Кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4
І.Кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы
1.1.Осман империясының қоғамдық құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.7
1.2.Антифеодалдық қозғалыстар мен көтерілістер ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.9
1.3.Осман империясының жаулап алушылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ..10.14
ІІ.Осман империясының сыртқы саясатындағы Ресей мемлекеті.
2.1.Осман империясының сыртқы саясатындағы
өзекті мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14.17
2.2.Орыс.түрік соғыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18.22
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24.25
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26.30
Тақырыптың өзектілігі. ХҮІ ғасырдың қарсаңында Осман империясы өзінің қол астына Балқан түбегін түгелдей дерлік бағындырды. Патшалық Ресей, оның орнын басқан Кеңес өкіметі жылдарында түрікшілдікті «империяның саясатына қауіп төндіретін әрекет» ретінде бағаланды, сол себепті ол құғын-сүргінге ұшырады. Дегенмен Осман империясында ХҮІ-ХҮІІ ғасырлардағы феодалдық қатынастардың дамуында жаңа заманға тән өзгерістер жүріп жатты. ХҮІІ ғасырдың ортасынан бастап жер иеленудегі сипахилік жүйенің ыдырауы тереңдей түсті. Мемлекеттің қоғамдық және шаруашылық өмірінде өзгерістер өтіп жатты. Сипахилердің жер иеліктерінен айырыла бастауы елдің әскери күш-қуатының, жергілікті және орталық өкімет билігінің әлсіреуіне себеп болды. Осыған байланысты түріктердің еуропалық иеліктеріндегі билігі біртіндеп қысқарып, соғыстан түсетін табыстары азая бастады. Оның есесіне провинциялардағы феодалдардың дербес билігі күшейіп, сепаратизм ұлғаюына жол ашылды. Осман империясының билеуші топтары басқыншылық соғыстарды жалғастыра отырып, жер иеленудің сақтап қалуға тырысып бақты. Бірақ жүргізілген басқыншылық соғыстар керісінше елді одан әрі шығынға батырып, дағдарысқа ұшыратты.
Осман империясы жаулап алынған мемлекеттердің әлеуметтік-экономикалық және саяси құрылымына, мәдениетінің, тілінің, дінінің дамуына өзінің үстемдігі арқылы ықпал етті.Сонымен қатар бұл мемлеккет басқа жаулап алған мемлекеттердің мәдениеті мен әлеуметтік-экономикалық құрылымына ықпал ете,көптеген елдерде ислам дінің таралауына да себеп туғызды.XVI ғасыр Осман империясының әскери және саяси күшінің гүлденген кезеңі. Осы кезде Осман империясы өз құрамына Таяу Шығыс және Солтүстік Африка территорияларын енгізді. Үздіксіз агрессиялық соғыстар нәтижесінде үлкен империя қалыптасты. Оның билігі әлемнің үш бөлігіне таралды: Европа, Азия және Африка. Ортағасырлық Түркияның Таяу Шығыстағы басты қарсыласы Иран осы кезде әлсірейді. Сауда жолдарындағы Осман империясының тағы бір қарсыласы Египет жеке мемлекет ретінде өз тәуелділігін жоғалтты. Нәтижесінде ол империя құрамына кірді.
Зерттеу пәні: Орта ғасыр тарихы оның ішінде кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы мен Ресей.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы мен Ресейдің қарым-қатынасы мен олардың сыртқы саясаты туралы, қордаланған мәселелерді шешудегі қадамдарын зерделеу.
Зерттеу жұмысының міндеттері: Нысанаға алған мәселенің мақсатын айшықтау үшін төмендегі міндеттерді белгіледік.
Әдебиеттер тізімі

1. Васильев Л.С. История Востока. Т. 1, 2. М., 1994.
2. Витол А. Османская империя (начало XVIII в) М., 1987.
3. Всемирная история. М., 1999.
4. Гасратян М.А., Орешкова С.Ф., Петросян Ю.А. Очерки истории Турции. М., 1983.
5. Гордлевский В.А. Государство Сельджуков Малой Азии. В 4-х томах М., 1960
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..................................3-4
І.Кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы
1.1.Осман ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мемлекеті.
2.1.Осман империясының сыртқы саясатындағы
өзекті
мәселелер...................................................................
.......................14-17
2.2.Орыс-түрік
соғыстары...................................................................
......18-22
Қорытынды...................................................................
.............................23
Қолданылған ... ... ХҮІ ... ... ... ... өзінің
қол астына Балқан түбегін түгелдей дерлік бағындырды. Патшалық Ресей, оның
орнын басқан Кеңес өкіметі жылдарында ... ... ... төндіретін әрекет» ретінде бағаланды, сол себепті ол құғын-сүргінге
ұшырады. ... ... ... ... ... феодалдық
қатынастардың дамуында жаңа заманға тән өзгерістер жүріп жатты. ... ... ... жер ... ... жүйенің ыдырауы тереңдей
түсті. Мемлекеттің қоғамдық және шаруашылық өмірінде өзгерістер өтіп жатты.
Сипахилердің жер иеліктерінен айырыла бастауы ... ... ... және ... ... билігінің әлсіреуіне себеп болды. Осыған
байланысты түріктердің еуропалық ... ... ... ... ... ... азая бастады. Оның есесіне провинциялардағы
феодалдардың дербес билігі күшейіп, сепаратизм ... жол ... ... ... ... ... ... жалғастыра отырып, жер
иеленудің сақтап қалуға тырысып бақты. ... ... ... ... елді одан әрі шығынға батырып, дағдарысқа ұшыратты.
Осман империясы жаулап алынған мемлекеттердің әлеуметтік-экономикалық
және саяси құрылымына, ... ... ... ... ... ... ... етті.Сонымен қатар бұл мемлеккет басқа жаулап ... ... мен ... ... ықпал
ете,көптеген елдерде ислам дінің ... да ... ... ... ... ... және ... күшінің гүлденген кезеңі. Осы кезде
Осман империясы өз ... Таяу ... және ... Африка
территорияларын енгізді. Үздіксіз агрессиялық соғыстар нәтижесінде үлкен
империя қалыптасты. Оның билігі әлемнің үш ... ... ... ... ... Ортағасырлық Түркияның Таяу Шығыстағы басты қарсыласы Иран осы
кезде әлсірейді. Сауда жолдарындағы Осман империясының тағы бір ... жеке ... ... өз ... ... Нәтижесінде ол
империя құрамына кірді.
Зерттеу пәні: Орта ғасыр тарихы оның ішінде ... орта ... ... мен Ресей.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы мен
Ресейдің қарым-қатынасы мен олардың ... ... ... ... ... қадамдарын зерделеу.
Зерттеу жұмысының міндеттері: Нысанаға алған ... ... үшін ... ... ... ... имперясының ішкі жағдайы:қоғамдық құрылыс мен ел
ішіндегі сипаты ... ... ... ... ашу;
✓ Осман империясының кейінгі орта ... ... шолу ... ... ... ... ... нәтижелерімен екі
жақты салдарын ашып көрсету, тарихи бағамдап саралау.
Зерттеу жұмысының хронологиялық шеңбері: Кейінгі орта ... ... мен ... XVI-XVII ғ.ғ ... ... ... ... жұмысының маңыздылығы: Зерттеу жұмысының теориялық нәтижелерін,
пайдаланылған әдебиеттерін Түркия мен ... ... жазу ... ... ... ... ... негізгі тұжырымдарын жоғарғы оқу
орындарында Түркия Республикасының тарихы, Қазақстан ... ... ... ... дәрістерінде, сонымен қатар өлкетану, арнаулы
курс сабақтарында да пайдалануға болады.
Зерттеу ... ... Орта ... ... мемлекеті туралы
зерттеулер шығыс тарихнамасында кездеседі. Осман империясы кезеңі ғылыми
тұрғыдан көптеген түрік тарихшыларының зерттеу ... ... ... болсақ Х.Иналжіктің «Оттомонская империя» еңбегі [29],
Челеби Мехмед-эфендидің «Посольская книга» [14], ... ... ... ... түрік мемлекетінің тарихын ... ... ... еңбектері ерекше орын алады.Оған айтар болсақ
Родригестің М.А «Новая ... ... Азии и ... ... ... Мейердің «К вопросу о ... ... ... ... ... и ... на ... и Среднем Востоке. М., 1979»
[21], атты еңбектерін атап айтуға болады. Сонымен қатар Осман империясының
кейінгі орта ... ... ... ... құрылысын Ресеймен
қарым қатынасын көтерілістерін жазған кеңестік жазушыларға шолу ... ... Ю.Н [17], ... Ю.А [31], ... С.В [17], ... [18], ... Е.И [20], Карпов С.П [16], және т.б ... ... ... ішінде Кадырбаев А.Ш [1] еңбегі жарық
көрген.
Курс жұмысының құрылымы. ... ... ... ... 5
тараушадан тұрады. Қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен,
қосымшадан тұрады.
І.Кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы
1.1.Осман ... ... ... ғасырдың қарсаңында Осман империясы өзінің қол ... ... ... ... ... Енді ... сұлтандары 1501ж
Әзірбайжанда бұрыңғы Ақ Қойлылар мемлекетінің орнында құрылған Севевилер
мемлекетімен күресе ... ... ... 1514ж тамыз айында Шалдырған
жазығында (Маку қаласының маңында)болды. Осман түріктерінің әскері жеңіске
жетті, Тавризды ... ... ... ... I ... Шахтың қазынасын, бала-
шағасын Стамубға алып кетті. Сондай-ақ Тавризден 700 ... да ... ... ... ... бітім шарты бойынша Түркияға Батыс Армения Эрзерум
қаласымен, Ирактың ... ... ... ... ... алынды.
Арменияның жартысы, Күрдістан, Ирактың көп жері және ... ... ... ... ... мен ... мемлекеті арасындағы
Закавказье үшін күрес 1555жылға дейін ... Бұл ... ... шиит ... ... ... ... ретінде жүрді.
Осман имериясының экономикалық дамуы оның ... ... ... ... тығыз байланысты болды. XV ғасыр авторлары мемлекетті
басқару жүйесі туралы айта келіп, ел ... ... екі ... бөлінеді
деді. Олар әскерилер мен райялар. ... ... ... билігін
жүзеге асыратын сарай қызметкерлері, азаматтық чиновниктер, сипахтар ... ... ... ... бағынышты барлық мұсылман, мұсылман ... ... ... ... ... ел басқару ісіне рұқсат
ететін дипломы немесе жарғысы болды. Іс жүзінде ... ... ... ол ... ... алым-салықтан босатылды және өндірушілер мен
салық төлушілерді қанау есебінен өмір сүрді.
XV-XVI ғасырлардағы осман саяси ... ... ... басты мақсаты райаттарды билеуші топтардың қатарына ... ... ... адам ... ... ... ... болмаса сипах болу үшін
ешқандай талап ете алмады.
XV ғасырдың екінші жартысы мен XVI ... ... ... ... алу ... ... ... қоғамы әлеуметтік-экономикалық
дамуы жағынан және этнодіни ... емес ... ... айналды. Осман қоғамында екі негізгі топтың ішінде бір-
бірінен өмір сүру ... ... ... тіпті өмір сүру
дәрежесімен ерекшеленіп ... ... ... пайда болды. Салық
төлейтін тұрғындар мұсылмандар мен мұсылман ... ... ... ... мен ... бөлінді.
Империя шекарасындағы мұсылман еместердің көптігі және олардың түрік-
мұсылман билеушілерімен қатынастарының нашарлауынан XV ... ... ... армян-григориян және иудеялық ... ... ... ... тап та өз ... ... жеке топтар мен қабаттарға бөлінді.
Олар жалпы қылыш адамдары мен қалам адамдары (людей ... деп ... ... ... қызметі әскери қызмет болса, ... ... ... ... ... болды. Қалам адамдары (людей
пера) негізінен шығу ... ... ... ... мен міндеттерін
ата-аналарынан мұраға алып қалды. Бұлар жергілікті жерлерде ... ... ... роль ... ... ... топ қатарына
қосылуы кемде-кем болды. Империя ішіндегі берік экономикалық ... ... ... ... ... негізінен ең алдымен
әскери күшпен әкімшілік ... ... ... негізінде өмір сүріп
отырған саяси қауымдастық ретінде қарауға болады.
Мұсылман заңдары ... ... ... ... ... ... де ... бағыныштылардың өмірі мен мүлкіне иелік етіп шексіз
билікке ие ... ... ... ... ... Империядағы сұлтаннан
кейінгі бірінші тұлға ұлы уәзір болды. Ол ... ... және ... ... ... және оған ... ... уәзірлер, мемлекеттік
қайраткерлер, провинцияның губернаторлары бағынды.
І Сүлеймен тұсында ... ... ... ... ... ... ... орталық билікті нығайту үшін қолданды. Сұлтан үкіметі
маңызды іс-шараларды шешкенде муфтиден осы іске ... ... ... ... ғасырда түрік мемлекетінің әскери-феодалдық құрылысы өзінің
дамуының ең ... ... ... ... ... ... ... І-Сүлеймен сұлтанның (1520-1566) тұсындағы арнаулы заң
актілерімен бекітілді. І-Сүлеймен Кануни деген атақ алған. Ол ... ... сөз. Заң ... ... деп ... Бұл заң ... феодалдың рұқсатысыз кете алмайтын болды, яғни шаруалар жерге
түпкілікті бекітілді. Кедейленген ... ... ... қол ... ... ... ... етілмеді. Әрине, бұл шара қала мен ... ... зиян ... ... ... ... ... бағытталды. Енді жер үлесін бөлу ... ... ... өз ... ... Заң ... ... саны 20 мыңға жетті.
Янычарлар топқа (ротаға) бөлінді. ... ... ... тәртібі
күшейді. Сүлейменнің кезінде Түркияның 200 мыңдық әскер, 300 зеңбірек, 200
теңіздегі соғыс не ... ... ... яғни ... флот ... ... қоғамы негізгі 4 таптан тұрды: 1)оқымыстылар, рухани ... ... ... 3)көпестер мен қала тұрғындары, ... Қала ... мен ... құқықтары шектеулі
болды.
Осман империясының еңбекші халқы түрік феодалдарының қатал езгісін
басынан кешірді. Салық ... ... ... ... ... ... деп
атады. (бұл табын деген сөз). Жер мен суды ... үшін ... ... ... ... ... беруге тура келді. Мешіт, бекініс және
басқа ғимараттар салуда ... ... ... істеуге тиісті болды.
Феодалдың рұқсатынсыз шаруа тіпті бір ... кесе де , не ... ... ... Әр ... ... саны 80-ге жетті.
Осман империясының қол астына қараған үш бірдей құрлықтағы ... ... ... және ... дамуы әр түрлі деңгейде еді.
Империяның анадолы аймағы мен ... ... ... ... жақсы дамыды. Шаруалар феодалдарға ауыр салықтар төлеуге мәжбүр
болды. Ауыр езгіден қашқан шаруалар босқынға айналып, қалаларда тұрақтауға
әрекеттенді. Қалаларда олар ... ... қала ... ... ... ... ... ерекше ауыр болды. Жаулап алу
кезінде түрік әскерлері елді сұмдық ... ... ... өлтірді
және тұтқынға айдап әкетті. Егіс даласы өңделмеді, ... ... ... ... шапқыншылығы жаулап алғаннан кейін де тоқталмады.
Мұсылман емес халықтар, басқа алымдармен қатар, жан ... ... ... ... қарамастан әрбір «жаннан» алынатын ... ... ... ... халықтың ана тілі мен мәдениетін қуғынға салды. Осман
империясындағы мұсылман емес халық мүлде правосыз ... ... салт ... ... ... ... ... төбесі биік үй ... ... ... ... салық» халыққа ауыр тиді: түріктер ең ... ... ... ... оларды зорлап мұсылман ... ... ... ... ... XVI ... XIX ғасырдың 20 жылдарына дейінгі Түркия
сұлтандығының іріктелген артықшылық ... ауыр ... ... ... Ол ... ... тірегі болып, өкіметті күзету, полицейлік
жұмыстарды және жазалау істерін де атқарды.
Түрік иелігіне қараған халықтар өз қожаларына ... ... ... ... түбегіндегі жаулап алған жерлерін әкімшілік-басқару жағынан
санжакқа (облыстарға) бөлді. Санжактарды түрік сұлтаны ... ... ... ... жер ... ... иелігіне көшті. Түрік
жерінен шаруаларды көшіріп әкеліп, оларға жер бөлді. Феодалдық жер иелігі –
спахи, ал мешіт ... ...... деп ... ... ... ... өте ауыр мемлекеттік салықтар салынды.
Жер салығы – ... ... 5 - 7 ... ер ... ... ... ... құрамдарына алып отырды. Шаруалар спахилік ... ... ... ... иелігі орнаған жерлердегі халықтарды «райя»
деп ... ... ... сөз ... деген мағынаны білдірді. Харадж салығы
кәпірлерге (христиан дініндегі адамдарға) салынатын салық еді. Үшір ... ... ... ... ... (оннан бірі) түріне жатты. Шаруалар
жергілікті ... ... өз ... ... ... кете ... ... өте ауыр болды. Болгар, Серб жеріндегі христиан шіркеуіне ... ... ... ... жеңілдіктер жасалды. Ежелгі славян
тайпаларынан бері сақталып келген ... ... ... ... Осман империясы мұсылмандандыру саясатын жүргізді. Болгар, серб
халықтары діни езгіге қарсы ... ... ... ... ... мен көтерілістер
XVІ ғасыр басындағы антифеодалдық қозғалыстардың бірі ... ... ... ... ... болды. Ол жергілікті
феодалдар арасында ... ... ... ... ... ... 10 ... жетті. Көтерілісшілердің басты ұраны ауыр салықтардан құтылу
және жергілікті феодалдардың езгісінен ... ... ... ... жерінен айырылып қалған сипахтар мен сұлтан саясатына
наразы ... ... ... ... ... болды және үкіметтің күшті
әскеріне төтеп бере алмаған көтерілісшілер жеңіліп, Иранға қашты.
1520 жылы ... пен ... ... ... жаңа ... оны Джелял шейхтың баласы Шах Вели басқарды. Ол өзін Махди ... 20 ... жуық ... жинады. Бұл көтеріліс жеңіліске ұшырағанымен,
осман билеушілерін қатты ойландырды.
1596-1605 ... Кіші ... ... Ирак пен ... ... көтеріліс ағайынды Абдухалимдер Қара Языджи мен Дели Хасан ... ... ... ... ... көтерілісі Осман
билеушілеріне күшті қауіп туғызды. 1607 жылы оның ... ... ... 30 ... ... ... жақтастары Анкарадан
Эгей теңізі мен Мрамор теңізіне дейінгі үлкен территорияны бақылауға ... 1608 жылы ... ... ... – паша ... үлкен
соққы берді. Календер-оглу азғантай әскерімен Иранға кетуге мәжбүр болды.
ХҮІ ғасырдың басында Кіші Азияның шығысында шаруалар көтерілісі ... ... өзін ... деп (Исмаил шахтың) атады. Сөйтіп, ол өзін шииттік
бағытты жақтаушы екенін білдірді. Оны сунниттік ... ... ... деп ... ... ... көтерілісшілерді Сивас қаласының оңтүстігінде
талқандады. Аман ... ... ... ... жаңа ... ... мен Амасья аудандарында өріс
алды. Оны ... ... ... басқарды, ал ол өлген соң ... ... 1519 жылы оның ... Анкара маңында талқандалды. 1525 ... ... ... ... Көтерілісшілер Сивас қаласының
маңында талқандалды. 1526 жылы ... ... ... ... шиит ... ... ... басқарды. Ол көтеріліс те
жеңілді.
Осман империясының сыртқы саясаты бай ... ... ... ... ... бұл ... ... асыруға Сефевидтер
кедергі келтірді. 1525 жылы ... ... ... ... 1524 ... 1533
жылға дейін Турция Габсбургтер империясымен соғыс ... ... ... ... ... шайқас 1526 жылы Дунайдағы Мохач қаласының
маңында болды. Вегер, чех ... ... ... Буда және ... ... ... ... Запольені Венгрияның королі етіп
тағайындады да, оны ... ... деп ... жылы түріктер Венаны біраз уақыт қоршап, ала алмай кейін қайтты.
1547 ... ... ... ... ... мен Түркия бөліп алды.
Трансильвания (Румынияның ... ... ... ... әрекеттерін Түркия 1533-1538ж, (1547-1555ж), 1578-1588
жылдары жалғастырды. Осман империясы мен Сефевидтер ... ... жылы ... ... ... шарты бойынша Батыс Армения (Ван көлінің
бассейіні), Батыс Грузия Түркия қарамағына көшті. Ал Шығыс ... ... ... мемлекетінің қол астына кірді. ... ... ... ... ... ... ... азаматтық күресінде үміттерін Батыс Европа
елдеріне, әсіресе Венеция көпестеріне артты. ... ... тек ... ... ... ... саудадағы үстемдігін ойлады. Закавказье
халықтары үшін әсіресе 1578-1588 жылдардағы иран-түрік соғысы өте ... ... ... ... ... Тбилисиді алды. Түрік әскерлері
Арменияға кіріп, Ереванды талқандады. ... мен ... ... ... ... жетті. 1578 жылы Карабах пен Оңтүстік Әзірбайжанды да қол
астына қаратты. 1578 жылы ... ... ... ... ... ... -1579 жылы Тебризді басып алды. [№4]
1578 жылы Грузияның басып алынған ... ... ... Ал ... дінін қабылдаған грузин бай-феодалдарының мал-
мүліктері аман ... 1595 жылы ... ең ... адам ... Бұл ... бойынша жыл сайын түрік қазынасына 9,5 млн. Сом
салықтан ... ақша ... ... болды. 1590 жылғы Иранмен жасалған
бітім бойынша Бүкіл Закавказье Түркияның қол астына көшті.
1595 жылы ... ... мен ... ... Бұл ... еді. Көтеріліс Урфа қаласынан шыққан ағайынды Абдалхалим мен ... ... ... 1600 жылы ... ... ... әскерін
талқандады. 1601 жылы көтерілістер ... ... ... ... кеткен Абдалхалим тауға барып паналап, 1602 жылы ... ... ... ... Ол 30 мың ... ... ... алды.
Сұлтан Дели-Хасанды Боснияға патша етіп қоямын деп алдады. 1605 жылы Дели-
Хасан өлтірілді. ... ... 1610 жылы ... мен ... ... ... көтеріліс болып, жеңіліспен аяқталды.
1.3. Осман империясының жаулап алушылықтары
Осман империясы жаулап алынған елдердің халқын тек ... ... ... ... ... ... құлдыққа түсірген барлық халық:
Закавказьеде ... мен ... ... ... ... ... ... күресті тоқтатпады. Жаулап алушыларға қарсы оңтүстік
славяндар да ғасырлар бойы күрес жүргізді. Болгар және серб ... ... ... ... ... ... ... Гайдуктардың күресі жөнінде халық өлеңдерінен көп жағдайлар ... Ер ... ... ... ... алу, ... босатып алу, әйелдерін құлдықтан құтқару, өздерінің әкелерін еске
алу, өздерінің аналарының кегін алу үшін...» ормандар мен тауларға ... ... ... ... ... адал ... ант ... Өлеңде
гайдуктар түріктерден жасырынып жүріп, «ашыққан кезде тау топырағын жеуге,
шөлдегенде жапырақтардың суын соруға» тура ... ... ... ... мен ... ... тазарту жөніндегі түрік әскерлерінің
әрекеттерінен түк ... ... өз ... ... ... қарамастан
гайдуктарды жасырды, бір үзім нандарын бөліп жеді, қауіп-қатерді ескертіп
отырды.
Жаулап алушалырдың ауыр ... ... ... ... ... әдеп-ғұрыптарын, тілін көзінің қарашығындай сақтады.
Мұсылман дінін қабылдап, сұлтан жағына қызмет істеуге шығып кеткен ... ... ... жек ... ... ... ... Балқан түбегінің халықтары Осман империясын әлсіретті және Батыс
Европаны түріктердің жаулап алуына кедергі болды.
Осман әскерлері Балқанда ... рет XIV ... XX ... азамат соғысына қатысып, тепе – теңдік орнату үшін күресті.
Балқан түбегін XVI ғасырға дейін сұлтан II Мехмет мен ... II ... ... ... Македонияны басып алды. XVI ғасыр басында түріктер
Молдоваға қарсы соғыс әрекетін бастады. Молдова 1460 ... ... ... бас ... ... ... 3 Ұлы 1475 жылы 120 мыңдық түрік
әскерін 40 мың ... ... ... түсіріп, түгелдей талқандайды.
Осыдан кейін түріктердің Молдоваға қарсы агрессиясы уақытша тоқтап қалды.
Селим I-нің тұсында Молдоваға 200 мың ... ... ... 1503 ... ... басып алады. Кейінгі локальды шайқастарды түріктер
молдован әскерін тізе ... ... 1514 жылы ... ... ... ... ... екенін, жылда салық төлеуге мәжбүр
етеді.
1521 жылы I ... ... ... ... 26 ... ұлы I ... отырады.
Оны Еуропада Сүлеймен Керемет деп атаса, түріктер өздері Сүлеймен Кануни
деп ... ... ... ... 8 ... ... ... айтқан
әңгімесінде: «оның жасы 26 –да, ... ... оның ... ... ... кім ... - ... екен. Осыған қарап – ақ I Сүлейменнің
Венециямен алғашында бейбіт қатынаста болғандығын байқауға болады.
Сүлеймен Кереметтің таққа ... ... ... ... ... ... Белградты басып алады, бұл 1521 жыл еді.
Осы кезеңнен бастап, түріктердің Еуропаға 2 реттік ... ... ... ... ашу үшін ... ... қажет еді, сондықтан түріктер
біріншіден Балқан түбегін басып алуы тиіс болды. 1522 жылы 13 желтоқсанда
Родос аралына ... ... ... ... Родос қаласын басып алып,
иоаннит-тампилиерлерден азат етіп, Еуропадағы Рим папалығының жерін ... ... мен ... ... ... ... ... береді.
Бірақ бұл әскери кампанияда түріктер көптеген янычарларынан айырылып, қайта
қалпына келу үшін 3-4 жылдай жорықтарын ... ... ... болады.
Түріктер ХҮІ ғасырда көптеген араб елдерін басып алды. Ең ... ... I ... кезінде бостандығынан құрамында Ливан мен
Палестина бар Сирия және ... ... ... ... ... ... ... кастасы билік құрды, оны мамлюк сұлтаны
басқаратын. Мамлюктер астанасы Каир болды.
1515-1517жылдары түрік сұлтаны I Сәлімнің ... ... мен ... ... ... ... оқ-дәрімен атылатын қару-жарақпен қаруланған еді.
Мамлюктер қылыш, ... ... ғана ... ... ... шыдай алмай, кейін қарай жосылған мамлюктер
сұлтаны аттан құлап қаза тапты.
Түріктер Сирияның ... ... ... ... халық
мамлюктерге қарсы көтеріліске шықты. Түрік сұлтаны Сәлім I ... ... ... кірді. Ал Палестина қалалары түріктерге қарсылықсыз-
ақ беріліп отырды. Тек Египетте мамлюктер түріктерге айтарлықтай ... ... ... ... ... мамлюктердің жаңа басшысы Тұманбай
әскери бекініс тұрғызуға бұйрық берді. Ол Венецияның 80 ... ... ... шет ... ... ... ... іске асыратын
мамандар болмағандықтан пайдалана алмады.
1517жылдың басында I Сәлім ... ... ... Каирды басып алды.
Туман-бейді Егиепт бедуиндері Сәлімге ... ... Ол ... ... ... ... түріктер Хиджазды (Батыс Аравия)басып алды. Мұсылмандар
үшін бұл ең «қасиетті ел» болып саналды. Жыл ... ... мен ... көпетеген елдерінен миллиондаған адамдар қажылылыққа барып тұрды.
Бұл ел егінді ... алып ... I ... ... ... ... ... храмының кілтін алды. Енді ол өз лауазымына «қос ... ... ... ... ... жылы Түркия Польшамен соғысып, Цецора маңында жеңіске жетті. Ал
1621 жылы түріктер Украинаға басып кірді. Бірақ ... ... ... ... ... мен ... шабуылын тоқтатқан жоқ.Соғыстағы
шығындарының орнын толтырып біткесін, түрік үкіметі Венгрия ... ... 1526 ... ... айында түрік әскерлері Дунайдан өтіп,
Венгрия аумағына басып ... ... ... ... ... түрік әскері
Венгрия ішіне ішкерілей еніп, ешқандай қарсылыққа тап ... 1526 ... ... ... ... ... ... түбінде кезігіп, түрік әскерлері
Венгр әскерін түгелдей дерлік жойып жібереді, ал Венгр королі ... ... ... ... ... мерт ... 1526 жылы қыркүйекте түріктер
Будда қаласын шайқассыз алып, Венгрия мемлекетін өз қарамақтарына алады.
Сұлтан ... ... өз ... ... өзі ... кетіп
қалады. Осылайша Венгрия 150 жылға түріктердің қарамағына өтеді.
Венгрияны басып алғаннан кейін османдар 1529 жылдың 27 ... ... ... аралығында Австрия астанасы Венаға шабуылға шығып, қоршауға ... ауа ... ... қаланы қоршауды тоқтатуға мәжбүр болды.
Түркияның Польшамен бітімдерінде / 1621ж , 1631ж, 1640ж / ... өте ... орын алып ... ... Запорожье казактарының Дон
казактарымен бірлесіп Қара теңіздегі қарақшылығын, түрік ... және ... / ... ... ... ... ... орындалмаған соң түріктер Украинаға бірнеше рет ... ... 1654 жылы ... ... ... соң Ресей Түркияға соғыс ашты.
Бірақ көп ұзамай орыстар бұл ... ... ... ... ... жылы ... мемлекеттері Австрияға көмекке жаңа әскерлер жіберіп,
түріктер бейбіт келісімге келуге мәжбүр ... ... ... ... мен ... ... формальды бөлініске салынды. Осы
кезден бастап Осман империясы мен Австрия империясы арасында Балқан ... ... салу ... ... жылы түріктер Будда мен Пешт қаласын түпкілікті басып ... ... ... мен Осман империясы Венгрияны екіге бөлді: османдар Орталық
Венгрия мен Банатты алса, Австрияға ... ... мен ... ... 1566 жылы Трансильвания князі өзін ... ... ... ... кейінгі кезеңде де австриялықтар мен османдардың
арасында шекаралық ... ... ... ... ... ... өтті.
1637 жылы түріктер Азовтың солтүстік жағын Ираннан тартып алып, қоныс
тепті. 1642 жылы ... ... ... ... Азовты
түпкілікті бекінді. XVII ғасырдың екінші жартысына қарай Түркия құрлықта
250 мыңдық, ... 50 ... ... ... жылдар аралығы Эгей теңізіндегі аралдар үшін Осман империясы
Венециямен ұзақ соғысқа кірісті. Өйткені бұл аралдар еуропалықтар, яғни сол
кездегі ... ... бар ... ... ... ... ... дисколкациялыққа беру қаупі өте үлкен болды. 1664 жылы түріктер
венециялықтардан Наксос аралын, 1666 жылы ... мен Хиос ... ... Осы ... ... алғаннан кейін, түріктер 1665 жылы Балқанды
түпкілікті өзіне қаратып, оңтүстік Италияға десант түсірді. ... - ... ... үшін сәтті болғанымен, 1667-1669 жылдар аралығында Мальта,
Торонтоны тіке шабуылдауда сәтсіздікке ұшырады.
1645-1669 жылғы соғыста ... ... ... Крит аралын басып
алып, еуропалықтарды Эгей теңізі мен шығыс ... ... ... 17 ... басына қарай түріктердің қол астында ... ... ... ... ... сияқты Балқан
мемлекеттері болды. Осман империясы болашақта ... ... ... ... түбегін Еуропаға бағытталған жорықтарда плацдарм
ретінде пайдаланды.
Түркияның XVII ғасырдың ... ... Иран шахы I ... ... Ол ... түріктерден Баку, Дербент, Шамаха,
Ганжа, Ереванды алып қойды. 1613жылғы бітім ... ... ... Шығыс Грузияны, Солтүстік Арменияны, Лурситанды / Батыс ... ... ... ... ... ... ... Эрзерім /
Солтүстік Шығыс Түркия /, Бағдат пашалықтары империядан бөлініп ... ... ... ... қоса , Иран ... алды. Бірақ 1639
жылғы Иранмен жасалған ... ... ... ... ... ... біраз бөлігін ие болды.1670 жылы Венециялықтардан
Кипр аралын басып ... ... үшін Кипр ... ... соңғы позиция
еді. Рим папасы Пий 2 батыс Еуропа мемлекеті басшыларын әскери флот құрып,
Кипрды құтқаруға ... Бұл ... бір 13 ... ... ... ... 1671 жылы 7 қазанда Лепанто түбінде керемет теңіз шайқасы болды. 3
сағаттық шайқаста ... сан ... ... қарамастан,
христиандар толық жеңіске жетіп, 114 галераны қолға түсіреді. Бірақ рим
папасы мен ... ... ... алауаздығы қол жеткізген жеңісті
баянды қыла алмады. Еуропалықтардың алауыздығын пайдаланған түрік әскері аз
уақыттың ішінде Кипр аралын Венеция ... ... ... ... ... ... орыс ... империясының сыртқы саясатындағы өзекті мәселелер
Осман империясының сыртқы саясатын бірнеше бағыттарға ... ... ... ... ... ж.ж. Түркия Габсбургтермен ... ... ... ... ... 1547 жылғы келісім бойынша
Венгрияны Түркия мен Австрия бөліп алды.1526 жылдың сәуір ... ... ... ... Венгрия аумағына басып кіреді. Сәуір айының аяғына
дейін түрік әскері ... ... ... ... ешқандай қарсылыққа тап
болмайды. 1526 жылы 29 ... ... ... ... қаласы түбінде
кезігіп, түрік әскерлері Венгр әскерін түгелдей дерлік жойып жібереді, ал
Венгр королі Лайош шайқас ... ... ... ... мерт ... ... қыркүйекте түріктер Будда қаласын шайқассыз алып, Венгрия мемлекетін
өз қарамақтарына алады. Сұлтан ... ... өз ... ... Стамбулға кетіп қалады. Осылайша Венгрия 150 жылға ... ... ... басып алғаннан кейін османдар 1529 жылдың 27
қыркүйек пен 14 қазан аралығында Австрия ... ... ... шығып,
қоршауға алады. Бірақ ауа райының қолайсыздығынан қаланы қоршауды тоқтатуға
мәжбүр болды.
2.Кавказдағы соғыс қимылдары: 1533-1538 ж.ж., 1547-1555 ж.ж., ... ... ... үшін ... жүргізді. 1555 жылғы Амасье бейбіт келісімі
бойынша: Батыс Армения, Батыс Грузия, Батыс ... ... ... ... үшін 1578-1588 ж.ж. иран-түрік соғыстары өте ауыр тиді.
1590 жылғы иран-түрік келісімі бойынша ... ... ... ... ... ... ... көмекке жаңа әскерлер жіберіп, түріктер
бейбіт келісімге келуге мәжбүр ... ... ... ... ... ... ... формальды бөлініске салынды. Осы ... ... ... мен ... империясы арасында Балқан түбегі мемлекеттерін
бөліске салу жүзеге асты. 1541 жылы түріктер ... мен Пешт ... ... алды. 1547 жылы Австрия мен Осман империясы Венгрияны
екіге бөлді: османдар ... ... мен ... ... ... ... мен батыс Венгрияны алды. 1566 жылы Трансильвания
князі өзін османдардың вассалы екенін мойындады. ... ... ... де
австриялықтар мен османдардың арасында шекаралық қақтығыстар ... ... ... ... ... ... ... қатынасы: Испания мен Австрияны билеп отырған
Габсбургтермен жүргізген күресі ... ... ... ... Франция Габсбургтерді солтүстік Италиядан қуып шығу үшін күресті.
Франция Жерорта теңізіне шығу үшін, ... ... мен ... ... ... жасады. 1535 жылғы франко-түрік келісімінде француз көпестеріне
жеңілдіктер беру туралы мәселе қаралды. 1569 ... ... бұл ... ... ... ... ... деген ат аталды.
1580 жылы Англия Түркияда өзінің Левант ... ... ... алды. 1579 жылы Англия корольдігімен сауда-саттық
келісімі бойынша дипломаттар ... ... жылы ... ... ... қол ... 1581 жылы Франциямен ... ... ... ... ... жылы Осман империясында янычарлар
корпустарының ... ... ... ... қаржылық тапшылық
нәтижесі. Бірақ ... ... ... ... ... ... алған
жерлерінен айырылып қалмас үшін Австриямен қайтадан ұзақ соғысқа түсуге
мәжбүр ... ... ... ... ... ... XV ... Түркияның қалауы бойынша жүргізілді. 1497 жылы ... ... ... ... ... ... алдына Азов пен Каффа қалалары арқылы
Қара ... ... ... ... ... ... 1569 жылы І орыс-түрік соғысы
болып, түріктердің жеңілісімен аяқталды. [24.342]
Ресей — сан ... ... бар ... мемлекеттердің бірі. Ресей
мемлекеті айқын ажыратылатын ... ... жоқ ... ... екеуінің арасындағы ең бірінші байланыстар ХҮ ғасырдың аяғында
Түркияның ... ... ... ... жіберілген ең бірінші Түрік
елшілігін польша-дитва үкіметі ұстап алып жібермей қойған ... ... ... М.Плещеев аттандырған орыс елшілігі келді. Ол ... ... Азов пен Кафа ... қалаларынан Қара теңізге шығатын
сауда жолдары туралы мәселе қойды.
Екі жылдан соң Түркияға тағы бір ... ... ... ... өмір ... Түрік жерлерінде орыс көпестерінің саудасына ыңғайлы
жағдай туғызуға уәде берді. Ол кезде Түркия да, ... ... ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ХҮІ ғасырдың басынан
орын ала бастады. 1514 жылы ... ... ... ... ... ... ... Қырым Ханы Абдуллатифты қайтаруды талап етті. Бұл
талап орындалмаған соң ... ... ... ... ... ... ... Ресей жері талай рет сыртқы жаудың шапқыншылығына ұшырады.
Бытыраңқы орыс ... ... ... ... XIV—XV ... XV ... ... қарай татар-моңғол езгісінен толығымен
босаған орыс жерлері біртұтас мемлекетті кұрады. Осылайша болашақтағы күшті
Ресей мемлекетінің негізі қаланды.
Кейінгі ... Орыс ... ... ... басып алып,
өзінің құрамына қосу саясатын жүргізді. Солтүстік-батысындағы, шығысындағы,
оңтүстік-шығысындағы аумақтарды күшпен ... ... XVI ... Сібір халықтарын қосып алу кезеңі басталды. Келесі ғасырда Украина
мен Белоруссия жерін басып алу мақсатында көршілес ... ... ... ... ... ... созылған соғыс жүргізуге мәжбүр болды.
Нәтижесінде Киев бағындырылып, Ресей Азов теңізіне шығуға мүмкіндік алды.
Ұлы Стефан III 1457 жылы ... ... ... ... ... ... отыруға бас тартып, османдармен соғыс әрекеті басталды. 1475
жылы түріктер 120 мыңдық әскермен Молдоваға ... ... ... III ... 40 ... ... түрік әскерін тұтқиылдан шабуылдап, ... ... 1476 жылы ... ... ... кіріп Ұлы Стефан III
шегінуге мәжбүр болады. Ол ... ... ... үшін көп ... қажетін түсініп, Венгр королі Матвей Корвиннен ... ... ... княздігінің көмек дабылына ... ... ... ... ... ... ... жылы II Баязид Молдова мен Венгрияға қарсы соғыс әрекетін
бастайды, бірақ біріккен молдова-венгр ... ... ... ... ... аумақта шегінуге мәжбүр болады. 1484 жылы Венгриямен 10
жылға бейбіт келісімге келді. XVII ... ... ... ... ... Венгрияға бағытталған экспансиясы 1520 жылы I Сүлейменнің
таққа отыруымен ... 1521 жылы ... ... ... ... мықты бекінісі Щабац бекінісін жаулап алады. Бұл ... ... ... еді. Сол жылы 29 ... ... ... қаласын қоршауға алады. Қаланы қорғаушылар түріктерге
қатты ... ... 400 ... ... ... Түріктер ешқандай
адамды тұтқынға алмай, түгелдей қырып салады. Венгр королі ... ... жете ... Салдары Венгрия Балқандағы аймақтарынан
түгелдей айырылды.
1526 жылы 29 ... ... ... Мохаче қаласы жанында ірі
шайқас болды. Шайқас сұлтан I Сүлеймен мен ... ... ... арасында
өтті.Түріктерден 100 мың әскер мен 400 зеңбірек, ал ... 25 ... мен 80 ... ... ... ... ... Чехиялық корпусы
шабуылға шығып, түріктердің зеңбіректерінің снарядтары ... ... ... 1 ... ... ... алмас үшін 20 мыңдық
янычарлар мен 5 мың сипахи атты ... ... ... ... ... янычарлардың білтелі мылтықтарының ... ... ... осы ... оң жақ ... соққы беріп, венгр әскерін
жаппай қашуға мәжбүрледі. Өз әскеріне бұйрық беруге шамасы ... ... ... ... ... батып қаза табады, кей ... ... қаза ... ... ... Венгрияда кеңес шақырылып, бірден екі король
сайланды. 1526 жылы 16 ... Янош ... ... ... ... 1526 жылы 11 қарашада таққа отырғызу рәсімін өткізді. ... ... ... ... Рим ... ... ... I
Фердинандта Венгрия тағына іш ... 1527 -1528 ... I ... ... ... ... Янош Запольяи әскерлерін талқандап, Янош
Запольяидің өзін ... ... ... ... ... Янош ... жылы ... империясына заңды венгр тағын қайтарып беру жайлы көмек
сұрап хат жазады. Түріктер бұл ... ... ... ... ... ... ... әскери қимылдарға қауырт дайындала
бастайды.
1529 жылы 10 мамырда Сүлеймен Кереметтің ... баса – ... ... ... – кіру кезінде осман әскерлері Габсбургтер әскерлерін
талқандап, Венгрияның бірталай жерлеріне Янош Запольяидің билігін ... ... 1529 ... ... ... осман бодандығын қабылдап, сұлтан
алдында ант қабылдады.
Нәтижесі кезіндегі ... ... 3 ... ... ... ... ... империясының құрамына енді
• Шығыс ... ... Янош ... ... ... ... Венгрия корольдігі Габсбургтер әулеті ... ... ... ... ... Прессбург қаласы.
Венгрия Осман империясының құрамына енгесін Қасиетті Лига мен түріктер
арасындағы соғыс аренасына айналады. ... ... 150 жыл ... ұстады. Тек 1699 жылғы Карловиц бейбіт келісіміне сәйкес
Венгрия ... ... ... ... ... ... себебі:
➢ Бұл сонау 1475 жылы соңғы Қырымға жорық ... ... ... ... ... қысым көрсетуі;
➢ Олардың Балтық жағалауында жерлердегі мүддесін шектеу;
➢ Көп ... ... ... ... ... ... ... көрсетуі.
XVI-XVII ғ.ғ аралығында болған Орыс-түрік соғысы.
I. 1568-1570
II. 1676—1681
III. 1686—1700
IV. 1710—1713
V. 1735—1739
I орыс-түрік соғысы:1568-1570
1566 жылы сұлтан I Сүлеймен ... ... ... ... ... ... ... бола қоймас, құдайда бізге оң ... деп ... ... ... ... ... ... империясы
өзінің қуаттылығынан айырыла қоймады. Венециямен ... ... ... кипрді жаулап алу қаупі, еуропалықтардың көз алдына мақсаттар
қоюға мәжбүрледі. Рим ... ... ... үшін крес ... ... жорыққа венециялықтар, папа әскері, мальта рыцарьлары, ... 1571 жылы дон Хуан ... ... ... флот
құрылып, османдармен Коринф бұғазындағы Лепанто деген жерде ... ... ... 3 ... ... ... түріктер өздерінің жарты
флоттарынан айырылады. ... ... ... нәтижесін пайдалана
алмады, олар бірігіп, тікелей Кипрге жол тартпады, ... ... алуы дем ... жылы ... империясы Ресей мемлекетіне қарсы соғыс жариялады.
Астрахань қаласын түрік ... ... ... Осы ... ... ... ... алғаш рет байқалды. Түрік басқарушылары
кәпірлерге қарсы ... ... ... ... ноғайлар, татарлар,
қазақтар, башқұрттар түріктерді қолдамады, бейтараптылық сақтауға тырысты.
Осман империясы Волга – Дон ... ... ... ... ... ала
қалған жағдайда су жолы арқылы Ресейдің ішкі аймақтарына өтуді жоспарлады.
1569 жылы ... ... ... ... алу ... ... сұлтан
II Селим сәтсіздікке ұшырағандығын Қырым ханы Дәулет – Герейден көрді.
Османдардың алдында күнәсін жуып – шаю үшін 1571 жылы ... ханы ... ... ... ... ... ... ғасырдың басында Романовтар
әулетінің билікке келуімен бар күштерін Қырым ... ... ... ... ... ол кезде Еуропамен тікелей қатынасқа түсу үшін
теңізге шығу жолы қажет еді.
1579 жылы Англия ... ... ... бойынша
дипломаттар келеді. Келесі жылы өзара капитуляция ... ... ... 1581 жылы ... ... ... қалған капитуляция мәселесі
қозғалады.
1583 жылы Осман ... ... ... ... ... ... ... тапшылық нәтижесі. Бірақ түрік үкіметі
өздерінің бұған дейінгі жаулап ... ... ... қалмас үшін
Австриямен қайтадан ұзақ соғысқа түсуге мәжбүр болады.
1593 – 1606 жылдары Австрия ... ұзақ ... ... ... соғысу себебі Венгрия жері болады. 1595 жылы Мехмед 3 Венгрияға
жорыққа шығып, 23 ... ... ... басып алады. 1595 жылы 26 қазанда
Мезе – Керестеште австрия – түрік ... ... ... ... ... ... әскерлері жеңіске жеткенімен, янычарлар корпустарының
моральдық және физикалық ... ... 1595 ... ... ... Австрия әскерлері бірігіп, түріктерге бірнеше жеңілістер
әкеледі. Соғыс бітіммен аяқталады. 1615 пен 1616 ... ... ... ... келісімі Венгрия корольдігінің тәуелсіздігін
жариялауға, II Рудольф Австрийскийдің ... ... ... ... ... Мемлекеттердің шекарасы ешқандай өзгеріске түспеді. Осылайша
Габсбургтер мен османдардың арасында 50 жылдан аса бейбітшілік ... ... ... ... кезеңінде қүрес біршама күшейді.
Ресей империясы діні бір ел - ... ... ... отырды. Алғаш рет
ұйымдасқан көтеріліс 1598 жылы ... ... ... XVI ғасырдың
соңында, 1594 жылы серб халқы Австрия ... ... арқа ... ... ... шықты. Болгар және серб халықтарының
көтерілісшілері ... ... ... жоқ. ... ... ... ... жеріне албан мұсылмандарын жер аударып, ондағы
мұсылмандардың ... ... Күні ... ... ... тұратын халықтың
96%-ы албан мұсылмандары. Түрік езгісінен қашқан сербтер Воеводин жеріне
орналасты. Түрік үстемдігі ... ... ... жылдарға дейін
созылды [1.149]. Орыс казактарының басқыншылығы, олардың Түркия ... ... ... ... тұрғызуы, орыстардың түркі тілдес
Астрахань, ... ... ... ... ... ... езгіге салуы
/1557ж/ -осының бәрі 1569 жылғы І-орыс-түрік соғысының себебі болды.
ХҮ ғасырдың аяғында ... ... ... ... ... ең бірінші Түрік елшілігін польша-дитва ... ... ... ... болатын. 1497 жылы Түркияға М.Плещеев аттандырған орыс
елшілігі келді. Ол ... ... ... Азов пен Кафа ... Қара теңізге шығатын сауда жолдары ... ... ... Екі
жылдан соң Түркияға тағы бір елшілік аттанды. Сұлтан орыстарға достық өмір
сүруге, ... ... орыс ... ... ыңғайлы жағдай
туғызуға уәде берді. Ол кезде Түркия да, Ресейде ... ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ХҮІ ғасырдың басынан орын
ала бастады. 1514 жылы түрік сұлтаны сауда мәселелерімен ... ... ... ... Ханы ... ... ... етті. Бұл талап
орындалмаған соң түріктер орыстардың ноғайлардағы ... ... ... ... 60 ... ... 1569 жылы ... /шілде-тамыз/ Астраханьға
/15қыркүйек/ сәтсіз шабуыл жасап, кейін қайтуға мәжбүр ... ... ... ... ... ... түріктерге көмек, қолдау
көрсетпеді. Бұл ... ... ... есі ... жатқан орыстарды
түріктердің женуіне, әрине, болатын еді. ІҮ Иван ... ... ... ... ... ... ... елшілер жіберілді.
Түріктер Астраханьның Ресейге қосылғандығын мойындауға мәжбүр болды. Бірақ
Астрахань арқылы мұсылмандардың ... ... ... жол ... ... ... ... Солтүстік Кавказға орыстардың
жақындамауын талап етті.
1569 жылғы жеңілістің кінәсін ... ... ханы ... ... ... ... шабуыл жасауынан қорқып, сұлтанның Астрахань
түбінде ... ... ... ... ... ... алып кеткен болатын.
Дәулеткерей өз кінәсін жуып-шаю үшін 1571 жылы ... ... ... ... өтіп ... ... 1572 жылы ... ханының орыстардан тас-
талқаны шығуы түріктерді онан әрі әлсірете түсті.
1568 ... ... мен ... ... ... үшін ... бейбіт
бітім шартымен аяқталды. Аввстрия Венгрияның біраз ... алып ... ... жыл ... 30 мың ... ... сыйлық ретінде төлеп тұратын
болды. Австрия сондай-ақ Валахия, Молдавия, Трансильванияны ... ... ... 1570-73 жылдары Түркия Кипр аралы ... ... ... ... ... ... ... көпшілігін,
астанасы Никозияны басып ... ... ... ... ... бар Кипр ... сақтап қалу үшін Венеция, Австрия, ... тағы ... ... ... ... одаққа бірікті.
Шешуші шайқас 1571 жылғы 7 ... ... ... ... болды. Одақтастар жағынан 207 галера, 6 галас қатысты. Оны
Испания корлі ... ... Хуан ... ... ... 210
галерасы мен 66 галиотын Али-паша Муэдинзаде басқарды. Түрік флоты ... ... 224 ... айырылды. Оның 117-ін одақтастар қолға
түсірді. Одақтастар 15 галерасынан айырылды. ... бұл ... ... әсер ете ... ... арасындағы алауыздықты түріктер орынды
пайдалана білді. Олар тез жаңа флот ... ... ... аяқтап шықты.
1573 жылғы бебіт бітімі бойынша Венеция Кипрді Түркияға беріп ... ... ... жартысындағы соғыстар Түркияны айтарлықтай
әлсіретіп тастады. ХҮІ ... ... ... ... ... ... Олжаның түсуі тоқтағаннан кейін сұлтан қазынасының табысы ... ... мен ... ... ... әскердегі
қызметі үшін алған иеліктерін өзінің жеке меншіген ... ... ... ... ... ... Армияның саны кеміді. Сөйтіп,
ХҮІ ғасырдың аяғынан Осман империясының ... ... ... ... ... ... ... Осман империясына және оның қарамағында
болған Қырым хандығына бағытталды.Ол кезде ... ... ... ... ... ... ... империясының орыс-поляк арасындағы қарсыластыққа
араласуы және Украинаның оңтүстік жағалауын басып алу әрекеті ... жылы ... ... ұлы ... ... ... адам ретінде
саналған Мехмед Кёпрюл келген болатын ол өзінің ақылымен әскерлердің
тәртібін қолға алып,бірнеше сәтті шабуылдар жасап, 1644 жылы ... ... ... ... сол ... аман алып ... 1669 ... Критті жаулап алды.Сол жылы Оңтүстік Украинадан Пётр Дорошенко
Осман империсына тәуелді болды.Жаңа одақтасына сенген Мехмед IV 1672 жылы
Заднепровскый Украинаға 300 мың ... ... жаз ... олар ... ... Түріктер мен поляктар арасындағы бірінші соғыс Батог
түбінде болған болатын, ол ... ... қол ... ... ... ... ... тапты. Сол жылдың тамыз айында түріктер қырым-
татарларымен Каменец-Подольский жерін басып алып көптеген тұрғындардарды
кырып жойып,көптегенін құлдыққа әкеткен болатын. Осыдан соң ... ... ... ... талай жорықтар ұйымдастарады деген үреймен
отырған халықты жалғыз жұбатқан ... IV ... кері ... өз ... ... Түріктердің осы жаулаулығынан соң Мәскеуде байбалам
салып, түріктер Ресейдің қарамағындағы Украинаның Солтүстігіне басып
кіреді деген үрей пайда болды. Сол ... ... ... ... ... ... 22 мың ... яғни ақша төлеуге келісімге келді.
1672 жылы түрік және татар әскерлерінің Польша жеріне шабуылынан соң
Ресей үкіметі ... ... және ... ... ... ... казактар Алексей Михайловичтің тапсырмасымен түріктердің
иелігендегі Қырым жағалауына шабуыл жасады.
1673жылы И.С Хитровтың ... орыс ... дон ... ... ... Азовқа әскери іс әрекет ұйымдастрды.Ал кнәз
Романданов пен Иван Самойливич Днепрға қарай бағыт алды ... одан ... сол жақ ... ... ... ... күтіп тұрған
болатын.
1674жылы Ресей әскерлері Днепрдан өтіп Черкассаны жаулап
алды.Самойлович және Ромодановский тағы бір рет Днепрдан өтіп Чигиринға
бағыт алды ал сол ... ол ... ... ... ... ... нәтиже шықпады. Олар түрік әскері мен Қырым ханы көмекке келе
жатқанын ... ... ... және Самойлович басында
Черкассаға оралып, бірақ әскер жақындағын сәтте қарсылық көрсеткен олар
қарсыластарын ... ... ал ... ... сол жақ жағалауына қайтып
оралды.
1675 жылы Мәскеу әскері маңызды әрекеттер жасамады.
Қорытынды
Қорытындылай келе ... ... орта ... ... ішкі және сыртқы мәселелеріне ... бөле ... ... алып ... ... ... ... отырып көптеген тарихшы
ретінде мәліметтерді санамызға ... ... ... ... мән ... ... ... феодалдар (үлемдер), 2)әскери
феодал, 3)көпестер мен қала тұрғындары, 4)шаруалар ... ... ... ... жұмыс бойынша әр бөлімді тереңірек
зерттеп, болашақта бұл еңбек өз ... ... ... сенімдемін. Келесі
тақырыпшада Осман имериясының ішінара көтерілістер мен ... ... ... ... көтеріліс секілді ... ... ... ... ... жерінен айырылған
сипахтар жерді қайтару мақсатын көздеген болатын бірақ бұл ... ... ... Осман империясының жаулап алушылық жорығы
Араб елдері, сол ... ... ... ... ... ... Венгерлер
талай жылдар бойы тәуелсіздігі үшін ... ... ... ... ... ... соққыны түріктер тарапынан көрген болатын.
Келесі ... ... ол ... ... ... және Ресеймен
қарым-қатынасы болатын онда жалпылама айтатын болсақ ... ... 4 ... ... артық емес. Онда: Европадағы соғыс қимылдары,
Кавказдағы соғыс қимылдары, Европалық елдермен ... ... ... болатын.
Осман империясының 16 – 17 ғасырларда гүлдену дәуірін бастан кешірді.
Осман империясының қуатының артуы I ... ... ... атымен
байланысты болды. Осман империясының жеңістері Еуропа мен Кіші Азияда жаңа
өзгерістерді әкелді. Түркі тайпалары жергілікті отырықшы халықпен ... ... ... бой ұрды. Осы үрдісте Бурса, Эдирне,
Стамбұл ... ... ... ... ... және кәсіптік орттар негізгі
рөл атақарды. Осман ... ... ... ... ... ... ерекше назар аударды. Оңтүстік шығыс Еуропа халықтарын
исламдандыру ісін ... ... ... саны ... ... және ішкі ... Мәдениеттің әр саласында, әдебиетте, сәулет және ... ... ... ... ... ... келісіміне келіспестен соғыс ашып
аяғында Түріктердің жеңілісімен аяқталған болатын. Оның ... ... ... ... ... ... ... сол
секілді түркітілдес халықтарды езгіге салуы түріктердің соғыс ашуына
себепші ... ... ... ... да кең ... яғни ... бай ... империя болғаны мәлім олардың сыртқы ішкі саясаты
ақылмен ойластырылып, сыртқы ... ... деп ... ... ... Л.С. История Востока. Т. 1, 2. М., 1994.
2. Витол А. Османская империя (начало XVIII в) М., ... ... ... М., ... ... М.А., Орешкова С.Ф., Петросян Ю.А. Очерки истории Турции.
М., 1983.
5. Гордлевский В.А. ... ... ... ... В 4-х ... ... ... И.С. Борьба сербского народа против турецкого ига ... вв. М., ... ... Д.Е., ... М.С. История Турции в средние века и новое время.
М., 1992.
8. Еремеев Д.Е. На стыке Азии и ... ... о ... и ... ... ... Д.Е. Этногенез турок. М., 1971.
10. Жуков К.А. Османские ... ... о ... ... «яя ... ... . 1986. К восьмидесятилетию ... Л., ... ... К.А. Проблема происхождения тимара в современной историографии.
– Письменные памятники и проблемы истории ... ... ... годичная научная сессия ЛО ИВ АН СССР. М., 1982.
12. Жуков К.А. Эгейские эмираты XIV-XVвв. М., 1988.
13. История Востока. Т.3 на ... ... и ... времени. XVI-
XVIII вв / ред. Г.О.Ковтунович. – М.: «Восточная литература», 1999.
14. "Истории" Рашида
15. Источниковедение истории ... ... Л., ... ... С.П. ... ... и ... государства в
XIII-XVвв. М., 1981.
17. Коняшин Ю.Н. Очерки истории ... и ... ... ... ... А.Е. История Турции и ее литературы. М., 1916.
19. Люблинская А.Д. Источниковедение истории средних ... Л.: Изд. ... ... Е.И. Турецкая литература конца XVIII – начала XIXв: ... ... ... М., ... ... М.С. К ... о ... тимара. Формы феодальной
земельной собственности и ... на ... и ... ... М.,
1979.
22. Мейер М.С. К ... ... ... ... феодализма. –
Тюркологический сборник. М., 1978.
23. Мейер М.С. Османская ... в в.: ... ... ... М.,
1991.
24. Новичев А.Д. История Турции. Т.1. Л., 1963.
25. Орешкова Русско-турецкие отношения в начале XVIII в. М., ... ... ... ... ... и ... М., ... Османская империя и страны Восточной и Юго-Восточной ... в ... ... тенденции политических взаимоотношений. М., 1984.
28. Османская империя: Система государственного управления, социальные ... ... М., ... X. ... ... ... М Величие и падение Оттоманской империи. М., 1980.
31. ... Ю.А. ... ... на ... Босфора. М., 1986.
32. Петросян Ю.А. Османская империя: могущество и ... ... М., ... ... М.А ... ... стран Азии и Африки:XVI-XIXвв»
34. Тортаев С.Ә. Орта ғасырлардағы Азия және африка тарихы.-А, 2009
35. ... А.С. ... ... ... в ... - ВВ. 1953, ... ... по истории средних веков. Под ред. академика С.Д.Сказкина.
Т2,3. М., 1963
Басылымдар
1. Кадырбаев А.Ш. Османская и ... ... ... Византийское и
Золотоордынское наследие // Восток. 2003. №2 с.145-154.
2. Киреев Н. Метамарфозы политического ислама. // Азия и Африка ... ... №6. 17-24 ... ... ... добрых традиций. // Казахстанская правда. –
2003. 22 мая. 1с.
Қосымша
№1
Осман империясының XVI-XVII ... ... ... 19 ... 20 жылдарына
дейінгі Түркия сұлтандығының іріктелген
артықшылық жағдайындағы ауыр қаруланған
тұрақты жаяу әскері.
№3
Османдық Сипахилер таңдаулы
атты әскерлері
№4
1579 жылы Тебризді басып алу ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVI – XVII ғасырлардағы осман империясы12 бет
Молдовия20 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
18 ғасырдағы қазақ әдебиетінің даму жөніндегі сипаты18 бет
1848-1849 жылдардан кейінгі германия18 бет
19 ғасырдағы реформалар13 бет
19-20 ғасырдағы Қазақстан баспасөзі81 бет
19-ғасырдағы қазақ музыкасы. 20-ғасырдағы қазақ музыкасы8 бет
1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейінгі Қазақстанның қоғамдық-саяси жағдайы56 бет
2-ші дүние жүзілік соғыстан кейінгі халықаралық жағдай. Герман мәселесі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь