Қазақстандағы несие нарығының құрылымы

Мазмұны:
1. Несие нарығы туралы түсінік және оның қызметі.
2. Несие нарығы құралдарының түрлері мен формалары.
3. Қазақстандағы несие нарығының құрылымы.
4. Қазақстандағы ипотекалық несиелеу.
Нарықгық экономикада несиенің рөлі аса маңызды. Ақша капиталының жинақталу ауқымының ұлғаюы — несие нарығының дамуына себепкер болады. Ссудалық капитал қозғалысының мәні төмендегідей: ақша қаражаттары түрінде жинақталған капитал ссудалық капиталға тікелей айналады. Несие нарығы экономикалық санат ретінде, түпкі есебінде оның мәнін қалыптастыратын күн қозғалысымен байланысты әлеуметтік-экономикалық қатынасты білдіреді.
Несие нарығы — механизм. Оның көмегімен қаржылық қаражатқа мұқгаж шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халықтың өзара қарым-қатынасы және шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халыққа белгілі бір шарттармен қаражатты ұсынуды (қарызға беруді) жүзеге асыратын қарым-қатынас белгіленеді. Несие нарығы арқылы ақша капиталы босатылғанда ұдайы өндіріс процесіндегі экономика салалары арасында қарыз капиталының жинақталуы, белінуі және қайта бөлінуі жүзеге асырылады. Ол оған нарық арқылы ссудалық капитал түрінде бағытталады, содан соң несие берушіге (банктерге және басқа да қаржы-несие институттарына) қайтып оралады. Несие нарығының мәні онда қандай ақша капиталының, яғни өзіндік капиталдың немесе басқа біреудің капиталының пайдаланғанына байланысты болмайды. Дөлірек айтқанда, банкир өз ісін өзіндік капиталдың көмегімен жүргізе ме немесе өз банкісінде депозитке салынған капиталдың көмегімен жүргізеді ме — мұның еш мәнісі жоқ.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


1 № 2732, 1 қаңтар 2009 жылғы Қазақстан Республикасының “Бухгалтерлік есеп жөнінде ” жарлығы. 28 ақпан 2009 жылғы өзгерістерімен және толықтыруларымен
2 Әбдіманапов Ә.З. “Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері” Алматы-2008 ж.
3 Бухгалтерлік есеп стандарты. Алматы - 2006 ж.
4 Би Вандер Вил «Управленческий учет» Москва, Аудит 2007 ж.
5 Девид Мидитон «Бухгалтерский учет и принятие финансовых решений» Москва. Аудит 2007 г.
6 Друри К. «Введение в управленческий и пройзводственный учет» Москва. Аудит 2008 г.
7 Дюсенбаев К.Ш. “Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау” Алматы - 2008 ж.
8 Ефимова О.В. “Как анализировать финансовое положение предприятия” Москва 2008 г.
9 Карпова Т.П. «Управленческий учет» Москва, Аудит 2008 г.
10 Кеулімжаев Қ.И. “Бухгалтерлік есеп принциптері” Алматы - 2008ж.
11 Керьянова З.В. “Теория бухгалтерского учета ” Москва 2009 г.
12 Ковалев.В.В. “Финансовый анализ” Москва-2006
13 Кондраков И.П. “Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной деятельности и аудит” Москва 2008 г.
        
        Мазмұны:
1. Несие нарығы туралы түсінік және оның қызметі.
2. Несие нарығы ... ... мен ... ... ... ... құрылымы.
4. Қазақстандағы ипотекалық несиелеу.
1. Несие нарығы туралы түсінік және оның қызметі.
Нарықгық экономикада несиенің рөлі аса ... Ақша ... ... ұлғаюы — несие нарығының дамуына себепкер болады.
Ссудалық капитал қозғалысының мәні төмендегідей: ақша қаражаттары түрінде
жинақталған капитал ... ... ... ... Несие нарығы
экономикалық санат ретінде, түпкі есебінде оның мәнін қалыптастыратын күн
қозғалысымен байланысты әлеуметтік-экономикалық ... ... ...... Оның ... ... ... мұқгаж
шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халықтың өзара қарым-қатынасы және
шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халыққа белгілі бір шарттармен
қаражатты ұсынуды (қарызға беруді) ... ... ... ... ... ... ақша ... босатылғанда ұдайы өндіріс
процесіндегі экономика салалары арасында қарыз капиталының жинақталуы,
белінуі және қайта бөлінуі жүзеге асырылады. Ол оған нарық арқылы ... ... ... ... соң ... ... ... және басқа
да қаржы-несие институттарына) қайтып оралады. Несие нарығының мәні ... ақша ... яғни ... ... немесе басқа біреудің
капиталының пайдаланғанына байланысты болмайды. Дөлірек айтқанда, банкир ... ... ... ... жүргізе ме немесе өз банкісінде депозитке
салынған капиталдың көмегімен жүргізеді ме — мұның еш мәнісі жоқ.
Несие нарығы арқылы өндіріс пен ... ... ... ... капитал қозғалысы, капитал салымындағы жинақтың түрленуі, ғылыми-
техникалық революцияның ... ... ... ... ... ... қаржы нарығының құрастырушысы ретіндегі маңызды рөлі ұсақ
және бытыраңқы ақша ... ... ... пен ... ... орталықтандырылуына мүмкіндік береді. Ақша капиталы
негізінен ақшалай ссудалық ... ... ... ... байланысты
алатын болсақ, оқшау процесс ретінде жинақтаудың ешқандай ... ... ең ... ... ... ... тигізгенде ғана маңызды
болады. Ақша капиталын макроэкономикалық тұрғыдан жинақтау — нақты
жинақтаумен өзара тығыз байланысты. Ақша капиталы ... ... ... қалыптасатыны белгілі. Ал олардың мөлшері елдін жалпы ұлттық
өнімдерінде капитал салымының үлесін қалыптастыруда үлкен рөл атқарады.
Несие нарығының мәні мен рөлі оның ... ... ... оның ... ... мен мөлшеріне қатысты бірыңғай
көзқарас жоқ. Алайда өзінің барлық ... ... мәні ... ... ... несие құралын жасаушы функциясында тұрақты түрде
пайда болып отырады. Кейбір ғалымдардың теориялық тұжырымдарына сүйенсек,
Қазақстанның несие нарығына тән төрт ... ... ... ... ... арқылы тауар айналымына қызмет ету;
• шаруашылық жүргізуші субъектілердің, халықтың,
мемлекеттің, сондай-ақ шетелдік ... ... ақша ... тікелей ссудалық капиталда шоғырлан-
дыру және оны өндіріс процесіне қызмет көрсететін
капитал салымы түрінде пайдалану;
• мемлекеттік және тұтыну шығындарын ... ... ... ... мемлекет пен халыққа қызмет
көрсетуді қамтамасыз ету, сондай-ақ аса қуатты қаржы-
лық-өнеркәсіптік топтардың қалыптасуына ықпал ету.
Несие нарығы — әр түрлі қорлардың несие ... мен ... ... ... және ... құн қозғалысының ақшалай
формасымен органикалық байланыста болатыны белгілі. Оның деңгейімен
қоғамдық ұдайы өндірісті дамытуға, оның тұтастай ... ... ... ... ақшалай қордың қозғалысы, мөлшері және
бағыты өлшеніп, анықталады.
Несие нарығының негізгі қатысушылары — несие беруші және қарыз
алушы. Несие беруші (кредитор) несие ... ... ... ... ... бұрынғы сатысында несие берушілердің рөлін өсімқорлар
орындаған. Оның дамуына қарай акшалай несиені берушілердің ... ... ... Ал ... ... ... несие беруші ретінде тауар
өндірушілер алға шықты. Несие беруші ссуда беру үшін ... бір ... ... ... Бұл ... көздеріне оның (несие берушінің) өз
қаражаты, ресурстары, өз кезегінде ұдайы өндіріс процесінің басқа
субъектілерінен қайтару негізінде қарызға ... ... ... мүмкін.
Осы заманғы нарықтық қатынастар жағдайында несие беруші банк ссуданы тек өз
ресурстарының есебінен ғана емес, сонымен бірге өз ... ... ... ... есебінен, жұмылдырылған бағалы қағаздарды
орналастыру арқылы беруі мүмкін.
Қарыз алушы — несие қатынасында несие алатын және алған ссудасын
белгіленген мерзімде қайтаруға міндетті жақ. ... ... ... шаруалар, қолөнерші-шеберлер, сондай-ақ аса ірі жер иеленушілер немесе
бай адамдар пайдаланды. Кейін банктердің пайда болуына қарай қарыз
алушылардың шоғырлануы жүзеге асты. Бұл ... банк ... ... ... алға ... ... ... несие берушіге қарағанда қарыз
алушының мынадай ерекшеліктері болды:
- ол ... ... ... иесі ... ... тек ... иесі бола алады, әрі өзіне тиесілі емес бөтен ресурспен ... ... ... ... ... айналыс саласында да, өндіріс
саласында да пайдалана алады. Несие беруші ссуданы өндіріске ... ... ... ... ... алушы ссудалық ресурсты өз шаруашылығына пайдаланғаннан
кейін қайтарады. Карыз алушы ссуданы қайтару үшін ұдайы өндірістік
процесті несие ... есеп ... ... ... ... етіп ... ... қарыз алушы уақытша пайдалануға алған құнды ғана қайтарып қоймайды,
сонымен бірге оның ссудалық пайызын да ... Бұл ... өз ... ... несие берушіге қарыз алушының тәуелді болатынын естен шығармауымыз
керек.
Несие қозғалысының зандылығы несие нарығында пайда болатын ... мен ... ... ... қатынасты толығырақ ұғынуымызға
мүмкіндік береді.
Несие беруші мен қарыз алушы несие қатынасына түсу арқылы
өздерінің мақсаттары мен мүдделерінің бірдей екенін көрсетеді. Олар ... ... ... алмастыруы да мүмкін. Егер орындарын
алмастыратын болса, несие беруші қарыз алушыға, ал ... ... ... ... ... ... құралдарының түрлері мен формалары
Несие нарығының құралы — несие. Ол (несие) айырбас сәтінде пайда
болып, құнның ұдайы қозғалысын қамтамасыз ететін ссудалық мәміленің
формасына ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Оны нақты шындыққа айналдыратындай белгілі бір шарттары болуы
керек. Біріншіден, несие беруші де, ... ... да ... байланысқа
қарай, міндеттемелерді орындауға материалдық тұрғыдан кепілдеме бере
алатындай заңды дербес субъектілер ретінде алға ... ... ... ... мен ... алушының мүдделері бірдей болғанда ғана несие
қажеттілікке айналады. Несие мәмілесі жүзеге асу үшін оның ... ... ... ақша қаражаттарын беруге, екінші жақ — оны алуға екі
жақты ... ... ... ... ... ... өзара
мүдделеріне негізделген экономикалық байланыс тұрақтылығымен сипатталады,
әрі несие шеңберіндеп тұтас жүйе ретінде анықгалады.
Тауарларды өткізудегі ... алу ... ... ... ... ... ... бірден ала бермейді. Сатып алушы
тауардың құнын белгілі бір мерзім ішінде төлеуі мүмкін. Бұл арада сатып
алушы қарыз алушыға, ал сатушы несие ... ... ... ... мен
қарыз алушы — бір полюсте эквивалент алудың, ал екінші полюсте оны төлеудің
мерзімі ұзартылатын барлық жағдайларда — қатысушыларға айналады.
Нарықтық шаруашылық ... ... ... банк ... Бұл ... ... ... халық, мемлекет және банктің өздері
де несие қатынасының субъектілері ретінде алға шығады. Коммерциялық банктер
өз клиенттеріне түрлі белгілері бойынша жіктеуге болатын әр ... ... ... Ең алдымен қарыз алушылардың негізгі топ-тары болып
табылатын шаруашылыққа, халыққа, мемлекеттік органдарға ... ... ... ... ... ... бөліп көрсетуге болады:
- тұтынушылық;
- өнеркәсіптік;
- саудалық;
- ауыл шаруашылығына берілетін несие;
- инвестициялық;
- бюджеттік.
Экономиканың барлық салаларындағы шаруашылық жүргізуші ... ... банк ... ... ... ... қарай екі түрге
бөлінуі мүмкін:
- негізгі қордың кеңейтілген ұдайы өндірісіне қатыстырылатын ссуда;
- айналым қорлары ұйымдастыруға ... яғни ... ... мен ... ... ... ссуда.
Несие пайдалану мерзімі бойынша талап етілгенге дейінгі және
мерзімді несиелер деп бөлінеді:
Мерзімді несие өз кезегінде мыналарға бөлінеді:
• қысқа ... (1 ... ... орта ... (1 жылдан 3 жылға дейін);
• ұзақ мерзімді (3 ... ... ... ... ... ... алушы несие берушінің
талабы бойынша қайтару мерзімі ішінде немесе несие келісім-шарты бойынша
белгіленген мерзімде немесе өз қалауы бойынша кез ... ... ... Несие мөлшері бойынша ірі, орташа, ұсақ деп бөлінеді. Әрбір
банк оны өзінің несие салымдарының ... ... ... ... ... ... ... нормативті тәртіппен «аса ірі
сатушы» ұғымын өзіндік қаражаттың 3-5%-ынан ... ... ... ... ... ... ... несие қамтамасыз етілген және
қамтамасыз етілмеген (бланктік) деп бөлінеді. Қамтамасыз етілетін несие
мыналармен қамтамасыз етіледі:
• кепілмен;
• банк ... ... ... ету оның ... қалу ... ... тәсілі болып табылады. Ал қамтамасыз етілмейтін несиеге тоқталатын
болсақ, ол ... ... ... байланыс орнатқан, несие төлеуге
қабілеті бар бірінші сыныпты клиентке беріледі. Ол (қамтамасыз етілмейтін
несие), әдетте, қысқа мерзімде (бір айдан үш айға ... ... ... ... ... алушыға беріледі. Қамтамасыз етілетін несиеге
келетін болсақ, оның жөні басқа. Қамтамасыз етілген міндеттеме несиені
қарыз ... ... ... жағдайда оны несие берушінің өндіріп алуына
құқығын бекітіп береді.
4. Банк ссудаларын беру тәсілі бойынша оны өтемақылық және
төлемдік деп ... ... ... ... несие — қарыз алушының есеп
шотына оның тауарлық-материалдық құндылыққа немесе шығынға ... ... ... ... үшін ... ... несие — банк
ссудасы қарыз алушыға несиеленген шара ... ... ... ... ... есеп ... ... төлеміне тікелей бағытталады.
5. Өтелетін әдісі бойынша бөліп-бөліп төлеумен өтелетін банк
ссудасы және бір мезгілде (нақты бір күнде) өтелетін ссуда деп ... ... ... жүргізуші субъектілердің және басқа да
құқықтық тұрғыдан ұйымдастырылған құрылымдардың өндірістік және әлеуметтік
қажеттіліктеріне несиелеу қағидаларын қатаң сақтаумен беріледі. Несиелеу
қағидасы барлық жүйенің ең ... және ... ... ... ... ол ... мәні мен мазмұнын, сондай-ақ объективті экономикалық
заңдылықтардың талаптарын, оның ішінде несие қатынасы саласындағы
зандылықтың талаптарын бейнелейді.
Банк несиесінің ... ... ... ... несие — мерзім басында толық беріледі. Сондықтан да
ол бойынша пайыз барлық соманың есеп айырысуынан ... ал ... ... ... немесе мерзім соңында бір жолғы төлеммен өтеледі.
Қысқа мерзімді несие, әдетте, тіркелген пайыз мөлшерлемесі
бойынша ... ал ұзақ ... кез ... ... ... пайызбен
беріледі. Мұның біріншісі (қысқа мерзімді несие) шаруашылық жүргізуші
субъектілердің айналымдағы капитал қозғалысына қызмет етеді, есеп
айырысудың уақтылы жүргізілуіне ықпалын тигізеді, төлем ... ... ... ... Оның ... мерзімді несиеден
айырмашылығы ұзақ мерзімді және орта мерзімді несиелер инвестициядағы
қажеттілікті қамтамасыз етуге, яғни негізгі капиталдың ... жаңа ... ... ... және ... ... ұдайы өндірісімен бай-ланысты шараларды жүзеге асыруға
бағытталады.
2. Овердрафт бойынша несие — ... ... Оны ... ... ... етуі ... ... сомасына сәйкес күн сайын
есептелетін, базалық мөлшерлемеден асатын пайызбен ала алады. Банк ... ... ала ... ... ... ... күшін жоюы мүмкін.
3. Ашық несие желісі бар несие - қарыз алушының талап етуі
бойынша банктің келісімшартта айтылған соманы беру міндеттемесі. Несие
желісі ... бір ... ... және ол осы ... ішінде жабылмайды.
Несие желісін компаниялар қажет болған жағдайда қаржыландырудың қосымша
көзі ретінде пайдалануы мүмкін.
4. ... ... ... ... де, ... та ... ... бола алады. Бұл арада қарыз алушы соманы ескертілген соманың
шегінде тұрақты пайдалануы, әрі өтеуі мүмкін. Айта кететін жайт, мұндағы
несие ... ... ... ... ... түрде беріледі әрі
өтеледі. Мәселен, егер банк қарыз алушы үшін 300 мың ... ... ... ... ... бар несие желісін ашатын болса, онда қарыз алушы
300 мың теңгенің бәрін үш айға бір-ақ ала алады. Қарыз алушы ... ең ... ... пайдаланады. Үш ай өткен соң сома өтелетін болса,
қарыз ... ... 300 мың ... сомасында автоматты түрде жаңарта алады.
5. Бірлестірілген иесие. Дәстүрлі мерзімді банк несиесі туралы
келісім банк пен ... ... ... ... ... оған екі жақ ... ... жүргізуші субъект пен банктер
(A,B,...N) арасында жеке несие келісімі бекітіледі. Алайда субъектіге аса
ірі сома қажет болған ... банк көп ... ... ... бас ... яғни үлкен тәуекелдік жүгін өз мойнына алғысы келмесе ... ... ... ... қаржыландыру үшін тек бір ғана
банкпен шектеліп қалғысы келмесе, онда бірлестірілген несие қажет болады.
Мұндай несиені қарыз алушыға бірнеше банк ... ... — банк ... ... ... банк ... ... топтың құрамындағы әрбір банк несие сомасының
белгілі бір бөлігін береді.
6. Ипотекалық несие — сатып алынған үйдің немесе жердің ... ... орта ... және ұзақ ... ... ... ...
қаржылық қызмет көрсету нарығының ең серпінді дамып келе жатқан
бағыттарының бірі. Бүгінгі танда ... ... ... ... саналатын
«баспана мәселесін» шешудің бірден-бір жолына айналды. Жылжымайтын мүлік
саласындағы мамандар ұзақ мерзімді ипотекалық несиенің жүйесін ... ... ... ... ... ... құрылымы
Коммерциялық банктер нарықтағы негізгі несие берушілерге жатады.
Олар жеке және заңды тұлғалардың бос ақша ... ... ... ... ... орындау үшін осы қаражаттың негізінде ресурс базасын
құрайды. ... ... өз ... ... ... ... есеп ... Ұлттық банк коммерциялық банктерге ломбардтық
несиені, қайта қаржыландыру несиесін және өз негізінде қысқа мерзімді
қарызды ... ... ... ... Қайта қаржыландырудың мөлшерлемесін
Ұлттық банк белгілейді. Коммерциялық банктер несие бойынша өздерінің пайыз
мөлшерлемелерін Ұлттық банк ... ... ... ... Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды қадағалау және ... ... ... ... ... орган ретінде танылады.
Мәселен, бұл орган кастодиан-банктің, брокер-банктің және т.б. банктердің
негізгі тәртіп нормативтерін анықтайды.
Коммерциялық банктер әмбебап коммерциялық банк және мамандандырылған
коммерциялық банк ... ... ... ... ... тәжірибеде бүгінгі
таңда, әмбебап банктердің артықшылықтарға ие болып отырғаны байқалады.
Дегенмен соңғы уақытта мамандандырылған банктер алға шыға ... ... ... үй ... ... ... ... болады. Оның негізгі бағыты
- халыққа ипотекалық несие беру болып табылады.
Несиені тек коммерциялық банктер ғана емес, сондай-ақ ломбардтық,
несиелік серіктестіктер және т.б. ... Олар ... аз ғана ... аз ғана ... ... ... автокөліктің және халық
тұтынатын тауарлардың кепілімен береді.
Қазақстан несие нарығының институционалдық құрылымын былайша
көрсетуге болады ... осы ... ... ... ... ... ... ірі тұрақты қарыз алушыларға, заңды тұлғаларға ғана беріліп ... ... күні ... ұсынылатын несиелердің көптеген түрлері пайда болғаны
байқалады. Оның үстіне несие берушілердің қатарын мамандандырылған
мекемелер толықтырып, қарыз алушы жеке және ... ... да саны ... ... ... ... ... несие
нарығының құрылымын былайша көрсетуге болады.
Бүгінгі таңда басқа несие нарықтарына қарағанда тұтыну несиесінің
нарығы ерекше дамып ... Ол ... ... ... сатып алу үшін
беріледі. Сатып алынған тұрмыстық техниканың, машинаның және ... ... ... біртіндеп, бөліп төлеуге мүмкіндік беретіндіктен бүгінгі
күнде ең қолайлы нұсқаға айналып отыр. Бүгінгі таңда ... ... көп ... ... ... ... ... оңайлатты.
Бұл осы нарықтың даму қарқынын арттыруға әкелді.
Құрылыс несиесіне келетін болсақ, елдегі құрылыс жұмыстарының
қарқын алуына қарай оған жұмсалатын ... ... ... ... ... ссудалық пайыздардың кемуі мен несие беру рәсімдерінің
оңайлатылуы несие нарығының кеңеюіне себепкер ... ... ...... нарығының айрықша бөлігі. Басқа
несие нарықтарында банктерден өзгесінің бәрі қарыз алушыға жатса, мұнда
тек банктердің өздері ғана ... ... де, ... ... да ... ... қажеттілігіне байланысты ипотекалық несие нарығы
жылдам дамып келеді. Бірақ, халықтың көпшілігінде баспана ... ... ... тұр, ... да жеке тұлғалар үшін ең қолайлысы тұрғын үйді
ипотекалық несиемен қамтамасыз ету болып табылады.
4. Қазақстандағы ... ... ... ... үй саясаты тұрғын үй мәселесін шешуде
халықтың әлеуметтік көмекке мұқтаж бөлігінің қажеттіліктеріне бағдарланған
бұрынғы саясатымен қатар, ... ... бар және ... ... ... өз ... ... алған баспанасы бар халықтың
негізгі бөлігіне жаңа екпін түсіріп ... ... ... ... үй ... ... осы бөлігінің
мәселелерін шешудің негізгі тәсіліне жатады. Алайда халық табысының аздығы,
қаржы нарығында пайыздық мөлшерлемелердің жоғары болуы, ... үй ... және ... ... ... ... ... ипотека механизмінің көмегімен шешілуі тиіс басқа да
мәселелер көп.
Ипотекалық ... үй ... — ҚР ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің (банк операцияларының жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың) несие қаражатына біртіндеп бөліп-бөліп
немесе толық сатып алынған жылжымайтын мүлік кепілімен (жылжымайтын мүлік
ипотекасы) ... ... ... тұрғын үй несиесі қарыз алушыға көп
пәтерлі үйден жеке пәтер сатып алуы үшін ... жеке үй ... алуы ... ... үй ... ҚР Ұлттық банкісінен банк
операцияларын жүргізуге лицензия алған банктер береді.
Кез ... елде ... ... ... ... ... ... тигізеді:
1. Саяси фактор — елдегі саяси жүйенің жалпы тұрақ-тылығы.
2. Құқықтық фактор — ... ... ... ... анықталады. Мұнда ипотеканың дамуына құқықтық ортаның меншіктік
қатынасты, ең алдымен оның жылжымайтын мүлік объектілерін қорғай алатын
қабілеті зор әсерін тигізеді, оның ішінде ... ... ... ... салық өндіріп алуды және мүлікті шеттетуді заңдық
тәсілдерімен жүзеге асырудың, жылжымайтын мүліктің нақты тіркеу жүйесінің,
сондай-ақ кепіл тіркеуінің болуы ... ... да мәні зор. ... ... қатысушыларымен жүзеге асырудың мазмұны мен тәртібін
реттейтін заңдар мен қаулылардың ... ... ... ғана ... дами ... ...... нарықтың жағдайы мен дамуы, инфляция
деңгейі мен валюталардың тұрақтылығы, халықтың төлем қабілеті.
4. Тарихи жағдай мен факторлар — қаражаттың ... ... ... оның болмауы, сондай-ақ халықтың несиеге көзқарасы,
елдердің тарихи даму ерекшеліктері.
Әр түрлі факторлар ипотекалық несиелеуді ұйымдастырудың әр түрлі
нұсқаларын қалыптастырудың негізі ... ... ... бұл ... ... ... қарай қалыптастырады.
ҚР Президентінің 1995 жылдың 23 желтоқсанында қабылдаған N 2723
«Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» заңдық күші бар ... ... ... ... ... Онда ипотека кепіл түрі ретінде анықталды
— кепілге салынған жылжымайтын мүлік ... ... үлес ... берушінің
немесе үшінші тұлғаның иелігінде және пайдалануында болады. Халықты ... ... ... үй ... қамтамасыз ететін жүйені құрудың
алғашқы кезеңінде мемлекеттің рөлі айрықша болды. ... ... ... анықтап, оның сенімді әрі тиімді жұмыс істеуіне жағдай
тудыратын құқықтық базасын ... және ... ... әлеуметтік
жағынан қорғаудың механизмін жасады, ипотекалық несиелеу нарығының
қатысушыларын ынталандыратын салықтық саясатты ... ... ... ... ... оларды басқаруға ат салысты.
2000 жылдың 21 тамызындағы ҚР Үкіметінің N1290 қаулысымен
қабылданған ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді қаржыландыру тұжырымдамасына сәйкес
ипотекалық несиелеудің жүйесі ипотекалық компанияларды тұрғын үй нарығының
дамуын қамтамасыз ететін жабық акционерлік қоғам ... ... Бұл ... ... ... тауарларымен қамтамасыз етілген
ипотекалық облигацияларды шығару жолымен қайта қаржыландырыла алады. Ұлттық
банк басқармасының 2000 жылдың 20 желтоқсанындағы шешімі нәтижесінде
«Казақстан ипотекалық компаниясы» ... ... ... ... қаржы институты болып табылатын «Қазақстан ипотекалық
компаниясы» жабық акционерлік ... ... ... ... ипотекалық
тұрғын үй несиесі бойынша талап ету құқығын алады, әрі осы құқықтармен
қамтамасыз етілген ипотекалық бағалы қағаздарды шығарады.
Компанияның негізгі ... ... ... ... ... ... ... мен талаптар негізінде,
ұзақ
мерзімді ипотекалық тұрғын үй несиесін талап ету құқықтарын сатып
алу жолымен қайта қаржыландыру;
• тіркелген немесе өзгермелі сыйақы ... ... ... ... ... ... үй ... саласына инвесторлардың қаражатын тарту;
• ҚР Ұлттық банкімен несие беруші банктердің қаржылық жағдайы
туралы ақпараттармен қамтамасыз ету ... ... ... ... үшін ... несиелеу бойынша әдістемелік ұсыныстарды
әзірлеу;
• несие берушілерге ипотекалық тұрғын үй несиесі ... ... ... және ипотекалық несие операцияларын жүргізудің
тәуекелі төмен әрі оңтайлы тәжірибесін енгізуіне ықпал ету. Компания несие
беруші банктердің ипотекалық түрғын үй ... ... ... ... ... тұрғын үй несиесінің сапасын тексеруді жүзеге асырады
және қарыз алушылар ... ... алу ... ... ... да ... келісімді бекітеді, сондай-ақ ипотекалық несиелеу
саласындағы мамандардың біліктілігін арттыру мақсатында оларды оқытуды
жүзеге асырады.
Екінші деңгейлі ... жеке ... ... ... өтей ... алдын ала бағалап, қарыз алушының табысын ескеру мен
несиенің ең көп шамадағы ықтимал сомасын анықтап, ... ... ... ... ... ... ... жетпейтінін анықтап алғаннан
кейін және ипотеканың мәнін бағалаған соң, ипотекалық несиені тұрғын үйді
сатып алуы үшін береді. Бұл рәсім ... ... ... деп ... беруші қарыз алушының берген ақпаратын тексереді, оның төлем
қабілеттілігін бағалайды және ... беру ... ... ... ... бір себептерге сүйеніп оған несие беруден бас тартады.
Егер несие беруші жағымды шешім қабылдайтын болса, берілетін
несиенің сомасын есептеп, оны ... ... да ... ... ... ... өтеу ... қалыптастырады.
Ұзақ мерзімді ипотекалық несие төлем, мерзім, қайтару шарттарымен
және несие қаражатының пайдалануына қатаң бақылау орнатумен ... ... ... үйді ... ... ... ... дейін де, өтініш
бергеннен кейін де таңдауына құқығы болады. Бірінші жағдайда үйді ... ... ... ... белгілеген мерзімде келісілген баға бойынша, қарыз
алушының тұрғын үйді сатып алудағы басым құқығын қарастыратын тұрғын ... ... ... ... ала қол ... ... ... несиенің
қайтарылуы тұрғысынан тұрғын үйді бағалайды және қарыз алушының табысына,
әкелген бастапқы жарнасына әрі ... ... ... қарай, оның сомасын
есептейді. Екінші жағдайда әлеуетті қарыз алушы несие беруші есептеген
несиенің шамасын біліп алғаннан ... ... ... ... ... ... үйді таңдайды. Содан соң өзінің сатушысымен сату-сатып
алудың мәмілесін бекітеді. Бұл мәміледе несие берушінің сатып алынған
тұрғын ... ... ... ете алатыны туралы келісімі міндетті түрде
болуы керек.
Несиеге сатып ... ... ... ... қызмет
ақысын қарыз алушы төлейді. Бағалаушы таңдап алынған тұрғын үйді тәуелсіз
бағалайды, ал несие беруші оны берілетін несиенің мөлшеріне ... ... оң ... ... жағдайда қарыз алушымен несиелік
келісімшартқа отырады. Ал қарыз алушы өзінің қаражат есебінен бастапқы
жарнаның төлеміне пайдалану үшін сақтап қойған жарнаны банктегі өз ... ... ... ... бекітілгеннен кейін бірден жылжымайтын
мүліктің меншік иесіне айналады әрі оны несие беруші банкке кепіл ретінде
ұсынады. Ал ... ... ... ... асырылғаннан кейін несиемен қызмет
көрсетуге кіріседі.
Несиелік келісімшартта екі жақ мына ... ... ... ... сомасы;
• несие берілетін мерзім;
• қарыз алушының несиені пайдаланғаны үшін төлейтін пайыз мөлшері;
• несиені және несие бойынша пайызды өтеудің ... ... ... ... бұзудың және несие мен оның
пайызын өндіріп алудың негіздері және т.б.
Несиелік ... ету ... ... ... ... ипотеканың мемлекеттік тіркеуімен сәйкес келетін сатып алынған
тұрғын үй ипотекасы ... ... ... мүмкін, сондай-ақ
тұрғын үй ипотекасы мен сату-сатып алудың үш жақты (аралас) келісімшартымен
де ресімделуі мүмкін. Мұнда ... үш ... ... сатушыдан сатып
алушының меншігіне өткенін, сондай-ақ бұл пәтердің несие берушінің
пайдасына ипотекаға берілгенін бір мезгілде дәйекті ... әрі ... ... ... ... Немесе ол сатып алынған тұрғын үй
ипотекасының сату-сатып алу келісімшартын тіркеу сәтінде несие қаражаты
есебінен тұрғын үйді сатып алудың келісімшартымен ... ... ... ... екі жақ ... шарттарды
қарастырады:
• ипотеканың мазмұнын;
• ипотекаға берілген үйдің бағасын;
• ипотекамен қамтамасыз етілетін негізгі міндеттеменің мөлшерін
(берілген несиенің мөлшерін және ... ақша ... ... ... ... ипотекамен қамтамасыз етілетін негізгі міндеттеменің орындалу
мерзімін (несие берілетін мерзімін);
• ипотекаға берілген мүліктің қарыз алушының ... ... ... ол ... туралы келісімшарт бойынша кепілді
салушы болып табылады);
• ипотекаға берілген мүлікті сақтандыру ... ... ... және ... ... ... талап етудің негізін.
Ипотека жөніндегі келісімшарт пен несиелік келісімшарт бойынша
екі жақтың құқықтары мен міндеттері несие берушінің және қарыз алушылардың
мүдделерін ... және ... өз ... жүзеге асыруына кепілдік
беретіндей болуы керек.
Қарыз алушы бастапқы жарнаның және несие қаражатының сомаларын
пайдалана отырып, ... алу ... ... ... үй ... жүзеге асырады. Несие берушінің сату-сатып алу келісімшарты бойынша
есеп айырысу процесіне тікелей қатысып, оған толық бақылау жүргізгені
мақсатқа лайықты ... ... ... ...... ... ... сондай-ақ сатып алынған үйге меншік иесінің құқықтық
мүмкіндігіне қарай жүзеге асырылады.
Одан ары несие беруші несиеге ... ... ... ... ... ... қабылдайды, берілген ипотекалық несиеге қызмет
ету бойынша қажетті шараларды жүзеге асырады.
Ипотекалық несиенің параметрлерін компания мен банктер бір-
бірімен алдын ала келісіп, ... ... ... ҚРҰБ ... ... стандартты болуы керек;
• қарыз алушы тұрғын үй төлемінің бір бөлігі болып табылатын
бастапқы
жарнаны тұрғын үй құнынан 30% ... ... ... ... ... тең соманы әкелген жағдайда соманың қалған
15%-ы азаматтық-құқықтық жауапкершілікпен сақтандырылады;
... ... ... үй ... ... ... ... табылады;
• ұзақ мерзімді ипотекалық несие инфляция деңгейінде несиені
индекстеу
арқылы ... ... ... ... оның ... ... ... нарықтық болуы керек, бұл арада ол банктерге,
инвесторларға, зейнетақы жинақтаушы қорларға, сақтандыру
компанияларына және т.б. ... ... ... ... ... ... мен оның пайызы аннуитеттік төлем формуласы
бойынша есептелген ай сайынғы төлем түрінде төленеді;
• кепіл, сондай-ақ қарыз алушының ... мен ... ... сақтандырылуы керек.
Компанияның облигациялары тек осындай (жоғарыда аталған)
шарттарға ғана сәйкес келетін несиенің құқық-талаптарымен қамтамасыз
етіледі.
Ипотекалық несие ... ... ... етудің құнына
қарай қарыз алушыға берілуі мүмкін ең жоғары шамадағы оның мөлшерін
анықтайтын коэффициент есептеледі. (К/3 коэффициенті). Бұл коэффициент
жылжымайтын мүліктің ... ... ... осы мүліктің бағаланған құны —
міне, осы екі шамадан ең аз шама ... ... ... құны ... ... ... ... ретінде анықталады. Осы талапқа
сәйкес бұл арақатынастың ең көп шамасы бағаланған құннан немесе сатылу
бағасынан — екі шаманың қайсысы аз, соған қарай — ... ... ... ... ... беруші банк пен компания өз мойнына алатын
тәуекелдік деңгейінің бағалануына өз әсерін тигізеді. К/3 неғұрлым жоғары
болса, ... те ... ... ... Белгілі бір қарыз алушы үшін
К/3 коэффициентінің нақты мәні оның несиені төлеу қабілетіне байланысты 70%-
дан аз болуы мүмкін. ... К/3 ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемесі және басқа да фактордың негізінде
өзгерте алады. Кез келген өзгерту банк пен ... ... ... табуы керек.
Компания банктерге ипотекалық несиені сатуына мүмкіндік береді.
Қайталамалы ипотека нарығын ұйымдастырушы ретінде компания ипотекалық
айғақты сатып алу жолымен талап ету ... ... ... алады. Бұл
арада несиеге қызмет ету бойынша функция банктің өзінде қала береді.
Банктер құқық-талабы компанияға ... ... ... ... ... ... ... стандартты формаларын пайдалануы
қажет:
1. Қарыз алушының алдын ала ... ... ... ... ... ... орны бойынша сұрау салу.
4. Банкке сұрау салу.
5. Андеррайтингтің нәтижелері туралы есеп беру.
6. Кепілдің ... ... ... есеп ... ... ... Ипотекалық келісімшарт.
9. Тұрғын үйді сату-сатып алу келісімшарты.
10. Сатып алудың және егер бар болса, ипотекалық айғақты кері сатып
алу келісімшарты.
Банк ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... дербес пайдалана алады.
Компания сатып алынған құқық-талаптардың пулдарымен қамтамасыз
етілген ипотекалық облигацияларды шығарады. Әрбір эмиссия үшін
параметрлермен сәйкес келетін жеке пул ... Оның ... ... ... ... сатып алынған құқық-талаптарды сенімділікпен басқару
келісімшарты бекітіледі. Бұл несие берушіге қарыз алушыны және кепілге
салынған үйді бақылауына, несиеге қызмет еткені үшін ... ... ... ... ... келмейтін ипотекалық несие анықталған жағдайда
банк кемшілікті жоюы керек немесе сапасыз несиені сатып алады.
Қарыз алушының тарапынан ай сайынғы төлем ... ... ... банк ай сайынғы төлем мөлшерінде компания несиесі бойынша төлемді
жүзеге асырады.
Егер ипотекалық несие сапасыз деп ... ... онда банк ... ... ... ... және ... қарыздың қалған сомасын өтеу
туралы қарыз алушымен жеке келіседі. Несиені өндіріп алуды компания және
соңғы инвестор емес банк жүзеге асырады, яғни оның ... ... өз ... ... күн мерзімінен бұрын өтелетін жағдайда ол жаңа несие
бойынша талап етудің ... іске қосу ... ... ҚР Ұлттық банктің
қайта қаржыландырылуына қолайлы ақша немесе бағалы қағаздар секілді өтімді
активтерді өтеудің ... ... ... ... ... ... ... инвесторлар (зейнетақы қорлары,
сақтандыру компаниялары және т.б.) қайталамалы нарықта талап етудің
құқықтарымен қамтамасыз етілген ипотекалық облигацияларды сатып ... олар ... ... ... қаржыландырылуын және тұрғын үй
несиесінің ақша қаражаттары құйылымымен қамтамасыз етілуін жүзеге асырады.
Компания өз қызметінің алғашқы кезеңінде негізінен тіркелген
пайыздық ... бар, ... ... 3 ... 10 ... ... уақытты
қамтитын несиені сатып алады. Мұнда несие бойынша сыйақының мөлшері 3 жыл
мерзіміндегі несие бойынша жылына 13,9%-дан 10 жыл ... ... ... ... ... ... ең аз ... 3000 АҚШ долларының шамасында болды, ең көп
шамасы 4,5 млн ... ... 30 мың АҚШ ... ... ... ... жағдайларда ғана ипотекалық тұрғын үй несиесінің ең көп
шамадағы сомасы компанияның шешімі бойынша 100 мың долларға дейін жоғарылай
алады. ... ... құны 4300 ... 43000 ... ... ... ... тек ұлттық валютада теңгемен ғана беріледі.
Бүгінгі таңда Қазақстанның ипотека нарығында несие бойынша пайыздың
кемігені және оның берілу мерзімінің ұзарғаны байқалып отыр. Оның ... үй ... ... ... «Тұрғын үй құрылыс банкі» АҚ
құрылды. Бүгінгі тандағы ... ... ... ... АҚ, ... ... Банкі» АҚ, «ЦентрКредитБанкі», АҚ,
«Казкоммерцбанк» АҚ, «Нұрбанк» АҚ және «Астана-Финанс» ... емес ... ... ... ... ... агенттіктері. Бұл банктердің Қазақстан ипотекалық компаниясы
жағдайында ипотека беруімен қатар өздерінің ипотекалық несие пакеттеріне
ие. ... ... ... ... ... ... да, ... беруді жүзеге асырады. Қазақстан Республикасында әр түрлі
ипотекалық бағдарламаларды жүзеге асыруда ең көп тәжірибе жинақтаған банк —
«Тұрғын үй құрылыс ... ... ... ... № 2732, 1 ... 2009 ... Қазақстан Республикасының “Бухгалтерлік
есеп жөнінде ” жарлығы. 28 ақпан 2009 жылғы ... ... ... Ә.З. ... есеп теориясы және принциптері”
Алматы-2008 ж.
3. Бухгалтерлік есеп стандарты. Алматы - 2006 ... Би ... Вил ... ... Москва, Аудит 2007 ж.
5. Девид Мидитон «Бухгалтерский учет и принятие финансовых решений»
Москва. Аудит 2007 г.
6. Друри К. ... в ... и ... ... ... 2008 г.
7. Дюсенбаев К.Ш. ... ... ... талдау”
Алматы - 2008 ж.
8. Ефимова О.В. ... ... ... ... предприятия”
Москва 2008 г.
9. Карпова Т.П. «Управленческий учет» Москва, Аудит 2008 г.
10. Кеулімжаев Қ.И. “Бухгалтерлік есеп принциптері” Алматы - ... ... З.В. ... ... ... ” Москва 2009 г.
12. Ковалев.В.В. “Финансовый анализ” Москва-2006
13. Кондраков И.П. “Бухгалтерский ... ... ... и ... ... 2008 г.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
Ипотекалық несиелеу – Қазақстан нарығындағы ұзақ мерзімді несие28 бет
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Рекреациялық туризмді жоспарлау және ұйымдастыру30 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь