Орта ғасырдағы Франция

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.5
1 Ортағасырлық Францияның саяси және әлеуметтік экономикалық дамуы
1.1.Францияның саяси дамуы ... ... ... ... ... ... ... ...6.13
1.2. Ортағасырлық Францияның әлеуметтік.экономикалық дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13.22

2. Франция халықаралық қатынастар жүйесінде
2.1. Жүз жылдық соғыстың негізгі шайқастары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23.26
2.2.Жанна Д´Арктің жүз жылдық соғыста алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27.29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Пайланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Қосымшалар
Өзектілігі:Әр қоғамның әлеуметтік – экономикалық және мәдени – рухани дамуына сай оқытудың теориясы мен әдістемесі өзгеріп отырады. Қазіргі кезедегі қоғамның жағдайы, оның даму тенденциялары мектепте тарихты оқытуды, өзгертуді талап ететінін өмір көрсетіп отыр. Оны біз жүргізіліп жатқан реформалардан, оқыту технологияларының жаңаруынан көреміз. Оқушылардың танымдық қызметі тарихи білімдерді қалыптастырудың тұтастығына және шығармашылықпен қолдана білуіне бағытталады. Тарих пәнінің тәрбиелік мүмкіндігі мол. Өйткені ол адамзат баласына ғасырлар бойы жинаған тәжірибесін баяндайды.
Франция классикалық феодализм елі Батыс Рим империясы территориясында пайда болған Франк мемлекетінің бір бөлігі. Францияда феодалдық мемлекеттің типтік формасы монархия болды. Елдің солтүстік және орталық бөлігінде римдік және варварлық бастаулардың синтезі толық жүзеге асты.
Біздің зерттеп отырған тақырыбымыз ортағасырлардағы Францияның қалыптасып,орталықтанған мемлекетке айналу процесі және орталықтандыру барысында болған жүз жылдық соғыс мәселесін қамтиды. Жүз жылдан астам уақытты қамтитын Англия мен Франция арасындағы (1337-1453 ж.ж.) оқиға Батыс Европа тарихындағы дамыған феодализм дәуіріндегі ең ірі саяси оқиға. Бұл екі орталықтанған ірі мемлекеттердің алғаш қақтығысуы. Ағылшын – француз саяси қақтығысы халықаралық масштабтағы оқиғаға айналды. Жүз жылдық соғыс кезінде екі мемлекетте де көптеген антифеодалдық көтерілістер болып тұрды. Англияда Уот Тайлер мен Джек Кед көтерілісі, Жакерия, Францияда Этьн Марсель, Кабош бастаған көтерілісшілердің ерліктері, Жанна Д' Арк сияқты көрнекті қайраткерлер сияқты өмірі мен істері бей-жай қалдырмасы анық.
Тарихнамасы:Тақырыптың да соған арналу тарихнамасына келсек, хроникалар – Франция мемлекетінің құрылуы, қалыптасу жүз жылдық соғыстың тарихын баяндайтын құнды дерек болып табылады. Автордың өмір сүру жолы бойынша қаншалықты соғыс кезеңін көзімен көргенін білуге болады. Ағылшын хронисті Уолсенгем (1422 жылы қайтыс болған), француз хронисті және ақын Фруассары (1337-1404), XV ғасырдың басын ағылшын хронисті Капгреев (1393-1404), Бурунд хронисті – Монстреле (1390-1453), соғыстың аяқталу түсін Базенд хроникалар жалғастырады (1412-1491) және Кузинов (1400-1484) және Беннед (1462 қайтыс болған) жазған еңбектері бізге дейін жеткен.
Совет тарихнамасында: Хачатурян Н.А. «Сословная монархия во Франции»[3], «Возникновение Генеральных Штатов во Франции»[5] еңбектерінде король билігінің, сословиялық мекеменің қалыптасу күшею тарихы қарастырылады. Люблинская А. Д. “Столетняя война и народные восстание XV – XIV в.в.» [24], Басовская Н.И. «Столетняя война 1337 – 1453г.»[12] зерттеулерінде Францияның тәуелсіздік үшін күресі жан – жақты берілген. Жүз жылдық соғыс кезінде және көтерілісшілердің қимыл жасауы кезінде Франциядағы шаруалардың жағдайын бейнелеп көрсетуде «Французская деревня ХІІ-ХІV вв. и Жакерия. Документы/Пер., ввод. Статья и примеч. Н.П.Грацианского» деген еңбектерден көре аламыз. Орлеан түбіндегі күрестер туралы материалды мына кітаптардың бірінен табады: Левандовский А. «Жанна д' Арк» [21], Райцес В. И. «Жанна д' Арк»[22].
Зерттеудің мақсаттары мен міндеттері: ортағасырлық Францияның саяси және әлеуметтік экономикалық даму тарихы, король билігінің күшеюі, орталықтанған мемлекет қалыптасу тарихы қарастырылады. Жүз жылдық соғыс барысын тарихта алатын орнын деректерге, зерттеулерге сүйене отырып зерттеу және оның Франция орталықтанған мемлекетінің құрылу процесінде алатын орнын көрсету. Жүз жылдық соғыс тақырыбына арналған деректер, зерттеулерді, әдістемелік әдебиеттерді
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Пти-Дютайи Ш. Феодальная монархия во Франции и в Англии Х- ХІІІ веков. Москва, 1938.-562с
2. Гизо Ф. История цивилизации во Франции. Москва, 1980. Т. IV.250с
3. Хачатурян Н.А. Сословная монархия во Франции ХІІІ-ХV вв. Москва, 1989.-460с
4. Сугерий - аббат. Книга о делах управления /Пер. А.М.Малинина//Уч. зап. Ленинград. пед. Ин-та им. А.И.Герцена. 1941.-200с
5. Хачатурян Н.А. Возникновение Генеральных Штатов во Франции. Москва, 1976.-320с
6. Тьерри О. Опыт истории происхождения и успехов третьего сословия /Яьерри О. Избр.соч. Москва, 1937.-505с
7. Регистры ремесел и торговли города Парижа/Пер. Л.И.Киселевой. Под ред. и с предисл. А.Д. Люблинской//Средние века.Москва,1957-1958.Вып.10-11.-225с
8. Французская деревня ХІІ-ХІV вв. и Жакерия. Документы/Пер., ввод. Статья и примеч. Н.П.Грацианского. Москва. 1935.-230с
9. Блок М. Характерные черты французской аграрной истории. Москва, 1957.-450с
10. Ляскоронский В.Л Филипп-Август в его отношениях к городам. Киев, 1902.-110с
11. Конокотин А.В. Очерки по аграрной истории Северной Франции в IX-XIV веках //Уч.зап.Ивановского гос.пед.ин-та.Т. 16. Иваново, 1958.-320с
12. Басовская Н.И. Столетняя война 1337-1453 гг. Москва, 1985.-410с
13. Райцес В.И. Жанна д'Арк: факты, легенды, гипотезы. Ленинград, 1982.-400с
14. Бессмертный Ю.Л. Жизнь и смерть в средние века. Очерки демографической истории Франции. Москва, 1991.-250с
15. Конокотин А.В. Жакерия 1358 г. во Франции// Уч.зап.Ивановского гос.пед.ин-та. Томск. 1964.- 162с
16. Грацианский Н.П. Бургундская деревня вХ-ХІІ столетиях. Москва, 1935.-220с
17. Левандовский А.П. Жанна д'Арк. 2-е изд. Москва, 1982.-171с
18. Перну Р, Клэн М.В. Жанна д'Арк. Москва. 1977.-140с
19. Сидорова Н.А. Очерки по истории ранней городской культуры во Франции. Москва, 1953.-215с
20. Левандовский А. Жанна д' Арк. Москва, 1968.-110с
22. Левандовский А. Жанна Д' Арк. Москва.1964.- 95с
23. Р а й ц е с В. И. Жанна д' Арк. Москва. 1959.-106с
24. Р а йц е с В. И. Жанна д' Арк. Ленинград. 1959.-152с.
        
        Жоспар:
Кіріспе……………………………………………………3-5
1 Ортағасырлық Францияның саяси және әлеуметтік экономикалық дамуы
1.1.Францияның саяси дамуы...............................6-13
1.2. Ортағасырлық Францияның әлеуметтік-экономикалық
дамуы.................................................13-22
2. Франция халықаралық қатынастар жүйесінде
2.1. Жүз жылдық соғыстың ... ... жүз ... ... ... ... қоғамның әлеуметтік – экономикалық және мәдени – рухани
дамуына сай оқытудың теориясы мен ... ... ... Қазіргі
кезедегі қоғамның жағдайы, оның даму тенденциялары мектепте тарихты
оқытуды, өзгертуді талап ... өмір ... ... Оны біз жүргізіліп
жатқан реформалардан, оқыту технологияларының жаңаруынан ... ... ... тарихи білімдерді қалыптастырудың тұтастығына
және шығармашылықпен қолдана білуіне бағытталады. Тарих пәнінің ... мол. ... ол ... баласына ғасырлар бойы жинаған
тәжірибесін баяндайды.
Франция классикалық феодализм елі Батыс Рим ... ... ... ... ... бір ... Францияда феодалдық мемлекеттің
типтік формасы монархия ... ... ... және ... ... және ... ... синтезі толық жүзеге асты.
Біздің зерттеп отырған тақырыбымыз ортағасырлардағы ... ... ... ... және ... ... жүз ... соғыс мәселесін қамтиды. Жүз ... ... ... ... мен ... ... (1337-1453 ж.ж.) оқиға Батыс
Европа тарихындағы дамыған феодализм дәуіріндегі ең ірі ... ... ... орталықтанған ірі мемлекеттердің алғаш қақтығысуы. Ағылшын – француз
саяси қақтығысы халықаралық масштабтағы оқиғаға айналды. Жүз ... ... екі ... де ... антифеодалдық көтерілістер болып тұрды.
Англияда Уот Тайлер мен Джек Кед ... ... ... ... ... ... ... ерліктері, Жанна Д' Арк ... ... ... ... мен ... ... қалдырмасы анық.
Тарихнамасы:Тақырыптың да соған арналу ... ...... ... ... ... жүз жылдық соғыстың
тарихын баяндайтын құнды дерек болып ... ... өмір сүру ... ... ... ... көзімен көргенін білуге болады. Ағылшын
хронисті Уолсенгем (1422 жылы ... ... ... ... және ... ... XV ғасырдың басын ағылшын хронисті Капгреев (1393-
1404), Бурунд хронисті – Монстреле (1390-1453), ... ... ... ... ... ... және Кузинов (1400-1484) және
Беннед (1462 қайтыс болған) жазған еңбектері бізге ... ... ... Хачатурян Н.А. «Сословная монархия во Франции»[3],
«Возникновение ... ... во ... ... ... ... ... қалыптасу күшею тарихы қарастырылады.
Люблинская А. Д. “Столетняя война и ... ... XV – XIV ... ... Н.И. ... ... 1337 – ... зерттеулерінде
Францияның тәуелсіздік үшін күресі жан – жақты берілген. Жүз ... ... және ... ... ... кезінде Франциядағы шаруалардың
жағдайын бейнелеп көрсетуде «Французская деревня ... вв. и ... ... ... и примеч. Н.П.Грацианского» деген еңбектерден
көре ... ... ... күрестер туралы материалды мына кітаптардың
бірінен табады: Левандовский А. «Жанна д' Арк» [21], Райцес В. И. ... ... ... мен ... ... ... саяси
және әлеуметтік экономикалық даму тарихы, король ... ... ... қалыптасу тарихы қарастырылады. Жүз жылдық соғыс
барысын ... ... ... ... ... ... ... зерттеу
және оның Франция орталықтанған мемлекетінің құрылу процесінде алатын орнын
көрсету. Жүз жылдық ... ... ... ... ... ... ... талдау негізінде негізгі щайқастар,
король билігінің күшеюі, Жанна д,Арктың тарихи ролін ашу.
Зерттеу обьектісі:Францияның ІХ ... ... ... ... ... құрылуы, сонымен қатар 1477 жылы ... ... ... ... ... ... қаза болуы, ХІ Людовикке
Пикардия мен ... және ... ... ... ... ... ... 843 жылдан бастап Каролингтер әулетінің ыдырауынан
870 жылы Мерсен бітіміне сәйкес Франция мемлекетінің құрылуы және ... ... ... ... аяғы 1491 жылы VІІІ ... ... ... себепті Бретань Францияға ... ... тыс ХV ... ... тек Лотарингия мен Франш-Контэ, Руссильон
мен Савоня қалды. ... ХVІ ... ... ... ... қарым-қатынастары дами түскен, бай қалалары мен өскелең
мәдениетті қоғамы бар, бір ... ... ... ең ... ... келіп
Зерттеу әдісі:
Курс жұмысының құрылымы: мынандай бөлімдерден тұрады: кіріспе, екі
тарау, қорытынды, қолданылған ... ... мен ... ... ... ... ... көрсетіледі.
І – тарауда – Ортағасырлық Францияның ... және ... ... ... ... жазылған, және ерекшелігі ...... Жүз ... ... ... шайқастарының маңызы,
тарихи тұлға көрсетілген.,
Қорытынды бөлім - ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік экономикалық
дамуы
1.1.Францияның саяси дамуы.
843 жылы Каролинг империясы ыдырағаннан кейін және 870 ... ... ... ... ... мен ... бөліп тұрған оның шығыс
шекарасы үлкен өзендердің бойымен: Маастың төменгі жағалауымен, ... ... ... ... ІХ ... Сона мен ... ... екі Бургунд
корольдігі – Х ғасырда (933ж) бірыңғай Бургундия (Арелат) ... ... және ... ... ... құрылды. Аквитания тағы
да іс жүзінде тәуелсіз болды да, ... мен ... ... –батыс
бөлігі – ІХ ғасырда құрылған ... ... ... ... қол ... ... ... бұл аймақтардың жағдайы тым ауыр болды. Неміс және француз
Каролингтерінің арасында өзара қырқысқан соғыстар жүріп ... ... ... ... ... ... ... шапқыншылықтары
ұшан-теңіз шығынға душар етті. Соларға қарсы кескілескен ... ... – бұл ... ... ... ... ... жерінен айрылған
Каролингтерге қарама-қарсы Париждың бай да ықпалды ... ... Олар ... ... өз қалалары Париж бен Орлеанды сәтті қорғады, Орталық және
Оңтүстік Нейстрияны сақтап қалды, бірақ Х ... ... Сена ... жатқан солтүстік-батыс аймаққа ірге тепкен Нормандия герцогтігін
норманндарға беруге тура келді. Х ғасырда ... бен ... ... ... тәж үшін ... жүрді. Робертиндердің кейбіреулері
король болып ... ... ... ... ... Каролингтер ауысып
отырды. Ақыры 987 жылы аса ірі ... және дін ... ... ... деп аталған Робертин Гуго Капетті король етіп сайлады, сөйтіп осы
уақыттан ... 18 ... ... ... тәжі ... мен ... тараған басқа ағайындарында қалды.
Біржолата ыдыраған Каролинг империясынан ... ... ... – осы ел өміріндегі жаңа да өте маңызды ... ... ... Х ... феодалдық қатынастардың орнауына әкеп соқтырған әлеуметтік
–экономикалық процестер аяқталды, әр түрлі этникалық элементтер сіңісіп
бітті. ... ... ... ... халқының негізінде жаңа
тілі мен территориясы ... ... ... феодалдық
халықтар:солтүстік – француз және провансаль ... ... ... ... ... ... біраз оңтүстікке қарай өтті. Бұл ... ... ... ... ... ... ел өзінің қазіргі атын алды, яғни Франция деп аталды.Қаншама
кескілескен ұрыстан ... ... ... ... ... Билік басына
Капетингтер әулеті келіп Францияның одан әрі ... ... ... домені. Король домендерінің аса құнарлы аймақтарға стратегиялық
жағынан маңызды пунктер – аса ірі екі өзен – Сена мен ... ... ... ... ... апаратын құрлықтағы жолдарға
үстемдік ететін Париж бен Орлеанда орналасуының Франция тарихы үшін маңызы
зор ... ... ... ... ... ірі ... ... болды. Олардың тұрақты тұрағы да болмады, өзінің
нөкерлерімен бір ... ... ... ... де, ... ... қорды
тұтынды. Корольдерге тіпті өз домендерінде де әскеріне сүйеніп ... ... ... ... тура келді.ХІ ғасырларда
Капетингтер негізінен өз ... яғни ... және ... ... қанау арқылы табыс түсіріп, баяу да болса ... ... ... ... ... ... билігі өте нашар дамыды, себебін алғашқы
корольдердің ірі феодалдардан айырмашылығы жоқ болғаннан деп түсінемін және
көп тәжірибелері де ... ... ... ... ... ... Францияда бір орталыққа бағынған
мемлекеттің құрылу процесі ХІІ ғасырда ... Бұл ... ең ... ... және ... алғышарттары бар Солтүстік ... ... ... ... ... бағытталған
король өкіметінің саясаты, көбінесе феодалдар табының мүдделерінен туған
еді.Оның ең басты мақсаты шаруалардың ... ... ... ... ... ... және оны орталықтандыру болған еді.Бұған ... тыс ... ... құралдары жоқ, әсіресе, ұсақ және
орташа феодалдар мұқтаж болды. Олардың ... ... ... ... тағы бір ... оны ... гөрі әлдірек ірі феодалдардан
көретін зорлық-зомбылықтары мен қысымдарынан – қорғанышымыз деп санады.
Корольдердің орталықтандырушылық ... ... ... болды. Король
өкіметі елдің өндіргіш күштерін әлсірететін феодалдық анархиямен күресіп,
қалалар мен ... және ... ... ... ... ... ... – «тәртіп болмаған жерде тәртіп
орнатудың өкілі болды».[2;120]. Сондықтан қалалар король өкіметін ... ... ... ... жиі-жиі оның одақтасы болды және бұлардың
көрсеткен көмегі орталықтандырылған мемлекеті құруда маңызды роль ... ... ... де гөрі ... саяси дербестіліктерін
қадірлеуші және соған байланысты халыққа өктемдік жүргізу құқығы мен ... ... ... ... ірі феодалдар қарсы шықты, оларды
жоғары дін басшыларының бір бөлігі де ... ... ... ... ірі ... арасындағы ешқандай тынбайтұғын араздық та қолайлы
жағдай болды.Феодалдардың әрқайсысы бір-бірінің есебінен әлденіп, күшейе
беруге тырысты. [2;121] Корольдер міне осы ... өз ... ... оны ... онан да гөрі ... ... де ... болды.
ХІІ ғасырдың басы Капетингтер өкіметінің өсіп, жетіле түсу процесінде
аса бір өзгерісті кезең болып табылады.
VІ Людовик (1108-1137) және оның ... ... ... ... ... феодалдардың жасаған қарсылығының үнін өшірді. Олардың
қамалдарын жермен-жексен етті немесе ... ... ... ... ... ... ... таяудағы аймақтарды қосып ала бастады. VІІ Людовиктің кезінде
(1137-1180ж) ... жеке ... ... ... ... мен Сансаны қосып
алу есебінен ұлғайтылды.
Бірақ та ХІІ ғасырдың орта шенінде француз корольдерінің ... ... ... ... ... 1154ж. ... феодалдарының бірі граф
Анжуйский Генрих Плантагенет, ІІ Генрих деген атпен Англияның королі болды.
Оның Франциядағы иеліктері : Анжу, Мэн, ... ... ... ал ... ... ... ... жеке меншікті жерінен әлденеше рет артып
түскен территория болып шықты. Бұл жағдай ІІ Филипп ... ... ... мен Плантагенттердің арасында жаңа кезеңде енген қиян-
кескі күрес туғызбай қоймады. Шебер ... және ... ... – ІІ ... бар ... Плантагенеттермен болған күреске аударды. Ол ағылшын
королі Иоанн Безземельныймен ... ... ең зор ... ... ... ... әрі ... өзінде, әрі Франциядағы иеліктерінде жұртқа
әйгілі және беделді еместігін пайдалануға тырысты. Ол 1202 жылы ... ... бәрі де ... деп ... ... жаулап басып алды. Иоанның қорқытуынан ... ... ... ... мен ... француз короліне оншама үлкен қарсылық
көрсете қоймады. ... соң ІІ ... ... корольдерінің Франциядағы
Луарадан солтүстікке және оның ... ... ... ... басқа
иеліктерін де тартып алды. Плантагенеттердің қол астында тек Пуатудың бір
бөлігі мен ... ... ғана ... ... ... ... ... тырысқан Иоанн өз жағына
герман императоры ІV ... мен граф ... және ... ірі
феодалдарды тартты. Бірақ 1214 жылы француздар Ларош-о-Муане түбінде және
Бувинде болған қырғын ... ... және ... ... ... ... жеңді. Сонымен ІІ Филипп өзінің жаулап алған иеліктерін
түпкілікті түрде баянды етіп ... ... ... бәрінен де гөрі
феодалдық бытыраңқылыққа қарсы жүргізілген күресте қалалардың ... ... зор ... ... алатындығын, ол әбден ... ... ... ... ... ... де талаптанады. Бұл жөнінде оның
бірқатар қалаларға ... ... ... хартиялары дәлел бола алды.
Қалаларға ерекше жеңілдіктер беруге қозғаушы болған маңызды себептердің
бірі қалалардың әскери ... ... ... ... еді.
ІІ Филипп соғыс табыстарының арқасында Француз королінің жеке меншікті
жерінің көлемі шамасы төрт есе ... ... ... ... ... жеке ... жерінің құрамына әлі енбеген бөліктерінде де
күштірек арта түсті. ... ірі ... ... ... болған
жағдайдың бірін де бос жібермеді. ... ... ... ... ... ... ... бұлжытпай орындауды талап етті. ... ... да ... ... мен дін ... ... және ұсақ ... одақтастары болды. Король өкіметі ... үшін ұсақ ... мен ... ... ... ... ... [3;154]
Көбінесе деректерде ІІ Филипп сыртқы саясатында әлсіз болғанын айтады,
ол соғыс жорықтарына өз көп ... тек ... ғана ... ... ішкі ... дамуында көптеген реформалар жүргізе білген.
Мемлекетті басқару. Өзінің жеке меншігіндегі ... ... ... ... ...... көлемді территорияны
басқаруды ұйымдастыру жөнінде жаңа маңызды міндет қойылды. ІІ ... ... ... реформалары, орталық аппаратты – Корольдік
пен жергілікті басқару жұмыстарын ұйымдастыруға арналды. Бұл ... ... ... жеке ... ... ... ... билік
жүргізуге ықтиярлымыз деп санаған ірі феодалдардың қарсылықтарына тойтарыс
беруге тура келді.
Корольдердің көптен бері ... ... ... ең ... ... енді ... Корольдік Үкімет құрылды. Корольдің өз
жанындағы осы тұрақты қызмет ... ... ... оның ... әбден
жаққан феодалдар мен заң, ... және ... ... ... бір ... қала ... мен ұсақ, орташа рыцарьлардың және
дін ... ... ... ... ... кірді.
Енді корольдің жеке меншігіндегі жерінің шеңберінде құрылған жеке-жеке
округтардың басына, заң дейтіндер, яғни бұрын әуелі ... ... ... ... ... деп ... неғұрлым ірірек
әкімшіліктерге біріктіріліп, ... ... ... деп ... басқарды. Қағида бойынша, оларды король өз жағына тарту
мақсатымен жергілікті ірі ... ... ... ... ... чиновниктері тек өздеріне сеніп ... ... қана ... жоқ. Олар ... ... әлі де сақтап
қалған феодалдардың істеріне де араласып, корольдік вассалдардың король
пайдасына әскери қызмет ... ... ... ... ... ... ... отырды. Олар өздерінің құқықтарын король
өкіметінің беделін көтеріп, нығайта беруге пайдаланды. [4;59]
Басқа барлық елдер секілді бұл елде де ... ... ... ... бойынша реформалар жүргізіліп отырды. ІІ Филипптен бастап
корольдердің реформалары Корольдік Үкіметтің ... ... ... ... XIII ... басына шейін оңтүстік
аймақтар елдің солтүстігіндегі бөлігін жекелеу қақас дерлік өмір ... ... соң ... ... жеке ... ... жаулап алу түріне
көше бастады.
Оңтүстік француз қалаларының жақсылап өркендеуге бет ... ... және ... ... ... әлеуметтік
қайшылықтардың тым ертерек шиеленісуі мен идеологиялық күрестің мейлінше
күшейе түсуіне әкеліп жеткізді. Бұл ... ... ... ... ... ... вальденстер мен қатарлардың еретикалық
ілімдерінің кең таралғандығын айқын көрінеді. XII ... орта ... ... ... ... атай ... ... безгендердің басты
орталығы Альби қаласының аты бойынша). Альбигалықтар ... де ... ... өзін де ... жаратты деп санап, шіркеудің негізгі
догматтарын теріске шығарды. Олар шіркеулік иерархия мен ... ... және ... ... ... ... ... дінді
бүркемеленіп, феодалдарға және ең алдымен қалалардың одан әрі ... ... ... ... қарсы жасалған күресті кең
өрістетті.Альбигалықтардың ... ... ... қала ... қозғалыстың бастапқы кезінде,шіркеудің жер байлықтарына қызығып,
көз алартқан ... мен ... де ... Граф ... ... ... ... бүйрегі бұрды.
Шіркеу XII ғасырдың 70-жылдарында-ақ ересьтердің жолын кесуге
тырысты, бірақ онысынан ештеңе шықпады; ол кең ... ... ... ... ... Ересьтер қозғалысының әсері Солтүстік ... ... ... ... ... де ... бастады. 1209 жылы папа III
Иннокентий Солтүстік француз епископтарын олардың вассалдарымен қоса, папа
легантының ... ... ... ... ... ... Солтүстік француздық рыцарьлар ... ... ... олжа табу ... жорыққа өздері ... ... ... ... Симон де Монфор, жорықтың әскери
көсемі болды. Өздерінің ... ... ... ... ... қалалары басып алынды және талан-таражға түсті,
олардың тұрғындары құртылып, жойылды. Мюрэ түбіндегі қырғын ... ... ... жеңіске жетті. Раймонд Тулузский тек ... Ним, ... Ажан ... ғана ... қала ... ... қалаларды Монфор билік
жүргізді. Ол қаза болғаннан кейін (1218) ... ... ... ... ... корольі VIII Людовик араласты. 1224 және 1226
жылдары ойдағыдай ... ... ... ол ... ... жеке меншікті жеріне қосты және оған ең алғаш тер ... ... (1229) ... бір ... кіргізді. Алайда,
Оңтүстік-батыстық графтықтар өздерінің ... ... ... Плантагентердің иелігі болып қала берді.
Альбигалықтардың соғыстарынан кейін оңтүстіктегі қалалар біршама
тезірек ... жиып ... ... ... ... ... да XII
ғасырдағыдай көрнекті түрде өркендеуге жете алмады. Альбига ... ... ... ... ... ... ... – италяндық қала-
республикалармен және ... ... ... енді ... ... болды.[5;310]
ХІІІ ғасырдағы мемлекет. XIII ғасыр ішінде, әсіресе IX Людовиктің
(1226-1270) билеген ... ... ... ... ... сот ... ... етілді. Корольдің жеке меншікті жерінің
территориясында бұрын сеньориялдық соттарда ... ... ... тыйым салынды; дауласушы жақтарға істерін корольдік сотқа беріп
шештіруге мүмкіндік ... ... ... шағым арыз берілуге
мүмкіндік туды, сөйтіп ол енді бүкіл корольдіктегі сот істері ... ... саты ... ... ... жұмысы бұдан былай да дами түсті. ... ... со ... ... ... және ол «парламент» деп
аталынды. XI ... ... жеке ... жеріне соғыстарға тыйым салды,
ал әлі де корольдің жеке ... ... ... ... ... ... ... дегенді, яғни белгілі мерзімді заңдастырды. Осы мерзім
ішінде соғысқа шақыру алған жақ корольге шағым арыз бере ... Бұл ... ... ... пен алауыздықтарды әлсіретті.
Корольдің жеке меншікті жерінің бәріне бірыңғай монет соғып шығару
жүйесі енгізілді және корольдің ... ... ... ... ел ... ... ... тиіс болды. Бұл Франциядағы экономикалық
жағынан топтана ... ... ... соғып шығарған монеті тек
жергілікті монеттермен қатар жүріп қоймай, ... ... ... ... ... ... корол монетімен немесе ... ғана ... ... ... ... IX ... Оңтүстік аймақтардың бір бөлігін иемдене
отыра, Францияның Жерорта теңізіндегі ... ... ... ... ... Карл Анжуйскийге Оңтүстік Италия мен Сицилияны ... ... пен ... ... ... тырысты, бірақта бұл ісінің сәті
болмады.
Сонымен XI-XIII ғасырларда Франциядағы феодалдық мемлекеттің дамуы
бірқатар кезеңдерден өтті. ... ... ең ... ... ... ... ... өкіметі бұл аудандарда қалалардың дамуының ... ... ... қарым-қатынастардың күшеюі негізінде
өрістеп нығайды. Үлкен ірі аула ... және ... ... ... енді ... ... ... Алайда корольдің жеке меншікті
жерінің төңірегінде ірі феодалдық иеліктерді жинастыруды ... ... ... ... ... ... тек ... және графтарымен ғана емес, олардан анағұрлым ...... ... жауласып, соғысуға тура келді.
Оңтүстік аймақтардың бір бөлігі Капетингтердің иеліктеріне тек ... ... ... ... ... ... ғана ... Елдің
Солтүстік бөлігі Парижбен орталық өкіметтің төңірегіне жеткілікті, берік
біріктірлген еді. ... ... ... ... ішкі және сыртқы саяси дамуы жақсы дамыған.
Бұл ХІ ... ... ... билеуші екенін көрсетеді.Реформалар
барлық ... ... ... сыртқы саясатында көптеген өз жерлерін
нығайтты.
Францияның саяси ... ХV ... 30 ... ... ... ... соғыстың және ұзаққа созылған феодалдық өзара
бақталастықтардың ... ... ... ... ... ... процесі енді қайтадан басталды. Король өкіметі ол кезде ұлттық
бірлік пен мемлекеттік тәуелсіздікті бейнелеуші ... ... ... Бұл
процесс тек феодалдық ақсүйектерге ғана ұнамсыз болды, өйткені олар ... жеке ... ... болды. Король отбасыларының
принцтері, оңтүстік аймақтардың ірі сеньорлары ... ... ... ... ... ... герцогтар – Бретонский мен
Бургундский өздерінің құқықтарын тежеп кемсітуге ... VІІ ... ... әрекеттерін жасауға тырысты. ХІ Людовиктің тұсында бұл
істің түрі 1465 жылы ... ... ... ... ... ... айналған
болатын. Принцтер қоғамдық игіліктің Лигасы дегенді ұйымдастырып, алым-
салықтық езгінің ... ... ... мен ... ... және ... жою ... деген көптеген
талаптарды жариялады. Лиганы Солтүстік нидерландық провинциялар мен ... ... ... иеліктерін өсірген герцог Бургундский Карл
мықты (1467-1477ж) басқарды. Бургундтық ... ... ... шейінгі
дерлік солтүстік-шығысын және де бірыңғай таза француздық ... мен ... және ... ... ... Карл ... ... ғасырдағы «Бургундтық корольдікті» бұрынғы қалпына келтіруді, яғни
өзінің иеліктері мен француздық оңтүстік-шығыс аймақтарынан құралған дербес
мемлекет ... ... ХІ ... ... бұл ... ... қаупін туғызды.
Лиганы оның мүшелеріне тәуелді орташа және ұсақ дворяндардың, ... ... ... ... ... ... ... бөлігі қолдап шықты. Лиганың соғыс кезінде Париж үлкен роль ... ... ... ... ... ... ... астанаға
кіргізбеді. Ал дінбасылары мен ... және ... ... содан аз ғана уақыт бұрын корольдің олардан тартып алған құқықтарын
толығымен ... ... ... ... уәделеріне құлақ асып сеніп қалды.
Астананың билеуші топтарының бұл ... ХІ ... 1465 ... ... тым ауыр ... келісіп қол қойып, Лиганың мүшелеріне
өз иеліктерінде ... ... ... етті. Ал бірақ та осы ... ... ... ... ... одақтастығын барынша нығайтып және
өзінің жауларын бірін-біріне ... салу ... ... ... ... күресу үшін жасалған тыныстауды мейлінше жақсы шебер
пайдаланды. Бұл оның бұдан былайғы жерде де ірі ... ... ... ... ... Әйткеніменен корольдің алдына қойған
ең басты саяси мақсаты – Карл ... бас ... ... ... Бірақ
бұл мақсатты жүзеге асыра қою онша ... түсе ... ХІ ... көреген шебер дипломаттығын алдағы уақытта да ептілікпен қолданып,
үлкен шығынға төзе тұруға тура келді.
«Бургундтық мемлекеттің» өмір ... ... ... ... ... ... ... біріктіруді аяқтауға елеулі
кедергі жасады. Карл мықтыға қарсы ... ... ... ХІ ... ұшырады. Герцог Бургундскийдің жасаған ... ... және сол ... ... жалғасынан сескенген
лотарингіліктер мен ... ... ... өз ... тарту
саясатына көшті. Сонымен қатар король Карл мықтыға қарсы көтеріліс жасаған
Фландрияның ... да ... 1477 жылы ... түбінде болған қырғын
соғыста (Лотарингияда) герцогтың қаза ... ХІ ... ... мен
Нивернэні және Бургундия герцогтігін Франциямен қайта біріктіруге ... ... ... және ... ... ... ... Габсбургке күйеуге шыққан Карл мықтының қызы Марияның ... Бұл ... ХVІ ... V Карл ... ... ... ... жылы Францияға көптен бері-ақ француз көпестерінің Левант пен
Италия, Испания мен ... ... ... ... үлкен роль атқарған ең ірі Марсель ... ... ... бар ... ... ... бәрін жинақтап келгенде ХІ
Людовиктің билеген уақытының аяқ кезіне таман елді ... ... ... ... ... ... негізінен аяқталды. ХІ Людовик қайтыс
болған соң 1491 жылы VІІІ Карлдың Анна Бретонскаяға үйленуі ... ... ... ... құрамынан тыс ХV ғасырдың аяғында тек
Лотарингия мен Франш-Контэ, Руссильон мен Савоня қалды. ... ... ... Батыс Европаның экономикалық қарым-қатынастары дами
түскен, бай ... мен ... ... ... бар, бір орталыққа
бағынған мемлекеттерінің ең ірілерінің бірі ретінде келіп кірді.
1.2. Ортағасырлық Францияның әлеуметтік-экономикалық дамуы.
Феодализмнің нақ ... ... ... ... XI ... ... Оның XI-XIII ғасырлардағы тарихынан ауыл шаруашылығының дамуы
мен ... ... ... қолөнер кәсібі мен сауда –саттықтың өсуі ең
маңызды орын ... ... бір ... бағынған феодалдақ мемлекеттің
қалыптаса бастауы да осы мезгілге жатады.
XI-XIII ғасырларда елдің солтүстігіндегі француз деревнясындағы ... егіс ... ( ... ... ... бірінші орында болды),
жақсартылған соқа өте кең тарады. Ауыл шаруашылығының ... ... ... - ... орнына енді атты пайдаланудың нәтижесінде жер
жыртудың және де басқа да ауыл ... ... ... ... Оңтүстік аймақтардағы ауа райы мен топырақтың кейбір
ерекшеліктеріне ... қос ... егіс ... мен ... соқа ... Онда ... дақылдармен қатар жүзім мен техникалық дақылдардың және
жеміс ағаштарын егіп өсіретін жердің көлемі де көп болды.
XII ғасырда тың ... ... мен ... ... ... тазартып,
әзірлеу жұмыстары да басталды. Сол замандағы бір адамның айтуына қарағанда,
«ұзақ уақыт бос жатқан ... жер, ... ... ... мол ... дақылдар мен жүзім егістерінің көлемдері кеңітілді. Шараптың сапасы
да жақсартылды. Мал ... ... ... ... ... ... ... берді. Бақшаларда көкеністің жаңа немесе ең тәуір
сорттары өсіріле бастады. XII ... ... ... жел ... ... және ол ... соң ... басқа аймақтарына да таралды.
XII-XIII ғасырларда егістік жер көлемінің біраз ... ... ... ... апатты тұйық натуралдық шаруашылықтың тұсында,
егіс шықпай қалғын жылдар мен қуаңшылықтың және су тасудың, тағы ... ... ... ... ... ... ... тұратын аштық пен
эпидемияларды біршама азайтты. [7;97]
Саяси дамуы мықты дамыған елдің ... да ... ... мен жер ... ... жүргізілді.
Еңбек өнімділігі көбінесе шаруалар шаруашылығында өсті. Барщиналық
өтеуден гөрі шаруа өз ... ... бар ... сала жақсы істеді. Оның
еңбегі анағұрлым өнімдірек те болды және астық пен көкеністерден де ... ... ... ... ... ... еріксіз барщиналық
еңбек түрінде емес, шаруалардың өз ... ... ... ... ... пайдалырақ болды. Олар бірте-бірте өздерінің бұрынғы
барщиналық еңбекпен өнделіп, жыртылған жерлерін жойып ... ... ... ... ... ... ... отырды. Осының негізінде
XII – XIII ғасырларда барщиналық өнім ... көшу ... ... ... ... егін шаруашылығындағы барщиналық бірте-бірте қысқартылып
бұрын барщинаға аздап қана қосалқы болып келген заттай ... ... ... ... қарағанда, дүнияуи сеньорлар өнім рентасына
бұрынырақ көшті. XII ғасырда дүнияуи феодалдардың ... ең ... ... ... жыртылатын біраз аумақты жер массивтері қалып
та жарымады. Феодалдың иелігіндегі ... ... ... ету ... негізінде орташа және ұсақ ... ... ... ... ... ... ... тәуелді
шаруалардың төлейтін заттай ренталарынан, әсіресе сот штрафтарынан және
сеньорларға бағынышты территорияларда тұратын ... мен қала ... әр ... ... ... кездерде үздіксіз жүргізілген сыртқы және ішкі соғыстар француз
феодалдарын шаруашылыққа қожалық етуден гөрі ... ... ... Оның ... шаруашылыққа қамқоршылық жасау үшін орын қалмады.
Рыцарь бұл ... ... өнім ... ... алу ... ... сатып
алып жүретін өзінің басқарушысына жүктеді.
Шіркеу помесьтелерінде бұл іс ... ... ... ... ... соборлық шіркеулері өздерінің жер массивтерін бөлшектемей сақтап
қалды. Оларды басқару жұмысы да жақсы ... ... ... ... ... мүдделері мен тәртібі жағынан тығыз байланысты болған монахтық
қауым ... ... ... ... отырды. Бірақ шіреулік жер иеленуді
де, бәсеңдету бола тұрғанымен де, сол жалпы феодалдық жер иеленудегі ... де ... ... XII ... ... ... ... канцлері және аса дәулетті Сен-Денилік ... ... ... ... ... алым ... ұстаушыларға бөліп беру
арқылы аббат ... ... ... дәрежеде арттырды.
Жұмыспен өтеу рентасының орнын өнім рентасының басуына ормандарды
егістікке тазартып, әзірлеу үлкен ... ... Бұл ... ... ... ... ... рол атқарды. Тазартылған жерлерге
қоныстанушылардың (госпиттер) арасындағы көптеген қашқын шаруалар ... ... тек ... алым мен азын-аулақ ақша төлеп тұрды.
Олар қарабасының азаттығына ие адамдар (вилландар- Орта ... ... ... ... бір ... бола ... де, жер ... сот қатынастары жағынан феодалға тәуелді болды (сервтер – басыбайлылар)
XI-XII ғасырларда креспастной күйінде ... ... ... ... ... шаруалар шаруашылығының бұдан
былай да нығая түсуіне мүмкіндік жасады.
Шаруаларды алым беруге ауыстыра отырып, сеньорлар ... ... ... ... бұған жаңа алым-салықтарды төлеуден бас
тартумен, ... ... ... ... ... ... бұл,
әдеттегінше, тек жергілікті сипатта ғана ... ... ... ... ... ... көбінесе кейбір жеке сеньорының шеңберлерінде ғана
болып отырды.Шаруалардың XI-XII ... ... ... мен
қарсылығының басқа да формаларының маңызы, әдетте, алдына қойған тікелей
мақсатына – жаңа ... ... ... жете ... де өте зор
болды. [8;95]
Феодализмнің негізінен ... ... ... әр ... бөлімдерінде
кейбір ерекшеліктерге ие болды. Феодолдық өндірістік қатынастардың мейлінше
толық дамып, крепостной шаруалардың саны ... ... ... ... аяқталуына жетті де, ал феодалдық ... ... ... ... ... Король тек өзінің тікелей
вассалдарына : герцогтар мен графтарға, сондай-ақ өзінің жеке ... ... ... ... мен ... ғана ... болды.
Феодалдық құқықтың: «менің вассалыма менің вассалым емес» деген нормасы
әрекет ... ... ... өзгешелеу болып құрылған Бретания мен Нормандияда
солтүстіктің феолдалдық бытыраңқылығына өте ... ... ... ... іс ... XV ғасырдың аяғында дейін мүлдем дербес
герцогтік болып келді. ... ... ... ... Париж
жағынан теңізге шығатын жолды кесіп тастады. 1066 ... ... ол ... ... бір ... айналды. Капетингтердің мекендеген жерлері
солтүстік пен шығыс және ... ... ... ... ... ... ... Бұлардың теңіз бойына (Нормандия) немес
корольдіктің ... ... ... ... ... ... Тек ... солтүстік пен шығысқа қарай тым ұсақтау,
көбінесе шіркеулік иеліктер: ... Лан, ... ... ... ... ... Қиыр ... сонымен қатар және
шекарада және теңіз жанына орнласақан Фландр графтығын іс жүзінде тәуелсіз
болды.
Оңтүстіктегі феодалдық қатынастар ... тән ... ... алмады. Онда тұрып қалған ірілі-уақты аллодтардың (феодализм
тұсындағы жер ... бір ... яғни ... саны аз ... ... ... әлі толық дамып кете алмаған-ды. Мал шаруашылығы кең
өркендеген Орталық массивтің ... ... және ... ... ерікті қауымдар ұзақ сақталды. ... ... ... қалалардың төңірегіндегі феодалдық қатынастардың ... ... ... ... ... ... иерархия да оңтүстікке экономикалық жағынан
кемеліне келіп жете алмады. Мұнда өздерінің жергілікті ... ... ... ... ... көп ... біле де ... Аквитанияның
герцогтары өздеріне «бүкіл Аквитания монархиясын герцогтары» деген титул
беріп, барлық жағынан да корольмен теңбіз деп ... ... ... ... ... деп атап, Капетингтермен ... ... да ... Бұлардың екеуі де өздерінің вассалдарына
сүйене отырып, дербес сыртқы саясат ... ... ірі ... XI-XII ... Солтүстік Франция мен ... ... ... өзге ... ... мен Испания және
Шығыстағы крест жорықтарына қатысуша ... ... ... ... ... бытыраңқылығының барған сайын ұлғайып,
тереңдей түсуіне елдің Солтүстігі мен Оңтүстік ... ... және ... ... осы ... ... ... территориясында екі халықтың – солтүстік француз халқы мен провансаль
халқының барлығы да үлкен себеп болды. Бұдан арғы ертерек дәуірдегі ... ... ... ... әр ... ... Францияның
оңтүстігінде – провансаль, ал солтүстігінде – солтүстік ... ... ... ... ... Орта ... ... көптеген ірі
қалалары бұрыңғы Рим замандарында салынды, бірақ олар V-ІХ ғ ... ... ... ... кетті. Шаруашылық өмірінің
жағдайы бойынша олардың ... ... асып кете ... Х ... ауыл ... бөлініп шығуының негізінде экономикалық
орталықтар, қолөнерімен сауда-саттықтардың орталықтары- ... ... ... ... ... Ескі ... ... сауда-саттық
жұмыстары өркендеп, селолар мен кішігірім қоныстардан көптеген қалалар
пайда болды. ... ғ ... ... ... салынған
қоныстардың көпшілігі қалаларға айналды. ХІІІғ ... ... ... ірі , орташа және кішігірім қалаларға толып ... ... ... ... ХІІІ-ХІV ғғ жас қалалық орталықтары кемде –кем
ғана болса керек. Ескілерінде болсын немесе жаңадан ... ... ... мен ... ... ... кезде ауыл
шаруашылығымен жарасып тұрды, бірақ көп ұзамай –ақ оны ығыстырып, кейінгі
қатарға шегіндіріп ... ... және ... ... ... ... бастан
кейбір айырмашылықтар орын алды. Оңтүстіктегі қалалардың – Бордонның,
Тулузаның Альбидің, ... ... ... Каркасонның,
Марсельді және басқалардың өркендеушіліктері –ХІ ғ басталды және ... ғ ... ... Олардың дами түсуіне крест жорықтары үлкен рөл атқарды.
Бұл жорықтар қалаларға ... ... ... ... ... ... қолайлы географиялық жағдайын пайдалануға мүмкіндік берді.
Оның ... ... ... ... ... ... ... Солтүстік Европаның елдермен арадағы сауда-саттық жұмысын
жүргізуде делдалдық рөл ... ... ... ... порттары
арқылы елге бүкіл шығыс пен Италия және Испания ... ... ... ... ... ... ... оңтүстіктің көптеген
қалаларда қолөнердің жедел өсуіне мүмкіндік берді. Ним мен Монпельде басқа
қалаларға экспортқа арналған жұқа ... ... шұға ... ... ... шикі зат сол ... ... Францияда қойларының даңқы жер жарған
Кос үстіртінен ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық ерекшелігі цехтардың толық дерлік жоқтығында ... ... ... ... етті, яғни қолөнершілер кәсіптері жағынан
бірлестірілмеді және олардың жұмыстарын бақылауды ... ... емес ... ... ... ... саяси жағынан да қолайлы жағдайда болды. Олардың ... ... Рим ... бері келе ... ... сот
жүргізу құқығы болды, ал және ішінара ескі ... ... да ... ... ... ... дені ірі ... астарынан не қарулы күрес жүргізу, я болмаса финанстық келісімдер ... ... ... және ... ... жаппай босанды, бұл әрекеттің
өзі қалалардан алыстағы король өкіметінің ... ... ... ... ... ... бәрінде де дерлік консулат деп ... ... ... ... ... ... мен көпестерден
және қолөнершілерден сайланған ... ... ... ... ... құқылы барлық қала халықтарынан құралған Үлкен үкіметтер де
өмір сүрді. Оңтүстіктегі ... ... ... және ... ... ... ... іс жүзінде дербес қалаларға айналды. Бірсыпыра
дворяндар қалаларда тұрып, сауда –саттық жұмыстарын жүргізуге ... ... ... ... ... Сол себепті олардың
өзара және түгелдей Оңтүстікпен ... ... ал ... тіпті онан да бетер төмен болды. ... ... ... ... ХІІғ ... бірыңғай экономикалық және саяси орталық
құрылмады. Не Бордо, не Тулуза Оңтүстік үшін нағыз астаналар бола ... бай ... ... ... ірі ... ... қалалардың үлесіне тиген жағдай тым ауырлау болды. Олардың
ең маңыздылыңы- Аррас, Бовэ, ... ... ... Лан Реймс-Францияның
солтүстік-шығысында, қой шаруашылығы кемеліне келген аймақтарда өркендеді
және олардағы қолөнер ... ең ... ... шұға тоқу ғана ... ... ... жақтағы қалаларға және, тіпті шетелдерге де ... ... ... кеңейіп, бұларға жан-жақтан келіп түсіп жатқан
сұраныс үнемі арта берді және ... ... шұға тоқу ... ... ... ... алынды. Бұрын шұға бұйымдары мен қолөнер
кәсібінің ... ... ... ... жуық ... ... жергілікті
рыноктың шеңбері енді тарлық ете бастады. Солтүстік-шығыс ... ... мен ... ... болды. Бірақ та олардың экономикалық
әрекеттері , қалаларды билеуші ... ... ... ... толып жатқан кедергілерге кездесе берді. Сеньорлар мен
епископтар әртүрлі сылтаутармен, кейде тіпті бір ... ... ... арқылы қала халықтарын аямастан тонауға салды. [10;45]
Қалаларда қолөнер жақсы дами бастаған, енді ауылда тұратын ... ... ... көше ... ... ... дамыған қалада
мәдениетте біршама өсті, халықтың саны да әжептәуірге жете бастады.
Қалалардың ... ... ... ХІ ғ ... ... ... ... талай рет төлемдер беріп құтылып
отырды. Бірақта сеньорлардың бұл ... ... ... ... ... бұза бергендері қала ... ... Қала ... ... өте бір шиеленіскен жағдайларында
өзара астыратын сөз байласып, қолдарына қару ... ... және ... тап ... ... не ... , не ... аластап қуатын-ды.
Көтерілістің сәттілікпен аяқталған кезде, феодалдың лажсыздықтан беретін
келісім қалаға ... ... ... ... мүмкіндігін беретін еді.
Алайда, түпкілікті жеңіс беретін оңайға түсе ... ... ... ... ... ... алып, оны қатаң жазалайтын еді. Онан ... ... ... , ақыр аяғында қала халықтары жеңіп шығатынды.
Ең тұңғыш «коммунаға», яғни қаланың өзін -өзі ... ... ... ... ... қолы ... және ол ... хартияға ие болды;
содан соң ХІІғ І жартысында оның салған үлгісімен ... ... және ... ... ... ... нәтижесінде қала
өзін-өзі басқару, сот және салық салу құқықтарына ие ... ... ... енді ... шартпен дәл көрсетіліп, онда қаланың
қолы жеткен біраз ... ... мен ... ... анық ... ... қалаларының жүргізген күрес ... ... ... ... ... Лан қаласының тарихы
болып табылады. ХІ ғ аяғында Солтүстік Францияның ең бай қалаларының ... ХІІғ ... ... қала ... ... және қала
халықтарының ... ... ... шиеленісті. Езушіліктің зардабы
әсіресе, нормандық Годри епископ болған ... ... ... Қала ... ақша ... құтылып, Ланда коммуна құрды. Қала ... ... ... ...... қабылдап бекітті. Мұның үшін оған бай
сыйлықтар берілді. Бірақта көп ұзамай Годри қаладан ... ... ... ... соң ... ... шақырып алып, ол онан коммунаны жоюды
өтінді және оның үшін оған едәуір көп ақша ... ... ... ... да өз ... ... ақша ... ұсынды, бірақ Годридің
берген ақшасы ... ... көп ... ... ... ... мен қызмет адамдарының көбі ... ... өзі де қаза ... ... ... рұқсат берген VІ Людовиг
және Солтүстік Францияның феодалдары Лан қаласын күшпен басып ... ... ... ... ... қала ... ... өлтірді. Сөйтіп
коммуна жойылды. Қаланы басқаратын жаңа ... ... ... ... ... де ... ... орнатты. Қала халқы тағы да бірнеше рет
көтеріліс жасап, ақыр соңында 1128ж ... ... ... ... ... және мұны ... бекітті.
Корольдер көбінесе коммунаның сеньорлардың қарсы жүргізген ... ... ... ... ... құтылған қалалар
корольдің өкіметін мойындап таныды және оның ірі феодалдармен ... ... ... ... өзінің жеке меншігіндегі жердің
территориясындағы қалаларға коммунаның құқығын ... ... ... ... ... ... ... жердің
территориясындағы үлкен қалалар , әдетте тек ... ғана ... ... ... онда да ... өкімет билігі түгелмен ... ... ... ... ... ... корольдік
қалалардың артықшылықтары төленілетін алым-салықтардың мөлшерін белгілеумен
ғана шектелді.
Көп болсын, аз болсын, ... ... ... ... алушылық
қалалардың ХІІІ ғ жедел өсірулері үшін ... ... ... ... қалдырылды, әжәптәуір кең өрісті рыноктың талабына сай жұмыс
істеуші ... дами ... және ... ... ... бөлінісі де
өсті. ХІІІ ғ орта шенінде Париждегі ... ... ... белгіленді,
бірақ дұрысында бұл кезде қолөнердің саны ... көп ... еді. ... ... ... саны 350-ге ... және де көптеген қолөнерлері бір
жақты мамандандырылған сипатта ғана болды. Цехтарға кіруге , ... ... ... бәріне де немесе кіріс жарнасын
төлегендерге рұқсат ... ... ... ... асқан сапалы бұйымдар өндірушілік
немесе көмекші шеберлер мен үйренушілердің санына шек ... ... ... ... қала халқының әлеуметтік-экономикалық жағынан
дифференциялануын жедел тездетті. Көпестер мен ... ... ... шұға ... ... және т.б) тым нығайып, әбден байып
алды; олар ... қала ... ... ... ... ... билігінің бәрін де өз қолдарына алды. Қалаларда қиян-
кескі ішкі күрес басталды. Қолөнершілер мен ұсақ ... ... ... ... тұрды. Осыны пайдаланған корольдер коммуналардың
ішкі істеріне араласып, ХІVғ ... ... ... ... ... мен ... ... айыруға кірісті.
Экономикалық жағынан қала өз маңайындағы әжептәуір ... ... ... әр ... ... басыбайлылар келіп жиналып, азатттыққа
ие болды. Қаланы айнала қоршаған мықты дуалдар мен ... ... ... ... қол ... ... тұрды. Әйтсе де феодалдар азаттық
алған қала халықтарына деген өшпенділік әрекеттерін тоқтатпады, феодалдар
үшін коммуна бір ... әрі ... сөз» ... деп жазды ХІІ ғасырдың
шежірешісі Гиберт ... ... ... мейлінше кең өрістеген
кезде, қала өз ... ... да ... Көтерілісші шаруалар
коммуналардың төңірегінде орналасып, олармен қарым-қатынастар жасап тұрған
ерікті деревнялардың өздерінше бір ... ... ... та ... ... ... ... бас қоса отырып, азаттыққа
жетпекші әрекеттерін феодалдар ... ... ... ... ... ... ... күйге қайта оралуға мәжбүр болды.
Қалалардың арасындағы экономикалық қарым-қатынастарды орнатқан сауда-
саттық жұмыстары да өсе берді.
ХІІІ ғ. Сена мен Уаз, ... мен ... ... Сона мен Орта ... ... ... өте ... мейлінше байып кетті. ХІІІғ.
аяғына таман олар өзара экономикалық ... ... ... ... ... қаланы басқару жұмысын ұйымдастыруда ең басты роль
атқарған ... ... Сена ... ... жұмыстарымен
айналысатын көпестердің бірлестігін құрды. Оған ... Сена мен ... ... ... де қосылды. Содан соң Луара бойында сауда-
саттық ... ... ... де ... ... ХІІІ ғ. ... ... өркендей бастаған кәдімгі атақты Шампань жәрмеңкелері Марна
мен Сена өзендерінің ... және ... ... ... ... және де ... ... Ланьи, Париждің нақ қасында ... Осы ... ... мен ... ... және ... елдердің қалаларынан келген көпестер кездесіп, ... ... ... ... ... тек шығыстың бағалы товарларына
ғана емес, сонымен қатар жергілікті ... ... ... ... да – ... пен ... мал мен шарап және астыққа да
жүргізілді. Сен-Денидегі «Ландиде» өткізілетін маусым жәрмеңкесіне бүкіл
француз ... ... ... ... түгелге жуық келіп
жиналатын. 1284жылы Шампанның корольдің жеке меншігіндегі ... ... ... экономикалық қарым-қатынастарын баянды етті және ХІІІғ
аяғында астана – Париж ... ... ... ең ірі экономикалық
орталығына айналды. ... ... ... 70 ... жуық ... бұл сол
кездегіше орасан көп цифр еді, ал Руанда – 50 мыңға таяу болды. Осы ... ... 5-6 ... ... бар ... ... саны ... Оңтүстікке қарағанда, орталығы ... ... ... бөлігіндегі аймақтардың арасындағы экономикалық қарым-қатынастар
ерте басталды. Бұл қарым-қатынастардың негізі, өркендеуге бет ... ... ... және ... ... Паирждің аса көбірек
тұтынатын ауыл шаруашылық ... ... ... айырбасы болып
табылады. Экономикалық ... ... ... ... Солтүстік
Францияның кейбір жеке аймақтарында шаруашылықты мамандандырудың ерте
дамушылығы үлкен роль атқарды. Нормандиямен ... ... мен ... мал мен
шұғаға, Шампань мен Бургундиямен кенеп пен шұғаға және ең жоғарғы сапалы
шарапқа, Парижбен ... ... ... ... сауда-саттық
жұмыстарын атқару бұл аймақтарды экономикалық жағынан бір-біріне тәуелді
етті және ... ... ... ... ... Солтүстік
француз қалаларының экономикалық дамуындағы бұл ерекшелік – ішкі ... ... ... ролі – ... да ... ... ... екендіктерін көрсетті. ХІІ-ХІІІғ. Солтүстік Францияның ... ... бір ... ... мемлекетті құру үшін ... ... ... ... ... ... отырды.
Қалалардың және товар-ақша қатынастарының ХІІІ ... ... ... ... ХІІІ ғ. ... мен сауда-сттықтың кеңінен
өркендеуінің ... ... ... ... ... ... қала маңайларындағы деревняларда және ең алдымен Париж төңірегінде
елеулі түрде арта бастады. Ақшалы ... кең ... ... ... ... тек ... қана ... сонымен қатар оның
товарға айналатындығының және де сол ... ... өзі ... ... ... Осының арқасында шаруалар шаруашылығы
қаламен жасалатын сауда-саттық жұмыстарына белсенді түрде тартылып, қала
мен деревняның ... ... ... ... түсті. Осы товар
айналымында феодалға қалған орын шамалы болды. Ол ... де сата ... және ауыл ... өнімдерінің басқа түрлерін, қолөнеріне қажетті
шикізатты сатушылар түгелімен шаруалар болды; феодалдар болса, олар ... ... ... ... ... бұйымдарын немесе шығыстан әкелінген
бағалы маталар мен ... және ... ... алып ... ... ... шаруалар шаруашылығы арқылы жасасқан айрықша
қарым-қатынасы ... ... ... ең маңызды
ерекшеліктерінің бірі болды.
ХІІІғ. басыбайлы шаруалардың еркіндігін және ... ... ... алу процесі басталды. Осының нәтижесінде ... ... ... ... Бұл процесте товар-ақша қатынастарының дамуының
нәтижесі болып ... ... ... ... ... ... мына ... көрсеткіштермен белгіленді: 1) мұрагер болған кезде
серв «жансыз қолдың» заңына сәйкес өзінің өлген әкесінің дүние-мүлкінің бір
бөлігін феодалға ... тиіс ... 2) ... шекарасынан тысқары
жерде некелескені үшін, ол арнаулы алым- «формарьяж» төледі 3) дәлелсіз
талья ... ... және 4) ... - көп ... ... та ... болып
саналған жаппай алым төлеу болды. Міне осы төрт міндеткерлікті төлеп құтылу
– шаруаның қара ... ... ие ... ... айналуының айғағы
болып саналды. Шаруаның – вилланның қолындағы жер феодалдық меншігі болып
қала берді және оның үшін ... ... ... ... ... қара ... бостандығына ие болу процесі көбінесе ХІІІ-
ХІV ғасырларда өткізілді. Бұл процесс әр ... ... ... Жеке
адамдар мен отбасылар, ал кейде тіпті тұтас деревнялар болып ... ... ... ... ... бағасы да түрліше болды және ол сеньор мен
шаруалардың арасында ұзаққа созылған талас-тартыстың нәтижесінде ғана барып
белгіленді. Жалпы ... ... ... ... де ... ... бостандыққа
жетуге өте ынтызар болды, себебі басыбайлық ... ... ... өтеп тұру ... еңселерін мүлдем көтертпей, жандарына
қатты бататұғын еді. Бірақ та ... ... ... ... ... аса
көп ақша сұраушы сеньорлардың шамадан тыс сұраушылық тежеліп қала берді:
кейде ол тіпті ... ... де ... ... ... ... бостандық алу
ерекше ресми мадақтамалармен реттеліп, онда оның шарттары және болашақта
шаруалардан алынуға тиісті ... ... ... ... Бұл
төлемдерді бара-бара ценз деп атады, сондықтан ... ақша ... жері көп ... ... » деп ... ал оның иесі ... ... енді виллан деп емес, цензитарий деп аталынды. [11;96]
Соныменен, орта ... ... ... ... ... ... күйден ХІІІ ғасырдан басталып, ертерек босануларында
болды. Мұндай ерте босанушылық ақшамен төлеп алу формасына айналды және ол
арнаулы ... ... ... ... ... ... учаскелерін мұрагерлік жолымен ұстау құқығын сақтап қалды.
ІІ. Франция халықаралық қатынастар жүйесінде.
2.1. Жүз жылдық соғыстың негізгі шайқастары.
ХІV ғасырдың 30-жылдарына Францияның кәдімгі бір ... ... ... келе ... ... бір ... ... уақыт Англиямен
жүргізілген (1337-1453) жүз ... ... ... ... ақырғы
тигізген зардабы өндіргіш күштерін жаппай жойып, халықтың санын азайтып,
өндіріс пен сауда-саттықтың ... ... ... ... ... ... өте-мөте ауыр ... ... ... ... ... ұзақ уақыт оккупациялап алып, жазықсыз халықты
мейірімсіз қырып-жойып тонап күйзелтті.
Түрлі-түсті ауыр алым-салықтың езгісімен ... ... ... ... ... ... Оның ... француз феодалдарының өзара
қырқысушылықтары елдің жағдайларына тым ... ... ... ... ... ... бұрын ХІІ-ХІІІ ғасырларда ... ... ... мен ... ... Жүз ... ... та негізінен
Францияның ағылшын корольдерінің қол астындағы оңтүстік-батыс жерлері үшін
жүргізілген соғыс болды. Соғыстың бастапқы жылдарында екі ... ... ... ... ... ... жасауларының да маңызы аз
болмады.
Француз корольдері Фландрияның дәулеті мол бай қалаларын өздеріне
бағындыру ... ... ... ... Ол Фландрияның қалалары
Англияның көмегіне сүйене отырып, өздерінің тәуелсіздіктерін сақтап қалуға
тырысты. [12;110]
Бұлар Англиямен экономикалық жағынан тым тығыз ... ... шұға ... ... ... алып ... ... елу жылдық
соғыс әрекеттерінің ... ... ... яғни ... ... ... ... өзіне қайтарып алуға
тырысқан Англия өзіне сондағы әлі тәуелсіздік жағдайда ... ... ... ... ... таратты.
Экономикалық жағынан Гиень (бұрынғы Аквитанияның батыс жақ ... ... ... ... ... ... тығыз қарым-қатынаста
болды. Үлкен ірі қалалардың Бордо ... ... олар үшін осы ... ... ... еді. ... ақсүйектері мен рыцарьлары,
француз королінің қол ... ауыр азап ... ... ... ... анағұрлым еркіндеу артығырақ көрді. Өздерінің біршама
тәуелсіздігін сақтау мақсатымен олар сол ... ... ... ... ... одақтасуға шын ынтасымен барды. Француз
корольдерінің әлденіп, нығая ... ... ... ... ... ... қалалардың бөлшектенуіне мақсаттарын да қолдады,
осыны пайдаланып отырды. [11; 215]
Жүз жылдық соғыстың басталып ... ... ... ІV ... ... ... ІІІ Эдуарттың династиялық талаптары тікелей сылтау
болып табылады. ІV Филипптің ең кенже баласы 1328 жылы дүние салды, ... ІІІ ... ... ... ... ... құқығы бар екендігін
дәлелдеді. Бірақ та Францияның королі болып Капетингтердің жақын ... ...... ... (1328-1350 жж.) сайланып қойды. Эдуард ІІІ
өзінің құқығын қару-жарақтың күшімен дәлелдеуге ден ... ... 1337 ... үшін ойдағыдай басталды. Англияның басып ... ... ... армиясына қарағанда бірқатар елеулі артықшылықтары
болды. Ол сан жағынан онша ... ... емес еді, ... өте ... болып шықты. [2; 119]
Жалдамалы рыцарьлардың отрядтарын бас қолбасшы ретінде корольдің өзіне
тікелей бағынған капитандар басқарды. Көбінесе Англияның сансыз көп ... ... ... ... ... ... өз ... шеберлері болды және рыцарьлық атты әскердің қимылдарын қолдай
отырып, ірі шайқастарда маңызды роль атқарды. Ал енді ... ... ... құралған Француз армиясындағы атқыштар тым аз
болды және рыцарьлар олармен ... өз ... ... ... ... жеке ... ... бөлініп тікелей әскер бастықтарына –
ірі ... ғана ... Олар ... білгендерінше, ұрысқа кіріп,
өз беттерінше майданды тастап кете берді немесе құр сырттай ... ... ... Король негізінен өзінің жеке отрядтарын ғана ... ... ... ... қолданып, әдетте жауға қарсы шайқаста
жаппай қаптаған шабуылмен бастады. Ал егер де, жау бұл ... ... ... ... ... жыға ... онда ол шабуыл ... ... еді. ... Француздардың атты әскерлерін жеке топтарға бөліп,
рыцарьларды аттарынан ... ... ала ... ... ... ... халықты мейірімсіз тонаушылық көп ұзамай ағылшын рыцарьлар мен
атқыштарының ең басты мақсатына айналды. ... ... және ... 1346 жылы ... ... ... (Кресидің түбінде) жеңіп шықты. Бұл ... 1347 ... ... ... пункт және Англиядан әкелінетін жүнді қоятын қойма орны
Калені алуға мүмкіндік берді. ... олар ... ... тек ... қана қоймай, қайта нығайтып алды. Басқа жақтарынан
ағылшындардың солтүстіктегі соғыс қимылдары сәтсіз. ... соң олар ... ... ... ... теңіз жағынан Тэнь мен Госконь аймақтарын
қайтадан басып алды. Ағылшын королінің Бордодағы ... ІІІ ... ... қара ... (оны түсіне қарай осылай ... ... ... ... ... ... жылдық соғыс 1356-1358 жылдары Париж көтерілісін ... ... ... ... ... 1358 жылы ... ...
Жакерия, Гильем Кольдің бастаған көтерілісі; 1415 жылы соғыстың қайта
басталуы; ... ... ... Д'Арктың Орлеанды алуы;
Француздардың тәуелсіздікке жетуі сияқты кезеңдерді басынан өткерді.
Креси ... ... жылы 26 ... ... ағылшын отряды, 9 мың садақшысы
Француздардың 30 мыңдық армиясымен ... ... ... ... ... ... ... жебесіне қадалып құлап ... ... ... мен ... ... шығарып жатты. Ағылшындар жерлерді
жақсы таңдап ... ... ... мен ... ... әскердің екі жағын
қоршап тұрды. ... алды кең ... ... ... болды. Француз
рыцарьлары ағылшын қатарына бірнеше шабуыл ... ... ... ... 150 метр ... ... жатты. [13; 5]
Француздар 11 ханзадасынан, 1500 рыцарынан, 10 мың ... ал ... үшін ... ... ... әкелді. Сөйтіп,
Француздар жеңіліс табады.
Пуатье түбіндегі шайқас. Фрацияның оңтүстік облысын бағындырған Эдуард
ІІІ өзінің ұлы Эдуардты ... ... етіп ... ол оның ... ... ... «Қара принц» атанған. Қара принц францияның
орталық аудандарында тонаумен, шапқыншылықпен ... 1356 жылы ... оның ... ... ... ... ... корольдығының
король иаганның армиясын қуып жетеді. Негізгі әскери топты рыцарлардың атты
әскері құрады. Король бұйрығынан соң, ... ... ... ... ... 6000 ғана ... 20500 ... қарсы шығады. Олар
қоршаулар мен жүзімдіктерді папа тұтты. Қарсы келген атты ... ... ... ... қуып жіберіп, жекпе-жекке шығуға
талпынғанда, ағылшындар қоршап алып жойып отырды. 4500-дай адам қаза ... ... ... ... бара ... ... тірідей өлгенше,
ерлікпен өлсін деп, ұрысқа шауып жетеді. ... өзі 2000 ... ... түседі. Бұл жолы жеңіс ағылшындарға бұйырды.
Азенкурдағы шайқас.
Тек Карл V Мудрый ... ... ... тек жаяу ... ... ... мен ... атуға үйренді, жалдамалылардың
санын арттырып, жүйесін нығайтып, ол жаяу әскерге үлкен құрметпен қарады.
25 қазан 1413 жылы 25000 француз, 5700 ... ... ... ... ... Генрих V тұрды. Француздар жаяу әскердің орнына, рыцарьлық
атты әскермен шабуыл ... ... тағы да ... ... ... ... ... әскерін оққа ұшырды. Француздар 8000 адамын өлі
тауып, 2000 адамы ... ... ... 400 ... ... ... ... сеньорлар болды.
Англия соғысқа жақсы әзірленген болып шығады. Эдуард ІІІ-нің әскерінде
соғысқа қабілетті жаяу әскері болды, олар шаруалардан құрылған ... ... ... ... және ... болмауы. Ағылшын
рыцарьлары тәртіпке үйретілген болатын. Жаяу әскері де, рыцарьлық атты
әскері де ... ... ... Олар ... ... ... француз рыцарьларының әрбіреуі жеке танылуға шабуылға шықты және
онысы сәтсіз болды. Атты әскерге деген көзқарасы теріс ... ... ... ... ... ... ... істері нәтижесіз
болды. Соғысуға қолайлы жер жағдайының ескерілмеуінен жеңіліске ... ... тек ... ... ... ... болды. Онда Жанна
Д´Арктің қимылымен ағылшындарға біраз соққы берді. Онда орманды азат етіп,
францияға ... алып ... ... жүз ... ... ... ... адамдардың патриоттық сезімі, француз шаруа қызының - Жанна
Д´Арктің патриоттық сезімі, корольдің оған бұрылып ... ... отқа ... әлем тарихының оның жанып жатқандағы алауы жап-жарық
етті.
Дүние жүзі тарихында өшпес тақырыптар бар. Өшпес тақырыптарға жататын
Жанна Д´Арктің ... ... ... ... қара түнек басты. Соққылар халыққа аямай
тиді. Мемлекетке үлкен қауіп төніп тұрды. Сонда дүниеге Жанна ... ... елді ... 1412 жылы ... келеді. Әкесі Жакоб Д´Арк,
анасы Изабелетта еді.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның даңқты есімімен “Жанна Д´Арк”
атты армия ... ... ... мығым, өзін ерлер сияқты ұстайтын, аз ... ... лебі ... ... оның ... ... ... Ол
аз жейді, суды одан да аз ішеді. Оған жүйрік ат пен ... қару ... ... ... тұруды ұнатпайтын” осы деректер Жанна Д´Арктің бізге
дейін жеткен ... ... ... ... замандастары оны ер киімінде қару-жарақпен көрді. Жанна
Д´Арктің қарсыластары алып-қашпа сөздер шығарды, жас қыз ... адам ... ... бір ... деген. Жанна Д´Арктің замандастары оның шын
аты-жөнін білмеді. Бірде-бір хронист, бірде-бір куәгер оның ... ... Олар ... жас қыз, Жанна қыз дегенді білді. Ол өз ... ... ... ... ... ретінде “Франция қызы” деген атаққа ие болды,
сосын ХVІ ғасырда оның жаңа есімі пайда болды. Және ... ... ... ... есімі – Орлеан қызы деп атала бастады. Қыз өзінің
қысқа ... – 17 ... ... ... ... ... сияқты, сүйікті отанының басына түскен
бақытсыздық Жанна Д´Арктің де ет ... ... ... ... шығу ... VІІ ... ... айтып, армияны басқаруым керек деген оның
сенімі бірте-бірте ... ... ... ... ... тигіземіз деп уәделерін беруші өзінің
құрметтеуші әулиелерінің дауыстары оның ... ... ... ... ... ... алды деген хабарды естісімен ол өзінің ойлаған
әрекетіне кірісуге бел байлады. Жақын қалашықтағы ... ... ... францияны құтқаруға бел байлағандығы жөніндегі ойын айтып
көндірді.
Олар оған ат пен қару-жарақ, ... ... ... шығарып салады. Ол
ағылшындар мен бургуншылар басып алған аймақтар арқылы Шинондағы VІІ Карлге
келеді. Орлеанның ... және ... ... ... ... ... ... біліп, оның берген сертіне де сеніп қалған еді.
Лажсыз жағдайда қалған король, оны ... ... етіп ... ... ... қасына қосып береді. Әскер басыларының көмегімен
сол кезде-ақ соғыс тактикасын тез меңгеріп алады. Және оның туа ... мен ... ... ... ... қабылдауға жәрдемдесті.
Жанна Д´Арк үшін ең қатерлі жерлерде ... ... ... өзі бастады,
ал оның соңынан жауынгерлер тайынбай батыл ... ... ... ... ... Д´Арк армиясымен Орлеанға келеді. Қала
түбіндегі ағылшындардың ... ... ... қашықтықта
орналастырылды. Өйткені қаланы айнала тығыз ... ... үшін ... ... болды. Француздар небәрі төрт күннің ішінде қамалдарды
алып үлгеріп, ағылшындар қоршауынан Орлеанды босатты.
Орлеан 8 мамырда қоршаудан босаған ... ... ... мерекелеп
өтеді. Орлеаннан айырылып қалудың қауіпі ... зор ... да, ... ... маңызы да, соншалықты зор болды. Бұл ұзақ уақыт бойы
талай рет кездескен сұрапыл жеңілістер мен ... ... кір ... ... ең бірінші үлкен салтанатты жеңіс болған еді. Патша зор
қуаныш хабардың толқыны бүкіл елге сол ... ... ... ... ... ең ... түпкірлерге дейін жетіп жатты. [18;85]
Луарадағы қалаларды алғаннан кейін, Жанна Д´Арк Карл VІІ-мен реймске
барып, оған ... ... тәж ... ... ... ... ... француз мемлекетінің королі ретінде VІІ Карлдың беделі тек
халқының алдында ғана емес, бүкіл Европаның ... ... ... өсе ... ... ... даңқы орасан өсті. Халық пен қалалар оны тек
Отанды ... деп қана ... ... ... оның ... деп ... ... түрліше мемлекеттік маңызы бар жағдайлар туралы, оның ... ... ... ... ... бүкіл жұртшылықты таңғалдырарлық даңқының мейлінше кең
тараушылығы тек корольдің ғана ... оның ... ... де ... ... VІІ Карл мен оның ... тарапынан Жанна
Д´Аркқа барған сайын сенімсіздік ... ... де міне ... ... ... ... коронация және корольдің Шашпанъді алушылығы
герцог Бургунскийдің ағылшындармен одағын әлсіретті. Алайда Парижге батыл
шабуыл жасау ... ... ... ... кіріскен әрекеті
сәтсіздікпен аяқталды. Парижде ағылшындардың үлкен гарнизоны тұрды және зор
қаланы бірден күшпен ала қою да оңай бола ... ... ... ... тура ... [21;15]
1430 жылы мамырда, бургуншылар қоршаған қаланы босатуға келіп, Компьен
түбінде ... ... ... ... ... тұтқынға алынады. Герцог
Бургундский тұтқын қызды ағылшындарға 10 мың сом ... ... ... аяғында Жанна Д´Аркті ағылшындар иеліктерінің орталығы
Руанға әкеліп, инквизиция ... ... ... ... ... Бове
Кошон басқарған шіркеу соттары оны діннен азған, сиқыршысың деп ... ... ... ... ... ... мәнін кемсіту
үшін, ағылшындарға Жанна Д´Аркті сиқыршы ретінде соттау керек ... ... ... ... ... ... ... оның түбіне
жету үшін, айланың барлығын қолданды. Жанна Д´Аркты өлім ... жылы 30 ... отқа ... ... [22;25]
Жанна Д´Арктің қаншама көмегі тиген VІІ Карл оны ... қалу ... шара ... ... ... ... ... кетушілігін король мен
орда тобы әрқашаннан-ақ бері күткен ... Тек ... ... ... ... қысымының нәтижесінде ғана Карл VІІ 1431 жылғы
сот процесін қайта қарауды бұйырады. ... ... ... ... ... ... ... ақталады. [24;34]
Ағылшындардың және оларға дем берушілердің үміт артқан есептеріне
қарамастан Жанна Д´Арк ... ... ... ... 1435 жылы ... VІІ Карлмен одақтасып, келісім жасады. Содан соң ... бен ... ... ... бұл жолы ... бақи ... қолында 1558 жылға дейін тек Коле қаласы ғана қала ... ... ... кедейлер үшін олардың бейбітшілікте, бақытта өмір сүруі
үшін өз өмірін қиды. Ол отқа жанып бара ... ... оның ... ... ... Ол өмір бақи ... ... ол әлі де тірі.
Жанна Д´Арк ұлы ерлік жасады, ол ерлік ... ... ... ... Франция мемлекеттінің саяси және экономикалық дамуы
жайлы оның басқа мемлекеттерінен айырмашылығы, ... ... ... ... ... ... феодализмнің етек жая орнай бастауы жайлы
жазылған. Және ІХ- ХІІІ ... бері ... ... ... ... ... иеліктері болды. Басқа барлық мемлекеттер секілді бұл елдің дамуы
да өзіндік ерекшелігімен тарихта қалды.
Біздің ... ... ... ... ... соғыс”. Жүз жылдам
астам уақытты қамтитын Англия мен Франция арасындағы (1337-1453 ж.ж.) ... ... ... дамыған феодализм дәуіріндегі ең ірі саяси оқиға.
Бұл екі орталықтанған ірі ... ... ... Ағылшын –
француз саяси қақтығысы халықаралық масштабтағы оқиғаға айналды. Жүз жылдық
соғыс кезінде екі мемлекетте де көптеген ... ... ... ... Уот Тайлер мен Джек Кед көтерілісі, Жакирия, Францияда
Этьн Марсель, Кабош бастаған ... ... ... Д' ... ... қайраткерлер сияқты өмірі мен істері бей-жай ... ... ... ... ... бір қалыпты табиғи түрде
жүріп келе жатқан дамытушылығын, бір ... ... ... ... (1337-1453) жүз жылдық соғыста болды. Бұл ... ... ... ... күштерін жаппай жойып, халықтың санын азайтып,
өндіріс пен ... ... ... ... ... ... халқы өте-мөте ауыр ... ... ... ... денін ұзақ уақыт оккупациялап алып, жазықсыз халықты
мейірімсіз ... ... ... Түрлі-түсті ауыр алым-салықтың
езгісімен талан-тараж бұқара жұрттың есін алды, көзін ашырмады. Оның ... ... ... қырқысушылықтары елдің жағдайларына тым жайсыз
болып тиді. Франция мен Англияның арасында ... ... ... ... сияқты (Капетингтер мен Плантагенеттер соғысы). Жүз жылдық соғыс
та ... ... ... ... қол ... ... үшін ... соғыс болды. Соғыстың бастапқы жылдарында екі
елдің ... ... ... ... ... ... да маңызы аз болған жоқ.Франция орталықтанған мемлекетінің
құрылу, ... ... ... орны зор.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Пти-Дютайи Ш. Феодальная монархия во ... и в ... ... ... ... ... Гизо Ф. ... цивилизации во Франции. Москва, 1980. Т. IV.250с
3. Хачатурян Н.А. Сословная монархия во ... ... вв. ... ... - аббат. Книга о делах управления /Пер. А.М.Малинина//Уч.
зап. Ленинград. пед. Ин-та им. А.И.Герцена. ... ... Н.А. ... ... Штатов во Франции.
Москва, 1976.-320с
6. Тьерри О. Опыт истории происхождения и ... ... ... О. ... ... ... Регистры ремесел и торговли города Парижа/Пер. Л.И.Киселевой. Под
ред. и с предисл. А.Д. Люблинской//Средние века.Москва,1957-
1958.Вып.10-11.-225с
8. Французская деревня ХІІ-ХІV вв. и Жакерия. ... ... и ... ... ... ... Блок М. Характерные черты французской аграрной истории. Москва,
1957.-450с
10. Ляскоронский В.Л Филипп-Август в его отношениях к городам. ... ... А.В. ... по ... ... ... ... в IX-
XIV веках //Уч.зап.Ивановского гос.пед.ин-та.Т. 16. Иваново, 1958.-
320с
12. ... Н.И. ... ... 1337-1453 гг. Москва, 1985.-410с
13. Райцес В.И. Жанна д'Арк: факты, ... ... ... ... Ю.Л. ... и ... в средние века. Очерки
демографической истории Франции. Москва, 1991.-250с
15. Конокотин А.В. Жакерия 1358 г. во ... ... ... 1964.- ... Грацианский Н.П. Бургундская деревня вХ-ХІІ столетиях. Москва,
1935.-220с
17. Левандовский А.П. Жанна д'Арк. 2-е изд. Москва, ... ... Р, Клэн М.В. ... ... ... ... ... Н.А. Очерки по истории ранней городской культуры во
Франции. Москва, ... ... А. ... д' Арк. ... ... ... А. ... Д' Арк. Москва.1964.- 95с
23. Р а й ц е с В. И. Жанна д' Арк. Москва. 1959.-106с
24. Р а йц е с В. И. ... д' Арк. ... ... ... әрі ақын Ж. Фруассардың
1346 жылғы Креси түбіндегі ұрыс жөніндегі «Жылнамасынан»
Филипп ... ... ... ... ... ... ... көргенде өшпенділіктен қаны қайнайды. Ол өзін бұлармен ... ... ... ... ... ұрыс ... өзін бір сәт те
тоқтатпаған болар еді. ... ол ... ... «Біздің
генуялықтарды ілгері өткізіп жіберіңдер де, бір Құдай мен ... ... үшін ... ... ... Онда ұзақ жолдан барынша шаршап-
шалдыққандықтан, ұрысты бастауға дәрмені жоқ 15 ... ... ... ... ... ... сапқа тұрып, шабуылды бастауға тиіс
болған кезде ... ... ... ... олар мұны ... ... ... ағылшындар тұрған орнынан тапжылмады, бұған ешқандай
көңіл аудармады. Олар ... рет ... ... ... ... да,
ағылшындар бір адым баспастан, үндемеген қалпында тұра берді. Генуялықтар
үшінші рет өте ащы ... ... ... ... жылжыды да,
садақтарынын адырнасын тартып, ата ... Ал ... ... ... ... атқыштары біраз ілгері жылжып, генуялықтарға өз жебелерін
шеберлікпен қарша боратты. Генуялықтар бұған ... ... ... ... еді. Ағылшын садақшыларының жебелері ... ... ... жеңілді. Олардың көпшілігі ... ... қиып ... ... ... ... бастады.Генуяльқтар мен ағылшындардың қасында жақсы әбзелденген атқа
мініп, әдемі киінген рыцарьлар тығыз сап ... ... ... тұрғандықтан, олар кейін бұрылғанымен, шегіне алмады. Өйткені
олардың ... ... мен ... ... ... ... ... «Енді бұл сілімтіктерді кырып тастаңдар: олар бізге масыл болып,
текке жолымызды бөгейді»,- деді. Рыцарьлардың оларды ұрып-соғып, ... тұра ... ... ... ... ... Ал ... қалың топқа жебесін қардай боратып, бір оғын да зая жібермеді,
өйткені жебелер рыцарьлармен екі ортада ... ... ... олар тек өз ... ... ғана ... тұра алатын күйде
еді. Бруа мен Креси арасындағы ұрыс осылайша ... ... ... ... ұрыс ... ... ... принцті өкшелегені сонша, оны Пуатье түбінде
бүкіл адамдарымен ... ... ... қуып ... ... 8 мыңнан
астам жауынгері болды, оның 3 мыңдайы ауыр қаруланған, ... ... ... ... принц әскерлеріне жақын келгені сондай, олар
бірін-бірі бетпе-бет көріп, келесі күнгі ұрысты ... ... ... үшін принц Иоанн корольге оның Француз корольдігінде жаулап алып,
қолында 3 жыл ұстаған барлық ... ... және 100 мың ... келісті, адамдарының бәрі ұрыссыз қайтуы үшін осы айтылғандардын
бәрі орындалғанша принц ... ... ... ... ... ... ... жаратпай, «принц пен оның барлық адамдары корольдің еркіне
берілсін, өйтпеген күнде оларды күшпен ... ... ... бұл ... соң өз ... сапқа тұрғызып, қорқынышпен ұрысты күтті, өйткені
Иоанн корольдің әскері өте көп ... ... ... ұрыс ... ... ... ... құрып, көптеген соқпақтары бар жүзімдік жап-қан кең алқапта әскери
сап түзеді. Иоанн корольдің 12 мыңға ... ауыр ... ... ... садақ пен адырна атқыштары аз ... ... ұрыс ... атқыштары нысанаға дәл тигізумен болды. Иоанн король бірнеше әскери
шеп түзіп, ... ... ... ... ... тұрған
маршалдарға тапсырды. (15) ... шебі ... ... ... ... ... өтіп, олардың ішіндегі әскери тәртіппен тұрған
ағылшындарға тап берді. Олар сол сәтте ... ... ... ... мерт ... қалғаны тұтқынға алынды... Осынын ізін ала мұздай
қаруланған көп әскері бар ... ... ... ... ... ашық ... ... біраз ілгері жылжыды; герцогтің қоршаудан
өткен кейбір адамдарына ағылшын атқыштарының жебелері борап ... ... шебі ... бастады, осы кезде ағылшындар ... ... ... Мұнда герцогтің әскери шебінде тұрған көптеген адамдар
өлді, тұтқынға алынды, бірқатары қашты, бір ... жаңа ғана ... ... ... ... ... Орлеанскийдің жауынгерлері тым-тырақай
қашты, ал қалғандары - корольдік корпусына қосылды. Ағылшындар өздерінің
қатарын бір ... ... ... ... ал ... мен оның ... ұзақ
жол жүргендіктен қатты шаршап-шалдыққан еді. ... ... мен ... ... ... ... әрі сұрапыл ұрыс басталды, көптеген
ағылшындар жалт ... каша ... ... ... ... ... ... олар шайқаса алмай, бірінің үстіне бір құлады.
Француздардың жеңілгені ... ... ... мен оның ұлы ... ... Бұл ... ... аса көп болмаса да, олардың жеңілісі
ауыр тиді.
Ж. Фруассар «Жылнамалары» Жакерия туралы
Наварра королін босатқаннан кейін Франция ... ... атап ... Бовэзиде, Бриде, Марнде, Лаоннэде, ... мен ... ... ... елде таңғажайып, әрі үлкен бүлік болды.
Деревнялардан көсемі жоқ, белгісіз бір адамдар Бовэзиде ... ... саны ... ... Олар ... ... ... корольдігінің
дворяндары - серілер мен қару-жарақ ұстаушылар корольдікті масқаралады және
сатып кетті, ... ... ... қайырлы іс болар еді»,-деді. Сөйлеушілерді
әркім: «Дәл шындықты айттың, дворяндардың бәрін түгел құртуға ... ... ... ... ... ... ... кейін темір ұшты
таяқ пен пышақтан басқа қарулары жоқ олар топтасып, жақын маңдағы ... ... Олар ... үйін ... ... ал рыцарьды, оның
әйелі мен жап-жас балаларын өлтірді. Сонан кейін баска бір мықты ... оны да ... ... ... ... ... мен сән-
салтанатты үйлердің күлін көкке ұшырды, олардың қатары тез өсе түсіп, 6
мыңға ... олар ... ... өздері сияқты адамдардың бәрі ... ... ... ... қару ... мен ... ... балаларын мойындарына мінгізіп алып, қауіпсіз жерге жеткенше, 10-20
мильге қашып шықты, үйлері мен мүліктерін тағдыр ... ... Ал ... ... көсемдері де, қарулары да жоқ, жолындағының бәрін
тал-қандады, ертеді, барлық дворяндарды өлтірді... ... бұл ... ... ... мен ... ... көрген емес.
Кім бұрын-соңды адам естіп білмеген зорлық-зомбылықты құлшына ... ... ... ... ... беделге ие болды. Мен олардың әйелдерге
жа-саған қиянаттарын ауызбен айтып та, кағазға жазып та жеткізе алмаймын.
Өз ... ... ... біреуді король етіп сайлап алды. ... ... Жак деп ... Олар ... ... ... Корбидің,
Амьен мен Мондидьенің төңірегіндегі 60-тан астам зәулім ... ... ... ... ... егер ... ... келмегенде ол
баскесерлер соншалықты көбейетін еді де, барлык адал жауынгерлер, ... жөне ... ... бақуатты халқы опат болатын еді, өйткені ол
зұлымдар Бри облысы мен ... да сол ... ... ... ... ... мен ... рыцарьлар мен қару ұстаушылар,
тіпті Нор-мандия герцогинясы да Могга, Бриге кашты. Көптеген текті ... ... ... ... ... ... өлімнен солай қашып
құтылып жатты. Аталған қарақшылар Париж бен ... ... ... Суассон мен Анның арасында, Вермандуада, Кусиге дейінгі бүкіл
елде талқандаушылык, қырып-жоюшылық ... ... Куси ... ... Суассон және Манли епископтығында ... ... ... мен қару ұстаушылардың зәулім үйлерін талқандап
жіберді, ... ... ... ... ... Бірақ құдай сәтін салып
құтқарды, оған осы жақсылығы үшін ... ... ... ... ... ... тұрған жерлер Корби, Вермандуа,
Валуаның дворяндары қиратылып, тоналған үй-жайларын, ... ... ... соң ... Брабанттағы және Ассбэндегі достарынан
көмек сұрады. Сол кезде жан-жақтан көп (халық) ... Шет ... ... ... оларға жергілікті дворяндар басшылық жасады. Зұлым жауыздарды
ұстап алып, барлық жерлерде аяусыз бастарын кесіп, ағаштарға асып ... ... бір күні ... ... ... 3 ... жуық
қарақшыны қырды, бірақ олардың көптігі сонша, бәрінің басын қосқанда 100
мыңдай болар еді. ... ... ... ... деп ... ... басқаларды көріп, біз де сөйттік, жер бетінде бір де бір текті
де бақуатты адам қалдырмай, ... ... ... салу өз парызымыз екен деп
ойладық» деп жауап берді.(31,25)
Бұл жауыздар сөйтіп есіріп тұрғанда Пруссиядан граф де Фуа мен ... ... де Буш ... келе ... еді. Фран-цияның шекарасына жете
бере олар дворяндарға жасалып жатқан зұлымдықтар туралы естіп ... ... да ... ... ашып, қатты қайғырды. Бірнеше күннен кейін
Шам-паньдағы Шалониге жетіп, олар Жакериядан зәреқұты ... ... ... Орлеан герцогинясы, үш жүзге жуық бикелер мен жас
бикештер, Орлеан герцогымен ... Моға (Бри ... ... тығылғанын
білді. Сонан соң бұл екі даңқты сеньор оларға барып, сеньор (де ... ... да, ... да ... ... деп ... Ол ... Англия
мен Франция арасында бейбітшілік орнаған болатын, сондықтан ол барлық жерде
емін-еркін жүре алатын, сондай-ақ езінің ... граф де ... ... ... мен ... ... ... тырысты. Олар өз
нөкерлерімен 40 найза ғана ... ... еді, ... мен жоғарыда
айтқандай, құдайға құлшылық жасаудан қайтып келе ... еді. Олар ... ... ... ... ... ... қуанған Нормандия
герцогиниясы мен басқа да бикелердің алдында тұрды: оларға (герцогиня мен
бикелерге) ... мен Бри ... ... ... ... ... ... қауіп төндіріп тұрған еді, себебі ол зұлымдар ... ... көп ... мен ... жас ... ... Валуа мүжыктары-мен бірге Моға бет алған болатын. Бір жағынан ... ... ... ... ... да бірді-екілі, отряд-отряд болып, осылай
беттеді де, екі жақтың топтарымен де кездесті. Бұл ... саны ... еді. Моға ... ... ... ... өсіп отырды. Олар
(қала) таяп келді; қала тұрғындары Парижден ... ... ... ... да ... ... ... қара құрымдай қаптап кіріп, ... ... ... лық толды.(31)
Марна өзені қоршап тұрған мықты бекініс болып табылатын Мо базарына
тығылған текті бикелер өздеріне қарай қаптап келе ... ... ... ... ... қорқып кетті. Граф де Фуа мен сеньор де Буш базар
алаңында сап түзеп, қақпаның ... ... да, оны ... ... ... кейін нашар қаруланған мүжыктарға қарсы шабуылға шықты... Зұлымдар
жақсы қаруланған, граф де Фуа мен ... ... туын және ... ... ... ... қылыш және семсерлерін жалтылдатып базарды
қорғауға шыққан бұл рыцарь-лар мен қару ұстаушыларды көргенде құтыруын ... ... ... ... ... ... ал ... қылыштары мен семсерлерін оңды-солды сілтеп, онан сайын ... ... ... ... ... Сол ... бекіністен мұздай
қаруланған адамдар шыға бастады. ұрыс алаңына қарай асыққан олар зұлымдарға
тап берді. Оларды ... ... ... ... кірісті, қаладан
қуып шыға бастады; оларды ... ... ... ... ... Марна
өзеніне тоғытты. Бір сөзбен айтқанда, сол күні 7 мыңдай зұлым қырылды, егер
өкшелей қуалауға шамалары ... ... ... аман ... еді. ... ... оралғаннан кейін қаланы онда қалған ... ... ... ... Осы ... кейін Мо кала-сында
(бүлікшілер) жиналуын мүлдем қойды, өйткені де Куси мырзаның оларды қайда
болса да ... ... ... ... ... отыратын дворяндардан
құрылған үлкен жасағы болды.(34,78)
Йорктегі әулие Мария ... 1381 ... ... ... ... өз ... ... кезде ол бұлармен бірге шығыс-қа,
әулие Варфоломей госпиталінің, канониктер ... ... ал ... ... ... топ ... батысына тоқтады. Осы кезде Лондонның
мэрі Уильям Уолуорс келді де, ... оған ... ... ... ... ... Мэдстоннан шыққан Уот Тайлер мэрдің
шақыіруымен жұрт көрсін деген оймен атқа мініп, әдеп ... ... Ол ... ... қанжарын қолына ұстаған күйі атынан ... ... ... ... ... алып, тізесін жартылай бүккен күйі: «Байсалды,
жайдары бол, бауырым! Екі аптадан соң қауым сені ... ... ... ... дос ... ... деді. Ал король Тайлерге: «Сіздің өз жеріңізге
кеткіңіз келмеуі неліктен?» деді. Ол өзі де, ... да ... ... ... ... және ... ... ететін баптар тыңдалып,
грамотаға енгізілмейінше кетпейтінін ресми ант ретінде ... олар ... ... ... корольдіктің лордтары өкінетін болады деп
қорқытты. Бұған король тек өзіне тән ... ... ... ... бәрін беретінін айтып, кідірмей өз үйіне ... ... Дәл осы ... ... ... ... ... жүрген
үй қызметшілерінің біреуі қауымның жолбасшысы Уотты көруге ұмтылды, сөйтіп
ол Уотты көргенде жұртқа түгел естірте мұның бүкіл Кенттегі ... ұры ... ... жеткізді... Осы сөздері үшін Уот оған ... ... көз ... ... ... ... Лондонның Уильям Уолуорс
атты мэрі корольдің көз алдында істеген ... ... мен ... ... ... ... қамауға алды. Қамауға алынғаны үшін Уот ашуланып, мэрді
іштен соқты. Бірақ ... ... мэр ... ... киіп ... ... зақым келген жок, алайда ер жүрек те батыл адам ретінде
өзінің семсерін ... ... ... ... мен ... ала ... рет ... жауап берді. Осындай қақтығысу үстінде король сарайындағы үй
қызметшілерінің біреуі қылышын суырып алып, оның ... ... рет ... Уот ... өзі үшін кек алу ... ... атын тебініп қалды;
аты сексен метрдей ұзағанда Уот шала-жансар күйде құлап түсті... Мэр оның
басын қазыққа қадап, ... ... ... ... ... ... Басты
көрген король кауымның есін кетіру үшін оны өзіне жақын ... ... ісі үшін ... ризашылық білдірді. Қауым өздерінің жолбасшысы Уот
Тайлердің ... ... ... ... ... ... гөр!»— деп
корольге жалынып, есінен танған адамдар ... ... ... ... ... ... ... хаты.
Жанна ағылшын короліне жазған хатын көп кешікпей азат ... ... (8 ... 1429 ж.) ... Мария!
Сіз, Англия королі, және сіз, өзін Француз корольдігінің регенті деп
атаушы Бедфорд герцогы, сіз, Суффолк графы ... ... ... ... сіз, ... өзін аталған Бед-форд герцогының лейтенантымын деп атаушы
Скалский мырза, аспан ... ... ... ... ... ...... жіберген қызға Францияда ... ... ... ... барлық қалалардың кілтін беріңіздер. Ол (қыз) ... ... ... алу үшін ... Ол бітім шартын жасауға да толық
дайын, атап айтқанда: егер сіздер онын талаптарын қанағаттандырғыларыңыз
келсе, ... ... ... оны ... үшін ... ... де, ... атқыштар, әскери жолдастар, джентельмендер
және де ... ... ... ... ... ... сұранамын, өз
елдеріңе қайтыңдаршы, ал егер олай етпесендер, онда жақында сендердің
сорларына қарай ... ... ... ... ... ... Мені мұнда
сендерді Франциядан қуып шығу үшін өзінің орынбасары етіп ... ... яғни ... ... Сендер аспан королі, қасиетті Марияның ұлы ... ... ... табылатын француз корольдігін билеп-төстейміз деп
дәмеленбеңдер, оны ... ... ... Карл 1 ... болады, аспан
королі, құдай соны қалайды, оның бұл әмірін қыз жариялап отыр; ... ... ... ... келіп кіреді. Егер сендер құдай мен
қыздын бұл хабарын ... онда біз ... ... ... да
аямай соққыға аламыз жөне Францияда мың жыл бойы ... ... ... егер ... ... ... ... болады. (28,26)
Аспан королінің қызға сіз қанша тырысқаныңызбен оны және оның
әскери жолдастарын және ... ісі - ... ... ба, әлде ... сіздің ісіңіз дұрыс па, оны күрес ... қыз ... ... ... ... ... ... талап етеді. Егер сіз оның
талабын орындасаңыз, сіз онымен ... ... ... ... ... ... жасайтын жақсы ісіне бара алар едіңіз2.
Егер сіз білім жасауға келіссеңіз, Орлеанға ... ... ал егер ... ... сорыңызға қарай жақын арада мен оны ... ... ... ... ... 1431 жылы Жанна Д’Арк
сотталды, ... 1456 жылы ... Екі сот ... ... ... Бұл ... ... процестің кейбір ... ... ... ашық ... ... бірінші тергеу Иисус
Христостың қайырымды көмегімен бұл ... ... ... ... ... жөне оның ... ... жолындағы парызымызды өтеуге тырысып, ісі
қорғалып жатқан, алдымызда отырған Жаннаның бұл істі ... үшін және ... ... үшін дін ... ... ... ... анықтауға
кедергі келтіретін құлықтарға бармай, тек қана шын ... ... әрі ... ... әрі талап еттік.(29)
Ант беруді талап ету. Сонан соң, біздің міндетімізге сай, біз ... ... ... ... ... ... ұстап тұрып, жоғарыда
айтылғандай, оған берілетін сұрақтарға тек дұрыс жауап беремін деп ... ... ... ... ... деп жауап берді: «Мен сіздердің ... ... ... ... ... ... менен сіздер мен
айтпайтын мәселені сұрарсыздар». Біз оған: «Сіз ... ... ... ... ... ... ... беріп, шындықты ғана айтуға ант етесіз бе?»
дегенде ол әке-шешесі туралы жөне ... бет ... ... ... ... ... ... ант беретінін, бірақ құдайдың оған
не деп аян бергенін тек өзінің королі деп ... ... ... ешкімге
айтпағанын айтты; ол құдай сөзін тіпті басын ... алса да ... ол ... керу ... яғни ... ... ... алғанын
ешкімге айтуға болмайды деп ескертілгенін ... және ол ... ... ... ... айтуға болатындығы немесе болмайтындығы жөнінде
хабар алатындығын ... ... ... ... тағы бірнеше рет сол
Жаннадан біздің дінімізге қатысты мөселелер бойынша тек шындықты ... ант ... ... ... ... ... бүгіп тұрып, қолын кітапқа,
яғни миссалға қойып, оған ... ... ... ... ... ... жауап беретіндігіне ант етті және жіберген аянын әл-әзір
ешкімге білдірмейтін ... ... ... ... Осы ... біз осы ... оның аты және ... аты туралы сұрадық. Бұл сұраққа
ол «Отанымда Жанетта деп ... ал ... ... ... ... ... деп жауап берді. Өзінің лақап аты туралы ештеңе білмейтіндігін
айтты. Онан әрі ... жері ... ... «Грю ... ... ... ... тудым, Грю деревнясында әйгілі шіркеу бар» деп жауап
берді.Онан кейін әке-шешесінің аттары туралы ... ... аты ... шешесінің аты Изабелла екенін айтты. «Сені қайда шоқындырды?» деп
жауап берді.
«Кіндік шешелерін мен әкелерін ... ... ... бір шешесін
Агнесса, екіншісін Жанна, тағы ... ... деп ... өкіл
әкелерінің бірін Жан Ленге, екіншісін Жан Бар-рей деп ... ... ... да ... ... шешелері болғандығын, ол туралы шешесінен естігенін
ескертті.«Сені қай священник шоқындырды?» деген сұраққа «Жан Мине ... ... деп ... ... тірі ме» деген сұраққа: «Солай болса
керек» деді. Онан әрі, ... ... ... ... «19 ... ... Ол тағы да өз ... «Біздің әкеміз», «Қүдай анасы», «Сенемін»
деген дұғаларды үйренгенін, жалпы дінге бой ұрғанын ... ... ... ... ... ... ... деген талабымызға ол кейін дар
алдында күнәларына кешірім сұрағанда айтатынын, біздің ... ... ... ... қайта-қайта талап етуімізге ол «Біздің әкемізді»
т.б. «Тек күнәларына құдай алдында ... ғана ... ... ... ... Сонан кейін біз оған ана тілі француз тілі болып ... ... екі ... ... ... ... ... «Біздің
әкеміз» және т.б. дүғаларды айтуын талап еттік. Оған Жанна «Айтпаймын» деп
жауап ... «Тек ... ... ... ... ғана ... ... тыйым салу. Талапты орындай отырып, біз аталған
епископ, Жаннаға ... ... деп ... ... ... ... ... далаға шығуына тыйым салдық. Ол талапқа
бағынбайтынын, егер ... ... оны ... де ... ... деп айыптай
алмайтынын, себебі ондай уәдені ... ... ... ... ... ... шынжырмен байлап, кісен салып қойғанымызға шағымданды. Біз оның
бірнеше рет ... ... ... ... ... ... ... оны темір шынжырмен байлап қою туралы ... ... ... ... ... ... түрмеде қамауда отырған адам сияқты, қашпақ болғаным, ... ... ... рас» деп ... берді.Осыдан кейін Жаннаның күзетіне
біздің король2 - мырзамыздың қорғаушысы, абзал ... Джон ... ... Джон Бервойт пен Вильям Тальботты бөлді, оларға Жаннаны берік күзетуді
міндеттедік, біздің рұқсатымызсыз ешкіммен сөйлестірмеуге ... ... ... ... Інжілді ұстап тұрып, тапсырманы адал орындауға ант
берді.Ақырында, мәжілістің соңында, барлық ... ... ... ... күні таңғы сағат сегізде Руан бекінісінің үлкен
палаталарының аяқ жағындағы салтанатты залда сот ... ... ... ... ... ... Келесі, «Әке үйінен кеткенде қанша жаста едің?» деген сұраққа
ол: «Білмеймін» деп ... ... ... ... да бір қолөнерін
меңгердің бе?» деген сұраққа кенептен ... ... және жіп ... бұл істе бір де бір ... әйелден қалыспайтынын айтты. Әрмен
қарай ол бургундықтардан қорыққанынан әке ... ... ... қаласына барып, Жирен деп аталатын бір әйелдің ... екі ... ... әке ... ... отбасындағы істермен ғана
айналысып, далаға қой ... ... мал ... ... ... әрі ... «Маған бір дауыс Францияда, Сен-Дени қаласында
қалуым керектігін айтты»,- деді; Жаннаның өзі қалмақ болғанда сеньорлар оны
еркіне қоймай, алып ... Егер ... ол ... кетпеген
болар еді; Жанна Сен-Дени қаласынан ... ... ... ... ... бес күннен кейін ол жазылып кетті. Онан әрі ол Париж
маңында шайқасқа шығуға бұйрық ... ... сол ... ... ... деп ... ол: «Мейрам болғандығына күмәнім жоқ» деп жауап
берді.«Бұл ісің ... па?» ... ... ол: ... ... деп жауап берді.
24 ақпан. Үшінші мәжіліс.
«Бала кезіңде басқа қыздармен далада жүріп, қыдырып көрдің бе?» деген
сұраққа: «Әрине, қыдырдым, біракқ дәлқанша ... ... ... жок» деп
жауап берді.(29)Домреми тұрғындары бургундтар жағында болды ма, ... ... ... болды ма?» деген сұраққа ол тек бір бургундты
ғана білетіндігін айта келіп: ... ... ... алса жақсы болар еді, бірақ
тек құдай еркімен» деп жауап берді.«Марсей1 ... ... ... ... болды ма?» деген сұраққа ол: «Бургундтар болды» деп
жауап берді.«Бала кезінде оған бургундтарды тек жек көру ... деп ... ... ма?» деген сұраққа ол: «Бұл дауыс Франция королі ... ... соң ... жек ... ... деп ... ... Сонан кейін
ол: «Бургундтар оларға қойылатын талапты орындамаса соғыс ... ... ол: ... дауыстың айтуынан білемін»,- деді.(28,39) «Бала кезіңде
белгісіз дауыс саған ағылшындардың Францияға келетіндігі туралы айтты ... ... ол: ... дауыс естіле бастағанда ағылшындар Францияға келіп
койған болатын»,— деді.«Бала кезіңде қарсыластарымен өз ... ... ұл ... ... ба?» ... ... ... есімде жоқ,
бірақ Домремидің кейбір балаларының ... ... ... ... таяқ жеп, қанға боялып ... ... деп ... ... ... ... қудалау керектігін
қолдап, сол іске өзің қатыстың ба?» ... ... ол: ... ... өз ... ... алуын тіледім»,- деп ... ... ... еркек болсам деп армандадың ба?» деген
сұраққа: «Мен бұл ... ... ... ... ... ... ба?»
деген сұраққа: «Мен бұрын жауап бергенмін, кейін есім ... ер ... ... ... бірақ оны өріске шығаруға және солдаттар қауіп
туғызғанда Арал деп ... ... ... келуге көмектесетінмін», деп
жауап берді; ал бала ... мал ... ма, жоқ па, ол жағы ... жоқ ... әрі оған өз ... қасындағы бір ағаш туралы сұрақ қойылды.
Оған ол: «Иә, Домремидің қасында Дам деп ата-латын ағаш бар, басқалар оны
Фей деп те ... оның ... ... бар; ... ауырғандар сол
қайнардан су ішеді, емделу үшін үйлеріне су алып ... ... ... деп ... ... Мұны өзі де көрген, бірақ жазылып кететіндері
рас па, жоқ па - оны білмейді. Онан әрі ол: ... ... ... ... сол ... ... ... серуендеп қайтатындығын естігенмін», -
деді. Тағы да бір үлкен Бук деп ... ағаш бар, одан май ... ол ... ... Пьер де ... ... ... меншігі болатын. Әрмен қарай ол
басқа қыздармен өзі де сол ... ... ... ... ... ... шоғынан алқа жасағанын айтты. Ол қариялардан (тек өз ... ... ... ... ... ... ... жиі еститінмін деді. ... ... ... ... әйелінен, тергеуде отырған Жаннаның кіндік
шешесінен феяларды өз көзімен көргендігін естіген; бірақ сотталушы оның шын-
өтірік екенін анық ... Онан әрі ол ... ... ... ... ... ал басқа жерлерде келді ме, жоқ па, ... ... ... қарай ол қыздардың ағаш бұтақтарына гүл шоғынан
алқа ілгендерін, басқалармен бірге өзінің де ілгенін, ... олар ... ... ... қалдырып та кететінін айтты. Онан әрі ол ... ... ... соң аз ... ... көңіл көтеру туралы
ойламауға тырысқанын айтты. Ер ... соң ол ... ... биледі ме, ол
жағын білмейді, дегенмен балалармен билеген болуы да мүмкін, олай ... гөрі ... өлең ... болу ... Онан әрі ол: «Онда бір Емен
деп аталатын бақ бар, ол біздің ... ... ... ... ... небәрі жарты льеге жуық ... ... Ол ... ... ... ... ... өз бауырынан олардың туған жерінде Фея
ағашының қасында Жанна әрекетке көшу ... ... ... ... ... ... ... шындық олай емес, ол туралы бұрын бауырына ... Онан әрі ол ... ... келгенде біреулер одан туған жерінде
Емен деп аталатын ... бар ма деп ... ... сол ... бір қыз ... болатындығын, ол қыз ғажайып іс істейтіндігін
көріпкел сәуегей болжап ... ... ... ... ... ... айтты.
Әйел киімін кигісі келе ме деген сұраққа ол: «Беріңіздер, мен оны
алайын да ... ... ... Мен қазіргі киіммен жүруімді құдайдың
өзі қалағаннан кейін, сол киіміме көңілім то-лады» деп жауап берді.
27 ақпан. Төртінші мәжіліс.
«Туын ... ... ма, әлде ... ... ... ма» ... ол: «Туды семсерден қырық есе жоғары ... деп ... ... суретті салуға кім бұйрық берді деген сұраққа ол: «Мен
сіздерге құдайдың нұсқауынан басқа ... ... ... ... деп жауап берді. Ол сондай-ақ жауға шапқанда ешкімді ... ... өзі ... ... бір де бір рет адам өлтірмегенін айтты.
«Соғысқа кірісуге тапсырма бергенде оған ... ... ... ... ... «10 немесе 12 мың адам берді, ... ... ... ... ... замогына бардым» деп жауап ... «Өз ... ... ... ... шегінуге бұйрық бердің?» деген сұраққа «Есімде
жоқ» деп жауап берді. «Маған берілген елес ... ... ... нық ... ... бұл ... ... онда келуден бұрын-ақ
айтқан болатынмын»,— деді.«Өз адамдарына шабуыл ... ... ... ... оқтарды, тастарды өзі қабылдайтынын
айтты ма?» деген сұраққа ол: ... деп ... ... ... ... жүздеген адам жарақат алған, дегенмен ол өз ... ... ... ... ... да ... шығу ... айтқан. Ол сондай-
ақ Мост замогына шабуыл жасағанда мойнынан жарақат алғанын, бірақ қасиетті
Екатеринадан алғыс ... ... ... соң екі ... ... жазылып
кеткенін, бірақ сол екі аптаның ішінде ат үстінен түспей, әскерінің ішінде
жүргенін айтты.(29)
«Жараланатынын алдын ала анық ... ме?» ... ... ол: «Иә, ... және ол ... өз ... айттым да, бірақ соған қарамастан онан
әрі соғыса бердім» деп жауап берді. Бұл ... оған екі ... яғни ... мен ... ... ... ... жетті. Онан өрі ол
аталған Мост замогының кабырғасына шығу үшін бірінші болып саты койға-нын,
сол сатыны ... ... ... ... жау ... найза
мойнын жаралағанын айтты.«Жаржоның1 коменданты үсынған келісімді неге
кабылдама-дың?» деген сүракка ол: ... ... ... ... екі апта ... ... деген өтініштерін қабылдамай, олардың тез
арада тайып ... ... ... деп ... ... Өз тарапынан ол ағылшын
өскерінің Жаржодан тез арада аман-есен кезінде киім-кешектерімен кетулерін
талап ... олай ... олар ... ... ... деп ... 1
наурыз. Бесінші мәжіліс.
«Граф Арманьяктың үш папаның2 кайсысына ... ... ... ... алдың ба?» деген сүракка ол: «Иө, бүл граф ... ... бір хат ... оған мен ... ... онда мен Парижде немесе
баска бір жерде демалыста болсам тікелей өзім де ... ... деп ... ... деп ... ... Оған ... бергенде атка мінейін деп түр еді.
Аталған граф пен ... ... ... ... ... жауабы дөл осылай жазылып па еді деп сүра-дық. Ол: «Мүндай ... ... ... ... сияк-ты едім» деп жауап берді.(29)
«Аталған графтың бүл мөселе бойынша кандай бағыт үстануы керектігін ол
корольдердін королі3 берген кенестен білетіндігін айтты ма?» ... ... «Бүл ... ... жок» деп ... ... ... кімге бағынуы керектігі жайлы күмөндан-дың ба?» деген
сүраққа ол: «Мен оның ... ... ... көрсете алмадым, өйткені
граф күдайдың калауы бойынша кімге бағынуы керектігін ... ... ... ... Жаннаның өзі болса, ол біздін Римдегі папа ... ... ... ... ... солай деп сенеді. Ол сондай-ак:
«Аталған графтын ... ... ... ... ... жок ... айтқанмын, егер ол шабарман дереу кетіп калмағанда менің бүйрығымсыз-ак
суға батырылатын еді,— деді.- Сонан кейін ол графтын күдай ... ... ... керектігін білгісі келгенде оны білмейтінімді, бірак хатта
жазылмаға^ көп нәрсені айттым»,— деді. Ал өзі болса, ... ... ... ... ол ... папа мырзаға сенетіндігінің себебін келесі бір ретте
айтамын деп жазды?» деген ... ол: ... ол ... берген жауабым үш
папаның болу мәселесіне емес, баска бір істерге ... ... ... ... папа жайлы кеңес аламын деп айттың ба?» деген ... ол: «Үш ... ... да ... жоқпын және жазуға бүйрык та ... ... әрі ол жеті ... жуык ... ... ... барлык
басып алған жерлерінен айырылады дегенді айт-ты. Сондай-ак ... ... ... ... ... шығынға үшырайды, ол
күдайдың француздарға жіберетін үлкен жеңісінің нөтижесі болады деді.
«Оны кайдан білесің?» деген сүракка ол: «Мен оны ... ... ... білемін, бүл жеті жылға жете уақытта іске ... және мен ... ... кеш келетініне катты кынжыламын» деп жауап катты.(28,134)
Ол: «Өз короліңе ... ... ... ... ... бердің?»
деген сүракка: «Мен сіздерге бүл жөнінде ештеңе де айтпаймын деп қайта-
кайта айтып келемін ғой. Одан ... ... ... деп ... ... сүраған мәселелер туралы және процесс жайлы ... ... ант ... пе ... ... сүрақка ол: «Мен сіздерге біздің корольге
катысты ештене де айтпаймын деп бая-ғыда-ак ескерткенмін. ... ... ... де ... ... деп ... берді.
«Өз короліне берген белгіні езі біле ме?» ... ... ол: ... ... ештеңе де біле алмайсыздар»,- деді. Бүл ... ... ... уәжге ол: «Өте терең күпияда үстаймын деп уәде берген жайтты
сіздерге айтпаймын» деп ... ... Онан ері ол: «Мен ол ... ... ... айта ... - деді.
«Кімге уәде беріп едің?» деген сүракка: «Әулие Екатерина мен әулие
Маргаританың алдында бергенмін, ол туралы король ... Яғни ... ... ... етпесе де бұл туралы осы екі өулиеге ... ... ... мұны өз ... бойынша істеді, себебі егер ... ... кеп ... осы ... туралы маза-лап, сұрай берген
болар еді. ... бұл ... ... ... оньщ ... жакын
адамдарының біреуі болып па еді?» деген сұракка ол: ... ... ... ... дәл касым-да ешкім болған жок деп ойлаймын» деп жауап
берді.
«Оған белгі бергенде өз королінің басында тәж бар ... ... ... ... ол: «Антымды бұзбай оны мен сіздерге айта алмаймын» деп жауап
берді.
3 ... ... ... айнытпай бейнелейтін портретін немесе суретін көрді ме, өлде
салуға ... ... ме?»- ... сұракка ол Арраста1 бір шотландтың колынан
бір сурет көргенін, онда Жанна толык кару-жарағын асынып, тізерлеп ... ... ... ... жатканы бейнеленгенін айтты. Ол ... ... ... ... көрмегенін және салуға бұйрьщ та ... ... ... үш әйел ... ... ... бірлік» деп жазылған сурет туралы сұракка ол ... ... ... ... оның күрметіне шіркеуде отырыс өткізуге, өлең айтуға
және дүға ... ... ... біле ме?» ... ... ол ештене
білмейтіндігін, егер ондай ... ... онда оның ... айтты, бірак егер оның күрметіне дүға оқыса, онда ... ... ... ... оны күдайдың өзі жіберді дегенге анык сене ме?» деген
сүракка ол: «Анык сене ме, жоқ па, мен оны білмеймін, оны ... ... ... егер олар ... сене ... да мені бәрібір, күдай
жіберген», — деп жауап берді.
«Егер оның жактастары оны күдай жіберді дегенге сенетін ... ... өз ... діни нанымдарын дүрыс деп ойлай ма?» деген сүракка ол:
«Егер олар мені күдай жіберді дегенге сенсе, онда олар ... ... ... ... ... оның аяғын, колын және киімін сүйгенде ол жак-тастарынын
көңілкүйін жаксы білді ме?» деген сүракка ол оған көптеген ... ... ... тыс оньщ ... жөне киімін сүйетіндігін; кедей адамдар оған
куана-куана келетінін, өйткені ол олардың ... ... ... ... ... ... берді.
.
XI Людовиктің кейбір кемшіліктері мен жақсы қасиеттері жайлы.
Мен ез ... осы ... ... ... мен бүл ... ... көрдім; кызметкерлер өз мырзаларын, әсіресе төменгі текті адамдарды
тыңдағысы келмей, карапайым мырза-ларға ғана ... ... ... ... ... жиі ... Мен білетіндердің ішінде кандай да бір
кысылтаяң жағдайдан ... жол ... ... бірі біздің мыр-замыз,
киімі де, сөзі де сыпайы король XI Людовик еді. Ол өзіне зиян немесе ... ... ... тырысатын. Ол егер өзіне тарткысы келген адамы
кене коймаса капа болмай, оған сый-сыяпатын ... ақша мен оның ... ... ... ... да көндіруге күш сала беретін. Біреуді
тыныштык пен ... ... ... ... кудаласа, бірак кейін ол керек
болып қалса, кайтадан кымбат бағамен болса да ... ... ... еш кек сактамайтын. Ол орташа бакуатты таптың досы болды, ал ... сүре ... ... ... жауы еді. Ол ... ... де ... соншалықты адамды тыңдап, соншалықты көп адамды білуге тырысқан жоқ,
сондыктан да ол тек өз ... ... ... ... ... Италиядағы, Бур-гундия мен Бретань жерлеріндегі атакты
адамдардың бөрін өте жақсы білді.(22,61)
Мен жоғарыда айтқандай, ол үстанған ... оның ... ... дегенмен такка отырғанда ол өзіне жау да ... ... Оған ... ... ... ... себебі қиын-кыстау жағдайда ол кандай
акылдылык, көрегендік таныт-са, тыныштык, жайбаракат кезде ол ... ғана ... ... ... адамдарды ашуландыратын; ол
оңаша калған сәттерінің езін мазасыздьщпен өткізетін. Ол өзі ... ... ... ... де, ... да катал сөздер айта беретін;
ал онын қоркатын ... көп ... ... оньщ өзі ... еді. ... ... сөйлеп койып, опық жесе ол ... ... ... «Мен ... көп зиян шегетінімді жаксы білемін, бірак
тілім кейде пайда да келтіреді, сол себепті менің ... үшін айып ... ... деп акталатын. Осындай кешірім сұрау-мен ғана шектелмей,
сөйлесіп отырған адамына ... ... онын ... ... ... ... корольдігі туралы комментарийінен»
Көбінесе Франциямен одактаса отырып, Жерорта теңізінің ... ие болу үшін ... ... Республика-сы әдетте Францияға
акылды және байсалды да байқампаз елшілер жіберіп ... ... ... жылы ... туралы жаз-баларын жинактаған Микеле Суриано болды. Оның
жазбалары-ның негізіне автордың өз көзімен көргендері мен әр ... ... ... ... ... провинцияларының түрғындары-мен әңгімелері
алынған.(22,97)
Франция корольдігі, жалпы пікір бойынша, ... ... мен ... да, оның ... ... ... да христи-андык мемлекеттер
арасында бірінші деп саналды. Корольдіктің куаты ... ... ... ... оның ... ... ... күшін жене
Еуропаның кез келген баска елінін байлығынан ... асып ... ... ... оған ... ... болмайды. Оның он бір
провинциясы бір-бірімен тығыз байланыста бола түрып, бір-біріне ... ... нөр ... ... бір ... он бір алып органы іспеттес.
Франция халкының көптігі сонша, оның 140 ... ... бар, оның ... ... за-моктары мен ауылдары бар,
олардың бөрі халыкка толы. Тек бір Парижде ғана 4 жүз ... 5 жүз ... адам ... дейді. Өзінің түрмыс жағдайы мен кадір-касиетіне карай ... ... үш ... бастамасы болып табылатын чиндердің біріне
жатады: бірінші чин - дінбасылары, ... ... ... ... жок, оған ... мен ... ісі әр ... адамдар кіретіндіктен,
оны жалпы халыктык сословие деуге де болады.(29)
Дінбасылардың күрамында үшінші сословиенің ... мен ... көп, олар ... ... ... үшін неме-се корольдің ерекше
мейірімінің ... ... ... ие ... ... ... ... дво-ряндар күрайды. Толығымен үлкен үлға
көшетін өке мүлкіне мүрагер болудан үмітін ... ... ... кіші ... бай-лыкка және беделге ие болу үшін діни атак ... ... деп ... ... ... ... ... ат-каруға ғана
міндеттілерді атайды. Принцтер мен барондар да дво-ряндар күрамына кіреді.
Алғашкылардын ішінен, әсіресе тәждің мүрагері бола ... ... ... ал ... ... да кедейлігі үлылығына сай ... ... ... бермейтіндері бар...(22,81)
Үшінші сословие үзын мантияның ... деп ... ... ... колөнершілерден, шаруалар мен ке-дей-кепшіктерден
түрады. Мантия адамдарының ішінен кімнін пре-зидент немесе кеңесші деген
дәрежесі ... ... ... ... иемденіп жүрсе, ол дворян аталып,
қызметінің аркасында артык-шылықтарға ие болып, өмірінін аяғына дейін солай
атала ... ... ... бай ... ... күрметтейді, алдында
жалпаңдайды, бірақ олар ешкандай ... ... ... ... ... дворяндар үшін беделіне,
намысына нүксан келтіретін кызмет болып саналады. Олар ... ... ... олар ... ... шаруалар сияқты салык
төлейді.
Әділет және қаржы интенданты Вильмонтеге тапсырма
(1637 ... Жан дю ... ... кардинал де Ришелье (1622 жылдан),
корольдің бас министрі (1624 ... ... (1631 ... XVII
ғасырдың екінші ширегінде француз абсолютизмін нығайтуда басты рөл аткарды.
Оның ... ... ... ... ... тек ... мен сот
істері ғана емес, баскару ісі де сеніп тапсырылған, ... ... ғана ... ... ... - ... ... Ришельенің шын
берілген кызметкерлері, оньщ саясатын катаң да үздіксіз жүргізген олар,
халыктан ... ... ... отырды. Сондай интенданттардың
біреуіне берілген тапсыр-маның мәтінін келтіріп отырмыз.(37,95)
Біздің армияны ауылға мүмкіндігінше ... ... ... ... шекараларымыздың кауіпсіздігін камтама-сыз ету үшін және армияға
жалақы төлеп, оны үстауға жүмсала-тын каржыны табу үшін ... тез ... ... ... ... бюргерлер мен қолөнер цехтарыны қандай?
1. Тау аркылы тауар әкелетін әрбір бюргер ... ... ... да ... ма, әлде бюргерге ме - бәрібір ол тауарын (кала-нын сеньорына
карасты) мырзаның таразысына өлшеуі ... егер бүл ... ... ... оны ... ... таразыда өлше-меу керек. Бүл сатып алынатын да,
сатылатын тауарға да ... ... Егер ... ... ... саудалай алмайтын майда балық өкелсе,
онда ол бургграфтың рүқсатынсыз өз үйінде 50 данадан сата ... ... ... ... Егер ол ... ... ... әкел-се, ол өкелгенінің бәрін
бірден көтерме ... ... ... жөне оған біртіндеп, бөлшектеп ... ... ... ... Егер ... де, үй ... ... да жок бюргер калаға мата
өкелсе, онда ол сол затты ... ... сол ... ... ... талапты өзі ме, баласы ма, кызметкері ме -бәрі бірдей ... Егер ол оны ... ... саудамен ешбір кию-кесусіз сатса, онда
ол ешқандай ерекше алым (пошлина) төлемейді. Егер матаны конақ ... ... ... оған ... баска бір бюргерге сауда-саттық кезінде кан-ша
төлеуі керек болса, сонша ғана төлейді...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
«Хизб- ут-Тахри Аль-Ислами» -діни экстремистік ұйым болып қалыптасуы42 бет
Буржуазиялық дәуірдегі психологиялық ілімнің дамуы5 бет
Дәрістер - Тарих88 бет
Ежелгі мемлекетер тарихы37 бет
Италия фашизмінің туындауы және оның саясатының негіздері24 бет
Рационализм және сенсуализм4 бет
Франция ХХ ғасыр табалдырығында12 бет
Франциядағы XVIII – XIX ғасырдың басындағы ағартушылық ілімдер20 бет
Франциядағы орталық өкіметтің күшеюі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь