Картоп дақылдары

Жоспар

І. Кіріспе.

ІІ. Негізгі бөлім.
1. Картоп дақылдары.
2. Картоп дақылдарының аурулары.
3. Олармен күресу жолдары.

Әдебиеттер
Кіріспе.
Картоп (нем. Kartoffel) – алқа тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесын өсімдік. Картоптың көп таралған түрі Solanum tubarasum. Картоптың 200-ден астам жабайы және екпе түрі бар. Картоптың ьиіктігі 50-80 см., бір түпте 3-6 сабақ болады. Гүлі ақ, қызғылт не көкшіл тұқымды. Жер астындағы өркен сабағының ұшы түйнекке айналады. Түйнегінің пішіні, түсі, хим. сортына, өсетін жеріне қарай әр түрлі.
Картоптың отаны—Оңтүстік Америка. Оның қолдан өсіріле бастаған алғашқы жері — Чили мен Перу. Картопты Чилиден испандықтар 1536 жылы Европаға алып келіп, әуелі Испанияның өзінде өсірген. Кейіннен ол Испаниядан Италияға, Голландияға, Англияға және басқа да елдерге тараған көрінеді.
Картоптың табылу тарихы өте қызық. XVI ғасырдың
бас кезінде Педро де Леон дейтін 13 жасар бала Оң-
түстік Америкаға сапар шеккен испандық пираттардың
кемесіне ілесіп Перуге келеді. Ол мұнда жергілікті ха-
лықтың жерден қазып алынатын тамаша бір жеміспен
тамақтанатынын байқайды. Перуліктер оны папа деп
атайды екен. Онысы картоп еді. Папаны күнге кептіріп,
чуньо деп атаған. Жерден қазып алынған папаны да,
кептірілген чуньоны да перуандықтар суға қайнатып
немесе отқа көміп пісіріп жейтін болған. :
Педро де Леон өзінің көрген-білгендерінің бәрін де жаза береді. 1553 жылы испан тілінде «Перу хроникасы» дейтін Педро де Леонның кітабы шығады. Осы кітап арқылы ғана картоп европалықтарға бірінші рет белгілі болады.
Картоптың тамақтық ас болатынын европалықтар көпке дейін білмей келді. Сондықтан оны алғаш рет шошқаға азық орнына беру үшін ғана өсіріп келген. Қейіннен дәрі-дәрмек алатын өсімдік ретінде өсіретін болған. Осыдан ол Францияға да тараған. Ал Француздар картопты жер
Әдебиеттер.

1.Абдрақманов.С.Жасыл желен.-Алматы,1994.
2.Сейітов.И. Агрономия негіздері.-Алматы,1996.
3.Саудабаев.Т.Табиғаттағы және егіншіліктегі жасыл өсімдіктер.-Алматы,1991.
4.Өсімдіктер және олардың тіршілік жағдайлары.-Алматы,2001.
        
        Жоспар
І. Кіріспе.
ІІ. Негізгі бөлім.
1. Картоп дақылдары.
2. Картоп дақылдарының аурулары.
3. Олармен күресу жолдары.
Әдебиеттер
Кіріспе.
Картоп (нем. ... – алқа ... ... көп жылдық
шөптесын өсімдік. Картоптың көп таралған түрі Solanum tubarasum. Картоптың
200-ден астам жабайы және екпе түрі бар. ... ... 50-80 см., ... 3-6 ... ... Гүлі ақ, ... не ... тұқымды. Жер астындағы
өркен сабағының ұшы түйнекке айналады. Түйнегінің ... ... ... өсетін жеріне қарай әр түрлі.
Картоптың отаны—Оңтүстік Америка. Оның қолдан ... ... жері — Чили мен ... ... ... ... 1536 жылы
Европаға алып келіп, әуелі Испанияның өзінде өсірген. ... ... ... Голландияға, Англияға және басқа да елдерге тараған
көрінеді.
Картоптың табылу тарихы өте қызық. XVI ғасырдың
бас кезінде ... де Леон ... 13 ... бала ... Америкаға сапар шеккен испандық пираттардың
кемесіне ілесіп Перуге келеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... бір жеміспен
тамақтанатынын байқайды. Перуліктер оны папа деп
атайды екен. Онысы картоп еді. Папаны күнге кептіріп,
чуньо деп атаған. Жерден ... ... ... ... ... да перуандықтар суға қайнатып
немесе отқа көміп пісіріп жейтін болған. :
Педро де Леон өзінің көрген-білгендерінің ... де жаза ... 1553 ... ... ... ... дейтін Педро де Леонның кітабы шығады. Осы
кітап арқылы ғана картоп европалықтарға бірінші рет белгілі болады.
Картоптың тамақтық ас ... ... ... ... ... ... оны ... рет шошқаға азық орнына беру үшін ғана ... ... ... ... өсімдік ретінде өсіретін болған. Осыдан ол
Францияға да тараған. Ал ... ... жер ... деп, ... ... деп атаған. Сонымен орыстың картофель деген сөзі міне, осы
«тартуфоль» деген сөзден шыққан.
Россияға картоп XVIII ғасырдан бастап тарай бастады. Оның ... ... ... ... зор. Ол ... барғанда Россияға бір қалта
картоп түйнеғін ала келеді. Сөйтіп оны ... үшін ... ... таратады. Бұған қосымша Пруссиядан еліне ... ... да ... бірге картопты ала келуі оның Россияға тарауына
себепші болады. Картоптың маңызын орыс ... ... ... ... ... аштық болғанда ғана жеп, оның аса бағалы өсімдік екенін байқайды.
Оның ... ... кең ... орыс ... да көп ... ... ... — агроном А. Т. Болотов, ададемик В. М. Северғин, ... Е. А. ... ... ... ... ... ... көптеген арнайы
ғылми мақалалар жазды. Е. А. Грачев картоптың жаңа сорттарын да шығарды.
Осы ... үшін Е. А. ... ... ауыл ... ... өзінің мүшесі етіп те сайлады.
Дегенмен біздің елімізде картоп егісі Октябрь революциясынан кейін ғана
шұғыл ұлғайды. Бұл жөнінде СССР ... ... ... орын ... алқа — ... тұқымдас. Оның алақаны тілкемделіп келген
жапырақтары бар, гүлі қос ... ... 5 ... 1 ... ... ... 5 тостағанша, 5 күлте жапырақтан тұрады. Күлте жапырақ-тары ... ... ... ... ... ... арқылы тозаңданады. Картоп
гүлінің жәндіктерді өзіне «шақыратын» жұпар иісі бар. ... ... ... көк ... ... ... да, олары майда тұқымға толып кетеді.
Бірақ картоптың жемісі улы болады.
Картоп түйнегі тамақ ... өте ... оның ... 14—24 ... бар және онда Вь В2, РР, С сияқты витаминдер де көп.Картоптан ... ал ... ... каучук алуға жүмсалатыны белгілі. Бірақ соның
өзінде картоп енімінің 40 процентке ... ... ... бір ... 80 кг глюкоза алады. Осындай бір тонна картоптан
112 литр спирт, 55 килограмм көмір қышқылын алуға да ... Ал 112 ... 17 кг ... ... ... Бір ... ... 600—1 200
центнерге дейін картоп алынадьь) Бірақ ол ... ... ... ... ... да бар. Мәселен, бір гектар жерге ... үшін ... ... кетеді. Сонда бүкіл СССР бойынша отырғызуға жыл сайын ондаған
миллион тонна картоп керек. ... ... ... ... ... тасу ... 10 ... жуық ауыр жүк эшелоны керек болар еді.
Егер тұқымдық картоптың бәрін отырғызбай, көбісін өндіріске пайдалансақ,
халық шаруашылығына қыруар пайда түсер ... ... ... ... керек?
Егер картоп тұқымнан өсірілетін болса, онда бір гектарға не бәрі ... ғана ... ... еді. Бір одан енім аз ... ... ... ... өнетін мол енімді картоп сортын шығару ... ... ... ... ... ... ... Оның тұрақты және уақытша
жасалатын түрлері бар. ... ... ұра мен ... ... ... ... не тұрақты қоймада картоп сақтауға орын жетпегенде, уақытша
қойма жасайды. Тұрақты ... ... жер ... ... қабырғасы
жартылай жер бетіне шығарылып не жер бетіне салынады. Мұндайқоймалар үшін
ыза суы кем ... 2,5—3 м ... ... ... Картопты жайып немесе
үйіп (биікт. 3,5—4 м) сақтайды. ... ... ... тастан, бетон
блоктардан қаланады. Еденіне асфальт-бетон, бетон, қарағай төселеді.
Кейде жер еден ... да ... ... ауа ... ... ... ... желдеткіш орнатылады. Қазір картопты үрлеп
желдетеді. Мұндай желдету аумағын тиімді ... ... ... ... ... ...... жегі тұңымдасына жататын насеком.
Картоп және алқа тұқымдас өсімдіктердің карантиндік ... 9—12 мм, ... үсті ... ... он қара жолақты, басы,
арқасы қара даңты, ... ... ... ... шыққан жері Солт.
Америка (Колорадо штаты). Колорадо қоңызы деп аталуы да ... ... ... ... 1949 ж. ... ... байқалды. Ересек қоңыз көбіне
картоп аңызының топырақ арасында қыстайды. Көтстемде, әсіресе май — июньде
топырақ ... ... ... ... жейді. Бір қоңыз жапырақтың астыңғы
бетіне 15—20-дан топтап, ал маусымда 3000-ға дейін ... ... ... ... өсуі күзге дейін созылады. Алғашқы шыққан
личинкалар жапырақтың төменгі ... ... ... ... ... ... ұрпағы жапырақтың жұмсақ жерін түгелдей жейді. Төртіпші ұрпақ
личинкалары өте жебір келеді. Картоп қоңызы картоп ... жер ... және ... ... ол — өте қауіпті зиянкес. Күрес шаралары:
картоп егісі екі рет полихлорпиненнің, ... ... ... ... өңделеді.
Картоп нематоды, гетеродера — жұмыр құрттар класына жататын паразит
құрт. Ұрғашысы ... ақ, ... ... және одан ... ... ... ... ұрғашысы — цис-та, домалақ пішінді (диаметрі 1 мм-те
дейін). Еркегінің ұзындығы 1,2 мм, ... құрт ... ... ... нематоды Венгрия, Румыния, Болгария және Албаниядан басқа Европа
елдерінде, Алжир, Израиль, ... ... ... ... ... Боливия, Перуде тараған. СССР-де алғаш рет 1948 ж. белгілі болды.
Бұның ошағы РСФСР, ... ... ... ... және Украинада
кездеседі. Картоп нематоды картоптың тамырында, сирек те болса түйнегінде,
помидор т. б. алқа ... ... ... ... ... Картоп
нематоды картоптың дамуын аса тежейді, өңімін азайтады, кейде өсімдік солып
қалады. Картоп нематоды болмау үшін зақымданбаған және оған ... ... ... Ауру шыққан жерге 4 жыл Картоп нематодына төзімді
дақылдар егіледі, кейін немотоцид ... ... соң ... ... Картоп нематоды ошағын жоюға хлорпикрин қолданылады, ... ... ... ... ... және топыракқа минералды
тыңайтқыштар енгізетін машина. Ол салм. 30—50, 50—80 және 80—120 г ... және ... ... ... әдіспен отырғызады. Бұл
машинаның картопты ... екі ... ... төрт ... ... СН-4Б-1,
КСН-90) және алты қатар етіп (СКМ-6) отырғызатын түрлері бар. ... ... ... отыратьш шүмектен, араластырғыш пен сіліккіштен
құралады. Картоп отырғызумен бір мезгілде минералды тыңайтқыштар ... СН-4Б және ... ... АУ-4, АУ-2 ... ... ... бір тоннаға жуық тыңайтқыш сиятын бункер, оның түп ... ... төрт ... ... олар ... ... ... кұйып, тыңайтқыш мөлшерін реттеп отырады.
Әдебиеттер.
1.Абдрақманов.С.Жасыл желен.-Алматы,1994.
2.Сейітов.И. Агрономия негіздері.-Алматы,1996.
3.Саудабаев.Т.Табиғаттағы және ... ... ... және олардың тіршілік жағдайлары.-Алматы,2001.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Картоп және көкеніс дақылдарының зиянкестері7 бет
Картоп көкеніс дақылдарының зиянкестері4 бет
Биологиялық қару3 бет
Гені бұзылған организм6 бет
Зиянды жәндіктер (зиянкестер)10 бет
Картоп және көкеніс зиянкестері11 бет
Картоп және көкөніс зиянкестері10 бет
Картоп және көкөніс зиянкестері туралы мәлімет14 бет
Картоп – маңызды ауыл шаруашылық дақылы8 бет
Оңтүстік Қазақстанның тау маңы аймағындағы картопты үздіксіз өсірілетін танабының фитосанитарлық жағдайын зерттеу67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь