XIX ғасырдың бірінші жартысыңдағы Батыс Европадағы саяси және құқықтық ілімдер

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 Батыс Европалық саяси және заңгерлік ойдың негізгі бағыттары ... ... .
2 Социализм идеологтарының саяси . құқықтық көзқарастары ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Батыс Европаның қоғамдық-саяси өмірінде буржуазиялық тәртіптер одан әрі нығая түсті. Әсіресе ХVІІІ ғасырдың аяғындағы Ұлы Француз революциясы Европада капитализмнің дамуына мықты серпін берді.
Алайда бұл капиталистік қатынастардың қарсыластары да көптеп табылды. Өмірге ене бастаған буржуазиялық тәртіптерді дворяндық-аристократиялық, феодалдық-монархиялық топтар каламады, олар өздерінің жоғалтып алған ескі жеңілдіктерін қайта қалпына келтіруге ұмтылды. Бұлардың идеяларының бүтіндей комплексін консерватизм деп атау қабылданған. Консерватизмнің ең кеңінен таралған кезі XIX ғасырдың алғашқы ширегі. Социализм мен либерализмге қарағанда консерватизмнің нақты белгіленген тұрақты концептуалды өзегі болған жоқ. Бірақ өз заманында консервативтік көзқарастарымен кеңінен танымал болған есімдерді ескерген жөн. Олар ағылшынның саяси әдебиетінде Эдмунд Берк (1729—1797), француздарда — Жозеф де Местр (1753—1821) және Луи де Бональд (1754—1840), немістерде — Людвиг фон Галлер (1768— 1854) және Адам Мюллер (1779—1829).
Батыс Европада орныққан капиталистік құрылыс өз идеологиясын либерализмнен тапты. XIX ғасырда ол өте ықпалды саяси және интеллектуалды ағым болды. Оның жақтаушылары барлық қоғамдық топтарда да кездесті. Алайда оның әлеуметтік негізін — ең алдымен, кәсіпкер (өнеркәсіптік жәнс
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Мухамедов М., Сатершинов Б., Сырымбетұлы Б. Саяси – құқықтық ілімдер тарихы. Алматы: 2005 ж. – 340 б.
2. Ахметова Н.С., Оралбаев Н.К., Бирманова А.И. Саяси – құқықтық ілімдер тарихы. Қарағанды: 2009 ж. – 117 б.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.................................................................................................................3
1 Батыс Европалық саяси және заңгерлік ойдың негізгі бағыттары.........
2 Социализм идеологтарының саяси - құқықтық көзқарастары............
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................................
КІРІСПЕ
XIX ... ... ... ... Европаның қоғамдық-саяси өмірінде буржуазиялық тәртіптер одан әрі нығая түсті. Әсіресе ХVІІІ ғасырдың аяғындағы Ұлы Француз ... ... ... ... ... ... берді.
Алайда бұл капиталистік қатынастардың қарсыластары да көптеп табылды. Өмірге ене бастаған буржуазиялық тәртіптерді дворяндық-аристократиялық, феодалдық-монархиялық топтар каламады, олар ... ... ... ескі жеңілдіктерін қайта қалпына келтіруге ұмтылды. Бұлардың идеяларының бүтіндей комплексін консерватизм деп атау қабылданған. Консерватизмнің ең кеңінен таралған кезі XIX ... ... ... Социализм мен либерализмге қарағанда консерватизмнің нақты белгіленген ... ... ... ... жоқ. ... өз ... ... көзқарастарымен кеңінен танымал болған есімдерді ескерген жөн. Олар ағылшынның ... ... ... Берк (1729 -- 1797), ... -- ... де ... (1753 -- 1821) және Луи де Бональд (1754 -- 1840), немістерде -- ... фон ... (1768 -- 1854) және Адам ... (1779 -- ... ... ... капиталистік құрылыс өз идеологиясын либерализмнен тапты. XIX ғасырда ол өте ықпалды саяси және ... ағым ... Оның ... ... қоғамдық топтарда да кездесті. Алайда оның әлеуметтік негізін -- ең алдымен, кәсіпкер (өнеркәсіптік жәнс ... ... ... ... ... еркін кәсіптің иелері, универ - ситет профессорлары құрады.
Либерализмнің концептуалды өзегінің екі ... ... ... бар. ... жеке ... ... ... еркіндігі және жеке меншік ең жоғарғы әлеуметтік құндылықтар болып табылады. Екіншісі: бұл құндылықтарды жүзеге асыру тек жеке ... ... ... мүмкіндігінің атылуы мен игілігін камтамасыз етіп қана қоймайды, сонымен бірге бүтіндей қоғамның және оның мемлекеттік ұйымдасуының гүлденуіне әкеледі. Либералды ... ... өзге ... осы негізгі өзектің теңірегіне топтасады. Ол элементтердің арасында тарихтағы прогресс және әлемнің рационалды құрылымы туралы көзқарас, жалпы игілік және ... ... және ... туралы пікірлермен қатар, міндетті түрде құқықтық мемлекет, конституционализм, биліктің, өкілеттіліктің, өзін-өзі басқарудың ажыратылуы және т.б. идеялар ұшырасады.
XIX ғасырдан батыс ... ... ... ... барысын сипаттағанда француздың көрнекті социологы Огюст Конттың да еңбектері мазмұндалады. Оның мемлекет пен құқыққа қатысты нақты арнайы зерттеуі болмағанымен ... ... ... ... туралы, қоғамның қызмет ету мен даму заңдылықтары туралы көзқарастары ... ... ... ... ... ... Ол кейінірек кеңінен таралған позитивизмнің негізін қалады.
1 Батыс Европалық саяси және заңгерлік ойдың негізгі ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері бойынша әлемдегі жетекші капиталист державаға айналды, XIX ғасырдың бірінші жартысында буржуазиялық саяси ... ... ... ... ... ... Либерализм жеке инициатива, кәсіпкерлік, ұят, сөз, пікір, баспасөз еркіндіктері негізгі орын алатын "азаматтық еркін- дікті" негіздеу мен ... күш ... Бұл ... бойынша мемлекет тұлға қауіпсіздігін, жеке меншікті, "азаматтық еркіндікке" негізделген қоғамды қорғауы тиіс. Либерализм "азаматтық еркіндікті" шектеуге қарсы шығып, ... ... эко - ... ... ... қалады.
Ағылшын либерализмінің ең көрнекті өкілінің бірі Иеремия Бентам (1746 -1832) ағылшын философтары Гоббстың, Локктың және француз материалистері ... Голь ... ... әлеуметтік-философиялық идеяларын корыта отырып утилитаризм ("utilitas"-пайда) теориясының ... ... Оның ... мынадай төрт постулат құрайды, Біріншісі: адам әрекетінің ... ... ... және ... алу ... ... пайдалылық, қандай да бір міндетті шешудің құралы болу мүмкіндігі -- бүкіл құбылыстарды бағалаудың ең құнды өлшемі. ... ... ... көп ... ... бақытқа жетуін бағдарлайтын қасиеттерден құралады. Төртіншісі: индивидуалды және ... ... ... ... ортақ мүддені барынша арттыру адамзат дамуының мақсаты болып табылады.
Бентам саясат, мемлекет, құқық, заң шығару және т.б. тал - дау ... осы ... ... Оның ... көзқарастары "Заң шығарушылықтың принциптері", "Өкімет туралы үзінділер'', "Барлық мемлекеттер үшін ... ... ... ... "Деонтология немесе мораль ту - ралы ғылым" және т.б. еңбектерінде мазмұндалады.
Бентам өзінің алғашқы шығармаларында табиғи құқық теориясын теріске шығарады, оның ... ... ... мазмұны айқындалмаған және әртүрлі түсіндіріледі. "Қоғамдық шарт" ұғымының да мәні жоқ, ... ... ... ... ... ... арқасында бекітіледі. Бентам 1789 жылғы француздың "адам және азамат құқықтарының Декларациясын жалған "метафизикалық шығарма" ретінде сынға алады, себебі жеке тұлғаның ... ... ... ... алып келеді. Заңға қарсы қойылған "құқық ақыл-ойдың дұшпаны және өкіметті күйрететін күш болып табылады".
Бентам да Гоббс сияқты құқықты сувереннің (егеменнің) ... ... деп ... ... -- бұл ... бекіткен және санкциялармен қамтамасыз етілген бұйрықтар мен тыйымдар. Субъективті құқықтар заңнан туындайды, сувереннің ықтиярынсыз ешқандай да тұлға ... жоқ. ... ... ... ... -- бұл ... ... заң мен оның қызметін өз еркімен бағалау. Саяси тұрғыда оның ... пен ... ... қарастыру идеясына қарсы шығуы Бентамды заң ғылымындағы позитавизмнің негізін қалаушы ретіңде ... ... ... ... ... ... ... позицияны ұстанды. Бұл оның либерализмін күштілігін нығайтты. Ол ... мен ... ... ... да, ... үш билік тармағы бөлінуге тиіс болатын мемлекеттің республикалық құрылымын қолдады. Бірақ, Бентам бұл билік тармақтары өздерінен-өздері өмір сүріп, бір- ... ... ... етуін қолдамады. Бентам олардың корпорациясын бір-бірімен өзара әрекетте болуын қалады, өйткені "осы ... ... ... ... ... келуіне, тұрақты ережелерге бағынуына жағдай жасайды және ... ... ... қызмет етуге мүмкіндік береді. Егер биліктер мүлдем тәуелсіз болса, онда ... ... ... ... бо - лып ... еді". Бентам Англияда бір палаталы парламент жүйесін енгізуді және лордтар палатасын таратуды ұсынды.
Бентамның ... тек ... ... ... ғана ... ... бүкіл саяси жүйесін демократияландыру қажет. Осыған байланысты ол ... ... ... ... оның ... ... де сайлау құқығын беруді жақтады. Ол демократия институтының көмегімен (оның ішінде баспасөз бостандығы, қоғамдық пікірталас, жалпы халықтық жиналыстар және т.б.) заң ... және ... ... ... ... бақылап отыруға болады деп үміттенді.
Өкіметті тағайындау Бентамның ілімі бойынша, ең ... ... ... мен меншігіне кепілдік береді, яғни негізінен қорғаушылық қызмет атқарады. Әрбір жеке адам үшін бақыттың не болып ... ... ... туралы өз көзқарасын индивидке тануға және калай ... да оны ... ... өкіметтің құқығы жоқ. Бентамды өкімет қызметінің көлемі, оның бағыттары мен шекаралары туралы мәселелер көп толғандырды. Ол ... ... ... ... ... көп ... қажетсіз, өйткені ол жағымсыз нәтижелерге әкелуі мүмкін деп есептеді. Оның экономикалық либерализм А. Смит және Д. ... ... ... ... ... болды.
Бентам заң шығару процесін қарапайымдандырып жетілдіруді, сот процесін кедейлер қорғана алатындай түрде ... ... ... ... жүйенің негізгі жалпы мақсаты -- Бентам бойынша адамдардың неғұрлым көп мөлшерінің ... - ша ... ... ... ... XIX - XX ғасырлардағы ... ... ... құқықтық ғылымның дамуына пәрменді ықпал етті. Мысалы, оның ұсынған заң шығарушылық және әлеуметтік ... пен ... ... арақатынасы мәселесі құқықтың әлеуметтік мектебінің қалыптасуына алып келді. Екінші ... ... ... ... ... және заң арақатынасы мәселесі құқықтың заңгерлік-позитивтік мектебі құрылуының ... ... ... ... -- ... XIX ... оның ... көрнекті өкілдерін дүниеге келтірді. Заң шығарушылықтың Ньютоны атанған Бентамның ілімі сол ... ... ... зор ... ... оның ... ... Джон Стюарт Милльдің (1806 -- 1873) шығармашылығында жалғасын тапса, ал оның методологиясы мен этикасы Джон Остиннің (1790 -- 1859) ... ... ... ... ... ... бірінші жартысында Франциядағы саяси-құқықтық ойдың дамуы 1789 -- 1793 жылдардағы Ұлы буржуазиялық революцияның жетістіктерімен ... ... ... "бостандық", "теңдік", "туыстық" сияқты бірқатар жаңа саяси құндылықтар өмірге енді. Бұл кезеңде ... ... және оның ... ... Европа елдерінің саясатына ықпалын тигізген реакциялық контрреволюциялық ... ... (1815 жыл) ... Бурбондар әулетінің таққа қайта оралып, елде монархиялық құрылыс орнағанымен революцияның негізгі жетістіктерін жоя ... ... ... ... ... ... капитализм дамуы үшін қажет "индивидуалды құқықтар мен бостандықтарды негіздеуге үлкен көңіл қойды. Олар бостандыққа қауіп-қатер феодалдық реакция ... да, ... ... ... теориялары тарапынан да төнуі мүмкін деп қарастырады.
Француз либерализмінің негізін қалаушының бірі публицист ғалым және ... ... ... Анри ... де ... (1767 -- 1830). ... саяси және тарихи-діни тақырыптарға бірқатар шығармалар жазды, оның ішіндегі ең танымалы өзінің ... ... ... ... ... ... формада баяндап "Конституциялық саясат бағыттағы" еңбегі. Констан бұл еңбегінде жеке инициатива, кәсіпкерлік бостандығы, сөз бостандығы, ар-ұят бостандығы ретінде ... ... ... ... баса назар аударады.
Констанның пікірінше, Жаңа замандағы европалықтардың еркіндігі мен антикалық ... ... ... арасыңда алшақтық бар. Ертедегі халықтар саяси билікті жүзеге асыруға қатысу құқығымен (заң қабылдау, сотқа қатысу, лауазымды тұлғаларды сайлауға қатысу және т.б.) ... ... ... ғана білді. Антикалық республикалардың азаматтары (Афиныдан өзге) ұжымдық егемендікті іске асыруға қатысу құқығына ие ... жеке ... ... ... мен ... ... ... "Антикалық заманда адамдар өзінің жеке саяси салмағы мен мемлекет басқарудағы рөлін сақтап қалу үшін ... жеке ... бас ... ... ... ... Олар міндетті түрде дінді, әдет-ғұрыптарды, өмір тәртібін сақтады; қоғамдық институттар байлықтың ... ... ... теңдікті ұстап тұрды. Ерте дүниедегі остракизм, аграрлық ... ... және т.б. ... осыны дәлелдейді.
Ал, жаңа халықтар, Констанның пікірінше, еркіңдікті басқаша түсінді. Саяси билікке қатысу құқығы ерте замандағыдай құнды ... ... ... ... ... және бір ... дауысы енді шешуші маңызға ие емес. Оның үстіне құлдықтың жойылуы бұрынғыдай саяси істерге көп көңіл бөлетін бос ... да ... ... ... ... ... рухы ... рухпен алмасты, қазіргі халықтар өнеркәсіппен, саудамен, еңбекпен айналысады соңдықтан ... ... ... уақыт таппағанымен қоймай, мемлекеттің өз жеке істеріне араласқанын тіпті қаламайды да.
Демек, Констанның түйіндеуінше, мемлекет ... ... ... ... ... ... ... еркіндіктің бұл типінің қатаң міндетті элементіне жатпайды.
Констан практикалық-саяси тұрғыдан индивидуалдық еркіндік мәселесін қарастырғанда, адамның материалдық және ру - хани ... оның ... ... ... алдыңғы орында тұрады. Оның пікірінше, мемлекеттің мақсаты мен құрылымы осы құндылықтарға бағынуы тиіс. Саяси өмірді ұйымдастырудың осындай ... ... ... ... ... ... іргетасын қаланған пирамиданы елестетеді. Мұнда мемлекеттің саяси тұтастығы елдегі әр түрлі ұжымдардан құралған жүйені білдіреді.
Констан адамдар ... ... өз ... дербес және саналы түрде өткізе алады деп сенеді. Олар қандай да бір тұлғадан тыс күштің ... ... ... күй-жігерінің себебінен өзіне лайықты өмір сүруге қабілетті. Осы көзқарастарға сүйене отырып, Констан жалпы құдіретті халық ... ... ... ... тезиске түзету енгізеді. Оның шекарасы "жеке адамның дербестігі мен өмірінің" басталатын жерінен аяқталуы тиіс.
Алайда, ... ... ... болуын қалайтын либералдардың қатарына жатпайды. Ол билік институттарының әлеуметтік пайдаланушының нақты щараларын қатаң анықтауға,олардың ... ... дәл ... ... Бұл шаралардың өзі қоғамға қажет мемлекеттік биліктің көлемімен қатар мемлекетке қажет құқықтардың мөл- шерін (сапасын) белгілейді. ... өз ... ... шыкпауы тиіс, бірақ өз саласында оның билігі шексіз болуы керек" деген ұстанымға сүйенетін мемлекеттің күшін әлсіретуге болмайды. Констан үшін ... ... және ... ... ... ... болған емес.
Қазіргі мемлекет Констанның ойынша, формасы жағынан конституциялық монархия болуы қажет. Ол бұл ... ... ... ... Конституциялық монархтың бейнесіне саяси қауымдастық Констан ойынша, "бейтарап биікке" ие ... Ол ... үш ... ... (заң ... атқарушы, сот) тыс, оларға тәуелсіз және сондықтан ... ... ... ... қызметін қамтамасыз етуге қабілетті. "Король әрбір билік тармағының бір-бірін теріске шығармай, керісінше бір-бірімен келісімді жөне үйлесім- ді ... ... ... Бейтарап, реттеуші және төрелік етуші биік ретіндегі король билігі идеясы монархияның заманға ... ... ... түрін құқық тық мемлекет құрылымына енгізу талпынысынан туындайды.
Индивидуалдық еркіндіктің кепілі ретінде баспасөз бостандығына сүйенген қоғамдык пікірмен және ... ... ... мемлекеттік билік институттары мен қатар құқық маңызды ... ие ... Бұл, ... мызғымас ұстанымы, құқық өзінің бүкіл болмысымен еркіншілдікке қарсы тұрады. Құкықтық нысандар"адамзат қоғамының желеп-жебеуші періштелері", "адамдар арасындағы қатынастардың жалғыз ... ... ... ... ... теория ретіндегі құқықтық түбірлі мәні құқықты сақтауды саяси институттар қылмысының негізгі міндетіне айналдырады.
Б. Констанның еңбектері Францияда либерализмнің тамыр жаюына ықпал ... ... ... либерализм идеяларын одан әрі жалғастырған оның атақты кіші замаңдасы Алек - сис де Токвиль 1805 -- 1859 индивидуалдық еркіндікті ... ... ... ... құрамдарымен қорғауға үлкен үлес қосты.
Неміс жеріндегі либералдық қозғалыс XIX ғасырдың алғашқы он жылдықтарында басталып 1848- 1849 жылдардағы революция ... ... ... мен ұйымдасуы жағынан да, идеялық-теориялық жағынан да біршама жетістіктерге ... ... ... ... ерте ... ... - лизм ... жағынан "конституциялық қозғалыс" болды. Ондағы бытыраңқы неміс мемлекеттері үшін қолайлы саяси-заңгерлік тәртіптерді ұсынған әртүрлі үлгілердің мазмұнында жие ... ... ... ... ... мен ... мол ұшырасты. Ағылшын және француз либералдары сияқты неміс либералдары да ... ... ... орта ... - ... ... іздеді. Сонымен қатар олар партикулярлық мүдделерді көздемей, заман талабына сай ... ... ... ... ... ... де ... ғасырдың бірінші жартысында Германияның саяси жә - не рухани ахуалына өз көзқарастарымен ықпал еткен Фридрих ... ... фон ... Карл ... Карл ... ... Фребель және өзгелері сияқты неміс либерализмінің өкілдері болды. Ал Вильгельм фон Гумбольдт және Лоренц Штейннің либералдық идеялары немесе жерінен ... ... ... ... танымал болды.
И. Канттың ізбасары болған Вильгельм фон Гумбольдт (1767 -- І835) неміс либерализмінің негізін қалаушының бірі. ... ... ... "Мемлекет қызметінің шекараларын бекіту тәжірибелері" деп аталады. Гумбольдт адам мен ... ... ... келгенде гуманистік индивидуализм позициясын ұстанады. "Тәжірибелер" еңбегінің ... ... ... ... ... адам үшін неғұрлым қолайлы жағдайды табу" болатын.
Гумбольдт XVIII ғ. әлеуметтік ғылымының қоғам (азаматтық қоғам) мен мемлекетті жіктеу ... одан әрі ... Ол ... ... ... ... ... мекемелер жүйесі (индивидтердің оздерінің төменнен құрған ұйымдары, одақтары, әртүрлі өзге бірлестіктері) мен ... ... мен ... ...
2) "табиғи, жалпы құкықтар" мен тікелей мемлекеттің құрған позитивті кұқығы арасында;
3) ... мен ... ... қоғам мен мемлекеттің шекараларын бөле оты - рып, ... ... ... деп есептемейді. Оның пікірінше қоғам мемлекеттен, ал адам саяси одақтың (мемлекеттің) ... ... ... ... ... да ... және жал - пы құқық" мемлекеттік заңдарды дайындау мен қабылдау барысындағы позитивті құқықтың жалғыз негізі және жетекші бас - тауы ... ... ... түпкі мақсат емес, ол тек адамды дамытудың құралы ғана" деген тезиске сүйенген Гумбольдтың пікірінше мемлекет ... ... ... ішкі және ... қауіпсіздігін қамтамасыз етуден өзге әрекеттерге бармауы тиіс. Гумбольдт - евролалық ерте ... ... тән ... ... концепциясын қатаң сақтаушы. Азаматтардың жеке бақыты, өмір сүру ... ... ... және т.б. ... қамқорлық көрсетуі идеясына ол толығымен қарсы болды.
Гумбольдтың ойынша, мемлекеттің белсенді ... ... тар ... ... ... адамдардың әлеуметтік қауымындағы зор алуан қызмет пен әрекеттер барысында қабілеті мен абыройы жоғары адамдар оқшауланып шығады, ал жоғары ... ... ... шыдай бермейді. Жоғары билік мемлекеттің көмегімен ұлттың, ... ... ... ... ... санасы мен жүріс-тұрысын бірегейлендіруге тырысады. Индивид үшін қауіп әсіресе, мемлекеттің патерналистік (әкелік қамқорлық) миссияны өз қолына алуынан төнеді.
Гумбольдтың байқауынша, мемлекеттің ... ... ... күту ақыр соңында кедейшілікке ұрындыратын адамдардың қамсыздығына әкеледі. Индивидтің адамгершілігіне нұқсан келеді, біреудің жетегіндегі адам әдетте өз дербестігін жоғалтып, ... ... Оның ... ... ... ... ... принциптік теориялық тұрғыда да, практикалық тұрғыда да бұзады: "еркіндікке жетуге дәл еркіндіктей ықпал ететін өзге нәрсе жоқ".
Гумбольдтың ... ... ... мемлекеттік құрылым еркіндікті шектегендіктен, ол "қажет болғанымен зұлымдық" дегенге сәйкес келеді.Мұндай полемикалық пікірлер сөз жоқ ... хаос пен ... жол ... ... оның ... ... ... кейбір әлеуметтік- қорғаушылық функцияларының пайдалылығы мен қажеттілігі, азаматтарды мемлекетті құрметтеуге шақыруы Гумбольдтың ... ... ... ... әртүрлі бағыттағы саяси нигилизмнен арасын ажыратады. Бұл тұрғыда неміс ойшылының идеялары өзінің өзектілігін жоғалтпайды.
Лоренц ... (1815 -- 1890) ... ... ... ... ... ... іргелі еңбектер жазды: "1789 жылдан бүгінге дейінгі Франциядағы әлеуметтік қозғалыстың тарихы" (үш томдық бұл еңбектің бірінші ... ... ... деп ... ... ... ілім", "Германиядағы мемлекет және құқық туралы ілімнің бүгіні мен ертеңі".
Штейннің либерализм оның әлеуметтік-саяси доктринасында индивид, оның ... мен ... ... ... ... ... қоюынан көрінеді. Индивидтің қозғаушы күші Штейн бойынша, игіліктерді өндіру, өңдеу, дайындау және көбейтумен сипатталатын өзін өзі жүзеге асыруы. ... ... ... ... оның ... ... және өзі ... оған да қол сұғылмайды. Игілікке қол сұғылмаушылық құқықты білдіреді. Ал құқық арқылы тұлғамен ... қол ... ... ... ... болып табылады.
Адам өзгелерден оқшау, дара өңдірістік әрекетпен айналыса алмайды. Ол өзіне ұқсас адамдармен бірге ... ... ... ... ... ... мәселесі туындайды. Штейн бойынша барлық қоғам құрылымының шығу көзі ... ... ... ... ... ... мен еңбек адамдары әрқашан бір-бірімен ерекше байланысты, "Меншігі жоқтардың меншік иелеріне ... ... және ... ... қоғамдық өмірдің заңдылығы болып табылады. Бұл екі топтың қарама-кайшылығын жою мүмкін емес, ондай қоғам жоқ.
Штейннің қоғам мен мемлекет және ... ... ... Гегель идеяларының ықпалында болып келеді.
Штейннің концепциясыңда қоғамның ... ... ... көпшілігмен айырмашьілығы, ондағы адамдардың бір-біріне үнемі және жан-жақты бағыныштылығы. Сондықтан коғамда еркіндік үшін негіз жоқ. Қоғамның жоғарғы формасы ... ... ... ... әр ... ... еріктері мен әрекеттерінің орган тұтастығы бекітіледі. Мемлекет жалпы ортақ ерікке ... ... Оның ... мен ... қарай тек мемлекет еркіндікті қамтамасыз етеді.
Қоғам мен мемлекет өзара әрекетінде ... ... ... ... ... өзіне ұқсас етіп құрғысы келеді, ал мем - лекет өзіне тиімді қоғамдық құрылысты қалайды. ... ... ... ... жетекші ретінде қоғамдағы әртүрлі таптар арасындағы тепе-теңдікті ұстап ... ... ... билік заң шығарушы билікке адал қызмет етсе ғана мемлекет өзінің басты рөлін орындай алады. Мұндай ... ... ... ... мемлекетке айналады. Штейн-"басқару құқығы конституцияға сүйенетін және заң - дар мен ... ... ... ... ... ... кұқықтық мемлекеттің жақтаушысы. Құқықтық мемлекет- тің тиімді нысаны ... ... ... монархияны атайды. Штейннің пікірінше, монарх орталық түлға ... ... ... ... жол ... ... ... мүдделерді қамтамасыз ете алады.
Штейннің бірқатар идеяларын таптық ... тыс ... ... ... Герман империясының анологиясы үшін пруссиялық канцлер Бисмарк және өзге ... ... ... идеологтарының саяси - құқықтық көзқарастары
XIX ғасырдың алғашқы онжылдықтарында либералдар буржуазиялық тәртіптерді (жеке меншік, кәсіпкерлік еркіндігі, бәсекелестік және т.б.) ... ... ... ... Европада бұл тәртіптерді аяусыз сынға алып, қанаушылықтан құтқаратын қоғамның жобаларын ұсынған ілімдер де пайда ... ... ... ... алып ... теңдікке, әділеттілік пен еркіндікке негізделген қоғам туралы ілімнің-утопиялық социализмнің классиктері қатарына ... Ш. ... және Р. Оуэн ... ... ... жалпыға ортақ міндеттілігі, әділетті бөлініс, коллективизм (ұйымшылдық), еркіндік, тұлғаның үйлесімді дамуы идеялары біріктіреді. Бұл дәуірде ... пен ... ... ... әлі ушығып шиеленісе коймаған болатын. Сондықтан барлық утопистер әділетті қоғамды ешқандай ... ... және тап ... ... жолмен орнатуға болады деп сенді. Сонымен қатар, олардың жобаларында айырмашылықтар да бар. Ш. Фурье жөне Р. Оуэн жаңа қоғам ... ... ... және ... басқаратын өндірістік бірліктерге (фаланга, қауым) негізделеді деп санады. Сен-Симон "жоғарыдан" жоспарлы ... бір ... ... ... жақтады. Олардың меншікке де қатынасы әртүрлі болды. Р. Оуэн жеке меншікке түбірлі қарсы шықса, Ш. Фурье де, Сен-Симон да жеке ... ... ... ... өздерінің шығармаларыңда саясатқа, мемлекетке және құқыққа аз көңіл бөліп, мемлекеттік және саяси институттардың мәнін жете ... ... ... көзқарастарының жүйесін талдау өте қажет. Өйткені бұл қоғамдық және саяси-құкықтық ойдың кейінгі тағдырына орасан зор ықпал еткен XIX ғасырдағы Европаның ... ... аса ... құбылыстардың ерекшеліктерін толығырақ айқындауға мүмкіндік береді.
Анри де ... (1760 -- 1825) ... және ... ... оның тарихи прогресс концепциясымен анықталады. Оның пікірінше адамзат қоғамы бір кезеңнен екіншісіне өте отырып, өзінің "алтын ғасырына" ұмтылады. ... ... мен ... ... қамтитын теологиялық кезеңнің орнын метафизикалық кезең (буржуазиялық дүниетанымдардың орнау дәуірі) алмастырады. Оның ... ... ... ... ... ... бөлігін құрайтын адамдардың өмірін бақытты ететін, өздерінің маңызды қажеттіліктерін өтеу үшін барлық мүмкіндіктерді беретін қоғамдық құрылыс орнайды. Егер бірінші кезеңде ... ... дін ... мен ... ... ... кезеңде заңгерлер мен метафизиктердің қолында болса, ал үшінші кезеңде ол ... мен ... ... өтеді. Қоғамдық дамудың қозғаушы күші ретінде адамгершілік пен білімнің прогресі аталады.
Тарихтың гюзитикгі кезеңіне индустриализм ... ... ... өнеркәсіпшілердің басқаруы) енгізу дәстүрлі мемлекеттік-құқықтық нысандарды бұзуды ... ... Мо - нарх ... ... ... және өкілдік мекемелер сақталады. Бірақ бүкіл зайырлы билік жаңадан құрылған пар - ламент -- ... ... ... ... ... жеке ... ... индустриализм жүйесімен толық сыйыса алады. Бірақ Сен-Симон тек өнеркәсіпшілер тобының ғана емес, бүкіл халықтың экономикалық мүддесін жақтаушысы болды.
Егер ... ... ... жаңа ... ... маңызды мәселелерге байланысты биліктің болуын мойындаса келесі француз социалисі -- ... ... (1772 - 1837) бұл ... ... қызықтырмады. Саясат пен саяси әрекет оған бос ... ... төрт ... ... ... ... және ... ұқсастығын және олардың негізі -- "тартылыстың жалпы негізгі зандылығын" таптым деп есептеді. Қоғамда бұл ... ... ... әр ... ... ойыны арқылы әрекет етеді. Осы құмарлықтарды тауып, сипаттап жіктеу жаңа әлеуметтік тәртіптерді енгізуді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қоғамды радикалды түзетудің жалпы жолын білдіреді. Тарихтың үдемелі дамуы ол қоғамның келуін жақындатады.
Адамдардың бақытты және үйлесімді өмір сүруін әкелетін өркениеттің ... ... ... ... ... ... болғанымен, XIX ғасырдың басында ол өркениет кері қарай жүрді. Буржуазиялық қоғамның құрылысын аяусыз сынға ала ... ... одан ... ... ... ... XVIII ... соңында француз төңкерісінде қолданған саяси тәсілдер өзін ақтамағандықтан, оны толық теріске шығарады. ... ... ... қалпы қоғамның негізін әртүрлі әлеуметтік топтардың (меншік иелері мен пролетарийлер, еркін кәсіп өкілдері, жұмысшылар мен ... және т.б.) ... ... ... ... -- ... құрағанда ғана жойылады. Ассо- циациялық құрылыстың, яғни "жаңа шаруашылық және социотарлық әлемнің бастапқы ... ... ... Бір- ... ... ... ... фалангалардың торабы (әрқайсысы шамамен 1600 адамнан тұратын) бүкіл елдерді, құрлықтарды, бүкіл жер шарын қамтитын болады. ... ... дай ... ... ... ... Ш. ... мұндай қондырғысы Жаңа замандағы саяси дамудың объективті ... ... ... ... ... ... ... Оуэн (1771 -- 1858) өнеркәсіптік төңкеріс және оның салдарынан туған таптық қақтығыстар дәуірінде өмір сүрді. Бұл оның ... ... ... етті.
Оның көзқарастар жүйесіндегі негізгі орынды адамдардың мінез - ... ... ілім ... ... орын ... ... қатынастар сыртқы орга - ның факторы ретінде қазіргі адам өміріндегі қараңғылық, надандық, зұлымдық, мешкейлік сияқты барлық күнаһарлықтар үшін жауапты. ... ... ... ... көзі -- жеке меншік. Р. Оуэн Сен-Симон мен Фурьеге қарағанда жеке ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық тәртіптерді сынай отырып, Р. Оуэн капитализмдегі өндіргіш күштердің, ірі өнеркәсіптің өсуі, ғылыми-техникалық білімнің дамуы табиғат заңдылығына сай ... ... ... ... ... ... деп ... Ол ең алдымен адамдардың санасындағы революциядан үміттенді. Әртүрлі әлеуметтік топ өкілдерінің ізгі еркімен жүргізген реформаторлық әрекетінің нәтижесінде, Оуэн бойынша, ... ... пен ... игі ... ... ... пен ... тұтастығының" жүйесі, "жаңа адамгершілік әлемі" орнайды.
Бұл жаңа құрылыстың бірлігі, "молекуласы" өзін өзі ... ... ... қыстағы". "Қауымдастық қыстақтары" ұлттық ауқымдағы федерацияға (державаларға) бірігеді, ал кейінірек халықаралық деңгейде тұтастанады. Бірнеше жылдардың барысында ол бүкіл планетаға ... жер ... ... ... ... барлығына бірдей жинағы, басқарудың біртұтас тәртібі қызмет етеді. Жердің тұрғындары біртұтас отбасына айналады. Коммуналар ... саны ... 3000 ... ... тек ... ... коллективтік еңбектің негізінде әрекет етеді, барлығының құқықтары мен ... тең ... ... мүшелері арасында шынайы өзара көмек қатынасы орнайды, аурулар, мүгедектер, кәрі- лер ортақ қамқорлыққа алынады, жеткіншектерді оқыту мен ... ... және ... ... ... ... ... ізгілікті болады және марапаттау мен жазалау қажеттілігі жойылады.
XIX ғасырдың 30 -- 40 жылдары Батыс Европаның рухани өмірінде революциялық-утопиялық ... ... да бой ... ... ... О. Брайен (Англияда), Огюст Бланки және Теодор Дезами (Франдидда), Вильгельм Вейтминг ... және ... ... табы ... ... түбірімен қайта құруды талап етті. Олардың саяси бағдарламаларында Г. Бабефтің революциялық ... және А. Сен- ... Щ. ... ... утопиялық социализмі аралас- қан күйінде көрінді.Бұл концепцияларда ұштасатын социа - листа революцияның қажеттігі, жұмысшы табыньң саяси үстемдігі сияқты идеялар ... К. ... ... және ... ... ... ілімінің негізгі өзегін құрады.
"Әлеуметтік физика" немесе "әлеуметтану" ... ... де ... позитивті (калыпты) философияның негізін қалаушы Огюст Конт (1798 -- 1857) ... туып ... Оның алты ... ... ... ... және төрт ... "Позитивті саясат жүйесі" еңбектерінде негізі каланған жаңа ілім ... ... ... Кондорсе және Сен-Симон сияқты ойшылдардың идеялары ықпал етті. Позитивизмнің қалыптасуына Европада XVII ғасырдың екінші жартысынан басталған ғылыми төңкеріс те әсерін ... Бұл ... ... ... негізге сүйенетін және өндіріске едәуір ықпал ететін дербес және ... ... ... саласына айналды. Физиканың, химияның, механиканың, биологияның дамуы барлық ғылымдардың философиямен байланысы және адамдардың ... ... ... ... ... ... ... күн тәртібіне қойды.
О. Конттың "позитивті философиясының "түпкі қағидасы -- ғылымға нақты айғақтар мен ... ... ... ... қою ... Осы ... ... отырып, О. Конт болмыстың мәнділігі туралы ілім "метафизиканы" теріске шығарды. Позитивизм жаратылыстану ғылымдарының жетістіктеріне сүйенді, Конттың пікірінше, ... ... екі ... ... -- айғақты бекітуден, екіншіден -- айғақтар арасындағы себептік байланыстарды айқындаудан, ... ... ... ... ... ... ... бекітіледі, ал заңдар айғақтарды индукциялық тәсілмен қорытындылау арқылы анықталады.
Жаратылыстану ғылымдарының тәсілдері ... тану үшін де ... О. Конт ... ... жаңа ... -- ... құруды ұсынды. Әлеуметтану екі негізгі бөлімге бөлінді: қоғамдық құбылыстардың өмір сүру ... ... ... және қоғамдық құбылыстың дамуын, адамзат қоғамының прогресін зерттейтін динамика.
Конт қоғам эволюциясының негізін адамдардың көзқарастарындағы өзгерістер деп қарастырады. Оның қоғам дамуының үш ... ... ... және ... туралы ілімі негізінен Сен-Симонның концепциясын қайталайды. Теологиялық кезең (1300 жылға дейін созылды) барлық құбылыстарды табиғаттан тыс күштердің әрекетінің салдары деп ... ... ... ... (1300 ... 1800 жылға дейін. Реформацияны, ағартушылықты, революцияны қамтиды) тәжірибеден тыс орналасқан "түпнегіз", "субстанция", ... зат", ... рух", ... ... сияқты ойдан шығарылған үғымдармен айқындалады. Үшінші, позитивті кезеңде, "адамзаттың ... ... шығу тегі мен ... және ... ішкі себептерін зерттеуден бастартады да, "әртүрлі жеке құбылыстардың арасындағы байланыстарды ... ... ... ... кезеңде монархиялық теориялар, метафизикалык кезеңге республикалық концепциялар, табиғи құқық, қоғамдық шарт туралы ... ... ... ... жаңа позитивті саясат нақты ғылымға негізделеді. Теологиялық дәуірге әскери типтегі қоғам ... ... ... ... либерализм және демократия пайда болады. Ал, позитивті кезеңде әскери типке қарсы қойылатын ... ... ... қалыптасады.
Жетілген мемлекетті Конт социократия деп атайды, бұл қоғамдық ынтымақтастық пен үйлесімділікке негізделеді. Бүтіндей органикалық тұтастық ретінде көрінетін қоғамда ... ... ... ... ретінде белгілі бір функцияларды атқарады.
О. Конт қоғамдағы топтарды мойындайды, тап күресіне теpic көзқарас ұстанып, оларды ынтымақтастыққа ... ... ... принциптер енуінің нәтижесінде ол "анархиялық республикадан" да, ... ... да ... ... ... ... ету үшін позитивті саясат өз парызын орындау құқығынан өзге ... ... ... ... мүшелері белгілі бір қоғамдық қызметтер атқаруы тиіс. Меншіктің өзі де қоғамдық функ - ция ... ... ... ... ие болу қоғамдық тұрғыда пайдалы деп саналады.
Конт жаңа бүкіләлемдік позитивті діннің жобасын жасады. Бұл дін ... ... ... ... ... ... ... дін теологияны (дінтану) әлеуметтанумен (қоғам туралы ғылым), ал теократияны социократиямен алмастырады. Позитивті діннің абыздары -- ғалымдар мен ... ... мен ... бірлестігі). Ол жылдың әрбір айы мен аптасы "позитивистік әулиелер" ... ... ұлы ... ... ... де ... кезеңге көшу үшін Конт Парижде әртүрлі елдер мен ғылымдардың өкілдері болып табылатын отыз ғалымнан құралған рухани өкімет ("Батыстың позитивті ... ... да ... ... кезеңге өту барысыңда пролетариат диктатураны орнату жоспарланды. Пролетариат диктатурасы бүкіл әлеуметтік топтарды позитивті рухта қайта тәрбиелеп болған соң, қоғам ... ... ... Ақыр ... бүкіл адамзат 500 социократия құрып астанасы Парижде бола - тын ... ... ... ... ... ... ... мен мақсаты толық жүзеге асады: "сүйіспеншілік -- принцип ... ... -- ... ... ... -- ... ... дін Конттың тірі кезінде-ақ теріске шығарылса ("ақылдан адасушылық"), ал оның ... ... фено - ... ... ... прагматизм, субъективті идеализм және т.б. түрінде сынға ұшырады. Алайда, Конт саяси партиялар мен бұқаралық қозғалыстардың идеялық ... бола ... ... бағдарлама құра алмағанымен, оның позитивизмінің философиялық идеялары кеңінен таралды. Огюст Конттың теориялық ізденістері философия мен жаратылыстанымдық және қоғамдық ғылымдар методологиясының ... ... ... ... өз ... ... пен ... де әсерін тигізді. Герберт Спенсердің, Эмиль Дюгидің, Леон Дюганың, Максим Ковалевскийдің, Макс Вебердің ... ... Конт ... ... ... Құрылымдық заңгерлік позитивизм (К. Бергбом) де өз бастауын позитивизм ... ... ... ... ... Батыс Европаның қоғамдық-саяси өмірінде буржуазиялық тәртіптер одан әрі нығая түсті. Әсіресе ХVІІІ ғасырдың аяғындағы Ұлы Француз революциясы Европада ... ... ... ... берді.
Алайда бұл капиталистік қатынастардың қарсыластары да көптеп табылды. Өмірге ене бастаған буржуазиялық ... ... ... ... ... олар ... жоғалтып алған ескі жеңілдіктерін қайта қалпына келтіруге ұмтылды. Бұлардың идеяларының бүтіндей комплексін консерватизм деп атау ... ... ең ... таралған кезі XIX ғасырдың алғашқы ширегі. Социализм мен либерализмге қарағанда консерватизмнің нақты белгіленген тұрақты концептуалды өзегі ... жоқ. ... ... ... ... құрылыс өз идеологиясын либерализмнен тапты. XIX ғасырда ол өте ықпалды саяси және интеллектуалды ағым ... Оның ... ... ... ... да кездесті. Алайда оның әлеуметтік негізін -- ең алдымен, кәсіпкер (өнеркәсіптік жәнс сауда) топтар, шенеуніктердің біраз бөлігі, ... ... ... ... - ситет профессорлары құрады.
Либерализмнің концептуалды өзегінің екі негіз қалаушы тезисі бар. Біріншісі: жеке еркіндік, әрбір индивидтің еркіндігі және жеке ... ең ... ... ... ... табылады. Екіншісі: бұл құндылықтарды жүзеге асыру тек жеке тұлғаның бүкіл шығармашылық мүмкіндігінің атылуы мен ... ... етіп қана ... ... ... бүтіндей қоғамның және оның мемлекеттік ұйымдасуының гүлденуіне әкеледі. Либералды идеологияның барлық өзге элементтері осы негізгі өзектің теңірегіне топтасады. Ол элементтердің ... ... ... және әлемнің рационалды құрылымы туралы көзқарас, жалпы игілік және ... ... және ... ... пікірлермен қатар, міндетті түрде құқықтық мемлекет, конституционализм, биліктің, өкілеттіліктің, өзін-өзі басқарудың ... және т.б. ... ... ... ... Мухамедов М., Сатершинов Б., Сырымбетұлы Б. Саяси - құқықтық ілімдер тарихы. Алматы: 2005 ж. - 340 ... ... Н.С., ... Н.К., ... А.И. ... - ... ... тарихы. Қарағанды: 2009 ж. - 117 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Шығыстағы саяси және құқықтық ойлар18 бет
XIX ғасырдың 60-жылдарындағы қоғамдық педагогикалық қозғалыс49 бет
Осман империясы13 бет
Саяси процесс5 бет
ХІХ ғ. і жартысындағы музыкалық өнеріне жалпылама талдау жасау14 бет
ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің тарихы, зерттелуі11 бет
Экономикалық ілім пәні мен әдістері10 бет
Экономикалық ілімдер тарихы пәні жөнінде жалпы мәлімет4 бет
Экономикалық теория негіздері.Микроэкономика28 бет
Қазақстандағы экономикалық ілімдердің негізгі бағыттарының даму тарихы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь