Абайтану ғылымы

Жоспар

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
3. Қорытынды
Кіріспе

Қазақ әдебиеттану ғылымы, оның ішіндегі іргелі үш саласы әдебиет тарихы, әдебиет теориясы, әдебиет сыны ерекше қарқынмен өсіп-өркендеп келеді. Осы үш саланың ішінде әдебиет теориясы мен сынына қарағанда әдебиет тарихының ілгерілеушілігі мол деп қарауға болады. Әдебиет тарихын жасау, түгендеу жаңа дәуірге лайықталып, жаңаша көзқараспен пайымдалып жасалуда. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы — әдебиет тарихының үлкен бір саласы — Абайтану. Абайтану ғылымына академик Зәки Ахметов былай деп баға береді: «Абайтану кемеңгер ақынның өмірі мен шығармашылық өнері, философиялық, қоғамдық, эстетикалық көзқарастары, қазақ поэзиясындағы өлең жүйесін, ақындық тілді дамытудағы үлесі, музыкалық мұрасы жайлы сан-салалы зерттеу еңбектерді қамтиды»
Абайдың өмірі мен шығармашылық өнерін зерттеудің алғашқы өнімді кезеңі деп А.Байтұрсынов, К.Ысқақұлы, Ә.Бөкейханов, М.Дулатов, І.Жансүгіров, Қ.Жұбанов, Ы.Мұстамбайұлы, Ғ.Тоғжанов секілді әдебиет пен мәдениет қайраткерлерінің зерттеу еңбектерін, мақалаларын атауға болады.
Абайтануды дербес ғылым саласы дәрежесіне көтерген М.Әуезов болды. Әуезов өзінің «Абай жолы» эпопеясымен ұлы ақын, ағартушының алып тұлғасын дүние жүзі оқырмандарына толық танытып, әдеби бейне қатарына жеткізсе, ғылымда да сондай күрделі еңбек етті. М.Әуезовтің Абай жөніндегі зерттеулері осы ғылымның мызғымас негізі болып табылады. М.Әуезов 1933 жылдан 1957 жылға дейін ақын шығармаларын жариялауда, олардың ғылыми басылымын жасауда орасан зор еңбек етті. Бұл басылымдар ақынның 1909 жылғы жинағы мен Мүрсейіттің бірнеше қолжазбасы негізінде жүзеге асырылды. Әсіресе, 1957 жылы «Ғылым» баспасынан жарық көрген, М.Әуезовтің басшылығымен және тікелей қатысуымен дайындалған Абай шығармаларының екі томдық толық жинағының абайтану ғылымындағы елеулі табыс болғанын атап айту қажет. Алдағы уақытта осы ғылыми басылым үнемі негізге алынуға тиіс. М.Әуезов ұзақ жылдар бойы ізденіп, сан алуан деректерді зерттеп, жүйеге түсіріп, Абайдың ғылыми өмірбаянын жазып шықты.
Кейінгі жылдарда абайтану ғылымы көптеген әдебиетшілер, тіл зерттеушілер, музыка мамандары және басқа ғылым салаларының өкілдерінің еңбектерімен толыға түсті. Абайтану ғылымына С.Мұқанов, Қ.Жұмалиев, Т.Тәжібаев, Қ.Мұхамедханов, М.Сильченко, Ы.Дүйсенбаев, З.Ахметов, Б.Ерзакович, М.Мырзахметов, Ғ.Есімов, Ж.Ысмағұлов т.б. ғалымдар салмақты үлес қосты.
М.Әуезов, С.Мұқанов, Х.Жұмалиев, Б.Кенжебаев, Е.Ысмайылов, М.Сильченко, Ә.Тәжібаев, Т.Әлімқұлов, А.Нұрқатов, Ә.Жиреншин, З.Ахметов, Х.Сүйінішәлиев, М.Мырзахметов т.б. есімдерін айтар едік.
        
        Жоспар
* Кіріспе
* Негізгі бөлім
* Қорытынды
Кіріспе
Қазақ әдебиеттану ғылымы, оның ішіндегі іргелі үш саласы әдебиет тарихы, әдебиет теориясы, әдебиет сыны ерекше қарқынмен ... ... Осы үш ... ... әдебиет теориясы мен сынына қарағанда әдебиет тарихының ілгерілеушілігі мол деп қарауға ... ... ... ... түгендеу жаңа дәуірге лайықталып, жаңаша көзқараспен пайымдалып жасалуда. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы -- әдебиет ... ... бір ... -- Абайтану. Абайтану ғылымына академик Зәки Ахметов былай деп баға береді:
Абайдың өмірі мен шығармашылық ... ... ... ... ... деп ... ... Ә.Бөкейханов, М.Дулатов, І.Жансүгіров, Қ.Жұбанов, Ы.Мұстамбайұлы, Ғ.Тоғжанов секілді әдебиет пен мәдениет қайраткерлерінің зерттеу еңбектерін, ... ... ... ... ғылым саласы дәрежесіне көтерген М.Әуезов болды. Әуезов өзінің эпопеясымен ұлы ақын, ағартушының алып тұлғасын дүние жүзі оқырмандарына толық танытып, ... ... ... ... ... да ... ... еңбек етті. М.Әуезовтің Абай жөніндегі зерттеулері осы ғылымның мызғымас негізі болып табылады. М.Әуезов 1933 жылдан 1957 жылға ... ақын ... ... ... ... ... жасауда орасан зор еңбек етті. Бұл басылымдар ақынның 1909 ... ... мен ... ... ... ... жүзеге асырылды. Әсіресе, 1957 жылы баспасынан ... ... ... ... және ... ... дайындалған Абай шығармаларының екі томдық толық жинағының абайтану ғылымындағы елеулі табыс болғанын атап айту қажет. Алдағы уақытта осы ғылыми басылым ... ... ... ... ... ұзақ жылдар бойы ізденіп, сан алуан деректерді зерттеп, жүйеге түсіріп, Абайдың ғылыми өмірбаянын жазып шықты.
Кейінгі жылдарда абайтану ғылымы көптеген ... тіл ... ... ... және ... ... салаларының өкілдерінің еңбектерімен толыға түсті. Абайтану ғылымына С.Мұқанов, Қ.Жұмалиев, Т.Тәжібаев, Қ.Мұхамедханов, М.Сильченко, Ы.Дүйсенбаев, З.Ахметов, Б.Ерзакович, М.Мырзахметов, ... ... т.б. ... ... үлес ... /2.25/.
Абайтану ғылымының тарихы бай, кемел, іргетасы мықты ғылым десе де болғандай. Осының бәрін ескере ... ... бір ... ... ... ... ... ғылымының негізін салушы, іргетасын қалаушы Мұхтар Омарханұлы ... ... ... Сол ... ең ... ұлы ақынның шығармашылық мұрасын зерттеуге бар ғұмырын арнаған ғалымның кейбір еңбектеріне қысқаша ... да ... ... ... жөн көрдік. 1997 жылы жиырмасыншы ғасырдың ұлы жазушысы Мұхтар Әуезовтің ... 100 жыл ... Осы ... орай ... ... ... мемлекеттік сыйлығының лауреаты Мекемтас Мырзахметұлы мен тарих ғылымдарының докторы Ләйла Әуезовалардың құрастыруымен жарық көрген кітап /4/ деп ... ... ... бұл ... ... ... ... бар. Академик ғалымның Абай мұрасы туралы ғылыми-зерттеу жұмыстары мен көркем туындылары, олардың түрлі қолжазба нұсқалары мол. Ұлы ... ... ... ... ... ... сақталынып келген материалдарының өзі әлденеше кітап болатыны белгілі болып отыр.
М.Әуезовтің ... ... ... ... ... екі салада қатар жүргізіледі: ғалымның ұлы ақын мұрасын ғылыми негізде тану ... ... ... ... жуық мерзімді қамтыса, Абайдың көркем бейнесін әр түрлі жанрда сомдауға он екі жыл өмірін арнады. М.Әуезовтің бұл ... ... ... салу жолындағы мол мұрасы жүйеленіп берілген. Енді осы жүйелеулердің үлгісін ... ... Абай ... II. Абай ... ... III. Абай ... ... көздері. ІҮ. Абайдың ақындық дәстүрі. Ү. Абайтанудың арнаулы курсы. ҮІ. ... ... ... ҮІІ. ... ... ... пікірлер. ҮІІІ. эпопеясының жүргізілу тарихынан. IX. Түсініктемелер. Комментарии.
Орыс және қазақ тілдерінде, тоғыз ... ... төрт жүз ... екі ... ... бұл еңбектің әрбір бөлімі, әр бөлімдегі алуан-алуан еңбектердің қай-қайсысы болса да ... ... бір ... ... ғылымының өнегелі, өркениетті беттеріндей белгі береді. Абайтануға барар жолдың кілті I бөлімде, бұл бөлімде , , , т.б. ... ... ... бұл ... ... бірдей талдап шығу мүмкін емес, алайда тараушасынан төмендегі ... ... ... кетсек.
/4.20/.
Абай өзі осы сияқты әралуан соққылармен ... келе ... 1904 жылы ... ең ... ... ... ойлы баласы Мағауия өліп, соның артынан қырық ... соң өзі де ... ... ... соң ешкіммен сөйлеспейтін боп үндемей, ас ішпей жапа жалғыз ... ... ... ... ... ... ... бір алуан осы сияқты дерт болады. Немесе өмірінен қажыған соң өзін-өзі өлтіру ретінде таңдап ... өлім түрі осы ... ... жылы 23 ... өзі де ... ... Сүйегі өзінің ата қыстауы Жидебай деген жерде қойылған.
Абайтану ғылымының өміршең, мықты болып қалыптасуы үшін ең алдымен ұлы ақын Абайдың ... ... ... ... ... ... ... осы жолда М.Әуезов өлшеусіз үлес қосты, орыс және қазақ тілдерінде қилы-қилы зерттеулер жазды. Ендігі бір назар аударатын бөлім деп ... оқу ... ... ... Бұл ... өзіне тән ерекшелігі бар, дәлірек айтқанда кітаптың атауына сәйкес Ибраһим Құнанбайұлының ғұмырнамасы, яғни Әуезов қаламынан туған Абай өмірбаянының төрт ... ... ... ... ... ... Абай ақынның өмірі мен шығармашылығын 20 жылдардан бастап ғұмырбойы зерттеген абайтанушы Әуезов ұлы ақынның ... ... ... ... 1933 жылы ... ... ... өте келе жаңа, тың деректермен толықтырып 1940 жылы екінші ... ал 1945 жылы ұлы ... ... 100 жыл толу ... ... ... нұсқасын жазған екен.
Сондай-ақ Абай жөніндегі алғашқы екі кітабын аяқтағаннан кейін, Абай жайындағы көркем шығарма жазып жүрген ғалым 1950 жылы ақын ... ең ... ... ... ... екен және ... сол кезеңдегі қоғамдық-саяси ахуалы тарих талқысы, тағы да қайтадан жаппай етек алған қуғын-сүргіннің де ... аз ... деп айта ... Бұл кітап екі бөлімнен тұрады, Бірінші бөлімде Мұхтар Әуезов және Абай әлемі (алғысөз орнына), Мұхтартану және Абай ғұмырнамасы деген екі ... ... бұл екі ... авторы Мекемтас Мырзахметұлы, ал екінші бөлім жоғарыда айтқандай Абай ... төрт ... ... ... ол ... сәл ... ... тоқталамыз. Енді Мекемтас Мырзахметов зерттеулерінің кейбір ерекшеліктеріне тоқталып көрелік. М.Мырзахметұлы деген еңбегінде ... ... ... ... Абай ... ... саласында талантты көркем шығармаларымен, әдебиет тарихын зерттеудегі еңбектерімен үздік таныла бастаған М.Әуезовтің араласуы абайтануға үлкен зерттеушінің келіп қосылғанын бірден ... Жас ... ерте ... өз ортасында даралана бастаған қазақ әдебиеті тарихына байланысты зерттеушілік қадамын жете тани ... ... ... ... ... 1925 ... 20 маусымдағы Ленинград университетінде жолдаған ресми қатынасында -- деп ... ... еді. ... ... аралығында Семейдегі оқу орындарында Абай мұрасынан дәріс оқып, журналында ақын шығармаларын жариялап, Абайдың өмірбаяны жайлы деректер мен шығармаларын ... түсу ... ... ... етіп жүрген М.Әуезовті көреміз. Ол бұл кезде көлемді монографиялық еңбегін жазу үстінде болатын. Абайды көзі көрген ақын замандастарына естелік жаздырып, ел ... Абай ... мен сол ... ... ... ... қағаз бетіне түсіріп қалуға асыға кірісті.
Кейін Абай еліне деректер іздестіру мақсатымен дүркін-дүркін соғып отырған. Тек баспасөзде жарияланған ... ғана ... ... 1936 жылы Абай ... жаңа ... жию мақсатымен барса, 1943 жылы арнайы ұйымдастырылған экспедицияны өзі басқарып барады. 1944 жылы Е.Ысмайылов бастаған экспедицияны ұйымдастыруға ат салысса, 1945 жылы ... жүз ... ... ... Семей өңірінен басқа Ақмола, Қарағанды, Солтүстік Қазақстан тарапынан да арнайы экспедиция шығару мәселесін мерейтой комиссиясы алдына ... ... жүз ... ... ... ... Абай ... үшінші нұсқасын даярлау үстінде , -- деп хабарлайды. Әрі Абаймен бірге болған, ақын өмірінің ең жемісті ... ... ... ... келу сыры мен көп оқиғаларға куәгер болған тірі архив иелерінің естеліктерін дер ... ... ... ... ала ... көз ... қалғанына, соңыра қатты өкініш те білдірген еді.
Абайтанудың алғашқы негізі де М.Әуезов жазған Абайдың ғылыми өмірбаянында жатқаны мәлім нәрсе. Абай ... ... ... жаза ... ... абайтану саласындағы бірнеше күрделі мәселелерді тұтастай қарастыруды бірден қолға алды. Бұлай етпейінше Абай өмірбаянын жазуға кірісудің өзі ... ... ... ... ... ... ... басты әдіс -- ауызша сұрау, тірі архив ... ... ... жариялау. Ең бастысы Абай өлеңдеріндегі негізгі әлеуметтік сарындарға сүйену арқылы биограф көп ... ... ... Осы ... М.Әуезов Абай мұрасының зерттелу жолына зор үлес қосты.
Абайдың ғылыми өмірбаянын ойдағыдай жазып шығару арқылы М.Әуезов ... ... ... зор ... ... зерттеу жұмыстары үшін табан тірер ғылыми негіздегі ірге тасын жасап алды. 1924 жылдың өзінде-ақ М.Әуезов Абай ... ... ... жинағын құрастырып, Абайдың қазақ әдебиеті тарихындағы алар орнын ... ... ... , ... ақын ... ... мен Орыс Географиялық Қоғамы Семей бөлімінің Абайға арналған салтанатты кешіндегі деген баяндамасы -- осы ... ... Бұл ... ... бір зерттеу де назар аударатындай, ол зерттеу деп аталады. Мекемтас ... ... ... да, ... ... да ... еңбек етіп жүрген білгір ғалым. Сол себепті ғалым Мырзахметовтің әрбір пікірі салмақты, тиянақты, ойлы ... ... ... ... ғалым М.Мырзахметов М.Әуезовтің Абай мұрасы жайлы ұзақ жылдарға созылған шығармашылық ізденістері мен ... ... ... ... ... тығыз байланыста алып төрт түрлі іргелі салаға бөле ... ... ... сезіледі. Оларды бас-басына жеке түрде атап өтеді, санамалап көрсетеді.
1. Абайтанудың іргелі саласына айналып отырған ақын шығармаларының ... ... аса қиын да ... ... тұтас қамтитын Абай өлеңдерін жинау, екшеп толықтыру, тұңғыш толық басылымдарын дайындау, түсініктер жазудағы ізденістері мен осы саладағы ... ... ... ... ... ... ... жазу үстінде алғашқы биограф, тарихшы ретінде көптеген ақын замандастарымен бетпе-бет кездесіп, тікелей тілдесу, ... ... ... естеліктер жинау, жаздырып алу, соларға орай тарихи деректер көзін іздестіру әрекеті жатады.
3. Абайдың әдеби мұрасы жайлы арнайы ғылыми зерттеу ... ... ... түрлі проблема шеңберінде жүргізе отырып, әр жылдар ... ... ... және де ұзақ ... бойы жоғары оқу орындарында абайтанудың арнайы курсы мен арнайы семинар сабақтарын өткізумен айналысу. Абай мұрасы ... ... ... ету, ... мен ізденушілерге жетекшілік ету өз алдына дербес бір мәселе.
4. Жоғарыда айтылған әр саладағы зерттеулердің ғылыми нәтижесіне сүйене отырып, Абайдың өмірі мен ... ... ... саласының әрқилы жанрында жазылған туындылары өз алдына бір әлемді құрайды. М.Әуезовтің ұлы ақын өмірі мен әдеби мұрасын зерттеу саласындағы ... ... ... XX ... көркем ойындағы қол жетпес шыңына айналған атақты эпопеясында жатыр.
Абайтану саласындағы бұл іспеттес орасан зор ғылыми шығармашылық ізденістердің сәтті ... айта ... ... көп. ... ... ... ... буынның бірі - Абай мұрасы жайлы сан жылдарға созылған азабы мен қызығы мол ... ... ... деп қарасақ, бір жағынан, Абай өмір кешкен әлеуметтік ортада ... сол ... сыры мен ... ... ... ... да ... орын алған. Балалық балдәурен шағында-ақ Абаймен дос-жаран, сыйлас болған атасы Әуез сүйікті немересінің рухани жан дүниесін Абай шығармаларымен ... ақын ... ... жатқа оқытып өсіруінде де біраз себептердің сыры жатса керек-ті. Өзі ұшқан ұясының Абаймен тікелей достық, ... ... ... ... ... ... Абай ... ел іші оқиғаларын толғайтын ұзақ сонар әңгіме-естеліктерінің бала Мұхтар санасына тайға таңба басқандай ізі ... ... әсер ... ... ... ... бар ... қайнарға айналғаны да мәлім нәрсе. Бала жастан сырына қанығып өзі өскен әлеуметтік ортада Абайға қатысты қым-қуыт оқиғалар сыры ел ... ұзақ ... бойы ұзын ... ... желі ... ... жататын-ды. Осы әңгіме-естеліктерді елти тыңдаушылардың арасында бала Мұхтар да сол әңгімелер желісіндегі нелер бір ғажап ой-пікірлерді ой зердесіне тоқи ... ... ... әсер естен кетпей ұзақ сақталаныты себепті, Мұхтардың Абай мұрасының сыры мен ақын өміріне қатысты оқиғалардың терең мәні мен шындығын ... Абай ... ... ... де ... ... ... дараланып шығуы да заңды еді. Бұл жағдайлар, бір жағынан, Абай ... ... ... зерттеуіне әрі Мұхтар Әуезовтің әлем әдебиетінің алтын қорына олжа салған ұлы туындысының сәтті аяқталуына зор ... ... Және де осы ... сол ... саяси-әлеуметтік сан салалы өмір болмысының тарихи негізі ретінде суреттеліп, жанданып жатты.
деп аталатын монографиялық еңбектің ... ... деп ... жоғарыда атап көрсетілгендей төрт түрлі нұсқаны қамтиды. Енді осы жайлы да кейбір мысалдар, дәлелдер келтіре ... жөн деп ... ... ... ... ... атап айтқанда , , , деп аталады. Абайдың ... ... ... ... ортасы жайында көп деректер бар, соның ішінде ұлы ақынның әкесі Құнанбайға қатысты ғана бірер пікірді келтірсек, себебі күні кешегі кеңестік ... ... ... ... ... пікірде болғанымыз рас. Сол себепті М.Әуезовтің Құнанбай жайындағы дерек көздеріне назар аударсақ. ... ... ... ... шыққан жуан аталары өз ауданында төреден салмақсыз болмайды. Төре ... ру ... ... жуан ... ... сезе бастайды. Оның үстіне әуелде хан мен төрені ұстанған патша үкіметі, енді қалың елді ұстау үшін, ру басыларын қолға ұстау ... ... ... ... кез ... Осындай екі жақты себептермен әр рудың Құнанбай сияқты жуандарына төрені сөз қылып, төрені түртпектеу салт сияқты ... ... ... Бұл ... көп ... көп басшылардың ынтымағы болуға да мүмкін. Сонымен ел-елдің ортасында: деген төреге қарсы қозғалыс белгісі көп жайылады.
Осы кезде Қарқаралының аға ... ... ... ... төре мен ... аға сұлтан болған Жамантайдың партиясы басталады. Ол кезде приказ сайлауына тас салуға жарайтын екі ... ... ... Бірі -- ... ... алым ... бай да, ... -- төре тұқымдары болатын. Төренің 25 жасқа жеткені түгелімен тас салу ... ие. ... ... өзі ... бола алмайтынына көзі жеткен соң өзіне қараған тастарды Құнанбайға салғызып, Құсбек жеңіліп, Құнанбай сұлтан болған.
Құнанбайдың осы ... ... ... ... аға ... ... белгісіз. Қалайда болса Қарқаралы өкірігіне қараған қазаққа қарадан ... рет ... ... ... ... бұл оқиға Құнанбайдың даңқын көпке жайып жіберуге себеп болған көрінеді.
Бұрын хан-төренің туы жығылып өз орталарынан біреудің болуына көп ... ... ... ру ... ... ... Құсбек Жамантайдың партиясынан, орыс саясатынан дегісі келмей, қазақтың артықтығынан, Құнанбай басының ... ... ... ... ... ел аузындағы аңызға қарағанда: Құнанбай деп аталады. Мұның мысалын мына сияқты берер сөзден байқауға болады. Сыбан Кеңесбай деген кісі ... ... ... ... ... ... ... соң 1850 жылдарда Өскембай өліп, соған Құнанбай Көкшетауға барып ас ... ... ... ... Үрімнің қақпасындай,
Айтқан сөзің кілемнің тақтасындай.
Кешегі өтіп кеткен би Өсекем,
Алтынын тастап кеткен ат басындай.
Үш жүзіңді жиып ас ... ... өзін ... мен ... кез ... де ... қайтесің! -- депті деген сөз бар.
Бұл келтірілген деректерден Құнанбайға ... ... ... сол ... ... ... ел ... жүйесі т.б. қызықты деректер бар екеніне көзіміз жетеді, мұның бәрі де абайтанудың бір ... (1940) деп ... ... , , , , , , ... ... ... ... әрине мұның бәріне тоқталып, талдау жасауды мақсат етпей-ақ, ең алғашқы ғана ... ... ... , -- ... Мұхтар Әріптің ақындық өнерін жоғары бағалай отырып, оның Абай дәстүрін берік ұстанған, ұлы ... ... ... ... ... береді.
Әсет және Мұқа туралы пікірін де ашып айтады:
, -- дей келіп, осы аталған ақындарды зерттеу ... ... ... ... М.Әуезов былай қорытындылайды: , -- деген.
М.Әуезовтің: Әріп, Әсет, Мұқа ... ... осы ... ... ... оның ... ... ұғынған болатынбыз. Және Мұхтардың мәслихаты бойынша жоғарыда аталған ... өмір ... мен ... ... ... ... 1950 жылы аяқталған, деп аталған еңбегімізге кіргізгенбіз. Одан кейінгі жылдарда да Абайдың ақын шәкірттері ... ... ... толастаған жоқ. Кейінгі жылдарда табылған шығармалары қосылып, толықтырылып отырды.
Абай саласының қиын да күрделі бір арнасы ол -- сөз жоқ, Абай ... ... ... ... ... ... қатысы жайлы баспасөзде алғаш жарияланған пікірлер Кәкітай Ысқақов пен ... (1908, №388) ... ... ... Абай ... ... қатысы жайлы түбегейлі қарастырып, ғылыми деңгейге көтерген М.Әуезовтің әр уақыт оралып ... жаңа ... соны ... ... ... ... зерделеп отырғаны белгілі. Абайдың Шығысына байланысты М.Әуезов ... ... ... ізденіспен толығып, байып, дамып отырды.
Абай мұрасының шығыстық белгілері жайлы абайтану саласында М.Әуезов ең алғаш мақсатты түрде мәселені қойды.
Осы ретте XIX ... ... ... оның ... Абай ... ... тереңдеп барған ғалым Қ.Мәдібай зерттеулерінен қысқаша үзінді келтіре кетсек.
/11.193/.
Абайтанушы ғалым М.Мырзахметов өзінің (1982) монографиясындағы ... ... ... ... ... деген тарауда былай дейді: .
Осы пікірді тек М.Әуезовке қатысты емес, жалпы абайтанудағы Абайдың ... ... ... да ... ... ... ... Шығысы туралы ой өрісінің тұтас шолып қарағанда, әр кезеңде, уақыт озған сайын бұл мәселенің түрлі ауқымда ашылып, қозғалып ... ... ... ... бір ... не ... де ... қазақ әдебиеттану ғылымында Абай және Шығыс әдебиеті жайлы мол, тың таныммен құнарлана түскен зерттеулердің қарасы басым.
Соған қарамастан, Абайдың ... ... ... ... әлі де ... Абай поэзиясындағы шығыстық үлгілерді тұтастай, өзіндік айырым-белгілерімен, атап айтқанда Абайға араб поэзиясының әсері, парсы поэзиясы және Абай өлеңі, ортағасырлық, ... ... ... ... Абай ... ... XIX ғасырдағы кітаби тілдің, шағатай тілінің Абай шығармашылығындағы көріністері, мәселелерінәлі де арнайы ... ... ... ... дін ... ... мәселесі, нақтылы исламиятқа қатысы, соның ішінде сопылық поэзия мен оның Абай поэзиясына қатысы жайлы нақтылы зерттеулер ... ... ... ... Абай ... ... бұлақтары мәселесінде сөзсіз елеулі орны бар Шығыс әдебиетінің Абай ... ... ... ... зерттеу - абайтану арналарын ғылыми негіздеуді орнықтыруда елеулі мәселе.
Қорытынды.
Бұл тұрғыда тек бір ғана М.Әуезовтің ... ... ... айтқандарының өзінен әлі де толып жатқан қисындарды тауып, таратуға болар еді. Әрине, ... ... өз ... ... ... да аз ... керек.
Қазақ әдебиеттану ғылымындағы абайтанудың өрісін кеңейткен, өзіндік үлес қосқан тұлғаның бірі, сөзсіз Сәбит Мұқанов. Академик жазушы, қазақ әдебиетінің тарихы жайында ... ... ... ... ... ... саласында да аз еңбек етпегенін келесі бір еңбектерден байқаймыз. С.Мұқанов жазған атты ... ... ... кең.
деп басталатын бірінші бөлім, деп ... ... ... ... Ал енді осы ... ... ұлы ақын жайында деп аталатын көлемді еңбек берілген. Кез-келген мәселені кең ауқымда қамтитын жазушы Абайдың өскен ортасын, ... ... ... ... ... /12.287/.
С.Мұқанов Абай Құнанбаевтың тек қана өскен ортасы, шыққан тегі ... ғана ... оның ... ... жайында да кеңінен сөз қозғайды. Ұлы Абайдың ... ... ... ... ... астарына терең үңіледі. Кейбір пікірлерін келтіре кетсек.
/12.298/.
Молдадан үш-төрт жыл оқыған Абайдың сабаққа зеректігі байқалған соң, ... ... ... ... ... Ахмет Ризаның медресесіне апарып оқуға орналастырады. Ол -- аталатын дін сабақтарына тарих, поэзия, математика, философия, ... ... ... қоса ... ... тапқан ағымның өкілі болады. Соның медресесінде төрт жыл оқыған Абай мұсылмандық ... ... иран және Орта Азия ... классиктерінің шығармаларымен танысып, соларға еліктеп қысқаша өлеңдер жаза бастайды.
Сонымен, С.Мұқанов сынды әйгілі жазушы да абайтану ... мол үлес ... ... ... ... ... жыл ... сайын өркендеп, дамып келеді.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайтану ғылымы туралы75 бет
Қазақ әдебиеттану ғылымы және абайтану мәселелері66 бет
Қазақ әдебиеттану ғылымындағы абайтану мәселелері49 бет
Абай және қазіргі заман, Шоқан және географиялық детерминизм, Фрейд және психоанализ, Ницше және аса кушті адам6 бет
Мұхтар Әуезов – абайтанушы34 бет
Қазақ әдебиеті және Зәки Ахметов60 бет
Әдебиеттану ғылымының ғылым салаларындағы орны мен даму тарихы8 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет
Абайдың өмірі мен шығармашылығы, шығармашылық өмірбаяны, Абай өлеңдеріндегі ғылым тақырыбы. Абайдың эстетикалық тағлымы16 бет
М. Мырзахметұлының абайтану ғылымдағы үлкен арнаны ашуы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь