Сынып жетекшінің жалпы қызметі

Кіріспе. 2
1.Сынып жетекшінің міндеттері мен жұмыс жүйесі.
1.1 Сынып жетекшінің қызметі,қазіргі және келешектегі қоғамда алатын орны,саяси.құқықтық жағдайы. 7
1.2 Қ.Р сынып жетекшісінің оқу тәрбие процесіндегі міндеттері мен жұмыс жүйесінің қалыптасуы. 10
1.3 Сынып жетекшісінің оқушылармен тәрбие жұмысын ұйымдастыру формалары мен тәсілдері. 13
2.Сынып жетекшісінің оқу . тәрбие процесіндегі басты қызметі.
2.1 Сынып жетекшісінің тәрбие жоспары. 17
2.2 Сынып жетекшісінің сыныптан және мектептен тыс тәрбие жұмысы. 26
2.3 Сынып жетекшісінің ата . аналармен атқаратын жұмысы. 30
Қорытынды. 31
Пайдаланған әдебиеттер. 32
Курстық жұмыстың мақсаты.Сынып жетекшісінің негізгі мақсаты қоғамның талаптарымен тікелей байланысты екендігі, жалпы адамзаттық мәдениетті меңгеруде оқушы мен қоғамның арасындағы рухани жалғастырушы тұлға екендігін көрсету – жұмыстың негізгі мақсаты.Сонымен бірге оқушы тұлғасының қалыптасуына қолайлы жағдай жасау мақсатымен, олардың дамуын бақылаушы, тәрбие жүйесіне қажетті өзгерістер енгізуші, мектеп психологымен бірігіп, оқушының қоғамдық өмірдің кейбір түзетулер жасаушы тұлғаны таныту.
Сыныпта қолайлы, жайлы моральдық – психологиялық ахуал қалыптастыру үшін, сынып ерекшеліктерін ескере отырып, қажетті тәрбиелік ықпалдар жасаушы адам сынып жетекшісі екендігін айқындау.

Курстық жұмыстың міндеті. Курстық жұмыс міндеті негізінен, сынып жетекшісінің негізгі міндеттерін қамтиды. Тәрбиеші – педагог өз назарынан тыс қалдырмайтын объект – тәрбиелік және дамытушылық маңызы бар әрекет ұйымдастыру. Бұл бастапқы міндет.
Ұжымды ұйымдастыру және дамыту – сынып жетекшісінің назарындағы екінші обеъектісі мен міндеті.
Оқушы тұлғасының қалыптасуына көмектесу, оның қабілеттерінің , қызығушылығының, бейімділігінің және ішкі табиғи күштерінің ашылып, арта түсуіне жағдай жасау – сынып жетекшісінің тәрбиелік ықпалдарының үшінші міндеті және тәрбие беру жұмысын ұйымдастырудың формалары мен әдіс – тәсілдерін ашып көрсету, болашақ ұстаздарға тәрбие беру саласындағы білім , іскерлік пен дағдыларды меңгеруге көмектесу.

Өзектілігі. Қазақстан Республикасының “Білім туралы” Заңы мектеп оқушыларының бойында адамгершілік және салауаттылық тұрмыс негіздерін қалыптастыруға, азаматтықты тәрбиелеуге, шығармашылық қабілетін дамытуға жұмылдырады.
Осы міндеттерді шешудің жауапкершілігі , мектеп оқушыларының тәрбие ісін бағыттауы және ұйымдастыруы сынып жетекшісіне жүктеледі.Бірақ, соңғы уақытта мектеп өмірінің демократияландыруына байланысты сынып жетекшісі қажет пе деген мәселе жиі көтеріліп жүр.Алайда сынып жетекшісінің оқу – тәрбие жұмыстарындағы рөлі ерекше екендігі даусыз.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Болдырев Н. И. Класс жетекшісі. – А.: Мектеп, 1980.
2. Ақназаров Б. Класс жетекшісі. – А.: Мектеп, 1973.
3. Оқушыларды тәрбиелеудің үлгі мазмұны. /Редакциясын бсқарған И. С. Маренько. Аударған З. Бейсенбаев/. –А.: Мектеп, 1978.
4. Класс жетекшісінің жұмысы туралы. – А.: ҚазССР оқу министрлігінің мектептер басқармасы, 1957.
5. Мектептегі тәрбие жұмысы. /Документтер жинағы. В. М. Коротов/. - А.: Мектеп , 1978.
6. Ілясова А. Н. Класс жетекшінің жүргізетін тәрбие жұмысының жүйесі. – А., 1991.
7. Капралов Р. Класс жетекшісінің жұмысы. – А., 1983.
8. Богославский В. В., т.б. Жалпы психология. - .: Мектеп, 1980.
9. Педагогика және жас ерекшелігі психологиясы. /Ред. Басқарған А. В. Петровский . – А., Мектеп, 1987.
10. Ушинский К. Д. “Адам - тәрбие нысанасы”. Таңдамалы шығармалар.(Орыс тілінде, 8т. 283 - бет).
11. Қожахметова К. Ж. Сынып жетекшісі. – А.,2000.
12. Смайылова М. Тәрбие жұмысын жоспарлау туралы.”Қазақстан мектебі”, №10, 1988. 29 – 30 беттер.
13. Карагоз Ю.А. и др. Планирование воспитательное работы в учебной группе. – М., 1985.
14. Егамбердиев Ж. Мектеп жұмыстарын жоспарлау.Методикалық ұсыныстар. – А.: Мектеп, 1975.
15. Степаненков Н. К. О планировании работы классного руковадителя. – Минск , 1978.
16. Этические беседы с учащимся. /Под ред. И. Ф. Харламова/. – Минск, 1977Оқушыларды сабақтан тыс уақытта тәрбиелеу. /Құрастырған: Киркалов В. П., Шпитальник П. Э../. – А.: Мектеп,1998.
17. Нұрмағанбетов С. Овчинникова Р. Мектептегі кластан тыс жұмыстар. – А.: Мектеп, 1969.
18. Саңғысбаев Н. Мектептен тыс мекемелердің іс тәжірибесінен. – А.: Мектеп, 1972.
19. Жұмабаев Ә. Ата – аналар жауапкершілігі. – А., 1977.
20. Керимов Л. Қиын бала және оны қайта тәрбиелеу. – А., 1990.
21. Макаренко А.С. Ата – аналар кітабы. – А., 1985.
22. Оқушыларды тәрбиелеудің үлгі мазмұны. – А., 1978.
23. Гаврилова Т.П. Учитель и семья школьника. – М., 1982.
24. Хямяляйнен Ю. Воспитание родителей. – М., 1993.
25. Сухомлинский В.А. Балаларға жүрек жылуы. – А., 1976.
26. Омарғазина Б. Өнер тәрбиелейді. – А., 1988.
27. Назаров И. Ф. Уметь быть с детми. – А., 1976.
        
        Мазмұны.
Кіріспе.
2
1.Сынып жетекшінің міндеттері мен жұмыс жүйесі.
1.1 Сынып жетекшінің қызметі,қазіргі және келешектегі ... ... ... ... Қ.Р ... ... оқу тәрбие процесіндегі міндеттері мен жұмыс жүйесінің қалыптасуы.
10
1.3 Сынып ... ... ... ... ... ... мен ... жетекшісінің оқу - тәрбие процесіндегі басты ... ... ... ... ... ... ... сыныптан және мектептен тыс тәрбие жұмысы.
26
2.3 Сынып жетекшісінің ата - аналармен атқаратын жұмысы.
30
Қорытынды.
31
Пайдаланған ... ... ... ... ... мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... оқушы мен қоғамның арасындағы рухани жалғастырушы ... ... ... - ... ... ... бірге оқушы тұлғасының қалыптасуына ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мектеп психологымен ... ... ... ... кейбір түзетулер жасаушы ... ... ... жайлы моральдық - психологиялық ... ... ... сынып ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... адам ... ... ... ... ... міндеті. Курстық жұмыс міндеті ... ... ... ... міндеттерін қамтиды. ... - ... өз ... тыс ... ... - ... және ... маңызы бар әрекет ұйымдастыру. Бұл бастапқы міндет.
Ұжымды ұйымдастыру және ... - ... ... назарындағы екінші обеъектісі мен міндеті.
Оқушы тұлғасының қалыптасуына көмектесу, оның ... , ... ... және ішкі ... ... ашылып, арта түсуіне жағдай жасау - сынып ... ... ... үшінші міндеті және тәрбие беру ... ... ... мен әдіс - ... ашып ... ... ... тәрбие беру саласындағы білім , іскерлік пен ... ... ... ... ... ... ... Заңы мектеп оқушыларының бойында адамгершілік және салауаттылық ... ... ... ... ... ... қабілетін дамытуға жұмылдырады.
Осы міндеттерді шешудің жауапкершілігі , ... ... ... ісін ... және ... сынып ... ... ... ... ... өмірінің демократияландыруына байланысты сынып жетекшісі қажет пе ... ... жиі ... жүр.Алайда сынып жетекшісінің оқу - ... ... рөлі ... ... ... ... ... мен жұмыс жүйесі.
1.1.Сынып жетекшінің қызметі,қоғамдағы алатын орны.
Мектеп өмірінде мұғалім-басты тұлға.Мектеп мұғалімі балаларды ... қана ... ... оларды тәрбиелейді. Ол ... бір ... ... ... ... ... әрі ... ақылшы-кеңесшісі болып саналады. Сондықтан да ол қиын да әрі ... ... ... ... ... ... бұл ... өздерінің білім беру қызметіне қосымша іс ретінде қараса,ал ... оны ... ... ... ... ... ... тәрбиелік қызметі қаншалықты қиын болғанымен де,әрине ол балаларға өте қажет.Себебі, мектеп құрылымындағы ең негізгі буын ... ... ... ... әрекеті ұйымдастырылып,олардың өзара әлеуметтік қатынастары қалыптасады.Балалардың болашақ ... ... ... ... ... ... мәселелері,алғашқыұжым болып қалыптасу дәрежесі,соған сәйкес сыныптың жағымды көңіл-күй жағдайы жүзеге ... ... ... ... ... ... ... шаралардың ықпалын үйлестіру тек сынып жетекшілеріне жүктеледі.Ол оқушыларға қатысты мектеп өміріндегі мәселелерді шешуде нақтылы көмектесуге және оларды тартымды әрі ... ... ... өзіне қатысты сыныпта оқушылар ұжымын ұйымдастыра ... ... сол ... ... ... пән ... ... ата-аналарын және жұртшылықтың бала тәрбиесіндегі ықпалын біріктіріп, балаға деген талаптарын ортақтастырып отырады.
Сынып ... ... ... ... ... ... ... және саналы азаматы етіп тәрбиелеуге барынша ықпал жасау.Сыныптағы әрбір жеке тұлғаның ғылыми ... ... ... адамгершілік қасиеттерін, еңбекке деген сүйіспеншілігін қамтамасыз ... ... ... ... ... туғызу.Сондықтан оның жұмысының мазмұны мен тәрбиелік шараларының бәрі осы мақсатқа бағытталуы тиіс. Атап ... ... ... ... ... ... ... еңбек және дене тәрбиесіне, елжандылық т.б. тәрбие міндеттерін мектеп пен сыныптың нақтылы өмір жағдайларына байланысты қарастыру.
Сынып жетекшісінің міндеті - сан ... ... ол ... ... ... ... ... мазмұны жағынан өте күрделі әрі көп ізденісті талап етеді.
Сынып жетекші жұмысының ... ... ... ... талап-тілектері мен мүдделеріне және олардың жеке басының ерекшеліктерін жан-жақты зерттеп ... ... не ... ... анықтап, оларды ынтымағы жарасқан, ... ... ... ... пән ... мен ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мектептің, отбасы мен жұртшылықтың тығыз ... ... ... ... ... ... ... ... бала ... ... ... ... ... ... сыныптан және мектептен тыс түрлі бағыттатәрбие жұмыстарын ұйымдастыру.
7.Тәрбие мен өзін-өзі тәрбиелеудің бірлігін қамтамасыз ету.
8.Тәрбие қызметінің тұтастығын, жүйелігін, тәрбиелік ... ... ... ... ... бастауы - ұлттық тәлім-тәрбиені сынып ... ... ... бір ... ... ... т.б. ... жетекшісінің қызметі.
Мұғалім, белгілі бір сыныпқа ... ... ... ... ... ... ... ... ... қызметін сынып ұжымына әрі жекелеген ... ... ... асырады.Соған сәйкес оның қызметін 3 бағытта қарастыруға болады.
* ... және ... - ... Оның бұл ... балаға барлық бағытта көмектесу: оның ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... шешуге, оны әлеуметтік өмірге араластыру және өз ... өмір суре ... ... ... ... ... ... басқада мекемелерімен тығыз байланыс орнату. ... - ... және ... - ... мәдениетін қалыптастыру.
* Ұйымдастырушылық қызметі. Тәрбие процесін ұйымдастыру.Балалардың орынды талап - тілектерін қолдай ... ... ... ... да ... әрі ... сынып ұжымын ... ... ... ... ... және демалысы мен еркін қарым - қатынасын ұйымдастыру.Сыныптағы өзін - өзін ... ... ... ... әрекетін асқару. Оған: диагностикалық,мақсат қоюшылық (целеполагания), ... ... ... ... жобалау (проектировать), бақылау және түзету (коррекция) енгізіп отыру қызметін жатқызуға болады.
Бүгінде сынып жетекшілері ... ... ... көлемінің тым ұлғайып бара жатқанын айтады.Ол, бір жағдайда, барлық жерде балалар ұйымы жұмысының тоқталуымен байланысты болса , ал ... ... ... ... тыс ... ... қызметінің ақылы жүйеге ауысуы да кері әсерін тигізуде.
Мектептің тәрбие жүйесінің негізгі құрылымдық элементі - ... ... ... ... ... ... арасындағы әлеуметтік қарым-қатынас қалыптасады.
Сынып жетекшісі іс -әрекетінің мазмұны оқушылардың белгілі бір тобындағы ... ... ... ... қызметімен анықталады. Р.Х. Шакуров жасаған басқару тұжырымдамасына ... үш ... ... ... көрсетілген.
Бірінші деңгей педагогиканың және әлеуметтік гуманитарлық функциялары жатқызылады. Бұл функциялар оқушыларды әлеуметтік тұрғыдан дамыту үшін жағдай жасауға бағытталған, ... ... жеке ... ... ... ... өз ... өмір сүруге даярлау бағытында көмек көрсетуге бағдарлаған. Олардың ішінде оқушыларды дамыту; балаларды қоршаған ... ... ... ... ... ... қойылған тәрбиелік міндеттерді орындау үшін барлық педагогтердің күшін біріктіру деп аталатын ... ... ... ... ... ... үш ... бөліп көрсету қажет. Ал оның баланы әлеуметтік тұрғыда қорғау ... ... ... ... ... ... бойынша сынып жетекшісінің іс-әрекеті- тікелей орындаушы ғана емес, балаларға және олардың ата-аналарына әлеуметтік көмек және әлеуметтік ... ... ... үйлестіруші.
Сынып жетекшісінің іс-әрекетіндегі әлеуметтік қорғауды кең және тар мағынада қарастырған орынды. Соңғысында бұл іс-әрекет ерекше қиын жағдайда қалған ... ... ... ... басқаларға қарағанда шұғыл әлеуметтік қамқорлықты қажет ететін көп балалы отбасынан шыққан балалар, мүгедек балалар, жетім балалар, босқын балалар және т.б. ... Ал кең ... ... ... ... ... объектісі ретінде шығу тегіне, ата-аналарының және жағдайларының болу-болмауына тәуелсіз барлық балалар алынады. Біраз балалардың әр түрлі категорияларына саралаау ұстанымы ... ... ... және ... ... ... жету үшін сынып жетекшісі оқушылардың құрбыларымен дұрыс қарым-қатынас жасауына қатысты жеке мәселелерді шешіп алуы тиіс( ұжымды құру, оны ... ... ... ... Бұл ... оны ... деп аталатын екінші деңгейлі әлеуметтік-психологиялық қызметі анықтайды.
Сынып жетекшілерінің оқушылармен атқаратын жұмыстарының түрлері. Олардың әр түрлі негіздемелер бойынша ... ... ... ... - оқу, ... ... көркем және т.б.
-педагогтық ықпал ету тәсілі бойынша - тікелей және ... ... ... ... қысқа ( бірнеше минуттан бірнеше сағатқа дейін), ұзақ мерзімді ( бірнеше к.ннен бірнеше аптаға дейін), дәстүрлі ( үнемі ... ... ... ... ... - ... дайындықсыз оқушылармен өткізілетін жұмыс, даярлау жұмыстары, оқушылардың дайындығы ескерілетін жұмыс түрлері;
- ұйымдастыру субъектілері бойынша - ... ... ... , ... және ... ... ... қатысады, балалар іс-әрекеті ынтымақтастық негізінде ұйымдастырылады, бастама және оны ... ... ... ... ... ... - түрлері, нәтижелері ақпаратық алмасу, жалпы шешім қабылдау, қоғамдық мағызды өнім ... ... ... саны ... ... ... ... топтық( тәрбиеші-балалар тобы), көпшілік) тәрбиеші- бірнеше топтар, сыныптар).
Жеке жұмыс түрі топтың ұжымдық тұрлерге әсер ... және ... ... ... ... ... ... сырласу, ақыл кеңес ғ пікір алмасу, тапсырманы бірігіп орындау, нақты бір жұмыста жеке көмек көрсету, ... ... ... ... ... оқушымен өзара қарым-қатынастың жеке ету керек. Жеке жұмыс түрлерінің тәрбиелік мүмкіндіктері мол.
Жұмыстың топтық түріне іс ... ... ... ... басқару ұйымдарын, микроүйірмелерді жатқызуға болады. Бұл түрлерінде сынып жетекшілері өздерінің қатардағы қатысушы ... ... ... ... Сынып жетекшінің топтық жұмысқа ықпалы балалардың арасындағы өзара ізгілікті қарым-қатынасты дайындауға бағытталады.
Сынып жетекшісінің оқушылармен жүргізіген жұмысының ... ... әр ... байқаулар, спектакльдер, концерттер, үгіт бригадаларының жұмыстары, саяхаттар, турлар, слеттер, спорттық жарыстарды т.б. жатқызуға болады. Оқушылардың жас ерекшеліктерніе сәйкес және ... да ... ... сынып жетекшілері қатысушыларды алып жүруші, ұйымдастырушы, өзі жеке үлгі көрсететін қатардағы ... , ... ... ... игеруде оқушыларға үлгі болатындай әрекеттермен ықпал ететін жаңа қатысушы, тиісті іс-әрекеттерді ұйымдастыруда кеңес беруші, ... ... ... ... ... түрлерінің әр қилылығы және оларды жиі жаңарту қажеттілігі сынып жетекшілерінің ... ... ... ... ... Педагогикалық әдебиеттерден сынып сағаттарын, байқауларды,т.б өткізудің әр түрлі сипаттамасымен табуға болады. Олардың идеялары мен жеке ... ... ... мүмкін, әрбір нақты жағдайда белгілі бір жұмыс түрі қолданылады. Өйткені, әрбір баланың және әрбір балалар бірлестігінің өзіндік орны бар, соған ... ... ... ... мен ... бойынша өзіндік ерекшеліктері бар.
1.2.Біздің елімізде сынып жетекшісінің оқу - тәрбие ... ... мен ... жүйесінің қалыптасуы.
Дұрыс тәрбие - балаға өмір бойы азық.Сол дұрыс тәрбиені ұйымдастырытын ... ... - ... ... ... ... орнағанға дейін патшалық Ресейдегі оқу мекемелерінде арнайы тәрбие жұмысын ұйымдастырушылар болмады.Ол тек XIX ғасырдың 70 жылдары ғана пайда ... ... ... кәсіби айналысушы адамдар ... ... ... ақсүйек және ауқатты отбасыларында ... ... ... кейіннен "гувернанткалар" ... ... ... оқу ... 1804 ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу ісі ... ... ... ... ханымдарға (әйелдер гимназияларында) өз оқушыларын бақылап , олардың тәртібіне жауап беру ... ... ... гимназия және училище туралы Жарғыда, ... ... ... ... жеке ... танып білу қажеттігі де баса ... орта оқу ... ... ... ісін ... ... ... қатар, оқушыларды қадағалаушылар да ("надзиратели") жүктелген.Олардың негізгі ... ... ... қатаң бақылау; ... ... ... қылықтарын, не нәрсеге бейімділігін, мінез - құлықтарын ... ... ... ... ... ... олар ... қолы бос ... кітап оқуын қадағалауға да міндетті болды.
Сынып тәрбиешісі қызметі 1871 жылғы ... ... ... " ... ресми түрде бекітілді.Соған сәйкес ... ... ... ... тағайындалып, олар білім ... де ... ... міндеттерінің ауқымы кең болады: ... ... ... ... ету, ... ... қадағалау; ... іс - ... ... ... ... ... зерттеу;сол сыныпта сабақ жүргізетін оқытушылармен ай сайын мәжіліс өткізу. Сонымен ... ... ... ... мемлекеттік заңдарды және оларды орындаушыларды сыйлауға, Отанға және мемлекетке берілгендік сезімдерін тәрбиелеуге міндетті болды. Мұнда діни ... ... ... ... іс ... ... жетекшілерінің әрекеті тек ... ... және ... ... ғана ... ... оқу мекемелеріндегі мұндай қызметтің мәртебесі онша ... ... онда ... оқуға көптеп көңіл ... ... ... тәрбиешілерінің тәрбие жұмысымен айналысуға уақыттары аз болды.
XIX ... аяғы XX ... ... ... қоғамдағы кейбір өзгерістерге сай ... жеке ... ... көзқарас өзгеріп, оның қажеттілігі мен қызығушылығына көңіл бөле бастады. ... де ... ... қызметі 1871 жылғы Жарғыға сәйкес ... ... ... ... - оқу ... ... болып есептелді: сабақта тәртіп орнату; ... ... ... ... ұйымдастыру; үй тапсырмасын ... ... ... ... ... сабақтан тыс ... ... ... ... ... ... ... және әдеби кештер мен дене қыймылы үйірмесін ұйымдастыруға ... ... ... ... ...
Кеңес дәуірінің алғашқы кезеңдерінде де сынып жетекші ... ... ... ... ... ... ... мұғалімдардің бәріне бірдей жүктелді.Оларды топ ... дап ... ... - ... идеология ... ... ... ... ... ... бөлу.Оқушылардың бастауыш ұжымдарында жалпы мектептік өзін - өзі басқаруды ұйымдастыруды мақсат етіп ... Іс ... ... ... онша ... ... ... ... және олардың ата - ... ... ... ... ... қатысуын қадағалау т.с.с. болды.
1928 жылы сынып тәрбиешісі қызметі ресми түрде ... ... өзін - өзі ... ... басымдылық берілді.Дегенмен де бұл бағытта да оң нәтижеге қол ... ... ... ... ... ... ұйымы дағдарыс жағдайында болды.Ондағы себеп, балаларды ұйымдастыру жұмыстарына ... ... ... олардың мүмкіндігін артық бағалау және өзін - өзі басқару ұйымдарына жетекшілік ету, оқу - ... ... ... ... жеке ... және өмір ... ... ата - аналарымен жұмыс істеу болды.
1930 жылдары отандық ... өте ... ... ... оқу ... ... ... ... ... ... жеке - дара ... ... ... ... алу, ... оқу ... мен оқулықтарды жасау т.б. Осыған байланысты топ жетекшілерінің де жағдайы өзгерді.
1934 жылы ... ... ... " ... мен Ережесінің қабылдануы, ... оқу - ... ... ... ... ... ... , сныптық сабақ жүйесіне өтуге байланысты, топ ... ... ... деп ... ... ... ... ... мен ... ... мен әдістері жаңа ... ие ... ... ... ... ... ... 1934 жылы 28 ... күні ... Халық ағарту Комиссариаты бекітті.Осы Ережемен сынып жетекшісінің қызметі де ... жылы ... ... ... жаңа ... қабылданды. Онда ... ... ... жаңа ... ... ... ... нақтыланды. Сонымен бірге тәрбие жұмысын ... және есеп беру ... ... ... ... ... ұжымын ұйымдастыру және оны қалыптастыруға, ондағы ... ... ... ... идеялық - саяси тәрбиесіне аса мән ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1971 ... жаңа "Сынып жетекшісінің ережесіне" дейінгі мерзімде сынып жетекшілерінің міндеттеріне айрықша ... ... ... ... ... ... ... орнына тек тәрбие мәселелерімен айналысатын ... ... ... ... қызмет пайда болуда. Оның себебі, біріншіден, бүгінгі ... ... ... ... саласындағы маңызды ... ... Олар ... және ... ... кең ... ықпал етуде. Бір жағдайда, бұл қатынастар субъект ... ... ... бере ... ... оған ... тым ... талап қойса, екінші жағдайда, адамның қоғамдағы өз тағдырын өзі ... ... ... ... ... ... оған ... береді.Мұндай көзқарас мектептегі педагогикалық процеске қатысушылардан жаңа ізденімпаздықты талап етеді.Соған орай тек білім беру саласында ғана емес, сонымен ... ... мен ... ... ... мен ... ұжым арасында қызықты жобаларды қарастыру, оларды педагогикалық процеске ендіру ... ... ... ... ... және тең ... ... жатқызу көзделіп отыр.
Екіншіден,білім беру жүйесінде жаңа сипаттағы оқу орындарының пайда ... ... ... ... ... барысында кейбір ... ... ... ... ... орта мектептерінің педагогикалық әрекеті өзгеріске ұшырауда. Соған сәйкес сынып ... ... ... мен ... да өзгеруде:
-пән мұғалімі, бір мезгілде сынып жетекшісінің қызметін атқарушы;
-сынып жетекшісі, аз мөлшерде оқу жүктемесі бар пән мұғалімі;
-сынып жетекшісі, тек ... ... ... ... тәрбиешісі (кейбір оқу мекемелерінде пайда болған жаңа ... ... ... ... ... ... қызметі, құқығы мен міндеттері өзгеріссіз қалуда. ... ... ... ... оның ... бойынша ... ... яғни ... ... ... қызметі де осы ... ... ... тәрбиелеу ісі оның әлеуметтік ортамен ... ... ... әрекеті жағдайында жүзеге асады.Мұндай ... ... ... ... оқушылардың әлеуметтік ... ... - ... тани ... ... және ... ... өз ... таба ... ... отырып, олардың дамуына ... ... ... ... ... ... мектепке, оқушылар мен мұғалімдерге ... ... да жаңа ... ие ... Дегенмен, сынып жетекшісі қызметінің маңыздылығы жойылған жоқ. Ол жаңа ... сай ... ... 3 ... ... әр ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның дамуына қамқорлық жасау, сыныпта туындаған мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету күші ... ... ... ... ... ... ... ... ол ... ... ... ... баланың ішкі жан дүни дамытуға жағдай ... деп ... ... ... ... бағыты мен ... ... ... ... жеке ... ... ... күшейеді.Ол әрбір баланың дене және психикалық ... ... ... ... ... жағдайда, бірінші кезекте, негізінен ... ішкі ... ... көтеруге, онда ... ... ... ... ... ... басқаруын қалыптастырып, дамытуға, әрбір жеке баланың өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік өмірімен қарым - қатынас жасауға аса көңіл бөлінеді.
1.3 Сынып жетекшісінің оқушылармен ... ... ... ... мен ... ... ... оқу - тәрбие процесін нәтижелі ұйымдастыру үшін , оның ... ... ... деңгейі мен өзгеру барысын анықтап отыруды, соған сәйкес оқушылардың ... және жеке дара ... ... және оған ... ... ... ... себебін іздестіріп, анықтап, оны болдырмаудың тәсілдері мен жолдарын қарастыруды көздейді.
Сынып жетекшісі осындай жұмыстарды атқару барысында, ... ... ... ... ... көре алады. Екіншіден, диагностика, яғни зерттеу жұмысының нәтижесін пайдалануда, оны баланың жеке тұлғасын қалыптастыру және дамыту құралына айналдыру мүмкіндігі ... ... ... жас ... және ... ... қалыптасу дәрежесіне байланысты жүзеге асады.
Тәрбие жұмысының баланың жеке тұлғасының даму процесін ... ... ... ... жетекшісінің ... ... ... ... ... жоспарлауда көрініс табады.
Жоспарлау - бұл сынып жетекшісінің педагогикалық және ұжымының оқу - тәрбие процесіндегі әрекеттерін ... ... ... ... қызметі - педагогикалық ықпалды жүйеге келтіру, пндагогикалық талаптарды орындауды қамтамасыз ету, ... ... ... ... бірізділігі мен басқару тимділігін қамтамасыз етуді көздейді.Жоспарлау - ... ... ... - бір ... жолы.
Тұлғаны тәрбиелеуде оның ертеңгі қуаныш күнін,болашағын болжау,оны жобалаудың да маңызы ерекше.А.С.Макаренко адамдағы ... ... ... оны ... ... келетіндігіне үнемі ... ... ... ... де ``тәрбиені ғылыми тұрғыда алдын ала ... онда ол ... ... ... - сауатсыз күтушіге, педагогка - балгерлікке айналар еді'' - дейді. ... ... ... ... ... ала ... болжау ... ... ... ... бір буыны болады.Онсыз ... ... ... екіншіден, тәрбие процесінің өзі де ... ... еді. ... ... ... оқу және тәрбие ... ... ... және оны ... ... - бұл оның ... сапасын қадағалауға мүмкіндік беріп, оны үнемі жетілдіріп отыруды қамтамасыз етеді.Бақылаудың ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда балалар ұжымы немесе жекелеген оқушылардың іс - әрекеттеріне түзету енгізуді жүзеге асырады.Дегенмен де, сынып ... оқу - ... ... ... және түзетіп отыру қызметі тек оқушылармен және пән ... ... ... ... ғана іске ... жетекшісінің жоғарыда көрсетілген қызметі оның педагогикалық әрекетінің мазмұнын анықтайды.
Сынып жетекшісі қызметінің үшінші деңгейі тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... шығатын талаптар бейнелейді. Бұл - ... ... қою, ... ... және ... қызметтері қамтылатын басқару қызметі.
Диагностикалық қызметін атқаруда сынып ... ... ... ... ... өзгеруін үнемі бақылайды. Ол баланың жеке тұлғасын және ... ... ... және ... ... ... ... іздестіруге және тұтас педагогикалық үрдісті сипаттауға бағытталады.
Мақсат қою қызметін оқушылармен ... ... ... ... ... деп ... ... Сынып жетекшісінің бұл үрдіске қатысу деңгейі оқушылардың жас ерекшелігіне және сынып ұжымының ... ... ... қою ... ... ... ... жоспарлау барысында көрініс береді. Жоспарлау міндеті- педагогикалық іс-әрекетті реттеу педагогикалық үрдісте нәтижелердің ... ... және ... ... және ... ... талаптарды орындауын қамтамасыз ету.
Тәрбие жұмысының формасында оның мазмұны жүзеге асады. ... ... тыс ... ... ... ... ... білімін кеңейте, толықтыра түсуге лайықтап, оқушылардың жеке қабілетін дамыта түсерліктей ... ... ... ... идеялық және әдістемелік сапасы мұғалімнің шеберлігіне, ұйымдастыру тәсіліне байланысты.
2.Сынып жетекшісінің оқу - ... ... ... ... ... жетекшісінің тәрбие жоспары.
Сынып жетекшінің тәрбие жоспары - міндетті педагогикалық құжат.Жоспар оқушылар ұжымының қалыпты дамуына мақсатты және ... ... ... ... ... міндеттерін дұрыс ұйымдастыруға мүмкіндік туғызады . Тәрбие - қиын да күрделі ... ... ... ... ... көп ... ... - тәрбие жұмысының айнасы. Ол сынып жетекшісі мен ... ... ... ... ... айқындайды. Сынып жетекшісінің тәрбие жоспарындағы оның ... - ... және ... ... барысында, белгілі бір сыныптағы оқушылардың тәрбиелік деңгейінің сапасын, ... ... ... мен жеке ... ... т.б. қасиеттерін байқауға болады.Ол үшін тәрбие жоспары объективтік тұрғыда сыныптағы оқушылардың ... ... ... ... ... ... ғана мектеп оқушыларын тәрбиелеу қоғамның талабына сай нәтижелі жүргізіледі.
Жоспар - ұжымдық еңбектің жемісі. Сынып жетекшісі тәрбие ... ... ... оған ... ... ... ... оған балаларды тарту оның нақтылығын, мектеп пен оқушылар өмірін тығыз байланыстыруға, сынып жетекшісінің тәрбиелік қызметін нәтижелі ұйымдастыруға мүмкіндік ... ... ... оқу - ... ... жоспарлау барысында оқушылармен қарым - қатынас орнатпаған жағдайда, тәрбие жоспарындағы ... ... ... ... ... ... ынтымағы жарасқан, белсенді, жауапкершілігі мол оқушылар ұжымын құруға кері әсерін тигізеді.
Бүл күнде баланы сырттай билеп, бәрін де ол үшін шеше ... ... Бала да өз ... ... шеше ... ... бір белгісі - бала болашағйн оның өзі мен ... ... ... ... баланың өзі сүйетін істері болады. Біреуі сурет салуға әуестенсе, екіншісі ойын - сауықты, үшіншісі ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру ісіне ыңғайлы болып келеді.Мұндай жағдайда, тәртібі нашар балалардың да басынан табылатын осындай ... ... ... ... ... сынып ұжымының ісімен ұштастыру, бірден - бір педагогикалық тәсіл болып табылады.
Тәрбие жұмысын жоспарлау оқушылар ұжымының бүгінін ойлауға, ... ... ... көмектеседі.
Жоспарлауда тәрбиенің жүйелік және бірізділік ұстанымдары да барлық жағдайда ... ... ... де болады. Баланың жан - ... ... ... әсер ... тәрбиелік шаралар, олардың мазмұны мен ұйымдастыру тәсілдері жылма - жыл бірізділікпен жүйелі ... ... ... жеке - дара , ... - үздік әрекеттер басым болып келеді.Өткенмен - салыстыра отыра шығармашылықпен, ғылыми тұрғыда нақтылы міндеттерді балгілеудің ... ... сол ... ... қатысы жоқ саны көп, сапасы аз міндеттерді ойша, жылма - жыл өзінің тәрбие ... ... ... ... - сынып жетекшісінің шығармашылық лабораториясы. Олай дегеніміз, жоспар бір күннің немесе бір оқу жылының нәтижесі емес.Бала тәрбиесі қиын ... оны ... жеке ... ... ... құру - одан да ... ... жағдайда сынып жетекшісінен ерінбей, талмай ұзақ мерзімді зерттеу жұмыстарын жүргізүді қажет етеді.
Жоспар ... ... ... ... арнап жасалынады. Тәжірибелі сынып жетекшісі тоқсандық жоспардан, айлық және апталық жоспар құрып алады.Бұлай жұмыс жасау жоспардың ... ... ... ... бүгінгі күні тәрбие жоспарының түрлері көп.Олардың ішінде сынып өміріне ... де ... де ... ... ... ... ... коммунистик тәрбиенің салаларына негізделген (ақыл - ой, адамгершілік, эстетикалық, дене т.б.).Бүгінгі күнде олай емес.Жеке адам ... ... ... ... ... ... болса,тәрбиенің мазмұны оқушылар ұжымы мен жеке тұлғаның қалыптасуындағы, олардың сан алуан әрекеттің түрлерімен байланысты.
Мектептегі қолданылып жүрген және ғылыми педагогикалық ... мен ... ... ... ... ... ... ... бола ... ... ... төмендегі түрі болады.
Жоспардың бұл түрі сынып жетекшісіне тәрбие үрдісінде ... пән ... мен ата - ... ... үйлесімді ұйымдастыруда, оның тұтастығы мен тиімділігін арттыруда әрі қарапайым әрі ыңғайлы формасы деп ... ... ... ... ... ... сынып белсенділері, балалардың тәртібі, денсаулығысабақ үлгерімі, қабілеттері, олардың ата - ... ... бір ... ... ... тапсырмасы, тұрғылықты мекен жайы туралы қысқаша сипаттама беріледі.
2.Өткен оқу жылына сай атқарылған тәрбиелік шаралардың нәтижесіне қысқаша талдау.
3.Жаңа оқу жылына белгіленген ... ... ... мен ... ... ... ... өткен оқу жылында атқарылған тәрбие жұмыстарының нәтижесіне талдау, жаңа оқу жылына ... сол ... ... ... ... ... ... ата - аналармен, қоғамдық ұйымдар және пән мұғалімдерімен бірлесе атқарылатын іс - әрекеттердің түрімен, әр ... ... ... ... ... және ... төмендегідей бөлімдерде көрсетіледі.
Апта аралығын көрсету
Негізгі бөлімдер
Тәрбиелік шаралардың мазмұны
Формасы мен тәсілі
Мерзімі, уақыты
Жауапты адамдар
Өтілгені туралы белгі
1.Сынып ұжымын ұйымдастыру
2.Оқушылардың өзін-өзі басқару ұйымдары және ... ... мен ... ... ... және ... әкімшіліктерімен байланыс
4.Отбасы және жұртшылықпен жүмыс
5.Жеке оқушымен жұмыс
1.Сынып ұжымын ұйымдастыру:(формасы - сынып сағаты),тақырыптық әңгімелер, саяси ... ... ... ... ... - ... ... олимпиада, көңілділер мен тапқырлар клубы (КВН),еңбекке қатысты істер, ... және ... ... ... т.б. ... ... ... бағытта сыныпқа қстысты ұйымдастыру шаралары белгіленеді (Ұйымдастыру формасы - сынып ... ... оқу, ... және ... ... ... ... ұжымдық шараларды жоспарлау, оларды ұйымдастыру жұмыстары көрсетіледі.Оқушылардың өзін - өзі басқару ... ... ... ... жиналысының тақырыбын , олардың күн тәртібін белгілейді, сонымен қатар, сынып ... әр ... ... мен ... ... ... жоспарға кіргізе отыра: көмек көрсету, ақыл - кеңес беру ... ... ... ... қатынасын көрсетеді.
3.Сол сыныпта істейтін барлық пән мұғалімдері, пәндік үйірмелерінің жетекшілерімен байланыс орнатып, олардың жоспарлауында оқу - тәрбие ... ... ... ... ... ... ... анықталады т.с.с. өзара әрекеттері көрсетіледі.Мектеп жоспары бойынша сыныпқа қатысты шаралар ... және ... ... ... ата - аналарымен байланыс орнату, ата - аналар лекториясының тақырыптарын белгілеу. Мектеп ата - ... ... ... ата - ... ... ... мерзімін, олардың отырыстарын т.с.с. шараларды өзінің жоспарында көрсете отырып, олардың өзара байланысын қамтамасыз ету сияқты жұмыстар белгіленеді.
5.Жеке оқушымен жұмыс: бұл ... ... ... оқушының сабақ үлгнріміне, тәртібіне қатысты, оның қабілетін шыңдауға сай жұмыстардың түрлері кіреді.
Тәрбие жоспарына ... ... ... ... еңбектің белгісі.Сондықтан, тәрбие жоспарын құру барысында оқушылардың белсенділігін арттыра ... ... ... қатыстыруды қамтамасыз ету.
2.Тәрбие жоспарының мақсаты, міндеттері айқын болсын.
3.Тәрбие жұмысы ... ... оның ... бірлікте ... ... жеке ... жас ерекшеліктерін және мүмкіншіліктерін ескеру.
5.Тәрбие жоспары ықшамд, әрі ондағы көрсетілген ... ... ... жоспарындағы атқатылатын шаралар саны жағынан емес, сапасы мен ... ... ... ... ... әдістер бір сарынды емес, әр тарапты және әржақты ... ... ... құру ... ... жетекшісі оқушылардың не нәрсеге қызығатынын,олардың қандай істерді өткізгілері келетінін, ұсынылған шараларға қалай қарайтынын анықтауы қажет.
9.Жоспардағы тәрбиелік шаралар ... ... ... ... ... ... белгіленген шаралар жеке - дара емес, біртұтастық ұстанымға сай құрылуын ескеру.
Тәрбие жоспарын қалай құруға болады ?
* ... ... ... және ... ... ... пен тәрбие міндеттерін анықтайтын мемлекеттік құжаттармен танысу; білім және ғылым министірлігінің оқу - ... ... ... ... жоспарлаудың әдістемесі мен технологиясының өзекті мәселесіне қатысты психологиялық және педагогикалық, әдістемелік әдебиеттерді оқу.
* ... жас ... ... ... даму деңгейі, мектеп, мұғалімдер ұжымы, отбасы және тұрғылықты жердегі тәрбие мекемелерінің ерекшеліктерін ескере отыра ... пен ... ... ... оның ... міндеттері белгіленеді.Мысалы: Мақсат: "Мәдениет құндылықтарын меңгеру арқылы жоғары сынып оқушыларының (9-11) рухани дамуын ынталандыру".
Оның міндеттеріне:
1.Оқушылардың сабақтан тыс зияттық - ... ... ... ... өмір ... ... ол үшін ... бағдарламасын құру.
3.Оқушыларды мәдениет құндылықтарымен тығыз қарым - қатынас жасауға ... ... - ... мәдениетіне тәрбиелеу, өздерінің қолдары бос уақыттарын тиімді пайдалануға және демалыстарын қызықты өткізуге сай ... ... ... ... ... ... мен бірлестіктердің және пән ... ... ... ... танысу, алдағы қатарлы озық сынып жетекшілерінің тәжірибелерімен танысып, пән мұғалімдері және ата - ... ... ... ... жеке ... мен сынып ұжымын зерттеп, тану.
* Алдағы мерзімде болатын айтулы даталы ... мен ... ... солардың ішінде ең қажеттісін таңдау.
* Болашақта балалармен баратын мәдени ошақтарды айқындау.
* Жоспарлау.Оқушыларды немесе ... ... ... оны ... ... жобасын жалпы сынып жиналысында талқылау және бекіту.
Мектептің сыныптың ерекшелігі, сипатына байланысты тағы басқа қосымша әрекеттің болуы мүмкін. ... ... ... ... барысында жоспарлау процесі тоқсанға немесе жарты жылға, тіпті бір ... ... ... Сынып жетекшісінің сыныптан және мектептен тыс тәрбие жұмысы.
Жеке тұлғаның қалыптасып дамуы үздіксіз ... ... ... ... ... асуы тек ... жүйесінде ғана емес,сабақтан тыс жүргізілетін әртүрлі тәрбиелік әрекеттермен ұштасады.Ол әдетте сыныптан тыс және мектептен тыс ... ... ... тыс тәрбие жұмысы - тұлғаның әлеуметтік қалыптасуын қамтамасыз ... оған ... ... мұғалімдердің басшылығымен ұйымдастырылған және сабақтың мақсатымен өзара байланысты болып келетін ... ... ... ... Ол ... ... ... жиынтығы ретінде балаға кең көлемде балаға ықпал ете алады.
Біріншіден, оқудан тыс әртарапты әрекет баланың сабақта мүмкін болмайтын жан - ... дара ... ... ... ... ... сыныптан тыс әртүрлі тәрбие жұмысының ... ... ... жеке әлеуметтіктәжірибесін жандандырып, жетілдіреді, оның адамзат құндылықтарына негізделген білімдерін ... ... ... ... мен ... ... ... тыс түрлі тәрбие жұмысы оқушыларда әрекеттің әртүріне қатысты қызығушылығының дамуына, оған белсенді ... ... ... ... нәтижелі ықпал етеді.Егерде балада еңбекке деген тұрақты қызығушылық және белгілі бір практикалық дағды қалыптасқан болса, онда ол өз бетінше тапсырманы ... ... ... ете ... бала ... бос уақытын қандай іске арнауды білмей жатса, ... ... ... ... ... ... ... бұл өте өзекті мәселеге айналуда.
Төртіншіден, сыныптан тыс әртүрлі тәрбие жұмысының формасы тек қана ... ... дара ... ... ... етпейді, сонымен бірге оқушылар ұжымында өмір ... ... ... оқу, ... әрекеттерінде және қоғамдық пайдалы істерді атқаруда өзара ... бір - ... ... болуға, өзін басқа жолдастарының орнына қоя білуге тәрбиелейді.Тіпті оқудан тыс әрекеттің қандай да бір түрі болмасын, ... ... ... ... ... оқушылардың өзара ынтымақтастық тәжірибесін белгілі бір салада байытады, қорытындысында үлкен ... ... қол ... ... ... Мысалы, балалар бірігіп спектакль қояды делік, онда өзара қарым - ... ... ... ... ұжым болып атқарса, онда өзара міндеттерін бөлісу тәжірибесін меңгереді. Спорттық әрекетте балалар "бірі бәрі үшін, бәрі бірі үшін" деген ... ... жете ... ... тыс тәрбие жұмысын ұйымдастыру мен өткізуде уақытқа қатысты қатаң шектеу болмайды.Сынып жетекшісі оның формалары мен әдістерін, құралдары мен мазмұнын және ... ... ... ... бір ... оған ... ... сенімі ... ... ... ... ... ... ... оның жауапкершілігін арттырады.Бұған қосымша, одан шығармашылық белсенділікті талап ... ... тыс ... жұмысының нәтижесіне күнделікті бақылау мүмкіндігінің болмауы.Себебі, онда тек жалпы жетістік пен оқушылардың жеке дара даму деңгейін бақылауға ғана ... ... ... ... да бір ... немесе әдістің нәтижесін бірден анықтау өте қиындықты туғызады.Мұндай ерекшелік ... ... ... жағдайда жұмыс жасауды, балалармен қарым - қатынаста немқұрайлыққа жол ... және оның ... ... ... ... жағдайдың болмауын қажет етеді.
Жетіншіден, сыныптан тыс тәрбие жұмысы оқушылардың мүмкіндіктеріне сай ... бос ... ... ... ... ... немесе сенбі және жексенбі күндері, демалыстарында) ұйымдастырылады.Сонымен қатар оған кең ... ата - ... мен ... ... ... тыс тәрбие жұмысының мақсаты және міндеттері. Сыныптан тыс ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі болғандықтан, ол тәрбиенің жалпы мақсатын орындауға ... - ... ... өмір ... ... ... ... меңгерту және қоғамдық ... ... ... ... қалыптастыру. ... орай оның ... ... - ... ... ... асыратын ... ... ... және тереңдету, олардың қабілеттерін неғұрлым толық ашу, белгілі бір нәрсеге қызығушылығы мен ... ... ... ... ... бос ... ... ұйымдастыруды көздейді.
Сабақтан тыс тәрбие жұмысының ерекшелігі төмендегі аталған міндеттерде көрсетілген:
1. Балада өзіне қатысты ... ... ... және ... өзін - өзі бағалаудың әділдігін қамтамасыз ету.Бұл баланың одан әрі дара дамуының негізі болады.Себебі, ... ... ... ... өзі ... жағымсыз көзқарас қалыптасқан.Тәрбие жұмысы барысында мұғалімдер оны не күшейтеді, ... ... ... ... ... ... орай дұрыс ұйымдастырлған сабақтан тыс тәрбие жұмысы оқу процесіндегі ... ... ... ... және ... өзі ... жағымды көзқарастың қалыптасуына, өзінің күш - қайратына ... ... ... ... ... ... ... өзара әрекет ету дағдысын қалыптастыру. Егерде балада өзіне қатысты жағымды көзқарасы бар ... ... тіл ... олардың пікірін тыңдау, өзара міндеттерін бөлісу, басқа адамдардың мүддесін ескеру, көмектесу біліктілігі қалыптасқан жағдайда, онда ... ... ... ... ... ... қалыптасады.
3. Балада әртүрлі көркемөнер әрекеттерінің түрімен тікелей танысу арқылы ... ... ... ... ... дара ... және қажетті біліктілік пен дағды дәрежесін ескеру негізінде қалыптастыру.Басқа сөзбен айтқанда, сабақтан тыс ... бала ... ... ... шұғылдануы тиіс және оны өздік тұрғыданұйымдастыра алуы қажет.
4. Баланың дүниетанымының ... ... ... ерік - ... қалыптастыру.Сабақтан тыс жұмыстарында бала адамгершілік түсінік арқылы қоғамдық мораль және мінез - құлық нормаларын ... сала ... ... ... ... ... қалыптасады.
5. Баланың таным қызығушылығын дамыту.Мұндай міндетте сабақтан тыс ... ... және ... тыс ... сабақтастығын қамтамасыз етеді.Өйткені сабақтан тыс жұмыс сабақтағы тәрбиемен байланысты, мұндай көзқараста ол оқу процесінің нәтижесін арттыруға бағытталған.Баланың таным қызығушылығын ... бір ... ол ... ... ... ... ... тәрбиелік ықпалын күшейтеді.
Жоғарыда аталған міндеттер сабақтан тыс жұмыстардың негізгі бағыттарын анықтайды. ... ... ... ... ... ... ... олар нақтыланып, өзгертілуі мүмкін.
Демек, тәрбие жүйесінде олардың қызметі ерекше.Олар тәрбие берудің жалпы жүйесінің ажырамас ... ... ... оқу ... ... ... ие бола ... Ол сабақтан тыс тәрбие жұмысында тәрбиелік және дамытушылық қызметтінәтижелі іске асыруда көмекші рөл атқарады. Соған орай ... тыс ... ... ... ... ғылыми білімдер жүйесін және оқу біліктілігі мен дағдысын қалыптастыруды көздемейді, керісінше балаларда ... бір ... - ... ... ... ұжымдық өмірді, қарым - қатынас мәдениетін т.б. үйретеді.
Сабақтан тыс тәрбие жұмысының дамытушылық қызметінің маңызы ерекше. Ол ... бір ... ... ... ... ... оқушылардың жеке - дара қабілеттерін дамытуды көздейді. Соған орай баланың жасырын қабілетін анықтау, бейімін, қызығушылығын ... ... ... ... ... бір ... қызығушылығы болса, онда мұғалім сол сұраққа қатысты қосымша қызықты мағлұмат беріп, оқуға қосымша әдебиет ұсынып, оған ... ... ... ... оның ... ... ... атқаруда белгілі бір нәтижеге қол жеткізу үшін оның мақсатын нақты анықтау қажет. Мысалы, мұғалім "қонаққа барған жағдайда қандай мінез - ... ... ... ... туралы оқушылармен әңгіме өткізуді жоспарлады делік. Ол үшін оның мақсатына баланың "мінез - құлық ережесі" ... ... ... ... ... жұмысының білімділік қызметін атқарады.Яғни, балада қонаққа барған жағдайда белгілі бір мінез - құлық ережелерін ескеруді қалыптастыру; ... ... ... ... ... - құлық нормалары" деген этикалық ұғымды қалыптастыру; сол ... ... ... ... ... - құлық нормаларына" қатысты кейбір келеңсіз әрекеттерін талқылауға арналған міндеттердің түрін белгілейді.
Осы ... ... ... және ... анықтау жұмыстары оның мазмұны мен формасын таңдауға ықпал етеді.
Тәрбие жұмысының мазмұны ... ... ... адам баласы өмірінің әртүрлі саласындағы өзіндік тәжірибесіндегі: ... ... ... ... ... ... - ... моральдық ... ... ... және ... ... ... қамтиды.Соған орай сабақтан тыс тәрбие жұмысының мазмұнының ерекшеліктері сипатталады.
* ... ... тыс ... ... мазмұны баланың сезіміне, әсерленуіне назар аударуды міндеттейді (сезімі арқылы ақыл - ... әсер ... ... ... баланың практикалық әрекетін ұйымдастыруды (әртүрлі іскерлік пен дағдысын жетілдіруді көздейді);
* Үшіншіден, жаңа мағлұматтарды іздеу, сабақтан тыс ... ... ... атқаруда өздігінен жұмыс істеу біліктілігін машықтандыру.
* Төртіншіден,коммуникативтік біліктілігі мен дағдарысын тәрбиелеу (ұжымда өмір сүре ... ұжым ... ... ... ... істерді атқару т.с.с.).
* Бесіншіден, этикалық нормаларын сақтай білуге ... ... ... оқу процесі секілді нақтылы қалыптасқан, мақсатты, жүйелі процесс.Егерде ... ... ... ... ... қозғасақ, қазіргі педагогика практикасында бірнеше ұғым қалыптасқан:"тәрбие жұмысның формасы", "тәрбие шаралары", "тәрбие ісі" т.б. Соған орай ... ... ... ... ... ... бірнеше түсініктеме берілген:
* заттың нұсқасы, сыртқы көрінісі, сыртқы кескіні;
* белгілі бір мазмұнның сыртқы көрінісі;
* бір ... ... ... бір ... ... бір ... ... бейімделу;
Сірә, солардың әрқайсысының мағынасы "тәрбие жұмысын формасы" және "тәрбие процесін ұйымдастыру формасы" деген ұғымдарды бейнелейтін секілді.Соған орай оны ... ... ... онда ... ... формасы деп - бұл тәрбие процесінің мазмұнында өмір сүретін және көрініс беретін ұйымдастыру тәсілі.Онда белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... пәнге, құбылысқа,оқиғаға,адамдарға және олардағы әрекеттестіктің қарым - қатынастары ашық жарияланады.
"Тәрбие жұмысының формасы" оқушылардың нақты тәрбие ... ... ... ... ... әрекеттестігін, нақтылы істің композициялық құрылымын, оның мазмұнын, атрибуттарын, әдістемесін, дайындық және өткізү технологиясын, ... ... ... ... топтық (ұжымдық) әрекет ретінде ұйымдастырылған тәрбие жұмысының жеке бір актсы ... ... ісі" ... ... ... әдістемесінде шығармашылық әрекеттің субъектісі тұрғысынан қарастырылады - үлкендердің (мұғалімдер, ата - ... жәй ... және ... тәрбиені ізгілендіру, мектепті демократияландыру, тұлғалық - бағыттаушылықкөзқарас жағдайында тәрбие процесінің тек мақсаттылығы, мәні және ... ғана ... ... ... ... ... формасына тікелей қатысты оның әдістемесі де өзгереді.Ол өзімен бірге дәстүрлі формаларды қайта ... және ... ... ... емес ... шығармашылықпен іздестіруге ықпал етеді. Сондықтан, оқушылардың оқудан тыс әрекеттері нақты мақсатты көздейді - белгілі бір ... ... ... қарым - қатынасты ... ... ... ... кітап оқуға т.б. Осыған байланысты ұйымдастыру формасы таңдалады: тәрбие сағаты, пікірталас, оқырмандар конференциясы, лектория, ... ... балы ... ... кейін барып оқушылардың жас және дара ерекшелігіне, сынып жағдайына байланысты нақтылы тақырып атауы анықталады.Мысалы, "Адамға музыка не үшін ... - ... ... ... жетістігімді кім анықтайды?" - тәрбие сағаты, "Қоғамдағы өзгеріс, оған менің көзқарасым" - ... ... ... да, ... ... - ... ойын ... ... ... ... ... ... әртүрлі болған сайын, соншалықты мақсатқа жету және тәрбие міндеттерін орындау жеңіл әрі ... ... және ... тыс ... жұмыстарының маңызы, тәрбие процесінің бірізділігін қамтамасыз ету.Бұл бағыттағы тәрбие жұмыстарын жоспарлауа сынып жетекшісіне оның ... ... ... ... жас және дара ... ... ... іс - әрекеттері түрлерінің ерекшеліктерін есекру талап етіледі.
Тәрбие жұмысының формасында оның мазмұны жүзеге асады. Сондықтан сыныпытан тыс ... ... ... ... ... ... кеңейте, толықтыра түсуге лайықтап, оқушылардың жеке қабілетін дамыта түсерліктей болғаны жөн.Ондағы материалдық мазмұндылығы, идеялық және әдістемелік сапасы мұғалімнің шеберлігіне, ұйымдастыру ... ... ... және ... тыс ... жұмыстарының дәстүрлі қалыптасқан түрлері өте көп.Осы орайда В. А. ... ... ... ... ... ойын, ертегі музыка, сүрет, фантазия, шығармашылық әлемінде өмір ... ... ". Оны ... ... тәрбиенің жалпы немесе жекелеген мақсат, міндеттеріне, қызметінің тәрбиелік маңызына және оқушылардың нақтылы өмір жағдайларына, сыныптағы ... ... ... ... ... сай ... мен кемшіліктеріне байланысты атқарылады.Сондықтан оны жіктеуде белгілі бір ... ... ... ... әсер ... сай ... - ... топтық, көпшілік формалары) және тәрбиенің бағыты мен міндеттеріне байланысты (ақыл - ой, адамгершілік, эстетикалық, дене, еңбек, ... ... ... ... ... ... болады:
1.Тақырыптық сынып сағаттарын өткізу және оған дайындық жұмыстарын ұйымдастыру: қабырға газетін шығару, альбом ... ... ... ... ... сөздер жазу, оқушыларға ән, би, күй, тақпақ оқуды үйрету.
2.Қызықты кездесулер, кештер, ертеңгіліктер өткізу (ақын - ... ... ... озаттарымен, халық қалаулыларымен, соғыс ардагерлерімен және интернационал жауынгерлермен).
3.Сыныптағы саяси хаарламаның жүргізілуін ұйымдастыру: тақырыптық, шолулық, жедел хабар.
4.Әртүрлі тақырыпта ән ... би ... өлең оқу, ... ... ... байқауларды ұйымдастыру.
5.Оқушылардың қолымен жасалған шығармашылық жұмыстарына сай көрмелер ... мен ... ... ... жұмысын жүргізу.
7.Оқушылармен ток - шоу, дөңгелек стол, пікірталас, ... ... ... ... ... ... ... дойбы, тоғыз құмалақ, волейбол, баскетбол, футбол, шаңғы тебу т.с.с.
9.Оқушылардың оқудан тыс қызықты кітап, газеттер мен журналдар оқуын, оны ... ... ... ... ... пәні және ... ... қызметкерімен бірлесе отырып оқырмандар конферециясын өткізіп отыру.
11.Мектептегі үйірме жұмыстарына оқушылардың ... - ... ... сай қатысуын ұйымдастыру: пәндік, көркемөнер, спорттық, өлке тану, жас ... ... ... ... сай ... ... ... өткізу.
13."Атамекен " бағдарламасына сай жұмыстарды жүргізу.
14.Мейрам күндерін, Республиканың атаулы мерекелерін атап ... ... ... ... ... кезекшілігін, жалпы тазалыққа қатысуын, кабинетті жабдықтау, темір сынықтарын жинау, оқу - ... ... ... ... маңайын тазалау, безендіру, сенбіліктерге қатысу секілді қоғамдық пайдалы жұмыстырын ұйымдастыру, олардың нәтижелеріне ... ... ... көрмелерге, демалыс - мәдени орындарға , кино, театр, ... ... ... ... ... ... жалғызлікті қарттарға көмек көрсету жұмыстарын ұйымдастыру.
19.Оқушылардың қысқы, жазғы демалыстары кезінде мәдени жорықтарын ұйымдастыру.
20.Мектептен тыс тәрбие мекемелерініңжұмысына қатысу.
Сыныптан тыс ... ... әр ... ерекшелігі мен бейімі, талабы еске алынады.
Сабақтан тыс тәрбие жұмыстарында оқушылардың практикалық әрекеттері ... ... ... ... ... ... оның мазмұнын анықтауда баланың әлеуметтік тәжірибені меңгеруіндегі әрекеттің маңызына ерекше мән ... ... ... түрі бар: ... ... ... ... - сауықтыру, еңбек, шығармашылық.
Сабақтан тыс тәрбие жұмысының танымдық әрекеті ... ... ... оқуға жағымды уәждемесін тудыру, оқу дағдысын жетілдіру көздейді.Ол оқу әрекетінің жалғасы ретінде тек ... ... ... ... ... - ... ... немесе мұражайға, көрмеге саяхат т.с.с.
Көңіл көтеру әрекеті. Ол балалардың құнды демалысын ұйымдастыру, жағымды эмоция тудыру, ... жылы ... ... ... жолдастық - ынтымақтастық жағдай орнату, жүйке шиеленісін болмау үшін нәтижелі.Дегенмен де сабақтан тыс тәрбие жұмысының ... және ... ... ... өзара жиі байланыста болады.Мысалы: әртүрлі байқаулар, конкурстар, викториналарды атауға болады.
Спорттық - сауықтыру әрекеті. ... үшін ... тыс ... ... ... әрекеті олардың толыққанды денсаулығы мен дене бітімінің үйлесімді дамуы үшін қажет.Спорттық - ... ... ... ... ... ... ... ойындар, спартакиада, туризм, жорықтар арқылы жүзеге асады.
Еңбек әрекеті.Ол еңбектің әр түрінің ... ... ... береді: тұрмыстық, қол еңбегі, қоғамдық пайдалы, өзіне - өзі қызмет көрсету.Әрекеттің бұл түрі мұғалімдер үшін біршама қиындықтар туғызады.Дегенмен де оның күш - ... ... ... ... ... ... әрекетін ұйымдастырудағы тәрбие жұмысының нәтижесіне бағытталады.Нәтижесінде, балада еңбек ету ... және өзін ... ... ... ... қалыптастырады.Еңбек әрекеті көбінесе сыныпта кезекшілік ету, оның тазалығынсақтау, мектеп шеберханасында жұмыс істеу, сенбіліктерге қатысу, сыныптың, болмаса ... ... ... жұмыстарына қатысу, сабақтар жүйесінде көрнекі құралдарын жасау, шефтік жұмыстарын арқару барыснда атқарылады.
Шығармашылық әрекеті ... ... ... ... ... ... ... жетілдіруді көздейді.Шығармашылық әрекет концерттік қойылым, көркемөнерпаздар байқауы, көркемсөз оқу, қолөнер шеберлері және сурет көрмесінің байқауын ұйымдастыру формасында ... ... ... ... ... адамгершілік, әсерленушілік және ерік - жігер қасиеттерін ... ... ... сала ... түсінікті және мінез - құлық нормасын меңгеруде әңгіме, пікірталас, ойын, т.б. формалар арқылы ... ... ... тәжірибесінде тәрбие жұмысын ұйымдастырудың жаңа дәстүрлі емес, яғни бейдәстүрлі түрлері пайда болуда: "Қызығушылық сабақтары" (оқушылардың қызығушылығына орай тақырыптар ... "Не?, ... ... ... ... ... ... "XXI ғасыр көшбасшысы", "Азамат" (Ток шоу), "Мың бір мақал", "Алтын көмбе", "Алтын сақа" т.б.
Әрине, біз ... ... ... орын ... ... жұмысының формаларын толық қамтығамыз жоқ.Оны істеу мүмкін емес.Себебі, өмірдің талабына сай мектеп практикасы жаңа - жаңа ... ... ... мен ... ... бірлескен шығармашылық ізденістері барысында туындап отырады.Шығармашылықпен жұмыс істейтін ... ... ... ... - міндеттеріне сай ондағы жаңа идеяларды өзі құрастырады.Дегенмен, тәрбие процесінде мектеп мұғалімінің шығармашылық өрісін ... ... ... алгоритим бар.Оның негізіне екі идеяны жатқызуға болады:
1.Әртүрлі ұйымдастырылған ... ... ... ... және өнер ... ... ... әртүрлі әрекеттер кіреді: танымдық салада - этика, эстетика, мәдениттану,саясаттану ғылымдары саласындағы тарихи, ... - ... ... ... өнер ... - ... музыка, сұңғатөнері, поэзия, дизайн, мәдениет саласындағы көркемдік білімдер; дене шынықтырусаласында - салауатты өмір ... ... ... және ... білімдер; еңбек саласы - халық дәстүрлері, қол өнеріне қатысты білім, іскерлікті жатқызуға долады; ... ... - ... ... - ... әр тараптағы демалысын ұйымдастыру т.б.
Мұндай жұмыстар тәрбие ... ... ... жаңа ... ... тек мұғалімдерге ғана емес, сонымен бірге оқушылар, олардың ата - аналары, мектептен тыс мекемелерінің қызметкерлеріне, ... ... ... ... тәрбиедегі көзқарасты шығармашылықпен ұйымдастыруға педагогикалық тәсілдер көмектеседі.Солар арқылы әр ... ... және ... құруға болады. ... тыс ... ... мазмұнына әсер ететін факторларға:
1.Мектептің ерекшелігі және ондағы қалыптасқан дәстүр.Мысалы, егер ... ... ... ... болса, онда сабақтан тыс тәрбие жұмысында таным аспектісі басым ... ... жас, жеке - дара және ... ... ... жеке ... ... қызығушылығы, бейімі т.с.с. Егерде мұғалім оқушыларды оқытуда жоғары нәтижеге қол ... ... онда оның ... ... ... ... сабақтан тыс тәрбие жұмысының мазмұнын таңдайды.Басқадай мұғалім үшін, мүмкін оқыту процесінде тұлғаны қалыптастыру маңызды болса, онда сабақтан тыс тәрбие ... ... және ... ... ... ... ... спорттық - сауықтыру әрекеті арқылы ықпал ету, ... ... ... ... ... ... болады.
2.3.Сынып жетекшінің ата - аналармен атқаратын ... ... ата - ... ... ... ... мен міндеттері. В. А. Сухомлинский оқушылардың ата - ... ... ... ... ерекше назар аударып: "Тек ата - аналармен ... ... күш - ... ... ... ... балаларға үлкен адамдық бақыт беруі мүмкін " , - дейді. Олай болса, отбасы мектеппен бірге тәрбиелік ортаның тұтастай ... ... ету ... ... да ... ... ... жалпы міндеттерінің көлемінің тым кеңдігіне қарамастан, ата - аналармен жұмыстың маңызы ерекше.
Қазіргі мектепте жағдай ... ... оқу және ... ... құрылымы мен мазмұны, соған сай мұғалімдер мен оқушылардың көзқарастары,олардың өзара қарым - ... ... ... формалары мен өткізу технологиясы, көптеген оқу пәндерін оқытудағы жаңа көзқарас, сонымен қатар сыныптан тыс тәрбие жұмысы. Мектепті ... ісі ... ... ... ... ... әрекеттегі үшбұрыш - мұғалім - оқушы - ата - ... ... ... да жаңа ... ... - қатынысқа ие болуда.Олай болса, осы қарым - қатынасты реттеп отыратын әкімшілік - ... жүйе де ... ... ... ... ... ата - аналармен жұмысының кейбір дәстүрлі түрлері өзінің маңызын жоюда: ата - аналар жиналысы, ата - ... ... мен ... ата - ... ашық ... ата - аналардың жұмыс орындарымен байланыс, баланың отбасына ьару т.с.с.
Дегенмен де тәжірибелі мұғалімдердің ... ол олай ... тиіс емес ... орай ... ... ... ... мұғалімдер мен оқушылар, ата - аналар мен ... ... ... ... ... ... мұндай жағдай мұғалімдердің ата - аналармен ынтымақтастық қарым - қатынасына кері әсерін ... бала ... ... бір - біріне айтар ақыл - кеңесі ауадай қажет ... ... да ата - ... ... ... ісінде мектеппен қарым - қатынас, тікелей байланыс жасауды басты міндетіміз деп есептеуі тиіс, өйткені, олардың өз ... ... ... ... мектеп ұжымдарының оқу - тәрбие жұмысының нәтижесіне байланысты.Бұл жағдай оқу - ... ... ... ... және ... ... үшін ... мен мектептің ынтымақтасып жұмыс істеулерін қажет етеді.
Мектептің ата - аналармен жүргізетін жұмысының ерекшелігі осы екі жақтың ... мен ... ... ... көрінеді.Бұл тұрақтылықты ең алдымен сынып жетекшісі қамтамасыз етеді.Ол мектеппен отбасы арасындағы ынтымақтастықты ... ... ... ... ... тәрбиелеуге қатысты саясатын отбасының түсінуі, соның жұмысына байланысты.Мұндай жағдайда отбасыны негізгі тапсырыс ... және ... ... ... ... ... қарастырған жөн.Сондықтан да сынып жетекшісінің осы бағыттағы жұмысының негізіне мектеп пен ата - аналар және ... ... ... - ... мен ... біріке, ынтымақтастыққа қол жеткізу, ол үшін баланың дамуына жағымды көңіл - күй мен ... ... ... шешу ... ... тәрбие жұмысының негізінде сол ынтымақтастық әрекет орын алған жағдайда ғана ... үшін ... ... мен ... ... көмек пен қолдау, бір - біріне шыдамдылық көрсету ... ... ... ... мектеп оқушыларымен жұмыс істеу көп ізденуді, еңбек етуді қажет етеді.Әсіресе, сынып жетекшісіне жүктелер жауапкершілік мол.Оны ... ата - ... ... ... ... ... ғана талапқа сай жұмыстар жүргізуге болады.Сол үшін де ата - ... өз ... ... ... ... міндетті.
Сынып жетекшісінің ата - аналармен қоян - қолтық жұмыс істеуі мақсатты түрде өте ұзақ ... ... ... ... ... ... және оның отбасы тәрбиесіндегі ерекшеліктері мен жағдайын жанжақты әрі жүйелі зерттеуді қажет етеді.
Ата - аналармен жүргізілетін жұмыстағы ... ... ... ... - аналармен тұрақты байланыс орнату.Ондағы мақсат: отбасыны, оның мүшелерінің өзара қарым - қатынасы ... ... ... жеке ... ... ата - ... педагогикалық білім дәрежесінің жай - күйін анықтап, кеңес беріп, ... бала ... ... көздейді.
2.Отбасы мен мектептің балаға қоятын талаптарының бірлігін қамтамасыз ету. Ондағы мақсат: өмір ... ... ... сай белгілі - бір мінез - ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету.Сол сыныптағы дәріс беретін мұғалімдерді ата - ... ... іске ... - ... ... құру. Бұл күрделі, әрі жауапкершілігі мол маңызды міндет. Бұл бағытта ата - ... ... ... оның ... ... ... оларды мектептегі қоғамдық жұмысқа қатыстыру, атқарылатын істерге ... ... ... т.б. жұмыстарды міндеттейді.
4.Ата - аналардың педагогикалық білім дәрежесі мен мәдениетін үнемі ... ... үшін ата - ... жаппай педагогикалық білім алуларын ұйымдастыру. Бұл бағытта баспасөз беттерінде, радио, көгілдір экран арқылы, педагогикалық білімдер жетілдіру университеттерінде, ... ... ... - ... конференцияларда, ата - ... ... ... білімдерді насихаттау.
Ата - аналармен атқаратын жұмыстарында сынып жетекшісінің қызметі. Сынып жетекшісі жоғарыда аталған міндеттеріне сай 5 ... ... Ата - ... ... оқу - ... ... ... және әдістемесімен таныстыру.Сынып жетекшісі ата - аналар жиналысының бірінші ... осы ... ... өзінің ұстанымы мен педагогикалық көзқарасын баяндайды.Оның мақсаты және міндеттерімен, соған сай өзінің әрекет ету бағдарламасы және ... ... ... ... - ... ... оны жүзеге асыру жолдарын қарастырады.Осындай отырысқа сол сыныпта сабақ беретін пән мұғалімдерін және ... ... де ... ... ... ... жүргізетінпәндердің ерекшеліктері,мазмұны мен әдістемесі және оқушылардың үй тапсырмасын орындау жұмыстарына қатысты мәселелермен ата - аналарды таныстырады.
2. Ата - ... ... және ... ... ... ... ... жетекшісі бағытта ата - аналардың педагогикалық және психологиялық білімдер жүйесін меңгеруіне, балаларды ... ... ... - ... ... білуіне сай, оларға ағартушылық қызмет атқарады. Қазіргі мектеп жағдайында ата - аналардың жалпы білім деңгейі сөзсіз ... ... ... көзқарастарында қателіктің болмауына сенімдерін орнықтырады. Дегенмен де педагогикалық және психологиялық зерттеулер нәтижесі ата - ... ... - ... ... ... ... ... назар аударады.Сол үшін, бүгінгі таңда қоғамның және ата - ... оған ... ... күннен - күнге артуда.
Осы орайда, ... ... ... ... ... міндет ата - ... және ... ... тура ... жұмыс істеу формаларын таңдау.Сондықтан, мұнда мектеп тәжірибесінде ата - ... ... және ... ... ... ... өзін - өзі ... кейбір дәстүрлі формаларды атаймыз.
3.Ата - аналарды балалармен бірге ... ... ... тәрбиелеу ортасын кеңейту, оқушы тұлғасының дамуына ықпал ету өрісін ... ... тыс ... ... ... осы ... ... мұғалімдер, ата - аналар мен балалардың өзара қарым - қатынасын жақсаруды көздейді.
Мектеп тәжірибесінде ата - ... ... ... ... ... ... ... қолданылады:
-сабақтан тыс әртүрлі тәрбиелік шараларға қатыстыру (мәдени жорық, саяхат, кеш, спорттық жарыстар ... ... ... ... ... ... қатыстыру (мектеп бітірушілерімен кездесу, соңғы қоңырау, жаңажыл шыршасы, халықаралық әйелер мейрамы, наурыз, оқушылардың жазғы демалысын өткізу т.б.);
-балалардың сабақтарына, олимпиада, ... ... ата - ... ашық есік ... т.б.; ... ... ... жұмыстарына қатысу (еңбек адамдарымен кездесу, өндіріске саяхат, кәсіби ... ... ... ... ... сай ... және ... жұмыстарын ұйымдастыру;
-балалардың аула клубтарын құруға;
-мектептің және сынып кеңестерінің жұмыстарына;
-мектептің немесе сыныптың жөндеу жұмыстарына, ауланы көгалдандыруға қатысу, кітапхана ... ... ... ... ... ... әртүрлі шараларын ұйымдастыру және оларды өткізуге өндіріс және фирмалар арқылы материалдық көмек ... ... ... ... ... ата - аналарға педагогикалық - психологиялық кеңес беру. Бұл бағытта кейбір отбасында бала ... ... ... ... мәселеге қатысты көмек көрсету, ақыл - кеңес беру
5. Ата - аналар белсенділерімен жұмыс және ата - ... ... ... ... ... ... әрекеттесу. Сынып жетекшісінің бұл бағыттағы жұмыстары ата - ... ... ... оның ... ... бір ... ... беру, олардың жұмыстарын ұйымдастыруға кеңес беру, қолқабыс көрсетуден басталады.
Кейбір ата - ана өз ... ... ... ... ... ... ... қолдау көрсетеді. Мысалы, баласы спорттық шараға, мәдени жорыққа жауапкер болса, оның ата - ... да өз ... ... ... ... оған ... материалдарды табуға көмектесіп отырады.Мұндай ата - аналарды сынып өміріне араластырып ... да ... ... осы ... жұмысына жатады.
Сонымен бірге сынып жетекшісві бұл бағытта ата - ... ... ... ... және ... ... ... да мектепке қатысты жалпы мәселелерді ортақтаса шешуде бірлесе жұмыс ... (ата - ... ... кеңесі, құқық қорғау мекемелері т.б.).
Ата - аналармен жеке кездесу. Сынып жетекшілерінің, мұғаліидердің ата - ... жеке ... ... ... ... айналған.Оқушылардың отбасына бару, ата - аналарды мектепке шақыру арқылы сынып жетекшілері олармен кездеседі.Ата - ... ... ... ... мінез - құлқы, ынтасы мен қабілеті, қызығушылығы мен бейімділігі, ... ... ... ... - қатынасы жайлы түсінік алады.Сонымен бірге, сынып жетекшілері ата - ... ... ... қоғамдық жұмысқа белсенділігі, кейбір қылықтары туралы мәліметтермен таныстырады.Оқушылардың күн режімі, оларды еңбекке баулу, үйге берілген тапсырмаларды орындау жайлы ата - ... ... ... береді.
Ата - аналарды мектепке шақырып сөйлесудің де маңызы өте зор.Ата - аналармен әңгімелесу ... әр ... ... байланысты.Мәселен, бала жақсы оқиды, тәртібі де жаман емес, бірақ қоғамдық ... іске ... ... ... жөнінде ата - аналарды күн бұрын ... ... ... ... беру өте ... ... салаларында баланың дарындылығын дамыту мәселесі жайлы, ал кейде ата - аналарда баланың өрескел ... үшін де ... тура ... осы ... ата - аналармен кездесіп, оларға педагогикалық ... беру ... ... ... ... ... ... нақты көмегі.Мектепте кездесу үшін ата - аналар күні белгіленеді.Осы күні олар мектепке келіп, тәрбие оқу ... ... ... ... ... ... кеңестер алады.
Ата - аналар белсенділерімен жұмыс. Белсенділер мектептің барлық жұмысына қатысады, ата - аналармен қарым - ... ... ... ... ... көмек көрсетеді, ата - аналар конференциясын және жиналыстарын, оқушылардың үйірме ... ... ... ... тәрбиесін, қоғамдық пайдалы жұмысты және өнімді еңбекті ұйымдастыруда өз үлесін қосады.Мектеп үйін, спорт ... ... ... ... ... жұмыс істейді, бала тәрбиесіне салқын және жауапсыз қарайтын ата - аналарға ықпал жасйды, кейбір, әсіресе, қиын ... ... ... ... қажетті көмек көрсетеді.
Ата - аналар ... ... ... ... ... мектеп басшылары, ата - аналар белсенділерімен арнайы жұмыстар жүргізеді.Олар үшін семинарлар, коллоквиумдер, ұйымдастырып, тәрбие үрдісі мен ... ... мен ... ... жасына қарй дене және психикалық даму ерекшеліктері ... ... және ... ... ... ... қаруландырады.
Қорытынды
Жақсылықты көздеген Ашуы да бар ... ... ... ол ... әр кез ... ... ардақты -
Жақын ұстаз өзгеден - ... ... ... ... ... ... болсын деп
Ақыл айтса салмақты, ... жол ... ... Оған ... сый басым
Өрден - өрге қонсын деп - ... ... ... ... Ата - ... ... - ... адам ... ... ... ... -
деп Т. Рахимов айтқандай сынып жетекші оқушы өміріндегі ... ата - ана ... ... ... ... ... оқу - тәрбие жұмысын ұйымдастырушы әрі ұстазы, ақылшы - ... ... ... ... ... негізгі мақсаты - мектеп ... ... ... және саналы азаматы етіп ... ... ... ... Сыныпьағы әрбір тұлғаның ... ... ... қалыптасуын, адамгершілік қасиетін, ... ... ... ... ... жан - ... ... дамуына жағдай туғызу. Сондықтан оның жұмысының ... мен ... ... бәрі осы мақсатқа бағытталуы тиіс.
Қорыта келгенде осы мақсатқа сәйкес тәуелсіз мемлекетіміз ... ... ... ... балаларымызды ... ... ... ата - ана және ... ... ... өте ... екенін ескергеніміз жөн. Елімізді дамыған 50 ... ... көру үшін ... ... ... ... ... үшін қызмет көрсету парызымыз деп есептеймін.
Біз XXI ғасыр жастарымыз,Қазақстан болашағымыз!
Пайдаланылған әдебиеттер
* Болдырев Н. И. ... ... - А.: ... ... ... Б. Класс жетекшісі. - А.: Мектеп, 1973.
* Оқушыларды тәрбиелеудің үлгі ... ... ... И. С. ... ... З. ... - А.: ... 1978.
* Класс жетекшісінің жұмысы туралы. - А.: ҚазССР оқу министрлігінің мектептер басқармасы, 1957.
* ... ... ... ... ... В. М. Коротов/. - А.: Мектеп , ... ... А. Н. ... жетекшінің жүргізетін тәрбие жұмысының жүйесі. - А., 1991.
* Капралов Р. Класс жетекшісінің жұмысы. - А., ... ... В. В., т.б. ... ... - .: ... ... Педагогика және жас ерекшелігі психологиясы. /Ред. Басқарған А. В. ... . - А., ... ... ... К. Д. ... - ... нысанасы". Таңдамалы шығармалар.(Орыс тілінде, 8т. 283 - бет).
* Қожахметова К. Ж. Сынып ... - ... ... М. ... ... ... туралы."Қазақстан мектебі", №10, 1988. 29 - 30 беттер.
* Карагоз Ю.А. и др. Планирование воспитательное работы в учебной ... - М., ... ... Ж. ... ... жоспарлау.Методикалық ұсыныстар. - А.: Мектеп, 1975.
* Степаненков Н. К. О ... ... ... ... - ... , 1978.
* Этические беседы с учащимся. /Под ред. И. Ф. Харламова/. - Минск, ... ... тыс ... ... ... Киркалов В. П., Шпитальник П. Э../. - А.: Мектеп,1998.
* Нұрмағанбетов С. Овчинникова Р. Мектептегі кластан тыс ... - А.: ... ... ... Н. ... тыс ... іс ... - А.: Мектеп, 1972.
* Жұмабаев Ә. Ата - аналар жауапкершілігі. - А., ... ... Л. Қиын бала және оны ... ... - А., ... Макаренко А.С. Ата - аналар кітабы. - А., ... ... ... үлгі ... - А., ... Гаврилова Т.П. Учитель и семья школьника. - М., ... ... Ю. ... ... - М., 1993.
* Сухомлинский В.А. Балаларға жүрек жылуы. - А., 1976.
* Омарғазина Б. Өнер ... - А., ... ... И. Ф. ... быть с ... - А., 1976.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынасын қалыптастырудың сынып жетекшінің іс-әрекеті26 бет
Сынып жетекшінің маңыздылығы5 бет
Сынып жетекшінің қызметтері5 бет
Педагогикалық практикадан есеп33 бет
Сынып жетекшісі36 бет
Сынып жетекшісінің маңыздылығы. Дискуссия7 бет
Сынып жетекшісінің оқу – тәрбие процесіндегі басты қызметі27 бет
Қазіргі мектептегі сынып жетекшісінің ата - аналармен жүргізу жұмысы түрлері, мазмұны27 бет
Ата-аналармен сынып жетекшісінің бірлескен іс-әрекетін ұйымдастыру технологиясы10 бет
Мұғалімнің, сынып жетекшісінің оқу-тәрбие жүйесіндегі өзіндік ұстанымдары21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь