Қаржылық бақылаудың әдістері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. ҚАРЖЫЛЫҚ БАҚЫЛАУ ТҮСІНІГІ
1.1.Қаржылық бақылаудың мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Қаржылық бақылау функциясы және қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

ІІ. ҚАРЖЫЛЫҚ БАҚЫЛАУ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
2.1. Қаржылық бақылаудың сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2.2. Қаржылық бақылаудың әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.3. Қаржылық бақылауды ұйымдастыру негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23

ІІІ. ҚАРЖЫЛЫҚ БАҚЫЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Кіріспе

Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмінде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы - нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтік – экономикалық мәнін түсіне білудің, оның іс-әрекет етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің маңызы зор.
Қоғамдық өнімді бөлумен және осының негізінде ақшалай қорланымдарды, табыстарды және қорларды жасаумен, оларды ұлғаймалы ұдайы өндірістің мақсаттарына және қоғамдық дамудың қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты болатын экономикалық қатынастар қаржы туралы ғылымның мән – мағынасы болып табылады. Қаржы ресурстары мен мақсатты ақша қорлары, олардың қалыптасуы, қозғалысы және пайдаланылуы қаржының объектісі, ал қоғамдық өмірдің ұйымдастырушысы ретіндегі мемлекетті қоса алғанда қызметтің өндірістік және өндірістік емес сфераларының сан алуан шаруашылық, қоғамдық және басқа ұйымдары оның субъектілері болып табылады.
Курстық жұмыста қарастырылып отырған өзекті мәселе: «Қаржылық бақылаудың әдістері ». Бұл мәселеде курстың негізгі функцияларын, қағидаларын, әдіс – тәсілдерін қарастырамыз.
Қаржылық бақылау жалпы қоғамдық өнімнің ақшалай қорлар бойынша және оның белгілі бір мақсаттарға сәйкес пайдаланылуын бақылауды айтамыз.
Қаржылық бақылау - бұл заңдылықты және атқарушы билік органдарының барлық деңгейінің және арнайы құрылған мекемелердің экономикалық субъектлердің қаржылық қызметіне бақылау жүргізуі.
Бақылаушылық функцияның нәтижесінде қаржылық ресурстарды қалыптастыру, бөлістіру және пайдалану бойынша кемшіліктер анықталады.
Осыған сәйкес қаржылық бақылаудың ерекшелігіне –оның ақша нысанында жүзеге асырылуы жатады. Осыған сәйкес тексеру нысанына- кәсіпорындағы пайда, кірістер, рентабельділік, өзіндік құн, айналыс шығындары жатады..
Бақылаушылық функцияның міндеттеріне келесілер жатады:
- ақшалай қорлардың қалыптасуы, бөлістірілуі мен пайдаланылуына негізделген арақатынастың сақталуы;
- мемлекет тарапынан өндіріс, айналыс және материалдық игіліктерді тұтыну үрдістеріне әсер ету мүмкіндіктерін қалыптастыру.
Қаржылық бақылаудың жіктелуі субъектілердегі айырмашылықтарға, бақылау іс- қимылдарын жүргізудің уақытына, бақылауды жүргізудің тәсілдеріне негізделген. Осы белгілеріне қарай, қаржылық бақылау үш бағыт бойынша: түрлері, нысандары оны жүзеге асырудың әдістері бойынша жүзеге асырылады.
Қаржылық бақылау әр түрлі әдістермен (тәсілдермен немесе амалдармен, оны жүзеге асырудың құралдарымен) жүргізіледі. Қазіргі кезде қаржылық бақылаудың мынадай әдістері пайдаланылады: тексеріс, тексеру (күжаттаманы, есепке аяу мен есеп-темені, шоттық тексеру), қарап шығу, қаржы жоспарларының жобаларын, өтінімдерді, қаржы-шаруашьшық қызметі туралы есептерді қарау, баяндамаларды тындау, лауазымды адамдардың ақпараттары және басқалары. Бұл әдістердің әрқайсысы аралық міндеттерді шешуге жағдай жасайтын көптеген жекеленген әдістерге бөлінеді.
Курстық жұмыс негізінен көлемді үш бөлімнен тұрады. Курстық жұмыстың негізгі бөлімі орындалған жұмыстың әдістері мен негізгі нәтижелері, мәселенің мәні мен құрамын бейнелейтін мәліметтерден тұрады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. «Қаржы» Құлпыбаев С., Ынтықбаев С. Ж., Мельников В. Д. Алматы 2011 540 – бет
2. «Қаржы негіздері » Құлпыбаев С., Мельников В. Д. Алматы 2007 – 722- бет.
3. «Қаржы» Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С., Алматы 2005
4. Балабанов А.И., Балабанов И.Т., Финансы, учебное пособие. – Петербург: 2000 – 192 стр.
5. Финансы, деньги, кредит. Учебник, под/ред. О.В. Соколовой – М.: ЮРИСТ., 2001 – 784 стр.
6. Құлпыбаев С. Қаржы теориясы. Оқу құралы., - Алматы . Мерей, 2001 – 176 бет.
7. Әмірқанов Р.Ә., Тұрғұлова А.Қ., Қаржы менеджменті. Оқу құралы. Алматы., 1999 – 188 бет.
8. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С., Қаржы, оқулық – Алматы., 2003 – 448 бет.
9. Финансы. Учебное пособие. (Под/ред., профессора А.М.Коволевой). 4 изд. – М.; 2000
10. Қаржының жалпы курсы В.Д. Мельников В. Д. Ли –Алматы 2005 ж.
11. ҚР Салық кодексы 2001 ж. 12 маусым №209-2 сонғы енгізілген өзгертулермен
12. «Құнды қағаздар туралы» Қазақстан Республикасының заңы 2003жылдың 2 шілдесі № 461.
13. Дуйсенбаев К.Ш, Төлегенов Э.Т, Жұмағалиев Ж.Г, «Кәсіпорнынның қаржылық жағдайын талдау» 2001 ж.37-45-беттер
14. Радостовец В.К, Радоцтовец В.В, Шмидт О.И. «Бухгалтерский учет на предприятиях» 2002 ж. 728с.
15. Құлпыбаев С. «Қаржы теориясы» 2001ж. 176 бет
        
        Жоспар
Кіріспе................................................................................................................3
І. ҚАРЖЫЛЫҚ БАҚЫЛАУ ТҮСІНІГІ
1.1.Қаржылық бақылаудың мәні мен маңызы...............................................5
1.2. Қаржылық бақылау функциясы және қызметтері..................................7
ІІ. ҚАРЖЫЛЫҚ БАҚЫЛАУ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... ... ... ... бақылаудың әдістері...............................................................15
2.3. Қаржылық бақылауды ұйымдастыру негіздері.......................................23
ІІІ. ҚАРЖЫЛЫҚ БАҚЫЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ
Қорытынды ..............................................................................25
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... да, ... ... оларды реттеу механизмінде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы - нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және ... ... ... ... ... Бұл орайда қаржының әлеуметтік - экономикалық мәнін түсіне білудің, оның іс-әрекет етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан ... ... ... мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің ... ... ... ... және осының негізінде ақшалай қорланымдарды, табыстарды және қорларды жасаумен, оларды ұлғаймалы ... ... ... және ... ... ... қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты болатын экономикалық қатынастар қаржы ... ... мән - ... ... ... ... ... мен мақсатты ақша қорлары, олардың қалыптасуы, қозғалысы және пайдаланылуы ... ... ал ... ... ... ретіндегі мемлекетті қоса алғанда қызметтің өндірістік және өндірістік емес сфераларының сан алуан шаруашылық, қоғамдық және басқа ұйымдары оның ... ... ... жұмыста қарастырылып отырған өзекті мәселе: . Бұл ... ... ... функцияларын, қағидаларын, әдіс - тәсілдерін қарастырамыз. ... ... ... қоғамдық өнімнің ақшалай қорлар бойынша және оның белгілі бір мақсаттарға сәйкес пайдаланылуын бақылауды айтамыз.Қаржылық бақылау - бұл ... және ... ... ... ... ... және арнайы құрылған мекемелердің экономикалық субъектлердің қаржылық қызметіне бақылау жүргізуі.Бақылаушылық ... ... ... ... ... ... және ... бойынша кемшіліктер анықталады.Осыған сәйкес қаржылық бақылаудың ерекшелігіне - оның ақша ... ... ... ... Осыған сәйкес тексеру нысанына- кәсіпорындағы пайда, кірістер, рентабельділік, өзіндік құн, айналыс шығындары жатады..
Бақылаушылық функцияның міндеттеріне келесілер ... ... ... ... ... мен пайдаланылуына негізделген арақатынастың сақталуы;
- мемлекет тарапынан өндіріс, айналыс және материалдық игіліктерді ... ... әсер ету ... ... бақылаудың жіктелуі субъектілердегі айырмашылықтарға, бақылау іс- қимылдарын жүргізудің уақытына, бақылауды ... ... ... Осы ... ... ... ... үш бағыт бойынша: түрлері, нысандары оны жүзеге асырудың әдістері бойынша жүзеге асырылады. ... ... әр ... ... ... немесе амалдармен, оны жүзеге асырудың құралдарымен) жүргізіледі. Қазіргі кезде қаржылық бақылаудың мынадай әдістері пайдаланылады: тексеріс, тексеру (күжаттаманы, есепке аяу мен ... ... ... ... ... ... ... жобаларын, өтінімдерді, қаржы-шаруашьшық қызметі туралы есептерді қарау, ... ... ... ... ... және ... Бұл әдістердің әрқайсысы аралық міндеттерді шешуге жағдай жасайтын көптеген жекеленген әдістерге бөлінеді.
Курстық жұмыс негізінен көлемді үш бөлімнен тұрады. Курстық ... ... ... ... ... ... мен ... нәтижелері, мәселенің мәні мен құрамын бейнелейтін мәліметтерден тұрады.
І. ҚАРЖЫЛЫҚ БАҚЫЛАУ ТҮСІНІГІ
1.1.Қаржылық бақылаудың мәні мен ... ... - ... ... ... ... ресурстарын жасау, бөлу және оларды пайдаланудың негізділігін тексеруге бағытталған айрықшалық ... ... ... - ... ... жалпы түсімінің соған сәйкесті қаржы қорына негізделген бағасымен бөлінуін және бір ... ... ... бағытталған ерекшеліктері бар қызмет түрі.
Қаржылық бақылау қаржыны басқарудың ... ... ... Ол ... қаржылық жоспарлау, қаржыны оперативті басқару сияқты басқа элементтерімен тығыз байланысты және бір ... ... ... ... ... ... ... өндіру, айырбастау, бөлу және тұтыну процесіне қоғам, ең алдымен ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бірақ бұл мүмкіндік тек қоғамдық қатынастарда ғана адамдардың қатысуымен, мынадай белгілі бір шарттардың кезінде: Бақылаудың айрықша органдарын ... ... ... ... толықтырғанда; бұл органдардың құқықтарын реттемелегенде шындыққа айналады.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... үшін объективті жағдай жасайды, ал оны саналы ... ... ... ... ... ... ету барысында жүзеге асырылады. Егер қаржы экономикалық базистік қатынастарды, яғни өндірістік қатынастардың бір бөлігін білдірсе, қаржыны басқару элементтерінің бірі ретіндегі ... ... ... ... ... табылады. Практикада қаржының бақылау функциясы қаржылық бақылау нысанында жүзеге асырылады, бірақ бұл ұғымдарды бірдей деуге болмайды.
Бақылау функциясы - ... ішкі ... ал ... ... ... тән ... ... ретіндегі бақылау функциясын практикалық қолдану болып табылады.
Ғылыми негізделген қаржы саясатын, тиімді қаржы ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қаржылық бақылаудың көмегімен қаржы жоспарларының орындалуы, қаржы-шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жоспарлауда, оперативті басқаруда пайдаланылады.
Қаржылық бақылаудың өзгешілігі - оның ақша нысанында жүзеге асырылатындығында.
Қаржылық бақылау ... ... ... ... талабының сақталуы; жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың құнын бөлу және қайта бөлу үйлесімдерінің оңтайлылығы; бюджетті жасау және оның ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің, мемлекеттік мекемелердің, қоғамдық ұйымдар мен қорлардың, басқа заңды тұлғалардың еңбек, материал және ... ... ... ... және оларды тиімді пайдалану. Қаржылық бақылау сонымен қатар салықтық бақылауды да кіріктіреді.
Қаржылық бақылаудың іс - ... ... ... ... ... ... құқықтық, әлеуметтік, техникалық, саяси бақылаумен жиі тура келуі мүмкін. Шаруашылық ұйымдардың қаржы жағы ... ... ... ... болатындықтан қаржылық бақылауды шаруашылық бақылаудан бөліп алу қиынға түседі, ал кейде мүмкін болмайды, өйткені қаржы ... ... ... қызметтің басқа процесстері қамтып көрсетіледі.
Қаржылық бақылау келесі міндеттерді атқарады:
1. Қаржылық міндеттемелердің орындалуын тексеру.
2. Ақшалай ... ... ... ... ... ... және ақшалай қаражаттарды сақтаудың дұрыс жүзеге асырылуын тексеру.
4. Өндірістің ішкі резервтерінің - еңбек өнімділігін, айналым ... ... ... ... және материалдық қаражаттарды тиімді пайдлану жолдарын анықтау..
5. Қаржылық тәртіптің бұзылуын ескерту мен жою.
Бақылау ... даму ... ... ... ... ... Бұл халықтық демократиялық-құқықтық мемлекеттің саяси басшылығына, әлеуметтік басқаруына тікелей қатысты. Бақылау әлеуметтік басқару тетігі болғандықтан, ол әрқашан қажет. Бақылау ... ... үшін ... ... ... қажет. Біріншіден экономистердің, заңгерлердің, әлеуметтанушылардың көзқарасы бойынша бақылау мемлекеттік және шаруашылық саласы қызметіне және оны атқарушы, басқарушы қызмет нысанына ... ... ... ... ... қайта айналмалы заңы тәрізді, басқарушы жүйе бақылау арқылы өзіне қажетті деректреді жинап, оны тиімді басқаруда пайдаланады.
Қаржылық бақылаудың басқа бақылау ... ... ол - ... ... бір ... бар және ... ... болатындығы.
1.2. Қаржылық бақылау функциясы және қызметтері
Қаржылық бақылау функциясы арқылы қаржы бөлудің қалыптасып отырған ... ... ара ... ... қалыптастырудың көздері, пайдаланылуы туралы ескертіп отырады. Қаржының бақылау функциясы ... ... ... ... бөлу және ... ... қоғам, ең алдымен мемлекет тарапынан ықпал жасауға мүмкіндік ... ... бұл ... тек ... ... ғана адамдардың қатысуымен, мынадай белгілі бір шарттардың кезінде: Бақылаудың айрықша органдарын құрғанда; оларды ... ... ... бұл органдардың құқықтарын реттемелегенде шындыққа айналады.
Бақылау функциясы қаржыны бақылаудың құралы ... ... үшін ... ... ... ал оны ... түрде қолдану қоғамдық өндірісте қаржының іс-әрекет ету барысында ... ... Егер ... экономикалық базистік қатынастарды, яғни өндірістік қатынастардың бір бөлігін білдірсе, қаржыны басқару элементтерінің бірі ретіндегі қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бақылау функциясы қаржылық бақылау нысанында жүзеге асырылады, бірақ бұл ... ... ... ... функциясы - қаржының ішкі қасиеті, ал қаржылық бақылау қаржыға тән объективті мазмұн ретіндегі бақылау функциясын практикалық ... ... ... ... ... ... қаражаттардың жұмсалуын тексеру (шығыстардың сұралған сомаларға сәйкестігі және мемлекет қаражаттарының тиімділігі);
* қаржы жүйесінің барлық ... ... ... ... қаражаттарды жұмылдырудың уақыттылығы мен толымдылығын тексеру;
* есеп және есептеме қағидаларының сақталуын тексеру.
Бақылауды жүзеге асырудың негізгі қағидаттары ... ... ... бақылаудың реттілілігі, жаппайлылығы, әмбебаптылығы;
* бақылаудың превентивтілігі, яғни оның ... алу ... ... ... ... - ... ... жұмысын дұрыс ұйымдастырғанда, негізделген әдістерді қолданғанда, істі ұқыпты зерделегенде, нақты ұсыныстар енгізгенде ғана жетуге болады;
* бақылаудың алаламаушылығы ... ... ... ... қызметкерлерінің тәуелсіздігі.
Қаржылық тәртіп - бұл белгіленген ұйғарымдардың және мемлекеттің, оның шаруашылық жүргізуші субъектілерінің ақша ... ... ... және ... ... айқын сақтау.
Қаржылық бақылаудың қызметтері мен міндеттері:
ұлттық шаруашылықтың қорлары мен ақшалай табыстарының мөлшері мен қаржы ресурстарын қажетсінуі арасын ... ... ету; ... бюджет алдындағы қаржы міндеттемесінің толық әрі уақтылы орындалуын қамтамасыз ету;
қаржы ресурстарының өсуі, оның ішінде ... ... ... және ... ... ... бойынша өндірісшілік резервтерді анықтау; -кәсіпорындар мен ұйымдарда және ... ... ақша ... мен материалдық құндылықтардың рационалды жұмсалуына, сондай-ақ бухгалтерлік есеп пен есеп-қисаптың дұрыс жүргізулуіне ықпал ету;
қолданыстағы заңнамалардың, нормативтік актілердің, оның ... әр ... ... ... ... ... салу ... бойынша сақталуын қамтамасыз ету;
кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметіне, оның ішінде валюталық операциалар ... ... ... ... ... ... ... ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
2.1. Қаржылық бақылаудың сыныптамасы
Қаржылық бақылаудың сыныптамасы ... ... ... ... жүргізудің уақытына, бақылауды жүргізудің тәсілдеріне (әдістеріне) негізделген. Осы белгілерге қарай, қаржылық бақылау үш бағыт бойынша: түрлері, ... оны ... ... ... ... ... ... қазіргі қаржылық бақылау жүйесі оны жүзеге асыратын субъектілерге (бақылауды жүзеге асыратын органдарға ... ... ... мемлекеттік, қоғамдық және аудиторлық бақылау болып ажыратылады.
Қаржылық бақылаудың түрлері бойынша сыныпталуы
Қ а р ж ы л ы қ б а қ ы л а ... е м л е к е т т і ... о ғ а м д ы қ ...
Парламенттік (депутаттық) бақылау
Қоғамдық ұйымдардың: кәсіподақтардың, партиялардың, жастардың, бұқаралық қозғалыстардың, ғылыми-техникалық, мәдени-ағартушылық, спорт, шығармашылық, ардагерлердің, түрлі қорлардың бақылауы
А у д и т о р л ы қ б а қ ы л а ... ... ... - ... ... жою және оған жол ... ... бақылау обьектілерінің Қазақстан Республикасының бюджет және өзге заңнамасын сақтауын бақылау және талдау жолымен жүзеге ... ... Ол ... бағыныштылығымен нысанына қарамастан бақылаудың кез келген обьектісіне қолданылады.
Мемлекеттік қаржылық бақылау (сыртқы және ішкі) - мемлекеттік қаржылық бақылау объектілерінің ... және ... ... ... олардың атқарылуы бойынша есепке алу мен есептемені жүргізу, олардың атқарылуын бағалау, мемлекеттің гранттарын, активтерін, мемлекет кепілдік берген ... ... ... ... ... мен ... ... өткізуден түсетін өз иелігінде қалатын ақшаны пайдалану бөлігіндегі қызметінің Қазақстан республикасының заңдарына ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасының Үкімет, жергілікті атқарушы органдар, бюджетке түсетін түсімдерді алуға және бақылауға жауапты мемлекеттік ... ... және ... ... қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер, олардың ведомстволық бағыныштағы ұйымдары, бюджет қаражаттарын алушылар, мемлекеттің гранттарын, активтерін, мемлекет кепілдік берген қарыздарды пайдаланатын жеке және ... ... ... ... ... - ... ... атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті және ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті орган.
Мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... сәйкестікке бақылау жасау - мемлекеттік қаржылық бақылау объектісі қызметінің Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарына сәйкестігін ... ... ... ... - ... ... ... объектісінің қаржылық есептемені жасауының және табыс етуінің анықтығын, негізділігін және ... ... ... ... - мемлекеттік қаржылық бақылау объектісінің республикалық немесе жергілікті бюджет қаражаттарын, мемлекет ... ... ... берген қарыздарды, мемлекеттік мекемелердің тауарларды (жұмыстарды, көрсетілген қызметтерді) өткізуінен түскен ақшаны үнемділікпен, нәтижелікпен және ... ... ... мен бағалау.
Мемлекеттік қаржылық бақылау мынадай түрлерде жүзеге асырылады:
* кешенді бақылау - ... ... ... ... ... кезеңдегі қызметін жаппай әдіспен тексеру және бағалау;
* тақырыптық бақылау - мемлекеттік қаржылық бақылау ... ... ... ... ... мәселелер бойынша жаппай әдіспен тексеру және бағалау;
* ... ... - ... қаржылық бақылау объектісіне қатысты ақпарат алу қажеттігіне байланысты үшінші тұлғаларды бақылау, ол операциялардың ... ... ... ... ... ... ... қарауды білдіреді. Үстеме бақылау тек қана мемлекеттік қаржылық бақылаудың ... ... ... қатынастар мәселелері бойынша және тексеріліп отырған мәселе шеңберінде жүргізіледі.
Мемлекеттік қаржылық бақылауды жүргізу құпиялылық режимін қамтамасыз ету ескеріле отырып, ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде сақталып жүзеге асырылады.
Мемлекеттік қаржылық бақылауға қойылатын бірыңғай талаптар мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттарымен айқындалады.
Мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... бақылау органдары, мәслихаттардың тексеру комиссиялар, ішкі бақылау службалары, олардың қызметкерлері мен мүшелері орындауға міндетті.
Бақылау ... ... ... ... ... ... - ... бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің және мәслихаттың тексеру комиссиясының бақылау актілері негізінде жасайтын құжаты;
* ... ... ... ... ... есеп комитетінің қаулысы - Республикалық бюджеттің атқарылуы жөніндегі есеп комитетінің отырысында алқалы негізіндеқабылданатын және оның ... ... ... ... ... ... ... құжат. Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің ... ол ... ... ... органдар, ұйымдар мен лауазымды адамдар орындауға міндетті. Қаулыны қабылдаудың тәртібі Республикалық бюджеттің ... ... ... есеп ... ... және оның ... ... мәслихаттың тексеру комиссиясының қаулысы - белгіленген тәртіппен қабылданған және тиісті жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын ... ... ... мен ... жергілікті бюджеттер қаражаттарын пайдаланатын немесе жергілікті бюджеттер қаражаттарын игерудің ... ... ... ... ... ұйымдар орындауға міндетті құжат;
* ұсыным - Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің мемлекеттік ... ... мен ... адамдарға жұмыстағы кемшіліктерді жою үшін, сондай-ақ құқық қорғау органдарына Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жіберетін құжаты;
* нұсқама - ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті органның басшысы өз құзыры ... ... және ... мен ... ... жою ... мемлекеттік органдар мен басқа да ұйымдардың лауазымды адамдарына міндетті түрде басқа да ұйымдардың лауазымды ... ... ... ... үшін ... белгіленген нысандағы құжат;
* бақылау актісі - мемлекеттік қаржылық бақылау ... ... ... ... ішкі ... службалары бақылау нәтижелері бойынша жасалған құжат;
* бақылау жүргізу туралы есеп - ... бір ... ... ... ... ... ... жұмыс нәтижелері туралы құжат.
Сыртқы бақылауды Республикалық деңгейде Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті, жергілікті ... ... ... ... ... ... ... атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті Қазақстан Республикасының президентіне тікелей бағынатын және есеп ... ... ... бақылаудың жоғарғы органы болып табылады.
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті туралы қағиданы Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.
Мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... жүзеге асырылады.
Жалпымемлекеттік қаржылық бақылау ведомстволық бағыныштылығы мен меншік нысанына қарамастан бақылаудың кез келген объектісіне қолданылады. ... бұл ... ... ... пен ... органдары жүргізіледі.
Мемлекеттік қаржылар жүйесінде бақылау салықтық, бюджеттік бақылау, сақтық және банктік қадағалау, кедендік бақылау және т.б. ... ... ... ... ... атқарылуы, бюджетке салық және басқа төлемдердің, жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы жарналарының толық және дер кезінде аударылуын қамтамасыз ... ... ... ... нысандарына қарамастан, барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер, сондай-ақ табыс табатын азаматтар қамтылған.
Бюджеттік бақылау тексерістік және таңдамалық қызметтің мынандай түрлерін ...
* ... ... ... ... - ... ... кірістері мен шығыстары бойынша орындалуын бақылау;
* қаржылық ақпаратты, соның ішінде салықтық бақылаудың нәтижесін жинау, бұл ақпаратты талдау және ... ... ... ... ... ... ... жасау;
* шығындардың белгіленген нормалары мен нормативтерін бақылау арқылы мемлекеттік бюджет қаражаттарын тиімді, ұтымды жұмсалуын қамтамасыз ету;
* өндірістік ... ... ... ... ... мен ұрлықтарды жою және одан сақтандыру.
Бюджеттік бақылау бюджеттен қаржыланатын мемлекеттік кәсіпорындарда, мекемелерде және ұйымдарда, сондай-ақ ... емес ... ... жасайтын, қызмет көрсететін, шаралар жүргізетін кәсіпорындарында жүзеге асырылады.
Банктік қадағалау кредит ресурстарын қалыптастыру және олардың қозғалысы ... ... ... ... ... ... тәртәпті сақтауын тексеру кезінде, қолма-қол ақшасық есеп ... және ... ... ... ... ... бақылаумен кредит - есеп - қисап қатынастарына қатысты барлық шаруашылық субъектілер қамтылған.
Сақтандыру сферасындағы қаржылық бақылау, қадағалау ... ... ... дер ... ... қалыптасуын, мақсатты жұмсалуын, сақтық операцияларының дұрыс жүргізілуін, сақтандыру туралы заңмананың талаптарын сақтық қатынастарға қатынасушылардың барлығының орындауын жүзеге асырады.
Кеден органдары тауарлар мен ... ... ... ... ... ... рәсімдеу кезінде де, сондай-ақ кедендік тексермеде де құжаттар мен мәліметтерді тексеру нысанында кедендік бақылауды ... ... ... мен ... құралдарын кеден шекарасы арқылы орналастыратын субъектілердің қаржы және сыртқы экономикалық қызметін тексеруді белгілеуге немесе жүргізуге құқы бар.
Барлық өкілетті органдар ... ... ... ... жобасын және оның атқарылуы туралы есепті жыл сайын сессияларда қараған кезде жүзеге ... ... ... ... - ... және ... тұрақты комиссиялары маңызды бақылау функцияларын орындайды, олар алдын ала, сессияға дейін бюджеттің жобасы мен оның атқарылуы туралы есепті қарайды.
Үкімет, ... ... ... ... қарасты органдардың бақылаушылық, соның ішінде қаржы - кредиттік қызметті ғана бағалап қоймайды, сонымен бірге өздері де тікелей ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің жасалуы мен атқарылуын бақылап отырады, мемлекеттің қаржылық саясатын жүзеге асырады. Өздерінің ... ... ... ... ... жердегі атқарушы органадр орындайды.
Ведомстволық қаржылық бақылау жеке министрліктің, ведомствоның өкілдіктері шегінде ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің қаржы - шаруашылық қызметіне жүргізіледі. Оның ... ... ... ... ... ... орындалуын, материал және қаржы ресурстарын үнемді пайдалануын, меншіктің сақталымдылығын, бухгалтерлік есептің дұрыс қойылулығын, ... - ... ... мән-жайын бақылау, қарызсыздық, ысырапқорлық және нысапсыздық фактілерін бұлтартпау.
Ведомстволық бақылау шеңберінде ішкішаруашылықтық бақылау яғни нақтылы шаруашылық жүргізуші субъектілерде ... ... ... мен мекемелерде) жүзеге асырылатын бақылау жүргізіледі. Бақылау функциялары бұл жағдайда қаржы-шаруашылық қызметінің қажетті шарты ретіндегі оның күн ... ... ... Бақылаудың бұл түрі өндірістің бастапқы буындарының өндірістік капиталды, қаржы ресурстарын тиімді пайдалануға жауаптылығын арттыруға жәрдемдеседі, ысыраптарды, қаржы тәртібінің әр ... ... ... ... ... ... есеп саясатын да қоса алғанда, субъектінің экономикалық саясатының сақталуына сарапшылық баға беру, оның ... ... ... ... ... ішкі ... жұмысына баға беру болып табылады. Таза бақылау сипатындағы міндеттерден өзге ішкі ... ... ... зерттеулер, басқарушылық кеңестер міндеттерін және басқаларын шешеді.
Нарықтық қатынастар жағдайында ішкі шаруашылықтық бақылау оның бұрынғы ұғынысындағы өзінің мағынасын жоғалтып ... оның ... ... ... ... есеп ... және меншіктің басқа нысандарының кәсіпорындарында коммерциялық ынталандырмалар басуы тиіс. Шаруашылық есеп, коммерциялық есеп әр түрлі бұзулардан сақтануға ... ... ... ... ... ... кәсіпкердің жеке ынталылығы өзін-өзі бақылаудың қажеттігін керек қылмайды.
Қоғамдық қаржылық бақылау - бұл түрлі қоғамдық ұйымдардың бақылауы. Бақылаудың ... ... ... қойылған нақтылы міндеттерге байланысты болады.
Аудиторлық бақылау - ... тыс ... ... ... Оны ... ... аттестаттаған туралы куәлік алған жеке тұлға да, сондай-ақ үлгідегі акционерлік қоғамды, өндірістік кооператив пен мемлекеттік кәсіпорынды ... ... ... ... ... үшін кез ... ... - құқықтық нысанда құрылған коммерциялық аудиторлық ұйым да жүргізе алады.
Шетелдік аудиторлық ... ... ... ... ... тиісті аудиторлық ұйымдарды - Қазақстан Республикасының резиденттерін ... ... ғана ... ... ... ... мен уақытына қарай қаржылық бақылау: алдын ала бақылау, ағымдағы және кейінгі бақылау болып ... ... ... ... ... ... ... қызметіне тән.
Қаржылық алдын ала бақылау ақша қорларын жасау, бөлу және пайдалану жөніндегі операциялар істелінгенге дейін жүргізіледі, сондықтан оның қаржылық ... ... ... ала ... зор маңызы бар. Бұл жағдайда бекітуге және орындауға жататын қаржы қызметін ... ... ... ... ... ... - ... қаржы жоспарлары мен сметалардың жобалары, кредит және касса ... және т.б. ... ... бақылау қаржы жоспарларының атқарылу процесінде, шаруашылық - ... ... ... ... ... ... - ... құндылықтары мен ақшаны жұмсаудың нормалары мен нормативтерінің сақталуын қадағалайды, қаражаттарды жіберу шығындарының орындалуына, бұрын берілген ресурстардың пайдалануына сай келуін ... ... бұл ... ... - ... ... жасалу процесінде жүзеге асырылады.
2.2. Қаржылық бақылаудың әдістері
Қаржылық бақылау әр түрлі ... ... ... амалдармен, оны жүзеге асырудың құралдарымен) жүргізіледі. Нақтылы әдістерді қолдану ... ... ... асырушы органдар қызметі нысандарының ерекшеліктері, бақылау обьекті мен мақсаты, бақылау іс қимылының пайда болуының ... ... ... ... ... болады. Қаржылық бақылаудың нысандары мен әдістері үнемі жетілдіріліп отырады, оларға ... ... ... ... ... белгілі түрде әсер етеді.
Қазіргі кезде қаржылық бақылаудың мынадай әдістері пайдаланылады:
* тексеріс (барлық ... ... ... бөлімшелердің қызметін тексеру);
* инспекция (кәсіпорынның қаржылық жай-күйін орнында дүркіндік тексеру);
* қадағалау (кәсіпорынның қаржы - қаражаттың жай-күйімен жалпы танысу),
* ... ... ... ... және ... ... ... қарап шығу;
* қаржы жоспарларының жобалары;
* өтінімдері;
* қаржы - шаруашылық қызметі туралы есептерді қарау;
* баяндамаларды тыңдау;
* лауазымды ... ... және ... да ... ... пайдаланылады: тексеріс, тексеру (күжаттаманы, есепке аяу мен есеп-темені, шоттық тексеру), ... ... ... ... ... өтінімдерді, қаржы-шаруашьшық қызметі туралы есептерді қарау, баяндамаларды тындау, лауазымды ... ... және ... Бұл ... ... ... міндеттерді шешуге жағдай жасайтын тым көп жекеленген әдістерге бөлінеді. ... ... ... ... ... тексеру, ақша қаражаттары мен материалдық құндылықтарды түгендеу, бақылау мақсатында салыстыру және ... Бұл ... ... ... ... ... ... жасайтын тым көп жекеленген әдістерге бөлінеді. Мысалы, құжаттық тексерісте құжаттарды ыңғайласпа тексеру, ақша қаражаттары мен ... ... ... ... есепке алуды қалпына келтіру, бақылау мақсатында салыстыру және басқалары.
Аталған жалпы әдістер түрлі объектілерге бақылау жүргізудің әдістемелерінде, ережелерінде нақтыланады. Бұл ... ... ... ... ... жағдай жасайтын тым көп жекеленген әдістерге бөлінеді. Мысалы, құжаттық тексерісте құжаттарды ыңғайласпа тексеру, ақша қаражаттары мен материалдық құндылықтарды ... ... ... ... ... ... бақылау мақсатында салыстыру және басқалары.
Аталған жалпы әдістер түрлі объектілерге бақылау жүргізудің әдістемелерінде, ережелерінде нақтыланады.
Алдын ала және ... ... ... ... негізгі әдісі көзбен шолып (визуалды) тексеру болып табылады. Мүндай тексерулерге актілер, анықтамалар жасалынбайды. Онда ... ... ... ... ... немесе ауызша жарлық, бұйрық беріледі.
Кейінгі қаржылық бақылау бірнеше ... ... ... ... жататындары: тексеру, экономикалық талдау, тексеріс (ревизия). Тексеру шоттық немесе ... ... ... тексеру -- бұл бухгалтерлік есептердің, баланстардың, салық есеп-кітаптарінің ақикаттығын тексеру. Ол 3 ... ... ... ... әр түрлі нысандары көрсеткіштерінің келісушілігі қарастырылады;
* жекелеген есептік көрсеткіштерді бухгалтерлік есептің тіркеліміндегі жазбалармен салыстыру жүзеге асырылады;
* бастапқы ... ... ... ... ... ... ... тексеру -- бұл бақылауға жататын объектінің шаруашылық-қаржы жұмысының жеке жактары мен учаскелерін зерделеу, мысалы, жалақыдан үстап ... ... ... ... ... ... қүнына жатқызудың дүрыстығын тексеру және т.т.
Экономикалық талдау -- бүл объектінің шаруашылық-қаржы қызметіне баға беру; қызметтің түрлі нәтижелерін анықтау және ... ... ... жағдайды жақсартудың жолдары мен факторларын негіздеу.
Экономикалық талдауды шаруашылық органдардың өздері де, сонымен бірге бақылаудың сыртқы органдары -- ... ... ... ... да ... мен ... ... бақылау органдары шаруашылык жүргізу субъектілердің қаржы-шаруашылық кызметінің белгілі бір мәселелері бойынша ... ... ... ... ... жеке ... ... танысу жолымен бір мәселе (тақырып) бойынша жүргізеді. Сондықтан тексерулер негізінен тақырыптық болып келеді.
Қаржылық бақылаудың негізгі әдісі -- тексеріс -- ... ... ... ... ... және өткен белгілі бір кезеңдегі шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің ... ... мен ... мүқият зерделеу, терең тексеру, оны неғурлым толық қарап шығу. Тексерісті әртүрлі оргаңдар ... ... бүл ... ... ... да, ... басқа құзырлы органдар -- жоғарғы, тергеу органдарының нүсқауы бойынша да жүргізілуі мүмкін.
Тексеру объектісі бойынша қүжаттық, нақтылы, толық (жаппай), ... ... ... ... ажыратылады. Үйымдық белгісі бойынша олар жоспарлы және жоспардан тыс, кешенді бо - луы мүмкін.
Мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... ... ... ... Жоспарлар тексерулер мен тексерістердің белгіленген мезгілділігін ескере отырып құрылады. Жоспарларда ... ... ... ... тексерістің тақырыбы, бастау мен аяқтаудың уақыты, атқарушылардың саны мен ... ... және т.т. ... ... ... өзінің жұмысын келісімшарттар негізінде жүргізеді.
Құжаттық тексерісті жүргізген кезде есептер, сметалар ғана емес, соңдай-ак қүжаттар, әсіресе бастапқы ақша ... ... ... ... ... чекітер, бағалы қағаздар) тексеріледі.
Нақтылы тексеріс құжаттарды ғана ... ... ... ... бар ... материалдық қүндылықтарды да тексереді.
Толық тексеріс деп белгілі бір кезендегі шаруашьшық жүргізуші субъектілерің бүкіл қызметін тексеруді айтады.
Іріктемелі тексеріс кезінде бақылау қаржы-шаруашылык ... ... бір ... (мысалы, іссапардың шығындарын, әр түрлі нысаналы шыгындар мен шығыстарды тексеру) бағытталады.
Тақырыптық тексерістер бір үлгідегі бірнеше кәсіпорындарда, мекемелерде немесе ... ... мен ... - ... ... ... ... жалама танысу). Ол шаруашылық жүргізуші субьектілердің белгілі бір учаскелерінің мән жайын ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар әзірлеуге мүмкіндік береді.
Кәсіпорынның бірден-бір тексеру объектісі болып табылатын қосылған кұнға салынатын ... ... ... құн, ... ... әр ... ... корлар, жасалатын аударым тәрізді қаржы көрсеткіштері саналады. Бұл көрсеткіштер синтетикалық сипатқа ие, сондықтан олардың орындалуын, динамикасын, тенденциясын ... ... ... ... ... ... және коммерциялық қызметтерін, сондай-ақ қаржы-несиелік қарым-қатынас механизмдерін толығық қамтиды.
Нақтылы әдісті қолдану қаржылық бақылауды ... ... ... ... ... ерекшеліктері, бақылаудың объектісі мен мақсаты, бақылау іс-қимылының пайда болуының негізі сияқты бірқатар факторларға байланысты болады.
Мемлекеттік қаржылық бақылау органдары өзінің ... ... ... ... ... тексерулер мен тексерістердің белгіленген мезгілділігін ескере отырып құрылады. Жоспарларда бақылаудың объектілері, ... ... ... тақырыбы, бастау мен аяқтаудың уақыты, атқарушылардың саны мен олардың құрамы және т.б. белгіленеді. Аудит органдары өзінің ... ... ... ... тікелей предметі табыс, қосылған құнға салынатын салық, пайдалылық, өзіндік құн, айналыс шығындары, әр түрлі мақсаттар мен қорларға ... ... ... ... ... көрсеткіштер болып табылады. Бұл көрсеткіштердің жинақталмалы сипаты болады, сондықтан олардың орындалуын, динамикасын, ... ... ... ... мекемелердің, өндірістік, шаруашылық және коммерциялық қызметінің барлық жақтарын, сондай-ақ қаржы - кредит өзара байланыстарының ... ... ... ал кей жағдайларда онсыз да (баспа-бас айырбас мәмілелері, т.б.) жасалынатын іс-жүзіндегі барлық операциялар ... ... ... ... табылады.
Алдын ала және ағымдағы бақылауды жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... болып табылады. Мұндай тексерулерге актілер, анықтамалар жасалынбайды. Бүкіл іс тиым салу және тоқтату туралы ... ... ... жарлық, бұйрық беруге саяды.
Қаржылық бақылау жүргізілу әдістері бойынша ... ... ... қаржылық - шаруашылық қызмет бойынша құжаттар бойынша барлық ... ... ... - ... ... негізгі, жеке тұстарын қамтиды. Осыған сәйкес орындалған жұмыстарды, материалдық шығындарды, отынды, энергияны есептеу жүргізіледі.
Қадағалау- қаржылық ... ... бір түрі ... ... ... ... және т.б. қызметтер үшін лицензия алған бақылау органдар арқылы жүзеге асырылады. Ол бекітілген нормативтердің жүзеге асырылуын қадағалайды.
Экономикалық талдау бұл объектінің ... ... ... баға беру; қызметтің түрлі нәтижелерін анықтау және осының негізінде экономикалық жағдайды ... ... мен ... анықтау.Тексеріс (ревизия)- қаржылық бақылаудың кең тараған түріне жатады. Кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... және ... бақылау әдістері мен тәсілдері арқылы бақылау жүргізу.
Шоттық тексеру - бұл ... ... ... ... ... ақиқаттығын тексеру.
Тақырыптық тексеру - бұл бақылауға ... ... ... - ... жұмысының жеке жақтары мен учаскелерін зерделеу, мысалы, ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнына жатқызудың дұрыстығын тексеру және т.б.
Экономикалық талдау - бұл объектінің шаруашылық - ... ... баға ... ... ... нәтижелерін анықтау және осының негізінде экономикалық жағдайды жақсартудың жолдары мен факторларын негіздеу. Экономикалық талдауды ... ... ... де, ... ... ... сыртқы органдары - банктер, қаржы, аудит фирмалары да жүргізіледі.
Тексерулер мен қарап ... ... ... ... ... ... ... қызметінің белгілі бір мәселелері бойынша немесе жұмыс орнында қаржылық қызметтің жеке жағымен учаскесімен танысу жолымен бір мәселе ... ... ... Сондықтан тексерулер негізінен тақырыптық болып келеді.
Тексеру объектісі бойынша құжаттық, нақтылы, толық жаппай, іріктемелі ішінара тексеріс ... ... ... белгісі бойынша олар жоспарлы және жоспардан тыс, кешенді болуы мүмкін.
Тексерістердің тәсілдері: материалдық құндылықтарды түгендеу, кассадағы нақтылық ... ... ... ... ... жоспарлы, нормативтік және ыңғайласпа тексерулер.
Әрбір тексеріс пен тексеру мұқиат ... ... ... ... ... осыған байланысты болады. Бұл үшін қажетті заңдарды, қаулыларды, ... ... ... ... ... пен тексерудің материалдарымен, анықталған бұзушылықты жоюдың нәтижиелерімен танысады; ақпарат органдарының сын материалдарын, өндірістік қызметтердің ерекшеліктерін зерделейді және ... ... ... тексеріс немесе тексерудің бағдарламасы, оның негізінде тексеріс пен тексерудің жұмыс жоспары жасалады.
Тексеріс немесе тексеруді жүргізудің бүкіл процесі ... ... ... ... көрсету; тексерілетін объектінің жауапты қызметкерлерімен ұйымдық кеңес өткізу; түгендеуді жүргізу; тексерілетін объектімен, оның қызметінің технологиясымен жеке өзінің ... ... ... алдын ала талдау; тікелей құжаттық тексеріс немесе тексеру; тексеріс немесе тексерудің материалдарын жүйеге келтіру; акт ... ... ... ... ... ... ... немесе тексеруді жүргізудің нәтижелігі көбінесе жасалынған актінің ... ... ... ... ... ... - бұл қаржы-шаруашылық қызметінде жіберілген бұзушылықтың жай тізбесі емес, бұл тексерілетін объект жұмысының сапасы, ... ... ... туралы дұрыс түйіндердің жинағы болып табылатын құжат. Оның негізінде ашылған ... жою ... ... ұсыныстар, ұйғарымдар жасалынады, кінәлі адамдарға шара қолданылады.
Өткізілу тәсілі бойынша қаржылық бақылаудың әдістері:
- ревизия( барлық құжаттар бойынша барлық бөлімшелердің ... ... ... ... ... ... ... тексеріліп отырады); -зерттеу (кемшіліктерін зерделеу);
Субъектінің шаруашылық қызметін қамтуына байланысты тексерістің келесідей түрлерін атап көрсетуге болады:
Толық тексеріс ... ... ... ... ... ... ... айтады.
Іріктемелі- тексеріске субъектінің қаржылық-шаруашылық қызметінің бір бөлігі ғана тексерілуі жатады.
Тақырыптық- ... бір ... ... ... мекемелерде, қаржы - шаруашылық қызметтің жеке мәселелеріне сәйкес жүргізіледі.Нақтылы- ... тек ... ғана емес ... ... ... ... ... еңбектік құндылықтарына да бақылау жүргізеді.
Қаржылық және шаруашылық операцияларды қамту деңгейіне байланысты тексерістің келесідей түрлерін бөліп ... ... ... қарастырылып отырған кезеңде белгілі бір объектінің барлық операцияларын тексеруді айтады.
Іріктеулі тексеріс- белгілі бір уақыт аралығында бастапқы құжаттардың ... бір ... ... ... ... ... бір ... бір айды тексеру.
Кешенді тексеріс- қаржылық бақылау объектісінің нақты кезеңдегі бір қызметін жаппай әдіспен, ал кейбір бөлігін іріктеулі әдіспен тексеруді айтады. ... бұл түрі ірі ... ... ... ... және ірі ... айналымы бар шаруашылықтар қызметінде қолданылады.
2.3. Қаржылық бақылауды ұйымдастыру негіздері
Қаржылық бақылаудың тиімділігі - оны ... ... ... субьектілерін, олардың құқықтары мен міндеттерін айқын етіп аықтаумен, қаржылық бақылауды жүргізудің нысандарымен әдістерін дұрыс ... ... ... ... ... ... жүйесі:
1) Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті;
2) Мәслихаттардың тексеру комиссиялары;
3) ... ... ... уәкілеттік берген ішкі бақылау жөніндегі орган;
4) О рталық мемлекеттік органдардың ішкі бақылау қызметтері;
5) ... ... ... ... бар ... ... ... қаржыландырылатын атқарушы органдардың ішкі бақылау қызметтері;
Шаруашылық жүргізуші субьектілердің табыстарын бақылауды Қаржы министрлігінің Салық комитеті мен облыстардағы, қалалардағы, ... ... ... ... ... асырады. Салық органдарының экономикалық санкцияларды бағалар тәртібін бұзғаны үшін айыппұлдар қолдануға ... ... ... ... ... жергілікті жердегі атқарушы органдар орындайды, олардың атқарылуы туралы есепті қарау және бекіту ... ... ... ... ...
Ішкі бақылау қызметі орталық мемлекеттік органның бөлімшесі, ол өзінің құзыры шегінде мемлекеттік органның органның, оның ... және ... ... ... ... мен ... бағынышты ұйымдарының атқаруын, гранттарды, мемлекет активтерін, мемлекеттік мекемелердің тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді өткізуден түскен,и олардың қарамағында қалатын ... ... ... ... ... және ... мен Алматы қалаларында мемлекеттік бюджет қаражаттарын мақсатты ... ... ... ... ... ... кепілдендірген қарыздарды, бюджеттік кредииттерді мақсатты пайдалануына және қайтаруына бақылау жөнінде бақылау - қадағалау ... ... ... ... және қала ... ... министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің Басқармалары жұмыс істейді. Олар бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер шығыстарын қаржыландырудың дара жоспарларын ... мен ... ... ... ... ... қаражаттардың дұрыстығын, тиісті бюджеттерге мемлекеттік кәсіпорындардың табыс үлесі аударымдарының толықтығы мен дер ... ... және ... ... ... ... ... орныдаумен, мемлекеттің кірістері мен шығыстарын басқарумен қатар бақылауды жүзеге асырады. Сондықтан қаржы басқармалары үшін бақылау қызметі қосымша міндеті болып табылады, яғни ол ... ... ... ... ... ... жүргізетін бақылау барлық нысанда жүзеге асырылады және алдын ала және ағымдағы ... оның ... ... ... ... ... ... әдістері тексерулер және есептемені шоттық тексеру.
Ведомстволық қаржылық бақылау - жеке министрліктің, ведомствоның өкілдіктері шегінде олардың жүйесіне ... ... ... ... ... ... қызметіне жүргізіледі. Оның негізгі міндеттері :
жоспарлы тапырмалардың орындалуын бақылау;
материалдық және қаржылық ресурстардың үнемі пайдалануын, меншікті сақталымдылығын ... ... ... ... бақылау;
бақылыау- тексеріс жұмысының мән жайын бақылау;
қырсыздық, ысырапқорлық, нысапсыздық фактілерін бұлтартпау;
Қоғамдық қаржылық бақылау бұл ... ... ... ... ... ... тексерушілердің алдына қойылған нақтылы міндеттерге байланысты болады. Оны ... және ... ... топтар, жекелеген тұлғалар, мамандар орындайды. Бақылаудың обьекті - ... алу ... және ... міндетерге сәйкес оның пайдалануын тексеру.
III. ҚАРЖЫЛЫҚ БАҚЫЛАУДЫҢ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ
Кәсіпорындарда және ұлттық шаруашылық саласында қаржыны басқаруды кәсіпорындардың, ... және ... ... ... мен службалары, сондай-ақ сақталып отырған министрліктер мен ведомстволардың қаржы бөлімдері мен басқармалары жүзеге асрып отырады.
Нарықтық экономиканың ... ... ... қаржыны басқару қаржы бойынша басқару шешімдерін негіздеуді, бүтінде ... ... ... ... іске ... ... функцияларының - реттеудің, қаржы рыногын қалыптастыру әдістерінің бір элементі ретіндегі қаржы ресурстарын есепбін тауап ... ... ... етеді. Бұл жағдайда нарықтық экономикаға көшкен Шығыс Европа ... де, ... ... ... ... бағдарланған нарықтық экономика жағдайында көп жылдар бойы өмір сүріп отырған ... ... де ... ескерген жөн.
Экономиканы басқаруды қайта құру жаңа қаржы саясатын жасап, жүзеге асыруды, ... ... ... жаңа әдістеріне көшуді талап етті. Бұл әдістер экономикаға ... ... ... ... ... етуі, қоғамдық өндірістің тиімділігін өсіруге, әлеуметтік саланы дамытуға мүмкіндік туғызуы тиіс.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, мемлекеттің қаржысын ... ... ... ... ... ... бар. ... бастыларына мыналарды жатқызуға болады.
Біріншіден, өкіметтік операцияларды қамтудың толық еместігі.
Қазіргі кезде өкіметтік операциялардың едәуір бөлігі, ... ... және ... ... ... операциялары Қаржы министрлігі тарапынан болатын тиімді бақылаудан тыс қалып қояды. Ең алдымен бұл толып ... ... тыс ... ... ... ... мен ... пайдалану жөніндегі операцияларға, шетел валютасындағы бюджет операцияларына, сондай-ақ мезгілі өткен сыртқы берешекке қызмет ету ... ... ... ... ... ... жеткілікті бақылау жасамау.
Қаржы министрлігі, Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі бұл проблемаларды ойдағыдай шеше алатыны, мемлекеттік басқарудың деңгейлері арасында салықтық ... ... ... ... ... ... бақылауды жолға қояры сөзсіз.
Үшіншіден, мемлекеттік бюджет тапшылығын қаржыландыру жүйесінің кемшіліктері.
Дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде бюджеттен басқа жалпымемлекеттік бағдарламаларды қаржымен ... ету, ... ... ... тыс ... ... түрінде басқа да орталықтандырылған қаржы жоспарлары жасалды. Жұртқа мәлім, көптеген елдерде әлеуметтік, табиғатты қорғау ... ... ... ... маңызды шараларын қаржыландырудың арнаулы көздері ретінде қалыптастырылды. Бюджеттен тыс қорлар, әдеттегідей, ... ... ... ... ... болып табылады, айрықша көздері есебінен құрылады және өзінің ресурстарын функциялық міндеттерді орындауға жұмсайды. Сондықтан ... ... ... ... жылға түсетін барлық түсімдер мен шығындарды анықтайтын құндық ... ... ... мәні жағынан мемлекеттің қаржысы мемлекеттің, оның кәсіпорындарының қаржы ресурстарын ... ... ... мемлекет пен оның кәсіпорындарының функцияларын орындауға пайдалану үшін ... ... құны мен ... байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта бөлумен байланысты болатын ақша қатыаснтарын білдіреді.
Ішкі ұлттық өнімнің өсуімен салыстырғанда мемлекеттің шығыстары ... ... ... өсуі ... ... тән ... болып табылады. Бұл құбылыс ХІХ ғасырдағы неміс экономисі Вагнер заңы - ретінде белгілі. Бұл заңға сәйкес ... ... ... елдерде мемлекеттің шығындары өндіріс көлеміне қарағанда жылдамырақ өсуі тиіс. А. Вагнер мемлекеттік белсенділіктің ... үш ... ... экономика дамуының нәтижесінде экономикалық тірліктің күрделенуімен және еңбек бөлінісінің тереңдеуімен; бұл мемлекет тарапынан тиімді және ұтымды экономиканы, құқық тәртібін, заң ... ... ... ... ... ... мен технология дамуы капиталды майда фирмалардың алдында артықшылықтары бар акционерлік компаниялар ... ... ... ... ете ... ... ... қызметін реттеу үшін техникалық шарттар бойынша олар құрылатын өндірістерге ... ... ... ... болатын пайда экономикалық бағалауға төзбейтін білім беру және денсаулық сақтау сфераларында мемлекет белсенділікке күшейтеді.
Вагнердің заңы нарықтық шаруашылықтың белгілі бір ... және ... ... ... реттеудің қажеттігін дәлелдейді.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, қаржылық бақылау қаржыны басқарудың функциялық элементтерінің бірі. Ол басқарудың қаржылық жоспарлау, қаржыны оперативті басқару ... ... ... ... ... және бір ... жүзеге асырылады.
Қаржылық бақылаудың мақсаты- мемлекеттің қаржы саясатын ұтымды жүргізуге, қаржы ... құру мен ... бөлу ... ... ... бағытталған. Қаржылық бақылаудың болуы экономикалық категория ретінде қаржыға бақылау функциясының тән ... ... ... ... Бұл ... арқылы қаржы бөлудің қалыптасып отырған үйлесімі, қорлардың ара салмағы, оларды ... ... ... ... ... Қаржының бақылау функциясы материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу және тұтыну процесіне қоғам, ең алдымен мемлекет ... ... ... мүмкіндік береді. Бірақ бұл мүмкіндік тек қоғамдық қатынастарда ғана ... ... ... ... бір ... ... Бақылаудың айрықша органдарын құрғанда; оларды білікті мамандармен толықтырғанда; бұл органдардың құқықтарын реттемелегенде шындыққа айналады.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ішінде қаржылық бақылауды да ұйымдастыру міндеті туып отыр. Бұл шаруашылық жүргізуші барлық субъектілер мен олардың қаржы - ... ... ... ... қаржылық бақылаумен қамтылуы тиіс дегенді білдіреді. Қойылып отырған міндетті іске ... үшін ... ... мына ... ... ... ... бақылауды нығайту;
* тәуелсіз аудиторлық бақылауды дамыту;
* түрлі бақылаушы органдар мамандарының еңбегін компьютерлендіру;
* бақылаудың барлық органдарының қызметін үйлестіру және басқалары.
Бақылау функциясы ... ... ... ретінде пайдалану үшін объективті жағдай жасайды, ал оны саналы түрде қолдану қоғамдық өндірісте қаржының ... ету ... ... ... ... бақылау келесі міндеттерді атқарады:
1. Қаржылық міндеттемелердің орындалуын тексеру.
2. Ақшалай қаржаттардың дұрыс пайдаланылуын ... ... ... және ... ... сақтаудың дұрыс жүзеге асырылуын тексеру.
4. Өндірістің ішкі резервтерінің - еңбек өнімділігін, айналым ... ... ... ақшалай және материалдық қаражаттарды тиімді пайдлану жолдарын анықтау..
5. Қаржылық ... ... ... мен ... бақылаудың негізгі қағидаларына келесілер жатады:
- реттілік, жаппай қамтушылық, әмбебаптығы;
- алдын ала ескертушілік сипаты;
- әрекеттілік, нақтылық, жариялылық;
- бақылауда алаламаушылық ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі әдістермен (тәсілдермен немесе амалдармен, оны ... ... ... жүргізіледі. Нақтылы әдісті қолдану қаржылық бақылауды жүзеге асырушы органдар қызметінің нысандарының ерекшеліктері, бақылаудың объекті мен максаты, бақылау іс-қимылының пайда болуының ... ... ... ... ... ... кезде қаржылық бақылаудың мынадай әдістері пайдаланылады:
* тексеріс (барлық құжаттар бойынша барлық бөлімшелердің қызметін тексеру);
* инспекция (кәсіпорынның қаржылық жай-күйін орнында дүркіндік ... ... ... ... - қаражаттың жай-күйімен жалпы танысу),
* тексеру (құжаттаманы, есепке алуды және есептемені шоттық тексеру);
* қарап шығу;
* қаржы жоспарларының жобалары;
* ... ... - ... ... ... ... ... баяндамаларды тыңдау;
* лауазымды адамдардың ақпараттары және басқалары.
Тағы да мынадай әдістері пайдаланылады: тексеріс, тексеру (күжаттаманы, есепке аяу мен есеп-темені, шоттық ... ... ... қаржы жоспарларының жобаларын, өтінімдерді, қаржы-шаруашьшық қызметі туралы есептерді қарау, баяндамаларды тындау, лауазымды адамдардың ақпараттары және басқалары. Бұл әдістердің ... ... ... шешуге жағдай жасайтын тым көп жекеленген әдістерге бөлінеді. Мысалы, қүжаттық тексерісте күжаттарды ыңғайласпа ... ақша ... мен ... ... ... ... ... салыстыру және басқалары. Бұл әдістердің әрқайсысы аралық міндеттерді шешуге жағдай жасайтын тым көп ... ... ... ... ... тексерісте құжаттарды ыңғайласпа тексеру, ақша қаражаттары мен материалдық ... ... ... ... ... ... ... бақылау мақсатында салыстыру және басқалары.
Аталған жалпы әдістер түрлі объектілерге бақылау жүргізудің әдістемелерінде, ... ... ... негізгі әдісі -- тексеріс -- кейінгі (келесі) бақылаудың кешенді әдісі және ... ... бір ... ... ... ... ... қызметінің барлық жақтары мен учаскелерін мүқият зерделеу, терең тексеру, оны неғурлым толық қарап шығу. Тексерісті әртүрлі оргаңдар ... ... бүл ... ... ... да, ... ... құзырлы органдар -- жоғарғы, тергеу органдарының нүсқауы бойынша да жүргізілуі мүмкін.
Тексеру объектісі ... ... ... ... ... ... ... тексеріс болып ажыратылады. Үйымдық белгісі бойынша олар жоспарлы және жоспардан тыс, кешенді бо - луы ... ... ... мен ... үнемі жетілдіріліп отырады, оларға есептеу техникасы негізіндегі ақпарат жүйесі белгілі түрде әсер етеді.
Нақтылы әдісті қолдану қаржылық бақылауды ... ... ... ... ... ... бақылаудың объектісі мен мақсаты, бақылау іс-қимылының пайда болуының негізі сияқты бірқатар факторларға байланысты болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... С., ... С. Ж., ... В. Д. ... 2011 540 - ... ... С., Мельников В. Д. Алматы 2007 - 722- бет.
* Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С., Алматы 2005
* Балабанов А.И., ... И.Т., ... ... ... - Петербург: 2000 - 192 стр.
* ... ... ... ... ... О.В. ... - М.: ЮРИСТ., 2001 - 784 ... ... С. ... ... Оқу құралы., - Алматы . Мерей, 2001 - 176 ... ... Р.Ә., ... А.Қ., ... менеджменті. Оқу құралы. Алматы., 1999 - 188 бет.
* Ілиясов Қ.Қ., ... С., ... ... - ... 2003 - 448 ... ... ... пособие. (Под/ред., профессора А.М.Коволевой). 4 изд. - М.; 2000
* ... ... ... В.Д. ... В. Д. Ли - ... 2005 ... ҚР ... кодексы 2001 ж. 12 маусым №209-2 сонғы енгізілген өзгертулермен
* ... ... заңы ... 2 ... № 461.
* Дуйсенбаев К.Ш, Төлегенов Э.Т, Жұмағалиев Ж.Г, 2001 ... ... В.К, ... В.В, ... О.И. 2002 ж. ... Құлпыбаев С. 2001ж. 176 бет

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп - қаржылық бақылаудың ақпарат көзі17 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың артықшылықтары мен кемшіліктері5 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың проблемалары4 бет
Қазақстан Республикасындағы қаржылық бақылаудың түрлері80 бет
Қаржылық бақылаудың мәні мен маңызы25 бет
Қаржылық бақылаудың сыныптамасы мен әдістері24 бет
Қаржылық бақылаудың түрлері бойынша сыныпталу29 бет
Кәсіпорынның қаржылық болжау әдістері42 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылауды жетілдіру79 бет
Қазақтан Республикасында қаржылық бақылауды ұйымдастыру ерекшеліктерінің теориялық негіздері78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь