм ұлттық тарихқа, ұлттық әдет, дәстүрлерге селқос
қарайтын ... ... ... ... жалған патриотизмге, өз ұлтын ... оны ... ... ... ... төзбейді. Өйткені
аталған принцип барлық ұлттардың және әлеуметтік топтардың ... ... ... келісімпаздылықпен сыйыспайды. Ұлтшылдықты,
ұлттық өктемшілдікті, келісімпаздықты насихаттайтын күштер тарихи дамуға,
мемлекеттегі барлық ... ... және ... әлеуметтік топтардың
бірлесе қалыптасуы мен өркендеуіне ... ... ... ... ... ... негізгі принциптерінің бірі ретінде
бекітілетіндіктен мемлекеттік органдар, ... ... ... мен ... оны ... алулары тиіс.
Мемлекет өміріндегі мейлінше маңызды мәселелерді демократиялық ...... ... ... ... ... Конституция
мемлекет өмірі мәселелерін демократиялық жолмен шешудің бірқатар әдістерін
қарастырған. Ол – ... ... ... ... ... өзінің республикалық референдум арқылы шешуі. Қазақстан ... 1995 ... 2 ... ... ... туралы»
Жарлығында бүкілхалықтық дауыс беруге ... ... ... тізімі
келтірілген. Бұл мәселелер ... ... ... оларға өзгерістер мен ... ... ... Референдумға мемлекет өміріндегі шешілуге тиісті басқа да
маңызды ... ... ... ... ... ерікті түрде қатысу және азаматтардың өз қалауын еркін айту;
2) жабық сайлау кезінде ... ... ... ортақ, тең және
тікелей қатысу құқы; 3) жириялылық принциптеріне негізделеді.
Парламенттің қызметі демократиялық әдістер негізінде жүзеге асырылады.
Оның палаталарының құзыретіне ... ... ... ... ... ... талқылау, дауыс беру жолымен шешіледі. Конституция мемлекет
өміріндегі маңызды мәселелерді шешудің ... ... да ... ... ... ... ... органдар өз қызметтерінде
демократиялық әдістерді кең қолданады.
Билік бөлу қағиданың маңызды болу ... ол ... оның ... ... ... бұл ... ... қатарлы демократиялық мемлекеттердің тарихи тәжірибесін
ескеруді, құқықтық мемлекет құруға бағыт ұстауды білдіреді.
Билік бөлу ... ... ... ... бірі ... ... органдарының жүйесі мен құзыретін, олардың өзара
өкілеттік шегін ... ... ... ... ... ... ... республикада мемлекеттік билік біртұтас,
оның заң шығарушылық, атқарушылық және сот билігі тармақтарына бөліну және
тепе-теңдік жүйесін ... ... ... ... ... ... ... мен заңдардың негізінде жүзеге асырылатындығы атап
көрсетілген. Бұл ... әр ... өз ... бар ... және ... ... болмайтындығын білдіреді. Сонымен ... ол ... ... монополиясыздандыруды да білдіреді. Билікті бөлу,
олардың бірде біреуі өзгелерінің өкілеттігін ... ... ... және ... өзара түсіністікпен, өзара ынтымақпен қызмет
істеуі тиіс болған жағдайда Конституцияға сәйкес оның үш ... ... де ... ... ... жоғарғы сатысында билік
бөлу қағидасын билік тармақтары арасында іс жүргізуді ... ... ... ... ... ... тән сипат,
онда іс жүргізудің түпкі бөлігі Парламентке бекітілген. Басқаша ... оның ...... және ... – өз ... тек
Конституцияда көрсетілген өкілеттік ... ғана ... ... ... ... ... ... оған олардың кейбіреуі
ғана берілген. Оның Президенттің заңдары мен ... ... ... да ... ... көрсетілген. Парламент өкілеттігінің
жабық тізімінің конституциялық тұрғыда бекітілуін немен түсіндіруге болады?
1) ол жоғары өкілетті органның кеңестік конституциялармен және ... ... ... ... 1993 жылғы Конституциясымен бекітілген
бүкіл ... ... ... бас ... ... 2) ... егемен
Қазақстанның ерекшеліктерін ескере отырып, биліктің бөліну ... ... ... туып ... 3) ... әр ... саяси күштер
әлеуметтік топтар ықпал ететін жоғары өкілетті орган болып табылады. Ал
бұл ... ... ... ... ... ... тудыруға мүмкіндік жасау мүмкін. ... ... ... көз ... оның ... заң ... ... көрсетеді. Депутаттардың сөздерінен айқын
саясаттандырылған сарын байқалмайды. Олардың кейбір мұндай пікірлері ... Бұл ... ма, ... ба, оны ... ... Кейбіреулер мұндай
жағдай Парламент өкілеттігінің шектелгендігінен деп түсіндіруге тырысады.
Алайда, бұл ... ... ... ... ... ... билік бөлу принцінен
тыс қалған сияқты көрінеді. Конституция нормаларын ... ... ... ... ... ... деп ... негіз қалайды.
Біріншіден, Президент ... ... ... ... тармағына қосылуы
мүмкін емес; екіншіден, оның биліктің барлық үш тармағының қызметіне бірдей
араласуына мүмкіндік беретіндей құқы бар; ... оның ... ... ... тармақтарының үйлесімді қызметін және билік
органдарының халық ... ... ... ете ... конституциялық құрылысының қаз тұруының қазіргі өзіндік
ерекше ... ... бөлу ... ... жүзеге асырудың маңызы
айрықша. Ол биліктің бір ... ... бір ... ... ... бедел үстемдігін болдырмауға арналған. Тепе-теңдік жүйесі ... ... ... ... ... ... ... барынша
арылуды көздейді. Бұл қағиданы жүзеге асыру үшін мемлекеттің барлық
құрылымдарының ... ... және ... ету, мемлекеттік басқару тетігі
жұмысының тиімділігін күшейту қажет.
Әрине, билік бөлу қағидасын барлық билік ... ... ... ... болады. Судьялардың жұмыс қағидалардың арнайы
атау ол билік тармақтарының бірі ... үшін ғана ... ... ... ... құқын, бостандығын және заңды мүдделерін
қорғауда айрықша ... ие ... де ... ... ... онда ... бірақ қағида ретінде
бейнеленбеген құқықтық идеялардың ерекше тобын даралауға ... ... жоқ, ... да ... зор. ... атап ... оларды
екінші кезекке қоюдың жөні бола қояр ма ... ... ... ... осы ... өзі ... куә емес ... Қазақстан Республикасы Конституциясының ... ... ... ... ... ... Ресей
Федерациясы Конституциясындағы сияқты (4-баптың 2- тармағы) ... ... ... ... ... Конституцияның
үстемдік қағидасы әр қылы әсер етеді. Ең ... ол ... ... ... ... мемлекет құруға ұмтылудан
көрінеді. Конституцияның үстемдігін тану мемлекеттің Конституцияға, заңға
бағыну идеясын ... ... ... ... «өзін құқықтық мемлекет ретінде бекітеді» деп жазылған. Мұндай
жинақы ұғым ... ... әлі де ... ... ... соған ұмтылатындығын , солай ... ... ... ... ... Ал бұған Конституцияның ... ... ... қол ... ... ... ... оның басқа да ... ... ... ... қоғамдық бірлестіктердің,
лауазымды адамдардың және азаматтардың қоғам өмірінің барлық салаларындағы
қызметі сәйкестендірілуі тиістігін ... ... ... үстемділігі қағидасында мемлекеттік құрылымның біртұтас
нысандары бейнеленеді. Біртұтас Қазақстан мемлекеті ... ... ... ... ... ... ... оның бөлінбейтіндігі туралы қағида ... ... нақ осы ... ... негізделген. Сондықтан
тұрғындардың жекелеген топтарының, жеке тұлғалардың ... ... ... ету ... ... ... ... қағидасының бұзу қағидасы ... ... ... ... жоғары заңдық күші және нормаларының тікелей
қолданылу қағиданың мазмұны оның үстемдігі ... ... ... Республикасы Конституциясының жоғары ... ... ... ... ... және ... да ... Қазақстан Конституциясына қайшы келмеуін, жоғарыдан ... ... ... ... ... ... ... органдары, сондай-ақ азаматтар, олардың бірлестіктері Конституцияны
сақтауға ... ... ... негізінен құқық ұғымын білдіреді. Ол қандай заңдардың
қабылдануы мүмкін екендігін көрсетеді. Ол ... ... ... ... ... ... шығармашылық өкілеттігін
белгілейді. Мемлекеттік органдардың құрылу ... ... ... ... ... ... ... жасайды. Азаматтар
конституцияға сүйеніп, өздерінің құқықтары мен бостандықтарын қорғай ... ... ... әр ... ... әр ... ... мүмкін. Бірінші шарт – ол Конституцияны білу. Бұл орайда
жұмыс әлі басталған жоқ деуге болады. Қазақстан ... ... ... ... Конституцияны кең таныстыру туралы Өкімі ... ... ... көтеруге жасалған алғашқы қадам.
Конституцияда тура айтылмағанмен, конституциялық заңдылық қағидасы
оның алтын арқауы іспеттес. Конституциялық ... ... ... ... ... жоқ. ... ... – ол барлық мемлекеттік
органдардың, ... ... ... және олардың
бірлестіктерінің Қазақстан аумағында конституциялық ... ... ... ... біркелкі қолдану. Конституциялық заңдылық
идеясы Конституцияның барлық тарауларының арқауы ... ... ... ... ұйымдастыру тәсілдері, өкілеттіктері, ... ... ... ... ... құқықтары мен
бостандықтары туралы айтылатын жерлерде ол мейлінше ... ... ... өз ... шеңберінде қызмет жүргізуі тиіс. Бұл
Үкіметке де қатысты. Мұндай принцип тек ... ... ... ғана ... ... ... ... заңдылықтың
жүзеге асырылуын қамтамасыз ететін құралдар мен ... ... ... Президент өзінің тыйым салу құқығын пайдаланып,
Конституцияға қайшы келетін заңды Парламентке кері ... ... ... ... ... Конституциясына сәйкестігін Президент қол
қойғанға дейін ... ... ... Бұл ... проблема бар
сияқты. Не Конституцияда, не ... ... ... ... заң күші бар ... ... Кеңесте қаралуы
тиіс. Алайда, бұл проблемаға шынайы ... ... ... ... ... ... 2-ші ... сөзбе-сөз қабылдасақ,
онда конституциялық норманың бұзылғанын байқаймыз. Конституциялық ... ... ... бірнеше заң қабылдады, оған Президент қол
қойды. Екіншіден, құрамында жеті мүшесі бар Конституциялық Кеңес заңның қай-
қайсысынан болсын ... ... ... алмайды. Үшіншіден, Сенат
қабылдаған жобазаңға айналады және он күннің ... ... ... ... Президент Парламент Сенаты ұсынған заңға бір айдың
ішінде қол ... ... ... ... қарауына, шын мәнінде, бар
болғаны отыз күн берілген. Заңның конституциялық туралы мәселені ... ... ... бір айға ... мерзім белгіленеді. Айтылғандарға
орай, Парламент қабылдаған барлық заңдарды Президент қол ... ... ... ... күші ... ... ... жасаған жөн.
Тиісінше, Президент қол қойғанға дейін Конституциялық Кеңестің заңдардың
Конституцияға сәйкестігін дау туған жағдайда қарайтындығын ... ... ... тағы бір ... туындайды. Егер Парламент Президентінің
жеті күннің ішінде заңға қол қоюы ... Ал егер ... ... заң қабылдаған болып шықса, Президент не істей алады? Президенттің
конституциялық заң күші бар Президент туралы Жарлығында оның ... ... ... Онда ... ... ... туралы
мәселе жөнінде Конституциялық Кеңеске жүгінуге Президенттің құқы ... ... ... келмейтін заңға қол қою тиіс. Бұл ақылға
сыймайтын жайт. Президент ... ... , егер ... ... рет ... заңға Конституцияға сәйкес келмейтін қағидалар бар
деп есептесе, оның конституциялық Кеңеске жүгіну құқы ... ... ... әрі, ... Кеңес Конституцияны қорғайды, бекітілгенше
халықаралық келісім-шарттарды, сондай-ақ соттардың нормативтік ... ... ... ... қарайды. Соңғы жағдайда
әңгіме азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... ... ... ... қағидасы де жатады.
Әңгіме – атқарушы ... ... ... мен ... ... жергілікті атқарушы органдар Республиканың атқарушы органдарының
біртұтас жүйесіне кіреді. Атқарушы биліктің жалпымемлекеттік ... ... даму ... мен тұтыну қажетіне сай жүргізуін қамтамасыз
етеді. Централизм Президенттің ... ... ... көрінеді.
Әлеуметтік, ұлттық, нәсілдік, діни, басқа да ... ... оның ... тең құқылығын нығайтуға, аталған
себептер бойынша кемсітуге жол бермеуге бағытталған норма шығармашылық
қызметінің ... ... ... ... ... қорғаушылық
қызметінің де қоғамдық келісімді нығайтуға қосар үлесі зор [ 5].
ҚОРЫТЫНДЫ
Мемлекет ... ... ... ... ... жүргізу қажеттігі
туындайды. Осыған байланысты қоғамда басқару, билік ... ... ... ... ... ... ... айқындалып, салаларға бөлінеді, кәсіби дәрежелерге көтеріледі.
Мемлекет билікті ұйымдастыру, халықты басқару үлкен өнер. Осыған ... ... ... ... (аппараты) қалыптасады. Тетіктердің
көлемі, құрылымы, таптық сипаттары, атқаратын қызметтері мемлекеттің тарихи
типтеріне байланысты болып ұйымдастырылады.
Мемлекеттің ... ...... жүргізу мемлекеттің
міндеттерін, функцияларын іс жүзіне асыру үшін ... ... ... ... ... ... бөлігін мемлекеттік органдар құрайды. Мемлекеттік
органдар дегеніміз мемлекеттік механизмінің құрамдас бөлігі ... ... ... ... жүргізу мақсатында құрылған жүйе.
Мемлекеттік органдардың өзіне тән ерекшеліктері болады:
1. Мемлекет органдары өмір ... ... ... ... ... ... үшін құрылады.
2. Мемлекеттің басқа органдармен тығыз байланыста қызметін іс жүзіне
асырады.
3. Билік ... ... күш ... ... ... ... ... – мемлекеттің функцияларын, саясатын іске асыратын
мекеме.
5. Мемлекеттік орган арнайы дайындықтан өткен, қолдарында билік ... бар ... ... ... Құрылған органдар заңдылық негізінде қызмет атқарады.
7. Мемлекеттік органдар материалдық база және ... ... ... ... 2030» Жолдауында мемлекеттік ... және оның ... ... жеті ... ... Неғұрлым маңызды бірнеше функцияларды ғана орындауға, жұмылған ықшам
және кәсіпқой Үкімет.
2. Стратегиялар негізіндегі іс-қимыл ... ... ... Нақтылы жолға қойылған ведомствоаралық үйлестіру.
4. Министрлердің өкілеттіктері мен жауапкершіліктерін, олардың есептілігін
және олардың қызметіне стратегиялық ... ... ... ... ... аймақтарға және мемлекеттен жекеше
секторға қарай орталыққа тәуелділікті жою.
6. ... ... ... батыл да ымырасыз күрес.
7. Кадрларды жолдау, даярлау және жоғарлату жүйелерін жақсарту.
Мемлекеттік органдардың ... тән ... бар. ... арқылы
мемлекеттік органдардың ... ... мәні ... ... ... ... ... органдардың мынандай қағидалары бар:
1. Демократизм. Бұқара халықтың билік жүргізуге тартылуы және олардың
мемлекеттік органдарды ... ... ... Қазақстан Республикасының
Конституциясының 3-бабында «Мемлекеттік ... ... ... ... ... тікелей республикалық референдум және еркін сайлау
арқылы жүзеге асырады, сондай-ақ өз ... ... ... ... ... - деп атап көрсетілген. Мемлекеттік органдар халықтың
мүдделеріне сай, ... ... ... Халық мемлекеттік
органдардың қызметтері мен атқаратын ... ... және ... тетіктері арқылы бақылай алады.
2. Ұлттардың тең құқылығы. Мемлекеттік органдарды қалыптастыруды және
олардың құрамында барлық халықтардың ... ... тең ... ие ... бұл қағида қандай шектеусіз, адамның кәсіби қабілетіне қарай
жүзеге асырылуда. Қазақстан ... ... 14 ... ... ... мынадай мағынада өзінің шешімін тапты «Тегіне, әлеуметтік,
лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына нәсіліне, ұлтына, ... ... ... ... ... байланысты, немесе кез-
келген өзге жағдаяттар бойынша ... ... ... ... сонымен
қатар ұлттар теңдігіне қол сұғушылар қылмыстық жауапқа ... тең ... ... қамтамасыз ететіндігінің айқын
көрінісі.
3. Адам және азамат құқықтарының тиімді ... ... ... ... ... ... ... Республикасы халықаралық
құқықтық негізгі қағидаларын мойындай отырып, адам құқын қорғауды ең ... ... ... және конституцияда мемлекеттеріміздің «ең
қымбат қазынасы – адам және адамның ... ... мен ... деп
жариялануы соның нақтылы айғағы ретінде қабылданады. Кеңес дәуірі кезінде
адам құқы аяққа тапталды. Адам ... тең ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда ... ... ... ұстау, қамау, сот үкімсіз репрессияларға жол беру,
адам және азамат ... ... - ... мемлекеттік органдардың негізгі
саясаты ... ... ... ... адам құқын аяққа
таптап, сотсыз, тергеусіз қырып-жоюға бағытталған саясаты ... К. ... деп ... ... ... ... ... және тек қана тартып
алып қоймайды, сонымен қатар оларды өлтіріп ... ... ... ... ... мен өлім ... ... террорлаған және қашуда...
Мүмкін әлдекім мұны істеп ... ... ... ... ... зорлық
жасауы деп қарсылық білдіруі мүмкін. Бірақ, партия ... ... ... жағдайдың жақсаруына ешқандай шара ... ... ... ... мен ... ... ... қорлықты көрген олар бізге қандай достық ... ... Біз ... ... ұлтшыл жасап отырмыз».
Кеңес мемлекеті органдарының озбырлық, зорлық-зомбылық, күш қолдану
саясаты коммунистік идеологияны жаппай мойындату үшін ... ... ... ... көсемдерінің бірі Ф.Э. Дзержинский: «Әрбір зиялыға
іс болу керек», - деп жазды. Құқықтық мемлекет ... бет ... ... адам ... ... кепілдігін өз мойына алып отыр.
4. Мемлекеттік билікті бөлу. Мемлекеттік органдар билік ... пен ... жол ... үшін билік заң шығару, атқарушы және
сот билігі болып бөлінеді. Олар бір бірінің ... ... және ... жүйе арқылы бақылап отырады. Органдар өз құзырынан ауытқып кетіп
қызмет атқаруға құқықтары болмайды.
5. Кәсіптілік. ... ... ... тек ғана ... ... ... өнерін жетік меңгерген ... ... ... ... деңгейді тест, анкета арқылы анықтап барып, мемлекеттік
қызметке конкурс арқылы ... ... ... ... шешімдерінің орындалуы немесе
орындалмауы үшін қатаң жауап беруі. Халық мемлекеттік органдарға ... ... ... ... қарайды және олардың қызметтеріне үлкен
үміт артады, жауапты міндеттер жүктейді. Сондықтан қабылданған шешімдері
үшін жауап ... ең ... ... ... табылады. Жауапсыздық,
немқұрайдылық мемлекеттік органдардың жұмысына нұқсан келтіреді, ... ... ... ... ... ... ... Барлық мемлекет органдарының ... ... ... ... Республикасының Конституциясын, оған ... ... ... кесімдерді бұлжытпай орындаулары.
Заңдылық - мемлекеттік басқарудың ең негізгі талаптардың бірі. Заңдылық пен
мақсатқа ... ... ... Тек ... ... бәрі
мақсатқа сай болу қажет. Заңды бұрмалап, мақсатқа сай ... ... ... ... ұшырауына әкеп соқтырады[14].
Әрбір мемлекет өзінің Конституциясына сәйкес мемлекеттік билікті
ұйымдастыруды белгілейді және ... адам және ... ... ... қарым-қатынасын бекіте отырып, мемлекеттік органдар жүйесінің
негізін қалайды.
Қазақстан ... ... ... мемлекетті
ұйымдастыру тәсілдеріне, оның ... ... ... болатын,
Конституция нормаларымен бекітілген және оны конституциялық мемлекет
ретінде ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының мемлекеттілігін құру ... ... ... ... ... ... ретінде халықтық
билікті атап айтуға болады. Қазақстан Республикасының Конституциясында
«Мемлекеттік биліктің ... ... - ... деп ... ... ... референдум және еркін сайлау арқылы жүзеге асырады.
Сондай-ақ халық өз ... ... ... ... ... береді.
Сондықтан да Қазақстан Республикасындағы демократияның тікелей және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
билік біртұтас, дегенмен ол Конституция мен заңдар негізінде заң шығарушы,
атқарушы және сот тармақтарына бөліну, ... ... және ... ... арқылы, өзара іс-қимыл жасау принципіне сәйкес жүзеге
асырылады. Бұл ретте биліктерді бөлудің Республика ... ... ... ... ... ... төрт ... түрі ерекшеленеді:
Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан Республикасының Парламенті,
Қазақстан Республикасының Үкіметі және ... ... ... Осы ... бәрі ... келе ... Республикасындағы
мемлекеттік билік органдарының бірыңғай жүйесін құрайды.[7]
Қазақстан Республикасының ...... ... ... және ... ... негізгі бағыттарына айқындайтын, ел ішінде және
халық аралық қатынастарда Қазақстанның атынан ... ... ең ... ... ... ... ... пен мемлекеттік билік
бірлігінің, Конституциясының ... ... әрі ... ... биліктің барлық тармағының келісіп жұмыс істеуін және өкімет
органдарының халық алдындағы жауапкершілігін ... ... ... Парламенті – Қазақстан Республикасының заң
шығару қызметін жүзеге асыратын ... ең ... ... органы.
Парламент тұрақты негізде жұмыс істейтін екі палатадан - ... ... ... Республикасының Үкіметі - атқарушы биліктің маңызды тармағы
болып табылады, атқарушы органдардың жүйесін ... және ... ... ... Оны Қазақстан Республикасының Президенті
құрады.
Сот билігін – сотқа іс жүргізудің азаматтық, қылмыстық және ... өзге де ... ... тек сот қана ... ... Заңмен
құрылған Республиканың Жоғарғы соты және Республиканың жергілікті ... ... ... табылады Қандай да бір атаумен ... ... ... ... жол ... сот ... іске асыру кезінде ... және ... мен ... ғана ... Сот ... іске асыру жөніндегі
соттың қызметіне қандай да болсын араласуға жол ... және ол ... ... әкеп ... ... ... ... судьялар есеп
бермейді. Судьяның қызметі депутаттық мандатпен, оқытушылық, ғылыми немесе
өзге шығармашылық қызметтерді қоспағанда, өзге де ақы ... ... ... ... коммерциялық ұйымның басшы
органының немесе байқаушы кеңесінің құрамына ... ... ... ... және ... фактор бола
отырып, мемлекеттік ... ... ... ... ... істеуін
қамтамасыз етеді.
Осы жоғарыда айтылған билік жүйесінің қызметін жүзеге асыру барысында
олардың ұйымдастыру және атқару үшін ... ... ... ... Сол ... осы ... ... шолу жасау орынды болар.
Қазақстан Республикасы Конституциясы жариялаған ... ... ... ... және ... ... бүкіл халықтың
қажетіне орай экономикалық ... ... ... ... ... маңызды мәселелерін демократиялық әдістермен шешу
қазақстандық қайнар көзі қызметін атқарады.
Мемлекет және оның ... ... ... ... ... ... әр ... органның ерекшеліктері ескеріле отырып, тиісті
нормативтік құқықтық актілермен бекітілуі тиіс.
Конституциялық қағидалар, ... ... ... ... қалыптасқан экономикалық, саяси, әлеуметтік, этникалық факторлармен
және мемлекет пен қоғам дамуының стратегиялық ... ... ... ... әлем ... халықаралық құқық нормаларын да
назардан тыс ... ... ... ... ... ... мен ... құрметтейтіндігі атап айтылған.
Қазақстан Республикасы Конституциясы нормаларын талдау көрсеткендей,
конституциялық қағидаларды ... ... ... екі ... ... 2) ... конституциялық қағидаларды
талдау аясында рәсімделген топтарға бөлінеді. ... ... ... ... ... ... 2 тармағы: Республика
қызметінің ... ... ... ... пен ... тұрақтылық;
бүкіл халықтың игілігін көздейтін ... ... ... ... ... аса ... ... демократиялық
әдістермен, оның ішінде республикалық референдумда ... ... ... ... ... ... ... заң шығару, атқару және сот
тармақтарына бөлу қағидасы (77-баптың 3 ... ... нақ ... ... Конституциясында
көрінуінің себебі бар ма? Бұл сұраққа осы қағидалардың қолданылу аясы
белгілі бір ... ... ... Республика қызметі негіз ... ... ... оның ... ... ... алғанда қоғамға,
азаматтардың бірлестіктеріне ықпал етуі тиіс. Басқаша ... ... ... өз ... нақ осы ... ... етіп ... Аталған қағидалардың азамат, қоғам, және мемлекет үшін өмірлік
маңызы бар. Сондықтан олардың ... ... ... рөлі мен
беделінің көтерілуіне игі ықпал ете алады. Осы жоғарыда ... ... ... мемлекеттік органдар қызметіндегі
конституциялық қағидалардың алатын орны зор. ... қай елді ... ... ... да бір заң, ... тәртіп саласында билік жүйесі жүргізілуде.
Сол себептен, осы аталған конституциялық ұйымдастыру қағидалардың ... ... өз ... ... ... да бір ... ... таба алады
және осы көрсетілген конституциялық қағидаларды ... ... ... ... ... ... [25].

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет
Биосферадағы зат айналымы және энергияның өзгеруі7 бет
"Адам" ұғымы, адам мәселесі9 бет
1993 жылғы Конституцияның қабылдану себептері15 бет
1993 жылғы конституцияның қабылдану себептері туралы20 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет
Coт төрелігі ұғымы және оның принциптері6 бет
Адам және азамат9 бет
Адам және азаматтардың конституциялық міндеттері18 бет
Адам және азаматтың жеке құқықтары мен бостандықтары19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь