Операциялық жүйе. MS DOS


Компьютердiң жұмысы операциялық жүйе (ОЖ) арқылы басқарылатыны, ал пайдаланушының мәшинеде түрлi Ақпаратны өңдеу үшiн арнайы дайын-далған программаларды пайдалануы тиiс екенi ескертiлген болатын. Оларды бiрге қосып‚ компьютердi программалық қам- тамасыз ету, не жабдықтау программалары деп атайды.
Практикада берiлгендер мен оларды өңдеу үшiн құ-рыл-ған программалардың түрлерi көп. Мысалы, студенттердiң мәлiметтiк тiзiмдерi, оларды дискiде сақтап, өңдеу; бухгалтерияда айлық және стипендия ақпартiзiмдерiн (ведо-мостарын) дайындау;статистикалық, ғылыми есептердi шешу программалары т.б. Оларды қолданбалы программалар деп, бiр мақсатта пайдаланылатын программалар жиынтығын қол- данбалы программалар пакетi деп атайды.
Қазiргi кезде түрлi типтi компьютерлерге арнап дайындалған программалар жеткiлiктi. Олар негiзiнен мынадай кластарға бөлiнедi:
* Қолданбалы жүйелiк программалар (текстiк редак-торлар, программалау тiлдерiнiң жүйелiк программалары т.с.с.);
* Операциялық жүйе (ОЖ).
Операциялық жүйе - компьютер құрылғыларының үздiксiз жұмыс iстеуiн ұйымдастырушы және түрлi коман-даларды орындауы арқылы пайдаланушының мәшине жұмы-сын басқаруына жеңiлдiк келтiрушi жүйелiк программалар. Оның негiзгi қызметi - программалардың бiр-бiрiмен және сыртқы құрылғылармен өзара әрекетiн ұйымдастыру, опера-тивтi жадты бөлу,компьютердiң жұмыс iстеуi кезiнде қате жiберiлу сияқты түрлi оқиғаларды анықтау, дискiнi жұмыс iстеуге дайындау,монитор мен принтердiң жұмыс iстеу режим-дерiн орнату, пайдаланушының программасын iске қосып,оны орындау т.б. Яғни ОЖ-мәшине жұмысын басқаруға толық жеңiлдiк беретiн жүйе. Ол осы үшiн арналған иiлгiш не

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Операциялық жүйе. MS DOS
Компьютердiң жұмысы операциялық жүйе (ОЖ) арқылы басқарылатыны, ал
пайдаланушының мәшинеде түрлi Ақпаратны өңдеу үшiн арнайы дайын-далған
программаларды пайдалануы тиiс екенi ескертiлген болатын. Оларды бiрге
қосып‚ компьютердi программалық қам- тамасыз ету, не жабдықтау
программалары деп атайды.
Практикада берiлгендер мен оларды өңдеу үшiн құ-рыл-ған
программалардың түрлерi көп. Мысалы, студенттердiң мәлiметтiк тiзiмдерi,
оларды дискiде сақтап, өңдеу; бухгалтерияда айлық және стипендия
ақпартiзiмдерiн (ведо-мостарын) дайындау;статистикалық, ғылыми есептердi
шешу программалары т.б. Оларды қолданбалы программалар деп, бiр мақсатта
пайдаланылатын программалар жиынтығын қол- данбалы программалар пакетi
деп атайды.

Қазiргi кезде түрлi типтi компьютерлерге арнап дайындалған программалар
жеткiлiктi. Олар негiзiнен мынадай кластарға бөлiнедi:

* Қолданбалы жүйелiк программалар (текстiк редак-торлар,
программалау тiлдерiнiң жүйелiк программалары т.с.с.);

* Операциялық жүйе (ОЖ).

Операциялық жүйе - компьютер құрылғыларының үздiксiз жұмыс iстеуiн
ұйымдастырушы және түрлi коман-даларды орындауы арқылы пайдаланушының
мәшине жұмы-сын басқаруына жеңiлдiк келтiрушi жүйелiк программалар. Оның
негiзгi қызметi - программалардың бiр-бiрiмен және сыртқы құрылғылармен
өзара әрекетiн ұйымдастыру, опера-тивтi жадты бөлу,компьютердiң жұмыс
iстеуi кезiнде қате жiберiлу сияқты түрлi оқиғаларды анықтау, дискiнi
жұмыс iстеуге дайындау,монитор мен принтердiң жұмыс iстеу режим-дерiн
орнату, пайдаланушының программасын iске қосып,оны орындау т.б. Яғни ОЖ-
мәшине жұмысын басқаруға толық жеңiлдiк беретiн жүйе. Ол осы үшiн арналған
иiлгiш не қатты магниттiк дискiге жазылып қойылады. Сондықтан ОЖ-ны
дискiлiк операциялық жүйе (ДОЖ,не DOS) деп те атайды.
Процессордың типiне қарай,DOS-тың түрлi-түрлi вер-сиясы бар. Әдетте
оларға арнайы атаулар берiлiп қойылған.
Мысалы, ДОЖ (ЕС 18401841 дербес компьютерлерi үшiн),
АДОЖ (Искра 10301031 үшiн)‚ т.б. 16 не одан жоғары разрядты IBM PC-ге
үйлесiмдi компьютерлерде пайдаланы-латын операциялық жүйе - MS DOS (
Microsoft Disk Operating System).Оның да бiрнеше варианттары жарыққа шықты:
MS DOS 1.0,1.1,2.0,...,5.0‚ 6.0‚т.б. Соңғы кездiң кәсiби ком-пьютерлерiнде
командалар жүйесi кеңейтiлген MS DOS-тың 6.0, т.б. варианттары
пайдаланылуда.
Басқа операциялық жүйелер сияқты, MS DOS жүйесi мынадай бөлiмдерден
тұрады: BIOS,BIO.SYS (IBMBIO.SYS), DOS.COM (IBMDOS.COM) және COMMAND.COM.
BIOS (Basic inputoutput System - негiздiк ендiру шығару жүйесi) -
операциялық жүйенiң ТЕСҚ-ға жазылып қойылған бөлiмi.Оның орындайтын iс-
әрекеттерi:
* компьютер электр желiсiне қосылған соң автоматты түрде оның
iшкi құрылғыларының жұмыс iстеуге дайынды-ғын тексеру (компьютердi т
е с т i л е у);
* одан әрi,жүйелiк болатын иiлгiш не қатты магниттiк дискiден
операциялық жүйенiң тиеушi деп аталатын про-граммасын жадқа ендiру
(“Тиеушi” жадқа ендiрiлген соң, оның өзi MS DOS-тың келесi бөлiмдерiн
жадқа енгiзумен ай-налысады);
• жүйелiк үзiлiстi ұйымдастыру. Мысалы, программа-ны орындау кезiнде
нөлге бөлу кездессе,ол оның мүмкiн емес екенiн хабарлап, мәшине
жұмысын тоқтатады; клавиатурадан символ терiлсе, ол процессордың
осының алдындағы ағымдық жұмысына үзiлiс жасайды (бұл кезде процессор
клавиатурадан терiлген символдың кодын қабылдауға дайындалады) т.б.
BIOS-тың құрамында сыртқы құрылғылардың жұмысын бас-қару драйверлерi де
бар.
B I O. SYS (IBMBIO.SYS) - BIOS жүйесiнiң жұмысын толықтырушы бөлiм. Ол
сыртқы құрылғылар мен информа-цияны алмастырудың барлық операцияларын да
орындайды.
DOS.COM (IBMDOS.COM) - ның жұмысы – пайда-ланушының программалары
мен түрлi Ақпаратны дискiге тиеу не одан оперативтi есте сақтау
құрылғысына ендiру, дискiде тиеулi программаны жою және т.б. Ол жад ұяшық-
тарымен орындалатын жұмыстарды да басқарады (ұяшық-тарды белгiлеу, бос
ұяшықтарды есте ұстау т.б.).
COMMAND.COM-ның негiзгi жұмысы – пайдаланушы-ның программалары мен
берiлгендердi жадқа ендiру және оларды өңдеу.COMMAND.COM-ды командалық
процессор деп те атайды. Ол i ш к i не р е з и д е н т т i к деп ата-
латын түрлi командаларды да орындайды (DIR, CLS, COPY, REN, DELETE, CD,
MD, RD, DATE, TIME, VER,т.б. . Бұл коман-далардың орындайтын iс-
әрекеттерi келесi тақырыптарда ба-яндалынған).
Компьютер жұмыс iстеуге дайын болған кезде монитор экранының төменгi
жағында операциялық жүйенiң ш а қ ы-
р у ы деп аталатын C:\ не осы сияқты белгiлеме көрiнедi. Әдетте шақыру
шыққан жол командалық жол делiнедi. Пайдаланушы компьютерге беретiн
командасын шақыру бел-гiсiнен соң командалық жолда терiп алып,КҚ
клавишiн басуы тиiс.
• * Пайдаланушының компьютерде иiлгiш магниттiк дискiнi пайдалануы
үшiн оны A: дискiжетегiне ендiрiп,iске қосып алу тиiс. MS DOS’та
ағымдық (iске қосулы) C:-тен A:-ға өту жолы мынадай:
• C:\A: КҚ
Компьютердi алғашқы рет iске қосқан кезде мәшине жадына MS DOS-пен
бiрге қажеттi басқа жүйелiк‚қолданбалы программалар да енгiзiледi,Мысалы:
Config.sys, Autoexec.bat, BASIC, TURBO,FOTON, т.б.
Олардың кейбiрi операциялық жүйе қатарында жоқ болса, қажеттiсiмен жұмыс
iстеу үшiн сәйкес жүйе жазулы иiлгiш магниттiк дискiнi пайдалануға болады
не алдын ала оны ағымдық болатын C: дискiсiне жүктеп алу керек (жүктеу
тәсiлiн 2.6-тақырыптан қараңыз).
Config.sys - үйлестiрушi программа. Оның қызметi-жаңадан қосылатын
сыртқы құрылғылардың драйверлерiн MS DOS-қа қосу,орысқазақ әрiптерiн
пайдалану,функциональды клавиштермен және виртуальды дискiмен жұмыс
iстеудi ұйымдастыру т.б.;
Autoexec.bat-тың қызметi - шақыру символын экранға шығару; қажеттi
программаны каталогтардан iздеу; ағымдық ай,күн және уақытты көрсету;
NORTON COMMANDER программалар пакетiн жадқа тиеу т.б. (Каталог түсiнiгi
2.3-та-қырыпта, Config.sys, Autoexec.bat түсiнiктерi 2.8-тақырыпта, NORTON
COMMANDER түсiнiгi 3.1-тақырыпта берiлген).
BASIC, TURBO - Бейсик,Турбо Паскаль программалау тiлдерi-нiң жүйелiк
программалары;
FOTON (Фотон) - түрлi текстермен жұмыс iстеуде пайдала-нылатын қолданбалы
программалар пакеттерiнiң бiрi.
Файл
Есептеуiш техникасында текст,кесте т.б. берiлгендер түрiнде дискiге
жазылған бiртектес Ақпаратны берiлген- дер файлы (БФ) деп, программаны
программалық файл (ПФ) деп, БФ не ПФ тиелетiн сыртқы есте сақтау
құрылғысының орнын дискiлiк файл (ДФ) деп атайды. Қысқаша, олардың
бәрiн де файл деп атай бередi. Тексте файл сөзi кездескен-де,оның қай
мағына беретiнiн сөйлем құрылымынан ажыра-тып алу қиын емес. БФ не ПФ-тi
сыртқы есте сақтау құрылғысына тиеу үшiн оған арнайы атау берiлуi тиiс.
Мәшине‚ файлды дискiге тиеген соң‚ тиелген орынды (ДФ-тi) осы атау бойынша
белгi-леп қояды.Ол компьютердiң файлды дискiден жадқа ендiруi алдында оны
тез тауып алуы үшiн қажет. Атаудың жазылу ережесi программалау тiлi мен
оның варианттарына байланыс-ты. Көбiнесе, оны 1-ден 8-ге дейiнгi символдар
тiзбегiнен таңдап алу жоспарланған,оны файл мазмұнына сәйкестендiрiп таңдап
алған жөн‚мысалы,
KVT1; test2; Keste1; Аbay; Karakoz
Атау соңына нүкте таңбасын қойып, одан әрi 3-ке дейiнгi әрiптерден,
цифрлардан тұратын қосымшаны да енгiзiп қоюға болады. Бейсик, Турбо Паскаль
т.б.программалау тiлде-рiнде құрылған программаларға BAS, PAS сияқты сәйкес
програм-малау тiлi атауының алғашқы үш әрпiнен тұратын қосымшаны
пайдаланған жөн.
Қосымша қосылып жазылған файл атауын кеңейтiлуi бойынша берiлген
атау деп, ал қосымшаны,жазылу түрiне қарай, файл типi не файлдың
кеңейтiлуi деп атайды.Бiр программалау тiлiнде құрылған программаны
дискiге тиеу үшiн оған типi көрсетiлмеген атау беру де мүмкiн. Бұл кезде
компьютердiң өзi сәйкес типтi (BAS,PAS т.б.) автоматты түрде атауға қосып
жазып кетедi.
Жалпы,MS DOS жүйесiнiң файлдарға автоматты түрде қосып кететiн
кеңейтулерiнiң (стандартты кеңейтулердiң) мынадай түрлерi бар:

.SYS -сыртқы құрылғылардың драйверлерi (system-жүйе),
.BAT - операциялық жүйеде жазылған командалық файл
(batch file-командалық файл);
.TXT - текстiк файл (text-текст);
. COM не .EXE - DOS-тың басқаруымен тiкелей орындалатын файл (Command-
команда, execute-орындау);
.BAS - Бейсик тiлiнде құрылған программа;
.PAS - Паскаль тiлiнде құрылған программа;
.BAK- орындалатын файлдың резервтiк көшiрмесi (файлды дискiге тиеу
кезiнде жүйе осы файлдың резервтiк көшiрмесiн де автоматты түрде тиеп
кетуi мүмкiн.Бұл кезде оның атауына .BAK кеңейтiлуi жазылып қойылады) т.б.

Мысалы,
CONFIG.SYS, COMMAND.COM, Autoexec.bat, Turbo.exe, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
MS DOS операциялық жүйесі
MS-DOS операциялық жүйесі
MS DOS операциялық жүйесі туралы
Ms dos операциялық жүйесінің құрылымы
Ms-Dos операциялық жүйесі туралы
MS DOS операциялық жүйесінің құрылымы жайлы
Ms dos операциялық жүйесi. Графикалық редактор
MS DOS операциялық жүйесі туралы мағлұмат
Ms-dos операциялық жүйесі туралы ақпарат
MS DOS операциялық жүйелерімен жұмыс модульдері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь