Дене тәрбие саласы. Дене тәрбиесінің міндеттері мен маңызы

Кіріспе 3
1. Дене тәрбие саласы 4
2. Дене тәрбиесінің міндеттері 5
3. Дене тәрбиесінің маңызы 7
4 Дене тәрбиесі жаттығулардың әсер етудің анықтайтын факторлар 8
5 Қазақстан Республикасы, спорт және дене тәрбиесі 11
6 Спорттың түрлері 14
7 Дене шынықтыру 16
Қорытынды 22
Әдебиеттер тізімі 23
Денсаулық адам өміріндегі ең жоғары бағалы дүние болғандықтан, әр адам баласы өз денсаулығына көңіл бөле қарау қажет, оны орынсыз ысырап етпеу керек, үнемі денсаулықтың қорын көбейтіп отыру керек .Біз денсаулығымызға немқұрайлы қарап, оған үлкен зиян келтіреміз. Әркім өзінің денсаулығының нашарлануына өзі кінәлі. Ауруды ағзаларға жолатпау, адамдардың өз қолында. Сол себепті, әр адам салауатты өмір салтын қалыптастыру керек. Салауатты өмір салтын ынталандыру әрқайсысымыздың дене тәрбиесімен айналысуымызға, дұрыс тамақтануымызға, зиянды әрекеттерден аулақ болып, тазалық пен санитария шараларын сақтауымыз қажет.Мектептегі дене тәрбиесі жүйесінің негізгі мақсаты – жасөспірімдердің денсаулығын дұрыс қалыптастыру мен салауатты өмір салтының қажеттіліктерін тәрбиелеу болып табылады. Үйрету міндеті денсаулықты нығайтуға, дене мүшелерін жетілдіруге, адам ағзасын бірқалыпты дамытуға бағытталады. Негізгі көрсеткіші тән сұлулығы мен оны қалыптастыру, әрі денсаулығын жақсарту.
- денсаулықты нығайту және шынықтыру, дененің дұрыс өсіп-жетілуіне және ағзаның жұмыс қабілетін арттыруына әсер ету;
- қимыл дағдылары мен іскерліктерін қалыптастыру және жетілдіру;
- қимылдың жаңа түрлеріне баулу және оны теориялық білімдерімен байланыстыру;
- негізгі қимыл-қасиеттерін күшті, төзімділікті, шапшаңдықты және ептілікті дамыту;
- еріктілікке, батылдыққа, табандылыққа, тәртіптілікке, ұйымшылдыққа, достық пен жолдастық сезімге, мәдениет мінез-құлық дағдысына еңбек пен қоғамдьщ меншікке саналы көзқарасын тәрбиелеу;
- өдеттерді қалыптастыру және дене жаттығуларымен үнемі шұғылдануға ынтаны тәрбиелеу;
- гигиеналық дағдыларды сіңіру, дене жаттығулары мен шынықтыру
Дене тәрбиесінің маңызы : саналық және белсенділік, жүйелілік, біртіндеушілік, реттілік, даралық.
Әдебиеттер тізімі:

1. К.Бержанов, С.Мусин. Педагогика тарихы. - Алматы: Мектеп, 1972.
2.Е.Сағындықов. Ұлттық ойындарды тәрбие жұмысында қолдану. -
Алматы, 1992.
3. К.Сейталиев. Тәрбие теориясы. - Алматы, 1986.
4. Ж. Қоянбаев, Р.Қоянбаев. Педагогика. - Алматы, 1998.
5. Савин Н.В. Педагогика. - Алматы, 1983.
6 К.Бержанов, С.Мусин. Педагогика тарихы. - Алматы: Мектеп, 1972.
7. Е.Сағындықов. Ұлттық ойындарды тәрбие жұмысында қолдану. - Алматы, 1992.
8. К.Сейталиев. Тәрбие теориясы. - Алматы, 1986.
9. Ж. Қоянбаев, Р.Қоянбаев. Педагогика. - Алматы, 1998.
10. Савин Н.В. Педагогика. - Алматы, 1983.
        
        Мазмұны
Кіріспе
3
1. Дене ... ... Дене ... ... Дене ... ... Дене ... ... әсер ... ... ... 8
5 ... Республикасы, спорт және дене ... ... ... Дене ... ... адам ... ең ... ... ... болғандықтан, әр
адам баласы өз денсаулығына көңіл бөле қарау қажет, оны ... ... ... ... ... ... ... отыру керек .Біз
денсаулығымызға немқұрайлы қарап, оған ... зиян ... ... ... ... өзі ... ... ағзаларға жолатпау,
адамдардың өз қолында. Сол себепті, әр адам ... өмір ... ... Салауатты өмір салтын ынталандыру әрқайсысымыздың дене
тәрбиесімен айналысуымызға, дұрыс тамақтануымызға, ... ... ... ... пен ... шараларын сақтауымыз қажет.Мектептегі
дене тәрбиесі жүйесінің негізгі мақсаты – жасөспірімдердің ... ... мен ... өмір ... ... ... табылады. Үйрету міндеті денсаулықты ... дене ... адам ... ... дамытуға бағытталады. Негізгі
көрсеткіші тән сұлулығы мен оны ... әрі ... ... ... нығайту және шынықтыру, дененің дұрыс өсіп-
жетілуіне және ағзаның жұмыс қабілетін арттыруына әсер ету;
- қимыл дағдылары мен іскерліктерін қалыптастыру және жетілдіру;
- ... жаңа ... ... және оны ... ... негізгі қимыл-қасиеттерін күшті, төзімділікті, шапшаңдықты және
ептілікті дамыту;
-  еріктілікке, батылдыққа, табандылыққа, тәртіптілікке,
ұйымшылдыққа, достық пен жолдастық сезімге, мәдениет мінез-құлық ... пен ... ... ... ... ... ... қалыптастыру және дене жаттығуларымен үнемі шұғылдануға
ынтаны тәрбиелеу;
- гигиеналық дағдыларды сіңіру, дене жаттығулары мен шынықтыру
Дене ... ... : ... және белсенділік, жүйелілік,
біртіндеушілік, реттілік, даралық.
1 Дене тәрбие саласы
Оқушылар дене-бітімінің дұрыс дамуы, ... ... ... артуы сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларына қарсы тұруға ықпал
етеді. Жақсы денсаулық -адамның еңбек және ... ... ... маңызды кепілі. Оқушылардың денсаулығына қамқорлық жасауға
біздің қоғамымыз мейлінше ... ... ... тыс ... спорт
секцияларында дене тәрбиесін күн сайын ұйымдастырып, қолайлы жағдайлар
жасау қажет. Табиғи қозғалыстың ... ... ... ... лақтыру,
шаңғы, коньки, велосипед тебу, акробатика ... ... ... ... қалыптастырады. Жас адамдардық денесі түрлі жаттығулар
көмегімен ширап, ... ... күш, ... ... ... адам ... дамыту оқушылардың қозғалтқыш тәжірибесін ... ... ... Дене ... ... ... жеке гигиена,
дене шынықтыру мәдениеті, туризм, спорт ерекше орын алады.
Дене тәрбиесі ең басты күн тәртібін, ... ... ... тамақтану, үйқы,
бос уақыт ырғақтарын дұрыс ұйымдастыруда талап етеді. Күн тәртібін тиімді
пайдалану балалардың ақыл-ойы мен дене ... ... ... ... ... Күн ... бұзбау міндет. Тәртіп
дегеніміз - демалыс, тамақтану, жеке гигиена және күн мен ... ... ... ... ... дене ... мұғалім, сынып жетекшісі, ... ... ... мазмұны:
•  шәкірттерге оқу, еңбек және демалыс ырғағын ұтымды пайдалануды
үйрету, оқушылардың денсаулығын үнемі ... ... ... ... жағдай туғызып, қамқорлық жасау.
•  оқу күні және оқу жылы бойында қозғалыс ... ... ... және ... ... дамыту, дене шынықтыру және
сауықтыру жұмысын тиімді өткізу.
Дене тәрбиесін мектепте және мектептен тыс оқу орындарында ... іске ... үшін ... талаптарды еске алған жөн:
•  оқушылардың бойында жоғары адамгершілік сапаларын ... ... ... нығайту, жұмыс қабілетін көтеру.
•  спортпен шүғылдануға оқушылардың тұрақты қызығуын және ... ... ... ... ... Дене ... ... міндеттері және формалары әрбір
мектептердің ... ... дене ... және ... ... ... қажет етеді.
Дене тәрбиесінің негізгі құралдарына дене жаттығулары, гимнастика, ойын,
туризм, спорт, табиғи факторлар жатады.
Дене жаттығулары - бұл ... ... ... ... және ... Дене ... ... ет жүйесін, қан айналымын және тыныс алу
мүшелерін дамытады.
Гимнастика. Түрлері: негізгі және ... ... ... акробатика, көркемдік гимнастика, өндірістік гимнастика және
емдік гимнастика. Ойын оқушыларды жылдамдықда, төзімділікке тәрбиелейді.
Туризм - ... ... ... еңбек сүйгіштікке және
қолайсыз сыртңы жағдайларда кездесетін қиындықтарды жеңуге тәрбиелейді.
Спорт - оқушылардың денсаулығын ... дене ... ... және ... ... ... дене тәрбиесінің
құралы. Дене тәрбиесіндегі маңызды құралдарының бірі - ... ... ... ауа, суға шомылу, душ қабылдау.
Табиғат факторларын балалардың денесін сауықтыру жұмысы кезінде пайдалану
өте тиімді. Дене тәрбиесінің ... ... бірі - ... мен
ересек адамдарды дене шынықтыру ісіне жұмылдыру.
2 Дене ... ... ... ... және шынықтыру, дененің дұрыс өсіп-
жетілуіне және ағзаның жұмыс қабілетін арттыруына әсер ... ... ... мен іскерліктерін қалыптастыру және жетілдіру;
- қимылдың жаңа түрлеріне баулу және оны теориялық білімдерімен
байланыстыру;
-  негізгі қимыл-қасиеттерін күшті, төзімділікті, ... ... ... ... ... ... ... достық пен жолдастық сезімге, мәдениет мінез-құлық дағдысына
еңбек пен қоғамдьщ меншікке саналы көзқарасын тәрбиелеу;
- өдеттерді қалыптастыру және дене жаттығуларымен ... ... ... ... ... ... дене жаттығулары мен шынықтыру
гигиенасы жөніндегі білімді хабарлау.
3. Дене шынықтыру сабағы әзірлік, негізгі, қорытынды ... ... ... ... ... ... дене ... ынтасын арттыру және балаларды сабақтың негізгі бөлігінде күрделі
дене жаттығуларын орындау даярлығын жасау үшін пайдаланылады.
Сабақтың негізгі бөлігіне оқу бағдарламасындағы дене ... ... ... әр қилы ... ... ... көңіл-күйін
туғызады. Осы көтеріңкі ілікті басып, оқушыларды келесі сабақтарға даярлау
сабақтың үшінші, қорытынды бөлігінің міндеті. ... ... сап ... ... аяқталады.
Дене шынықтыру сабақтары процесінде білім беру, тәрбиелеу, сауықтыру
міндеттері шешіледі.
Дене шынықтыру ... ... ... ... оқушылардың дене
шынықтырумен үнемі шүғылдануға ынта-ықыласын дарыту. Бастауыш ... ... ... ... және ... сан алуандылығымен
ерекшеленеді.
4. Дене тәрбиесі бойынша сыныптан тыс жұмыстардың міндеттері:
баланың ... ... ... ... ... ... ... өсіп жетілуіне, дене шынықтырудық оқу бағдарламасын ... ... ... дене ... және ... үнемі
шұғылдануға әдеттендіру; қозғалыс дағдысын тәрбиелеу.
Дене шынықтыру мен спорт жөніндегі сыныптан тыс жұмыстың негізгі ... мен ... ... ... ... серуендер, туристік
жорықтар, дене шынықтыру және спорт мейрамдары.
Серуендер мен жорықтарды ... ... ... ... ... тамаша адамдардық әңгімелерін ести алатындай жерде белгіленген
жөн.
5. Оқушыларды ... ... дене ... ... ... бірі - ... өз ... дайындалуы. Осыған байланысты оқу
бағдарламасына дене тәрбиесінен үйге тапсырма беруді міндетті түрде енгізу
керек.
Отбасында өз ... ... дене ... бір ... гигиеналық-бой сергіту жаттығуы. Ол адамның дене құрылысының
ұйқыдан ... ... ... тез ... ... тигізіп қана
қоймай, адамды сергек жүруге және  көңіл-күйін көтеруге көмегін тигізеді.
Таңертеңгілік бой сергіту ... ... ... ... әсер ете
отырып,тыныс алуды жақсартады, қан айналу жүйесі ... ... ... ... ... зеректігін, мақсатқа жету ... ... ... ... ... бой ... ... тәртіптілік пен бейімділікке, өзіне деген сенімділік
пен белсенді қызмет атқаруға тәрбиелейді.
6. Порфирий Корнеевич Иванов - уақытты жарты ғасырға ... ... Оның ... ... - ... ... "Иванов жүйесі" деп аталады.
Оның нұсқаулары:
•  өзіңді жақсы сезіну үшін күніне 2 рет ... суың суға ... суға ... суық ... ... ... шомылар алдында, не шомылып жатқанда табиғат аясына шың, жалаң
аяғыңмен жер бас. Ауаны аузыңмен қармап, бірнеше рет дем ал да ... ... өзге ... ... ... арақ ... ... тартпа;
•  аптасына кем дегенде 1 рет тамақсыз не сусыз күн ... ... ... ортаны сүй. Айналақа түкірме және ештеме тастама. Бұл
сенің саулығың;
•  денім сау болсын десең барлық ... ... ... жаман қылықтардан арыл. Жұртқа сен және оларды сүй;
•  адамдарға әсіресе көмек сұрағандарға көмектес. Оның қажетіне бар
жан-дүниеңмен көмектес. Ол сенің ... ... ... ... іске ат
салысасыз;
•  жексенбі күні табиғатқа жалақаяң шығып, бірнеше рет ... ал ... ... сырқат, өлім жөнінде ойлаудан қаш. Бұл сенің - ... ес пен ойды бөле ... Оны ... ... іс ... ... үлгі-өнеге ет. Біраң ол үшін мақтанба да,
өзіңді-өзің өреден жоғары ұстама. " Ұлық болсаң-кішік ... ... ... ... жағынан тазарып, салауатты өмір сүруіне
тигізетін рөлі ерекше.
Қоғамның болашағы - ... ... ... ... дене ... ... ... өткізудің рөлі зор. Қазақстанның ұлттық
ойындарының ... ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануға болады.
3 Дене тәрбиесінің маңызы
Қимыл ептілігімен дағдысын қалыптасу және дене ... ... ... ... ... ол әдісте келіп принциптер д.а.
Дене тәрбиесінің маңызы :
1) саналық және белсенділік 2) ... 3) ... ... 5) даралық.
2)Саналық пен белсенділіктерін – бұл принциптердің мақсаттары – ... ... ... ... ... және ... ... тұрғыдан бағыттау. Мысалы: балаларға ... ... ... ойындар өткізу.
3) Жүйелілік – дене қуаты қасиетін дамыудағы және қозғалысқа
үйретудегі жақсы ... ... : ... арасында үзіліс болмауы, түрлі
жаттығулар үйрену.
4)Біртіндеушілік – орындайтын жаттығулар тәсілі күрделеніп, күш түсіну
көлемі біртіндеп өсуін ... деп ... ... : ... ... өсіп ... - қимыл әрекетке үйрету және дене қуаты қасиетін ... ... - ... ...... - дене тәрбиесі процесінде ... жеке ... ... : ... дайындық денгейі, спортқа деген көзқарас.
Дене тәрбиесі жүйесін тарихи қалыптасқан белгі бойынша ... ... ... ... 4 ... ... ; а) гимнастикалық жаттығулар,
ә) ойын жаттығулары, б) ... ... в) ... ... ... Дене тәрбиесі жаттығулардың әсер етудің анықтайтын факторлар
1.Әдістемелік ...... дене ... ... ... ...... қолданар кезде ескеретін
факторлар.
3.Санитарлық гигиеналық факторлар – дене тәрбиесі жаттығуларды даам
аргонизміне тиімді ... ... ... залын санитарлық нормада ұстау.
Денсаулық – адам өміріндегі ең жоғары бағалы ... ... ... баласы өз денсаулығына көңіл бөле қарау қажет, оны ... ... ... үнемі денсаулықтың қорын көбейтіп ... ... ... ... ... оған үлкен зиян келтіреміз. Әркім өзінің
денсаулығының нашарлануына өзі кінәлі. ... ... ... өз ... Сол себепті, әр адам салауатты өмір ... ... ... өмір ... ... ... ... айналысуымызға, дұрыс тамақтануымызға, зиянды әрекеттерден
аулақ болып, тазалық пен санитария ... ... ... ... ... ... мақсаты – жасөспірімдердің денсаулығын
дұрыс қалыптастыру мен салауатты өмір ... ... ... табылады. Үйрету міндеті денсаулықты нығайтуға, дене мүшелерін
жетілдіруге, адам ... ... ... ... Негізгі
көрсеткіші тән сұлулығы мен оны ... әрі ... ... ... ... әлеуметтік мәселе басты ... ... ... ... ... ... бір ... ықпал етеді,
мысалы: тұрмыстық жағдайдың жақсы болуы ... ... ... ... әсер ... Арнайы іріктеліп алынған дене жаттығуларының көмегімен
денені жалпы жетілдіріп, жекелеген дене ... ... ... Мен ... ... арналған қозғалмалы ойындарға көңіл бөле
отырып, спорттық ... ... ... ... ... ... ... Оқушыларды төзімді, жылдам, епті ... ... ... ... даму ... ... ... қарсыласын
сыйлауға, ойын кезіндегі әділдікке, жолдастық сезімге, ойынды жетілдіруге
тәрбиелейді.Дене ... ... ... ... ... ... сұлулық пен адам баласының тұрақты қалыптасуына жол ашатын
спорттың бір түрі. Бұл жас ... ... өте ... ... ... ... ойын. Дене шынықтыру сабақтарында
пәнаралық байланысты дұрыс жасау керектігі сабақ сапалығына ... ... ... пәніндегі бұрыш, шеңбер ұғымдарын ... ... ... жақсы білсе дене шынықтыру пәнінде волейбол
ойнағанды пайдалану қажет ететіндігі анық.Сонымен қатар дене тәрбиесі сабақ
барысында жалпы дамыту жаттығуларын ... ... ... ... ... ... да ... болады. Гимнастикалық
жаттығуларды өткізуде сапқа тұрғызу әртүрлі болуы мүмкін – лекке, қатарға,
жарты шеңберге ... Ең ... ...... ... ... бойынша тұрғызу болып табылады. Сонда оқушылардың іс-әрекетін
бақылау және ... ... ... оңай түседі.
Дене тәрбиесі сабағында ... ... ... ... ... қызығушылығын арттырып қана қоймай, сонымен бірге
жазу, сурет салу аса қажет болатын қол саусақтарының майда ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар қозғалыс түрлері -жүру,
жүгіру, секіру, лақтыруға үйрету маңызды орын алады. Дене ... ... ... ... ... беру ... ... Жеңіл атлетиканың дағдыларын бойына сіңірген оқушы
біріншіден, тез қозғалуға, жылдам шешім ... өз ... ... ... жететіндігін өмір көрсетіп отыр. Сондай ... ... ... ... қозғалыстың негізгі түрлеріне үйретуде оларды
ұйымдастыру және үйлестірудің сан ... ... ... ... ... ... әдісін пайдалану қозғалыс белсенділігін артыруға мүмкіндік
береді. Ол жүру, жүгіру, жалпы ... ... ... ... ... ... т.с.с ... ойындарын дене тәрбиесі сабағының барлық ... ... Ойын ... ... ... ... күйі
жоғарлайды. Ойын балаларға әрқашанда қуаныш әкеледі, осы себепті тәртібі
нашар оқушыларды да ойыннан ... ... ... ... ... ... ... ашық ауада немесе мектептің спорт
алаңдарында өткізуге болады, мұнда ойын жаттығулары мен ... Дене ... ... өткізгенде мұғалімге қауіпсіздік
ережелерін ... аса ... Дене ... ... ... ... жауапкершілікпен қарау жүктеледі.
Дене тәрбиесі сыныптан тыс және мектептен тыс ... ... ... ... оқушылардың денсаулығы мен денесінің жан-
жақты даму ... ... ... жүйелі түрде айналысуға
қызығушылықтарын арттырады.
Тәрбие процесі  - күрделі динамикалық жүйе. Бұл ... әр ... ... ... ... бар жүйе ... қаралады. Қолайлы анықтау
шектерін қолдану арқылы әрқилы жүйе мен құрылымдар ... ... ... ... ... ...  талаптарымен құрылған мынадай
жүйелері белгілі: Тәрбие ... ... ... ... ... жағдайлары, тәрбиеші мен тәрбиеленушінің қарым-қатынасы, тәрбие іс-
әрекетінің қолданылатын әдістері мен ... ... даму ... ... ... түсінерде қойылатын талаптар мен мақсаттарға сай оқушының
білімі, нанымы, ... ... ... мен белгілері тұрақты әдеттер
жүйесі деп ... ... және ... ... — бұл ақыл-ой, дене, адамгершілік,
еңбек пен политехникалық, эстетикалық тәрбиелердің біртұтас педагогикалық
процесте ... ... ... ... ... мына ... жатады:
Тәрбие мақсаттарының шынайы болуы. Бүгінгі нақты ... — бұл ... мен ... ... ... оны ... дамыту. Бұл
мақсатқа жетудің құралы — әр адамның мәдениет қоры негіздерін ... ... ... ... ... яғни ... »базалық
мәдениеті» келіп шығады. Бұл өмірлік өзін-өзі анықтау мәдениеті ... ... ... ... пен ... ... саяси,
демократиялық және құқықтық ... ... пен ... ... және дене мәдениеті, отбасы қатынастар мәдениеті.
Үлкендер мен ... ... ... Тәрбиеші жұмысының мазмұны
балалармен бірге рухани мәдениеттің жақсы ... ... ... ... ... ... өмір ... мен заңдылықтарын
өңдеуден құралады. Тәрбие ... ... ... ... ... ... ... демократиялық көзқарасы, өмірлік позициясы
арқылы тұлғаның толық қалыптасуы нақты тәрбиеде жобаланады.
Тәрбие мазмұнындағы маңызды ...... ... ... ... өмірлік өзіндік таным — бұл кәсіптік, ... ... өте кең ... өмірлік өзін-өзі анықтау мәдениеті адамды өз
бақытының және өз ... ... ... ... ... ... ... болуы арқылы оның кәсіптік, азаматтық және ... ... ... ... ... ... ... жұмысының өзегін тек
бағдарлама, іс-шаралар, әдістері мен формалары ғана құрамайды, сонымен ... ... ... ... арқылы сипатталатын педагогика-лық істің
жоғары мақсаты мен мәніне ... ... жеке ... ... ... мен ... өз қадірін сезінуін ... ... ... ... ... қажеттіліктеріне қарай
өтуі тәрбие ережесіне айналуы қажет.
Өз еркіндігі. Тәрбиеленушінің өз еркі ... ... ... ... жұмыс істеу идеяларын іске асыру мүмкін емес. ... ... ... ол балаға да, мұғалімге де кері әсерін тигізеді.
Балаларды »тәрбиелеуге» ... ... Егер ... ... ... арманына, азаматтық және жолдастық
міндеттеріне, өзбеттілігі мен ... ... ... ... ... ықылас-ынтасы оянады.
5 Қазақстан Республикасы, спорт және дене тәрбиесі
Спорт және дене ... ... ... дене ... оны
шынықтыруға, ептiлiкке, денсаулықты, көңiл-күйдi көтеруге арналған осы
кездегi дене тәрбиесi мен ... ... ерте ... ... ... кейбiр археол. деректер дәлелдейдi. 1970 ж. Оңт. Қазақстан
обл-нда ... 4 — 3 ... ... ... табылды. Сол жылы
Тараз қ-нан 30 км жерде археологтар тоғызқұмалақ ... ... ... ... кездестiрдi. Түрiк қағандығы дәуiрiнде Қазақстан
жерiнде ... ... ... ... ... бой көтердi. Көне
Таразда әншi-күйшiлер, ... ... ... балуандар, басқа
да күш өнерiн көрсетушiлер бас ... ... 7 ғ-да Орта Азия ... ... ... ... Араб ... ислам дiнiн уағыздаумен
қатар, шахмат (шатрандж) ойынының таралуына, оның ... ... еттi. ... ... деп ... келген қазақ халқы дене
тәрбиесiн, оның iшiнде спортты дамытуға көңiл бөлгенi байқалады. ... ... ... ... ... ... ... спорт түрлерiмен
айналысқан қазақ халқы ... да ... ... ... ... ... ... жетiлдiрiп, толықтырып отырған. Халық өзiне
лайықты деп санаған ұлттық ... ... әр ... дене ... ... ... Әр ... әр жүздiң, әрбiр хан мен бай-
манаптың, болыс-бектiң өз ... өз ... өз ... ... ... iрi ... намысын қорғаған
Қазақ халқы арасында спорттың дамуына әр ұлт ... ... ... көп әсер еттi. ... жағдай, әсiресе,
Қазан төңкерiсiнен кейiн берiк қалыптасты. Алғашқы кезеңде ... ... ... еңбекшiлердiң денсаулығын нығайту, жалпы ... ... ... ... ... мақсатында жүргiзiлдi.
1918 жылдың 1-жартысында жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ағарту органдары мен
комсомол ұйымдары қыруар жұмыстар атқарып, жастар күшiмен ... ... ... iсiне ... ... ... ... 1920
ж. 1 қазанда Қазақстанның сол кездегi астанасы Орынбор қ-нда дене
тәрбиесi ... және ... ... ... спортқа баулуға арналған курстар ұйымдастырылды. Оған жүзден
астам кiсi ... Оның тең ... көбi ... ... ... соң Ақтөбе, Гурьев (қазiргi Атырау), Орал, Верный (қазiргi
Алматы), ... ... ... ... ... iрi ... ... Сол жылдары Семей, Қостанай, Жетiсу губернияларында
спартакиадалар өте бастады. Әйелдер арасында дене ... ... 1925 ж. ... ... ... спартакиада өттi. Дәл осындай
әйелдер арасында спартакиадалар Орал, Петропавл, Алматы ... ... 1928 ж. ... ... ... ... ... көтердi. Оған қатысушылар футбол, жеңiл атлетика, ... ... ... ... және ... ... сынға түстi.
Қазақстанда дене тәрбиесi мен спортты дамытуда 1931 ж. енгiзiлген “КСРО-
ны ... ... ... ... ... (ГТО) деп аталған бәсекелердiң
маңызы зор болды. Бұл жастардың ... ... ... ... ... Дене ... ... кадрлар даярлауға көңiл бөлiне
бастады.
1932 ж. Алматыда дене ... ... ... 1934 ж. респ.
ведомствоаралық 1-спартакиада, Орта Азия мен ... ... ... және мектеп оқушылары арасында
бүкiлқазақстандық 1-спартакиада өттi. ... ... 1937 ж. ... ... дене тәрбиесi мен спорт және бұқаралық қорғаныс жұмыстарын
кеңейте түсудi атап көрсеттi. 2-дүниежүз. ... ... ... саны 150 ... ... оның ... 30 ... астамы қазақ
жастары болатын. Соғыс жылдарында әскери-спорт кадрларын даярлауда көп
жұмыс атқарылып, елiмiзде 1,5 ... жуық ... ... 1945 — 56 ж. ... дене ... ұйымдары нығайып,
спорт кадрлары өсiп шықты. 1945 ж. Алматыда дене ... ... ... ... ... 1946 ж. ... ... “Спартак” қоғамы
бойынша бокстан КСРО чемпионы ... ... ... ... ... ... ... деген дәрежеге жеттi. 1950 ж. ... ... ... 1959 ж. бұл ... ... федерациясы болып
өзгертiлдi. 1951 ж. “Колхозшы” спорт қоғамы құрылды. 1956 жылдан бастап
“Қайрат” деп аталды. 1956 ж. ... КСРО ... ... ... спортшылары 1956 жылдан олимпиялық ойындарға да қатыса
бастады. Тау шаңғышысы ... 1956 ж. ... ... ... ... ... олимпия ойындарында, ал Е.Кадяйкин ... ... ... ... ... 3000 м-ге тосқауылдар
арқылы жүгiруден сынға түстi. Қазақ жастары арасынан шыққан жеңiл атлет
Ғ.Қосанов 1960 10 м-лiк ... ... ... ... ... ... ойындарда 4 жүлденi иемдендi.
Елiмiзде қысқы спорттың дамуына 1951 ж. ашылған әйгiлi Медеу
мұз айдыны (қ. Медеу спорт кешенi) ... ... еттi. ... ... және құрлықтық рекордтар жаңарды. 1960 жылдардың ... ... ... (АДК ... ... “Динамо”, т.б.)
құрыла бастады.
Қазақстан спортшылары Кеңес Одағы тұсында айтарлықтай спорттық
дәрежеге қол ... ... ... ... хоккейшiлер,
“Буревестник”, АДК волейболшылары, “Динамо” су добы ... ... және ... жүзi ... ... Аталмыш командалар құрамында
М.Жексенбеков, С.Шаймерденов, С.Қалымбаев, Е.Құмарғалиев, С.Сексенбаев,
Ю.Варзин, В.Бочков, В.Агуреев, О.Жарылғапов, М.Мәденов, З.Жәркешов,
Ж.Сауранбаев, ... ... ... ... А.Оразалинов, С.Котенко сынды спортшылар өнер көрсеттi.
1976 ж. 21-Олимпиялық ойындарда (Монреаль, Канада) КСРО ... 14 ... ... 11 ... түрiнен қатысты. Бұл
олимпия ойынында жерлестерiмiз 8 алтын және 2 ... ... ие ... осы жылы ... Қысқы олимпия ойындарында шаңғы жарысынан 2 ... ... ... ... 22-олимпия ойындарында (1980) 20
қазақстандық ... 6 ... 2 ... және 7 қола медальдi ... ... ... ... ... т.б. ... чемпиондары
атанды. 1988 ж. Сеулде (Корея Республикасы) өткен 24-олимпия ойындарында
КСРО құрама командасында 30 ... ... ... Олар әр ... 18 ... ... Барселонада (Испания) өткен 25-олимпия
ойындарында (1992) Қазақстан Республикасы ТМД құрама командасында болды.
Мұнда 11 спорт ... 23 ... ... 5 ... ... ... ... В.Вохмянин) алды. Қазақстандықтар
1994 ж. бастап Азия ойындарына ... ... ... (Жапония) қ-нда
өткен 12 ойындарында қазақстандықтар жалпыкомандалық төртiншi орынды
иелендi. Олар 77 медальға (оның 25-i ... ие ... Атап ... ... ... ... (еркiн күрес), Ю.Мельниченко,
Д.Тұрлыханов (грек-рим күресi), ... ... ... ... ... ... ... атанды. 1998 ж. Таиландта (Бангкок қ.)
өткен 13-Азия ойындарында қазақстандықтар бесiншi орын алды. ... ... 78 ... ... 24-i алтын) ... ... ... В.Гуща, Д.Аспандиярова (нысана көздеу), Д.Топоров,
Қ.Нұрмағамбетов (ескек), Б.Байсейiтов, С.Матвиенко (грек-рим күресi),
Н.Торшина, ... ... ... ... ... ... ... (бокс) сынды спортшылар бар. 2002
жылы Корея Республикасының Пусан қаласында өткен 14-Азия ойындарында
жерлестерiмiз 76 ... ... ... ... бесiншi орында болды. 20
спортшы алтыннан алқа тақты. Олардың арасында А.Тетерюк (велоспорт),
Ә.Иманбаев, Г.Цурцумия (грек-рим ... ... ... (ауыр
атлетика), Н.Торшина, Г.Егоров, ... ... ... ... ... ... ... (нысана көздеу),
т.б. спортшылар бар. 1994 ж. Лиллехаммерде (Норвегия) өткен ... ... ... ... ... ... атанды.
Атланта (АҚШ) қ-нда өткен 26-олимпия ойындарында Қазақстан тұңғыш ... ... ... ... ... ... 3 ... 4 күмiс және
4 қола медальға ие болды. Олимпияға қатысқан 197 елдiң iшiнде Қазақстан
24-орынды ... ... ... ... А.Парыгин
(бессайыс), В.Жиров (бокс) тәуелсiз мемлекетiмiздiң тұңғыш чемпиондары
болды. Сиднейде (Австралия) ... ... ... ... 3 ... 4 ... ... иемдендi. Олимпияға қатысқан
199 елдiң iшiнде Қазақстан ... ... ... Бұл ... ... ... ... чемпион атанды. 2001
ж. Қазақстан Республикасы тәуелсiздiгiнiң 10 жылдығына арналған ... өттi. Бұл ... ... ... аса ... қатысты.
Бәсеке қорытындысында Оңт. Қазақстан обл-ның өкiлдерi (4430 ұпай) бас
жүлденi еншiледi. Алматы ... ... ... (4272 ұпай),
қарағандылықтар үшiншi (3658, 33 ұпай) орынға шықты.
Ұлттық спорт түрлерi де жақсы жолға қойылған. Атап ... ... ... ... ... ... көкпар, қыз қуу,
жорға жарыс, атан жарыс, асық ату, ... ... ... ... ... ... ... жарыстар өтiп тұрады. Тоғызқұмалақ ойыны
Оңт. Қазақстан, Қызылорда, Қостанай облыстарында кейбiр мектептерде пән
ретiнде ... ... 2001 ... ... ... ... ... 291 балалар және жасөспiрiмдер спорт мектебi ... ... ... ... ... 55 арнайы мектептерде 142 мың жас
спортшыларды 4420 бапкер ... ... ... ... ... 9 ... (2340 жас спортшыларды 210
бапкер жаттықтырады), iрi ... ... ... ... мақсатында құрылған спорттық элита 6 ... ... ... 210 ... бар) жұмыс iстейдi.
Қазақстан кәсiпорындары мен ... 11,3 мың ... ... бар (2001). Онда 1,4 млн-ға жуық адамдар әр түрлi
секцияларда дене ... және ... әр ... ... ... ... ... базалары көбейiп келедi. 2002 жылғы
мәлiмет бойынша республикада 26019 ... ... ... ... 242 ... 20 ... ... 124 спорт кешенi, 13 оқу-жаттығу
орт., 150 бассейн, 6123 спорт залы, 34 спорт манежi, 143 шаңғы базасы, 8
ескекшiлер ... ... 1448 тир, 3 ... 9 ... 3 ... 2 шаңғымен секiретiн тұғыр, 13 спорттық мұз айдыны және ... ... ... ... ... ... тебу ... жүгіру-бұл дене жаттығуының түрі, бұл жаттығуды адам мұз
бетінде арнайы дайындалған құралда, аяқ ... ... ... ... ... денсаулықты күшейту мақсатындағы аздаған
жылдамдықпен конькимен жүгіру ойын-сауығы жәй сырғанау деп ... ... ... ... жұптық және топтық жылжу, сонымен қатар мұз
үстіндегі ойындар кіреді. Сонымен конькидің әр ... ... Жәй ... ... ... конькимен спорттық жаттығудың
барлық түрлерінің мамандандырылған сабақтарының ... ... ... ... ... ... сырғанау (жеке және
жүппен), мұз үстіндегі спорттық би, хоккей, шайба және доппен ойындар.
Сол себеп ... оны ... ... ... ... ... ... (Коньки спорты)- бұл спорттық жаттығудың түрі,
бұл жаттығуды орындағанда коньки тебуші ... ... ... бар өз ... ... ... регламенттелген ара-
қашықтықты жеңіп алуға тырысады. Шапшаң сырғанауда жәй және ... ... ... ... ... ... кең таралған түрінің бірі.
Көпшілікке әйгілі болып жүрген спорт ... бірі әр ... ... ... жарысы болып табылады. Спорттың осы түрімен айналысу
дене тәрбиесінің маңызды құралы ... ... ... ... орын ... ... аймақтарында, қыс мерзімі ұзақ және қарлы жерлерінде,
шаңғымен айналысу дене тәрбиесінің кең ... ... ... ... дене ... жүктеме көлемі және қарқындылығы бойынша өте
жеңіл бөлінеді. Бұл шаңғыны әр жас шамасындағы әйелдер мен ер ... дене ... ... ... ... қалпың және дене
тәрбиесі дайындығын жарнама етуге мүмкіндік туғызады. 
Бірыңғай ... ет ... ... жасау, төмен температураларда және
таза аяз ауада, ағзаның әр түрлі ауруларға шалдығуына қарсылық ... және ... ... ... көмегін тигізеді. Шаңғымен әдемі
ормандарда және беткей бойынша әр ... ... ... ... ... ми және ... еңбекке қабілеттілігіне жаратымды
ықпалын тигізеді.  
2. Мәнерлеп сырғанау
Мәнерлеп сырғанау-спорттың қысқы түрі, спортшылар ... ... ... ... ... ... ... бірге. Ресми
жарыстарда ереже бойынша медальдардың төрт ... ... дара ... ... дара ... ... ... және
сонымен қатар мұздағы спорттық би. Мәнерлеп сырғанау Қысқы Олимпиядалық
Ойындарының бағдарламасына енгізілген.
Сырғанаушылар әр-түрлі шоуларға жие қатысады, ... ... ... ... бағалайды.
3. Шорт трек
Шорт-трек (ағылшын тілінде. Short track speed skating, орыс.
Қысқа соқпақта ... ... ... тебу ... ... ... спортшылар (ереже бойынша 4-8: арақашықтық
үлкен болған сайын, жүгірісте көп спортшылар болады) ұзындығы 111,12 ... мұз ... ... ... ... Шорт-трек (ағыл. Short
track-қысқа соқпақ), хоккей алаңы ... ... ... ... үшін ... жылдам жүгірудің түрі. (мұздың шеңбері-111,12 м).
Шорт-трек Канадада 20 ғасырда пайда болды.
4. Спорттық ... ... ... ... және ... ... орналасқан бақылау пунктінің  (қысқаша-БП) берілген саның өту
керек ... ... бір ... ал ... арақашықтық өтетін уақыт
(аңықталған жағдайларда айыптық уақыт ... ... ... ... саны бойынша аңықталады.
Спорттық бағдарлаудағы аса көп ... ... бірі ... ... пунктің (БП) іздеу болып табылады. Қатысушылар картада
белгіленген, аңықталған жүйелілікпен БК арқылы жүгіреді.
Сөреде ... ... ... ... орналасқан карта беріледі, сол
карта бойынша спортшылар өз еркіндерімен ақпарат негізінде жолдарын
тандайды. ... ... ... барлық БП тауып алу. Спорттық
бағдарлаудың көп түрлері бар екені сөзсіз ... тас ... ... бойынша бағдарлау, паркттық бағдарлау, қолжалғау,
шаңғы бағдарлау, ... ... және т.б.). Брақ ... ... ... көп ... түрі осы берілген бағыттама
болып табылады.
6 Дене шынықтыру
Дене шынықтыру тәрбиесі дегеніміз адам ... ... ... және ... ... ... қалыптасуына жеткізу.
Дене шынықтыру тәрбиесінін максаты — салауатты өмір сүру негіздерін білу
және ұстану, өз еркімен дене ... және ... ... қалыптастыру.денсаулықты нығайтуға және дене ... ... ... ... ... қозғалтқыш қасиеттерді дамытып
жетілдіру;дене шынықтыру мен жүйелі шұғылдануға тұрақты қызығушьшық ... ... ... ... балалар денесін шынықтыру
(күн, су, ауа)ақыл-ой және дене ... ... ... дағдыларды қалыптастыру.
Дене шынықтыру тәрбиесінің мазмұны жас ұрпақты дене ... әр ... ... ... ... ... оның ... сезім, еріктерімен үйлесімді дамуын қамтиды.
Қазіргі кезде мектептің тұтас педагогикалық процессінде салауатты өмір
салтын ... ... ... ... ... өткізілуде,
төтенше жағдайларда өзін-өзі қалай ұстау керектігі туралы курстар
оқылып, барлық ... ... ... ... баланың
денсаулығын, психофизиологиялық жағдайы мен әлеуметтік деңгейін зерттеп,
ескеруді жақсарту жұмыстарын жүргізуде.
Эстетикалық ... ... ... ... өз ... заңдарына сай кұра алу кажеттіліктері мен дағдыларын
қалыптастыру ... ... ... іс-әрекетте адамдармен қатынас
жасауды сұлулық идеалдарын ... ... ... ... кім оны ... ... ... Ессіз
білмес естінің қасиетін, Сау білмейді аурудың қасіретін. Халық мақалы
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... 2030 ... ... ... биіктерге көтерілу
үшін рухани байлықтың, денсаулықтың қажеттігі атап көрсетілгені мәлім.
Менің мамандығым дәрігер ... ... ... ... ... мен ... бағдарламасы айрықша
әсер етті. Шынында да, қазақ "Тазалық - саулық негізі, саулық - байлық
негізі" деп бекер ... ... ... ... дені сау, ... ... ... Жолдаудағы салауатты өйір салтын
қалыптастыру, оны насихаттау шараларын белсендірек жүргізгеніміз абзал.
Әсіресе жас ... ... ... пен сергектікті орнықтыру - біздің
міндетіміз. Жасыратыны жоқ, ... ... ... ... басынан өткеруде. Нарық ... ... ... болып отырғаны да анық. Міне, осындай
жағдайда Елбасымыздың "Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... кезектегі шаралар туралы" Жарлығы
(1998 ж. 18 мамыр) дәрігерлер қауымының зор ықыласын тудырды. Елбасының
дәрігерлік-санитарлық ... ... ... ... ... ... бала мен ... денсаулығын сақтауға, тіпті халықты ауызсумен
жабдық-тауға дейін қамтыған бүл Жарлығын Қазақстан халқына ... ... ... деп түсінген жөн. Осы күнге дейін, шынын
айтқанда, адам өлімінің ... ... ... ... төмендеуіне тек медицина қызметкерлерін ғана жауапты санап
келсек, енді, міне, мұндай келеңсіздіктердің болуына әсер ететін ... ... ... оған ... ... жолдары белгіленіп
отыр. Денсаулықтың қадірін, әдетте, адам ауырғанда ғана ... ... ... ... ... өзіне де байланысты.
Дегенмен оған қоршаған ортаның, ... ... ... ... ... лас болуы да айтарлықтай ықпал ... ... ... ұйымының мәліметіне жүгінетін ... ... 40 ... ... 40 проценті өзінің өмір сүру
дағдысына байланысты болса, 18-20 проценті ғана ... ... ... ... ... Жолдауында
көрсетілгеніндей, экономикалық ілгерілеу біздің азаматтарымыздың
игілігіне ... ... бере ... ... өз ... күтпеуінің және коршаған ортаның ластануы ... ... ... өсіп ... да рас. ... ... деректерге
("Казахстан. Отчет по человеческому развитию 1995". Программа ООН
Алматы, 1995, 31-35 с, 42-44 с.) ... көз ... қиын ... ... адам саны 1984 -1991 ... ... әрбір 10000
аурудан 50 болса, ал 1991-1994жылдары410-ға өскен. Қатерлі ісіктермен
ауыратын адамдардың саны 1970 ... ... 1993 жылы 22 ... Өкпе құрт ... ... соңғы жылдары үдеген. Әсіресе
жас босанған әйелдер арасында 3-5 есеге ... ... ... көрсеткіші орта есеипен 30 процент, әрбір екіншісі қанның
аздығымен (анемиямен), әрбір алтыншысы бүйрек ауруымен ... ... ... босану үстінде жан тапсырған. 1993 жылы ... ... ... ... ... 100 ... десек, бала түсіру (аборт)
104 процентке жеткен. Бала түсіруден жылына 40 келіншек өлген. Балалар
ауруының жалпы саны 5 ... асьш ... ... 100 бала 95 ... ... ... Ал 1993 жылы ... әр 1000 баланың ... ... ... ... 1990 ... ... 77 ... Бекер обалы не керек, кезінде кеңестік жүйеде медицина саласы,
әсіресе профилактикалық шаралар түрғысынан ... ... ... ... ... ... Осыдан тура жиырма жыл бұрын Алматыда
Дүниежүзілік денсаулық сақтау үйымы өткізген конференцияға ... ... ... медицина саласының озықтығын атап
айтқан да еді. Амал қанша, бүгінде ол деңгейімізді төмендетіп алғанымыз
ешкімге де жаңалық емес. ... ... ... ... ... ... Қаншама адам зардап шегіп, әр түрлі ... ... ... Ол ... ... ... жаңбырдан кейінгі
саңырауқұлақтардай қаптап кеткен емші-экстрасенстарге ... ... ... алып, емханалар мен дәрігерлердің бірінен
екіншісіне жүгіріп, әуре-сарсаңға түсуде. Өз ... ... ... осындай адамдарды көргенде, шарасыз жағдайларына жүрегініз
сыздап, қапаланып қаласыз. "Денсаулық - зор ... ... дана ... Тек ... ... ... -адам баласына табиғат сыйлаған ең
басты байлық. Сау кезімізде сол теңдесі жоқ ... ... ... ... білмейтінімз өкінішті-ақ! Мордва халқының: "Денсаулықтың шайқап
алсаң кесесін, енді қайтып толтыра алмассың есесін" ... ... ... Сол ... ... оп-оңай жоғалтып алуға болады, оны
қайта қалпына келтіріп түзету өте қиын. ... адам ... ... бұзылған соң, тез арада жөнделе салуы мүмкін емес.
Ол үшін әуелі диагнозын дүрыс ... ... соң ... ... тағаттылық
танытып, байыппен емделу қажет. Еш уақытта тозған машинаның ... адам ... бір ғана ... ауруға шалдықпайды. Оның
машинадан айырмашылығы - барлық мүшелерінің бір-бірімен тығыз байланыста
болып, ... нерв ... ... адам ... тікелей басшылығымен
жүйелі жүмыс атқаратындығында. Адамның ішкі агзаларының жүйелі жүмысын
қалып-тастырып, іске ... - оның миы мен нерв ... ... "жанармайы" тыныс ағзалары арқылы қанға сіңетін және ... ... ... ... ... ... ... мен
қоректік заттар: белок, май және көмірсулар (углеводтар). Ал гормондар
мен витаминдер адам организмінде ... ... ... зат алмасу
процесінің "катализаторы" ... ... ... қатар адам
организмінде керексіз немесе ... ... ... жоқ ... ... ... ... орай, көптеген адамдар әрқилы "білгіштердің"
ақыл-кеңесімен өздерінше ... ... ... ... ... қашан төсек тартып қалғанша жүре береді. "Осы неліктен сырқатқа
душар болдым?" деген сүрақ олардың ойына да ... ... Ал, ... ... салып көрсек, бүл сүрақтардың жауабын табу оңай. Қай ... ... және ... ... Жаяу көп ... бе? Жүмыстан
бос уақытыңызда қалай дем аласыз? ... ... ... ... ... шаралар қолданасыз? Арақ-шараппен және ... ... ... ой ... ... ғана не ... үшырағандығыңызды түсінесіз. Денсаулықты сақтаудың бірден-бір
дүрыс жолы - зиянды, жат қылықтарға (арақ ішу, ... ... ... ... өмір ... аурудың айықпас сырқатқа айналуына жол
бермеу немесе алдын ала сақтандыру шараларын қолдану болып табылады.
Медицинаның ... ... да осы. ... ем ... ... ... әлдеқайда тиімдірек. Ғылыми-техникалық даму қоршаған ортаны ғана
емес, сонымен бірге адамның өмір сүру жағдайын да ... ... жаңа ... бейімделу қажеттілігі де артты. ... ... ... ... ... күресу шамасы әбден
таусылғанда ғана барып, гипертония (қан қысымының ... ... ... ... рак, қант диабеті және семіздік сияқты
аурулардың пайда болатынын зерттеулер көрсетіп отыр. ... өз ... кез ... ... қарсы күресетін табиғи кү-ш
і бар екенін ескере бермейді. Әрбір адам аурудың ... алып ... ... ... ... күштерді толықтырып, шынықтырып, дер
кезінде ауруға қарсы жүмылдыра ... жөн. Өз ... ... ... - кез ... ... ... алудың бірден-бір кілті.
Әрине, оған жас ... ... ... ... Бүл ... ... - адамның өзін-өзі шынық-тыру немесе ... ... ... деп ... Ол ... орыс тілінде соңғы
жылдары бірнеше кітаптар ... ... ... ... қарай, көп адам
күнделікті тіршілікте өз организмінің осы ... ... ... ... оған өзі қиянат жасайды. Тіпті кейбіреулері оны
өздері ... ... ... ... берекетсіздендіреді.
"Егер әр адам ақылға салып, табиғаттың өзіне сыйлаған мүмкіндіктерін
ррынды пайдаланып, гигиеналық тәртіпті бүзбай жүрсе, ... ... үзақ өмір ... ... еді... Сол себепті адамзатты гигиеналық
режимдерді аса бүзбай, дүрыс өмір ... ... ... ... ... ... ... -дейді белгілі ғалым, жүрек
хирургиясының әйгілі маманы, академикН.М.Амосов. Салауатты өмір сүрудің,
тазалықты сақтаудың белгілі ережелерін ... жан ... ... ... ... да ... Бірақ оған көпшілігіміз күнделікті
өмірде аса мән бермейміз. Неге? Оның басты себебі, өз ... ... ... пен ... ... ... Әрине, күнде таңертең 30-40 минуттай ертерек тұрып, шама
келгенше жүгіріп-секіріп, әр түрлі қимыл-әрекеттік жаттығулар ... ... ... ... шынығуға болады ғой. Көпшілігіміз ... бүл ... ... ... ... соң жалқаулықтың қүрсауынан
тағы босай алмай, жасымызға жетпей қартайып, әр ... ... ... ... пен өлім ... қалтырап күн
өткіземіз. Әрине, уақтысында емделмей, созылмалы болған сырқаттан айыға
қою да оңай емес. ... үшін де, тағы ... ... ... ... сау ... ... өмір сүріп, ауырмаудың жолын іздеген
анағүрдым тиімдірек. Енді сол ауырмаудың жолдарына тоқтала кетейік.
Қазір ... ... әр ... ... көп. Әсіресе кез келген кеселге
"өз зәріңді іш" деп, ақыл ... ... ... және соны ... жүргендерді де білеміз. Дәрігер ретінде менін ... ... ... ... "зәр" ... ескерген абзал, онда әр түрлі
улы заттардың болатынын ... жөн. ... ... ... ... ... біздің халықтың, денсаулықжөніндегі сауаты шамалы.
Сол себепті де кез келген ақыл-кеңеске сенгіш және ... өзі ... ... ... ... ... ... оқу орындарында, бірінші курс
студенттеріне, жоспарға енгізіп, "Денсаулық тағылымы" ... ... ... ... еді. Ол ... ... ... көріп жүрген
"911"-дегі сияқты, денсаулық жайында сабақ беріп, өмірге қауіпті кезде
қандай жедел медициналық көмек көрсету ... ... ... ... ... ... туралы кітаптар баршылық, бірақ денсаулық және
салауатты өмір туралы ... жоқ. Бар ... дене ... диета,
аутотренинг (өзін-өзі жаттықтыру), иогтар туралы ақыл-кеңестер береді.
Әрине, бүлар ... ... ... жасы ... ... ... ... Н.М.Амосов өзінің "Раздумья о здоровье" деген
кітабында денсаулық жайында мынадай тоғыз ... ... 1 ... ... табиғат та, коғам да кінәлы емес, тек адамның өзі ... ... ол ... ... ал ... ... қылықтарынан ауырады. 2. Медицинаға сене бермеңіздер. Ол
көптеген ауруларды жаман ... ... ... ... ... ... ол ... адамды сау болуға да үйрете алмайды. ... ... ... ... сақ ... ... ... әл-сіздігі мен өз ғылымының қуат-күшін көтер-мелей, әсірелеуге
бейім келеді және адамдарға жоқ ауруды таңып, ... ... ... ... береді. 3. Дені сау болуы үшін адамның ... ... және ... күш ... ... Бұларды ештеңемен
алмастыруга болмайды. бақытына қарай, адамның жетілгендігі сонша, ... ... ... ... ... ... Бірақ қартаю мен
аурудың ұлғаюы дәрежесіне қарай, қажетті күш жүмсауда арта ... ... ... ... ... ... ... анықталады,
ынталандырулар - мақсаттың маңыздылығы-мен, уақытпен және оған ... ... ... ол ... ... ... де
байланысты. Өкінішке қарай, адамның сырқаты асқынып, өлім жақында-ғанда
ғана денсаулық, аса ... ... ... ... көз алдына келеді.
Алайда әлсіз, баянсыз адамды өлім де ұзақ уақыт үрейлендіре алмайды. 5.
Денсаулық мықты болу үшін адамға ... төрт ... ... ... дене ... ... ... уақытты дүрыс пайдалану, шынығу және
демала білу. Оның бесінші шарты - бақытты өмір ... ... ... ... та ... ... ете алмайды. Егер өмірде бақыт
болмаса, алғашқы төрт ... ... да ... ... болады.
Әттеген-айы осы. 6. Табиғат ана мейірбан ғой: ... ... ... ... қан ... екі есе ... ... етіп,
күніне 20-30 минуттан дене шынықтырумен айналыссаңыз жетіп жатыр, .Егер
осы уақытты екі есе көбейтсеңіз, тіпті жақсы. 7. Адам өзін ... ... ... ... бір қалыпты сақтаңыз, ол орта ... ... 100 ... алып ... ... ... ... 8. Өзін-өзі босаңсыта білу де - ғылым, бірақ ... ... да ... ... болғаны дүрыс
Қорытынды
Дене тәрбиесінің маңызы мен міндеттері, дене ... ... ... ... ... қатысуын, адам денесінің оның ақыл-ой,
сезім, еріктерімен үйлесімді дамуын қамтиды. Қазіргі кезде мектептің тұтас
педагогикалық ... ... өмір ... сақтау кеңінен
насихатталуда, валеология сабақтары өткізілуде, төтенше жағдайларда өзін-
өзі қалай ... ... ... курстар оқылып, барлық мектептерде
психологтар, медицина қызметкерлері ... ... ... мен ... ... ... ескеруді жақсарту жұмыстарын
жүргізуде.
Қимыл ептілігімен дағдысын қалыптасу және дене ... ... ... ... ... ол әдісте келіп принциптер д.а.
Дене тәрбиесінің маңызы :
1) саналық және белсенділік 2) ... 3) ... ... 5) ... пен ... – бұл ... ... – дене
тәрбиеғсі процесінде жаттығулардың сапалы белсенді және ... ... ... ... ... ... қызықты
тапсырмалар беру, марапаттау ойындар өткізу.
3) Жүйелілік – дене ... ... ... және қозғалысқа
үйретудегі жақсы нәтиже. Мысалы : сабақтар арасында үзіліс болмауы, түрлі
жаттығулар ...... ... ... ... күш түсіну
көлемі біртіндеп өсуін біртіндеушілік деп аталады. Мысалы : оқушылардың
мүмкіндіктері тұрақты өсіп ... - ... ... ... және дене ... ... ... жеңілден - қиынға, қарапайымнан – күрделіге.
Даралық - дене тәрбиесі процесінде оқушылардың жеке ... ... : ... ... ... ... деген көзқарас.
Дене тәрбиесі жүйесін тарихи қалыптасқан белгі бойынша ... ... ... ... 4 ... ... ; а) ... жаттығулар,
ә) ойын жаттығулары, б) туристік жаттығулар, в) спорттық жаттығулар болды.
Әдебиеттер тізімі:
1.  ... ... ... ... - Алматы: Мектеп, 1972.
2.Е.Сағындықов. Ұлттық ойындарды тәрбие жұмысында қолдану. -
Алматы, 1992.
3.  К.Сейталиев. Тәрбие теориясы. - Алматы, 1986.
4. Ж. ... ... ... - ... 1998.
5. Савин Н.В. Педагогика. - Алматы, 1983.
6  К.Бержанов, С.Мусин. Педагогика тарихы. - Алматы: Мектеп, 1972.
7. Е.Сағындықов. Ұлттық ойындарды тәрбие ... ... ... ... К.Сейталиев. Тәрбие теориясы. - Алматы, 1986.
9. Ж. ... ... ... - ... 1998.
10. Савин Н.В. Педагогика. - Алматы, 1983.

Пән: Спорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тамыры терең бәйтерек6 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттің қаржылық қызметі43 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттің қаржылық қызметі56 бет
ҚР білім туралы заңы жайында3 бет
Салауатты өмір салтын қалыптастыру негіздері8 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
«Таңдап алынған спорт түрінен спорттық жаттығу процессін басқару» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені75 бет
Адам тұлғасы дамыуында еңбектің ролі6 бет
Адам – әлемнен де күрделі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь