Кедейшілік

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4

1 Кедейшілік . макроэкономикалық маңызды мәселесі ... ... ... ..5.15
1.1 Кедейлік туралы теориялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.7
1.2Кедейшілікке негізгі макроэкономикалық талдау ... ... ... ... ... 7.15

2 Қазақстанда кедейшілікпен күресу жолдары ... ... ... ... ... ... ...16.26
2.1 Қазақстанда кедейшіліктің бүгінгі күнгі ахуалы ... ... ... ... ...16.23
2.2 Қазақстандағы кедейшілікпен жоқшылықты
болдырмауға қарсы іс.шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23.26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
КІРІСПЕ
Ел Президентінің 1997 жылғы 11 қазанда «Қазақстан - 2030» деп аталатын алдағы даму жолымызды байыптайтын ұзақ мерзімді стратегиясын ұсынды. Барлық қазақстандықтардың өсіп - өркендеуі, ел экономикасының өсуі, еліміздің қауіпсіздігі және әл – ауқатының артуы – деп аталатын Қазақстан халқына жолдауында болашақта жүзеге асырылуға тиіс ұзақ мерзімді «7» басымдылық аталды. «Біздің елімізбен айтқан перспективаларға қол жеткізуі үшін мынадай ұзақ мерзімді жеті басымдықты іске асыруы қажет» деп ерекше атап кетті.
Елбасының демократиялық ел билеудің дәстүрлеріне жүгініп, реформаны ойдағыдай өрге бастыру үшін жұртшылық пен әрбір азаматты іске жаппай жұмылуға шақыратын саяси бастаманы дер кезінде көтерді. Азаматтық қоғамымыздың кемелділігі де осынай сындарлы бастаманы қаншалықты ұйымшылдықпен қостағанын бүгінгі таңдағы іс - әрекеттер дәлелді айқындап беріп отыр.
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Бүгінгі күннің өзекті мәселесі-кедейшілік сияқты өткір әлеуметтік проблемаларды шешу-мемлекет жұмысының басты бағыты. Бұл әл-ауқатты өмірді қамтамасыз ете алмағанымен экономикалық тұтқалар арқылы ең төменгі тіршілік денгейін жасапдұрмысы нашар адамдардың санын азайтуға көмектеседі.
1998 жылы Қазақстанда алғаш рет халықтың кедейшілік индексі есептелді. Осы интегралды көрсеткіш Қазақстандағы кедейшіліктің ерекшеліктерін ескеру арқылы 1 және 2 жоқшылықтар индексі негізінде әзірленді. Бұл жоқшылыктар индексін БҰҰ ДБ ұсынған.
«Қазақстан 2030» стратегиялық бағдарламасын белгілегендегі басты мақсат – экономикамызды, соның нәтижесінде қасиетті халқымызды дүние жүзіне паш ету. Халықтың әл – аухатын жақсарту. Рухани және табиғи байлығымызды шашпай – төкпей, ұрпақтан – ұрпаққа аман – есен табыстау. 2030 жылы Қазақстанды «Қазақстан Барысына» айналдыру.
Қазақстан Республикасы үшін, Қазақстан халқының әрбір азаматтары үшін «Қазақстан - 2030» стратегиялық бағдарламасының маңызы, мәні өте терең. Себебі, біздің тәуелсіздікке қол жеткізгенімізге биылғы жылы 18 жыл толып отыр. Ол тәуелсіздікке біз қалай қол жеткіздік тарихымыздан аян. Ал, ендігі мәселе Қазақстан Республикасының дамуы қалай қарай жылжып бара жатқандығында .
Осының салдарынан экономиканы жоспарлау мәселесі туындады.
«Қазақстан - 2030» - дан кейін қамтылған мәселелері мен қабылданған шешімдерінің және жоспарлау мерзімінің ұзақтығы жағынан үлкен екінші құжат – ол Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 4 желтоқсандағы № 735 Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының 2010 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары». Бұл құжатта Қазақстанның 2010 жылға дейінгі даму моделі анықталды. Оның мақсаты – ұзақ мерзімді тұрғыда бәсекеге қабілетті экономиканың негізін қалау делінді. Экономика саласындағы даму моделінде:

- халықтың тұрмыс – тіршілігін жақсарту;
- кедейшілікті жою;
- халықты жұмыспен қамтамасыз ету;
− мемлекетті экономикалық өрлеу «локомотивіне» айналдыру;
− мемлекеттің қатысуымен жүйе түзетін ірі компанияларды құру және оларды аймақтық және мүмкіншілігінше, әлемдік деңгейге шығару;
− ТМД аймағындағы экономикалық өктемдікке қол жеткізу көзделген.
Кедейлік мәселесі әлемде тарихи дамудың әр кезеңде болған, боладыда. Өмір сүру деңгейі, жұмыссыздық, кедейлік, экономикалық өсу маңызды да өзара тығыз байланысты мәселелер.
Бүгінгі таңда кедейліктің таралу фактілері әлемде үлкен масштабтарға ие. 1,3 миллиардтан астам адам кедейліктің ең төменгі шегінде. Соңғы 30 жыл ішінде ең бай және ең кедей адамдар қатынасы 30:1 ден 61:1 дейін өсті. 20 пайыздық ең ауқатты адамдардың үлесі 70 пайыздан 85 пайызға өсті, ал ең кедей адамдардың үлесі 2 пайыздан 1,4 пайызға төмендеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Назарбаев Н. «Қазақстан – 2030 стратегиялық бағдарламасы», Алматы – 1998 ж.
2. «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында» Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2005 жылғы 18 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауынан Астана журналы № 1(20), 2005 қаңтар – ақпан.
3. Назарбаев Н. «Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін». № 5 мамыр 2004 ж, 3 бет, Ақиқат журналы.
4. Назарбаев Н. Саяси тұрақтылық тірегі - өркендеу жолымен ілгерілеу/Егемен Қаз/ ., 2004 ж. – 3 қыркүйек., 1-3 бб.
5. «Қазақстандағы аға ұрпақ: болашаққа көзқарас», Алматы 2005, Адам дамуы туралы 2005 жылғы Ұлттық Есепті Қазақстандағы БҰҰ Даму Бағдарламасының тапсырысы бойынша авторлар тобы дайындады.
6. Есентугелов А. «Қазақстан Республикасының индустриалдық – инновациялық дамуының стратегиясы нақты және болашақ» Алматы – 2003 ж.
7. Мауленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е.Қ. «Экономиялық теория», Алматы – 2004 ж.
8. Бекхожаева Л.К. «Уровень жизни и проблема бедности. Исследование миравого опыта».
9. Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі Агенттігі, 2004.
10. Краткий ежегодник Казахстана. Статистический сборник/Под ред.К.С.Абдиева, Алматы,2003.С.28,184
11. Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі агенттігі. «Қазақстан Республикасының әлеуметтік – экономикалық дамуы» Ақиқат журналы № 1/2003, 1/2004 ж. ж.
12. Нұрақым Райхан «Дамудың индустриялдық – инновациялық стратегиясы», № 7, 2004 ж, 20 б, Ақиқат журналы.
13. Медеуұлы И. Басты мақсат экономиканы көтеру. /Егемен Қаз/,2004,7-сәуір, 2 б.
14. Бимендиева Л.А. Экономикалық өсу-ұлттық экономиканың қызмет ету нәтижесі – Хабаршы, № 66 2004
15. Үсенова Г. Жұмыспен қамту және экономикалық өсу, Ақиқат- № 2, 2003
Қазақстан Республикасындағы кедейшілік мониторингінің индикаторлары.
16. Волчкова Л.Т., Минина В.Н. Стратегии социологического исследование бедности //Социс – 1999 - №1 ст.49
17. Социальная политика и бедность. /Саясат №3- 4, 2002г.
18. Мұхтарова К.С. «Бедность и экономика Казахстана». Саясат, №3, 2002г.
19. «Қазақстандағы кедейшіліктің себептері мен олардың шешу жолдары», Қазақстандағы БҰҰДБ басылымдар сериясы, Алматы 2004.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..............................3-4
1 Кедейшілік – макроэкономикалық маңызды мәселесі..............5-15
1.1 ... ... ... ... ... Қазақстанда кедейшілікпен күресу жолдары...........................16-26
2.1 Қазақстанда кедейшіліктің бүгінгі күнгі ахуалы...................16-23
2.2 ... ... ... ... ... ... ... 1997 ... 11 ... ... - 2030» деп ... даму жолымызды байыптайтын ұзақ мерзімді стратегиясын ұсынды. Барлық
қазақстандықтардың өсіп - өркендеуі, ел ... ... ... және әл – ауқатының артуы – деп аталатын Қазақстан ... ... ... ... тиіс ұзақ ... «7» басымдылық
аталды. «Біздің елімізбен айтқан ... қол ... үшін ... мерзімді жеті басымдықты іске асыруы қажет» деп ерекше атап ... ... ел ... ... ... ... өрге ... үшін жұртшылық пен әрбір азаматты іске жаппай
жұмылуға шақыратын саяси ... дер ... ... ... ... де осынай сындарлы бастаманы қаншалықты
ұйымшылдықпен қостағанын бүгінгі таңдағы іс - ... ... ... ... жұмысының өзектілігі. Бүгінгі күннің өзекті ... ... ... ... ... ... жұмысының
басты бағыты. Бұл әл-ауқатты өмірді қамтамасыз ете алмағанымен экономикалық
тұтқалар арқылы ең төменгі тіршілік денгейін жасапдұрмысы ... ... ... ... жылы ... ... рет ... кедейшілік индексі есептелді.
Осы интегралды көрсеткіш Қазақстандағы кедейшіліктің ерекшеліктерін ескеру
арқылы 1 және 2 ... ... ... ... Бұл ... БҰҰ ДБ ... 2030» стратегиялық бағдарламасын белгілегендегі басты
мақсат – экономикамызды, соның нәтижесінде қасиетті ... ... ... ету. ... әл – аухатын жақсарту. Рухани және табиғи байлығымызды
шашпай – ... ...... аман – есен табыстау. 2030 жылы
Қазақстанды ... ... ... ... ... ... халқының әрбір азаматтары
үшін «Қазақстан - 2030» ... ... ... мәні ... Себебі, біздің тәуелсіздікке қол жеткізгенімізге биылғы жылы 18 жыл
толып отыр. Ол тәуелсіздікке біз ... қол ... ... аян. ... мәселе Қазақстан Республикасының дамуы қалай қарай жылжып бара
жатқандығында ... ... ... ... ... ... - 2030» - дан ... қамтылған мәселелері мен қабылданған
шешімдерінің және жоспарлау мерзімінің ұзақтығы жағынан үлкен екінші ... ол ... ... ... 2001 жылғы 4 желтоқсандағы № 735
Жарлығымен бекітілген ... ... 2010 ... дейінгі
стратегиялық даму жоспары». Бұл құжатта Қазақстанның 2010 жылға ... ... ... Оның мақсаты – ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... саласындағы даму
моделінде:
- халықтың тұрмыс – тіршілігін жақсарту;
- кедейшілікті жою;
- ... ... ... ету;
− мемлекетті экономикалық өрлеу «локомотивіне» айналдыру;
− мемлекеттің қатысуымен жүйе түзетін ірі компанияларды құру ... ... және ... ... ... ... ТМД аймағындағы экономикалық өктемдікке қол жеткізу көзделген.
Кедейлік мәселесі әлемде тарихи дамудың әр кезеңде болған, боладыда.
Өмір сүру ... ... ... ... өсу ... да ... байланысты мәселелер.
Бүгінгі таңда кедейліктің таралу фактілері әлемде үлкен масштабтарға
ие. 1,3 миллиардтан астам адам ... ең ... ... ... 30 жыл
ішінде ең бай және ең кедей адамдар қатынасы 30:1 ден 61:1 ... ... ... ең ... ... үлесі 70 пайыздан 85 пайызға өсті, ал ең
кедей адамдардың үлесі 2 пайыздан 1,4 ... ... ...... ... мәселесі
1.1 Кедейлік туралы теориялар
Кедейлік – бұл халықтың белгілі бір топтары өмір сүру ... ... ... бірінші кезектегі физиологиялық қажеттіліктерді
қанағаттандыруда қиындық көретін, конституциямен ... ... ... ... ... ... толыққанды қатысу мүмкіндігінен
айырылатын әлеуметтік-экономикалық құбылыс.
Кедейлік барлық әлеуметтік мәселелердің ең әлеуметтісі. Экономикалық
статус пен ... ... ... пен ... ... ... мен ... өмір сүру деңгейі, өмірлік қажеттіліктер мен тұтыну
қаржыны және тағы басқа түсініктерді аттап кетіп, оны ... ... ... бір ... ... ... зерттелген деп айтуға
болады. Жақсы зерттелген кезеңі деп, біз революцияға дейінгі кезеңді, ... ... 20 ... ... ... айтамыз. Себебі осы кезеңде
кедейлік мәселесіне тура және жанама ... ... ... ... 70 ... ... ... мәселесі аз зерттелді,
оны ешкім зерттеген жоқ, кедейлік туралы ешкім ... ... ... ... ... тек ... ғана қолданылды, ал оған ... аз ... ... ... деген термин қолданылды.
Социалды-дарвиндік және социалды-теңестірімділік әдіс-амалдары.
Ресейде де, Еуропада да кедейлік мәселесіне ... ХІХ ... ... ... Еуропада оның екі әдіс-амалын жақтаушылар байқалды:
1. Социалды-дарвиндік;
2. Социалды-теңестірімділік әдіс-амалдар.
Социалды-дарвиндік бағыттың өкілдері ... ... ... және одан ... ... тек ... ... қатар қоғамға
пайдалы деп санайды. Олар теңсіздікте тұтас қоғамның және жеке ... ... ... ... ... үшін ... және әлеуметтік
теңсіздік болмай қоймайтындығы принципіне негізделеді.
Социалды-теңестірімділік бағыттың өкілдері ... ... ... ... egalite – ... әдіс-амалдар бағытының өкілдері,
керісінше ... пен ... ... ... ... оныфмен күресу
керектігін айтты. Жалпылама теңдік концепциясын француз ... мен ... ... жасады. Олардың ойынша, кедейлік жалпылама
теңдік пен қоғамдық меншік орнағанда жойылады.
Статистика-социологиялық бағыт.
ХІХ ғасырдың ІІ ... ... ... ... пайда
болды. Осы бағыттың негізгі көрнекті өкілдері Ф.Ле-Пле, Ч.Бут ... ... Олар ... ... өмір сүру ... ... және кедейлікті қоғамның әлеуметтік ауруы деп санады. Ч.Бут
кедейлікті анықтаудың реалды критерийлерін орнатуға тырысты. ... ... ... ... ... қамтамасыз ету,
➢ Нормалар мен стандарттар, олар жұмысқа қабілеттілікк пен
денсаулықтың белгілі бір деңгейін ... тұру ... ... идеялары мен зерттеу әдіс-тәсілдері ХХ ғасырға дейін АҚШ пен
Еуропа ... осы ... ... ... әсер ... кедейлікті зерттеу ХІХ ғасырдың екінші жартысынан бастап
жүзеге асырыла бастады. Оны бірінші ... ... ... ... мен А.Петровскийді және басқаларды жатқыза аламыз.
Қазақстанның қазіргі даму кезеңінде ... ... ... ... шараларды іске асыру мемлекеттің әлеуметтік саясатындағы аса
маңызды бағыттардың біріне айналып отыр.
Кедейлердің жағдайын ... ... ... ... түрде байланысты
басқа да мемлекеттік және салалық бағдарламаларды іске ... ... бір оң ... қол ... ... ... ... табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен
Қазақстан халқының ... ... ... іске ... ... ... 2001 жылы 28,4%-ға дейін төмендеді.
Халықтың тұрмыс деңгейін сипаттайтын көрсеткіштердің оң ... ... елде ... ... әлі де болса елеулі күйінде
қалып отыр.
Кедейліктің өсуіне түрткі болатын негізгі ... және ... ... олардың қатарына төмендегі криетрийлерді жатқыза
аламыз:
← Еңбек рыногындағы жұмыс ... ... мен ... ... зейнетақының және жәрдемақының төмен мөлшері;
← Шалғай аудандарда тұратын ... ... ... ... ауыл ... ең алдымен жолдардың,
магистралдық су құбырларының дамуының төмен деңгейі;
← Тегін медициналық ... ... ... қол ... ... жерлерде жалпы және кәсіптік ... ... ... ... ... бір бөлігінің масылдық көңіл-күйі, оның жұмысқа
орналасу мүмкіндіктері жайында нашар ... ... ... ... ... осал ... ... атаулы
көмекпен жеткілікті қамтылмауы.
Еңбек етуге қабілетті азаматтар үлесінің ұлғаюы есебінен кедейліктің
әлеуметтік ... ... ... ... ... еліміздегі кедейлік мәселесін жоюдың
бірден-бір жолы ретінде әр жылдарға арналған кедейлікті азайту ... ... осы ... ... ... ... ... бағдарламаларда көзделген кедейлікті азайтудың негізгі жолдары
халықтың кедейлікке ұшырау ... сан ... ... ескереді және
халықаралық тәжірибенің негізінде оны азайту жөніндегі тиісті ... бұл ... ... ... шешуді:
– экономикалық өсуді;
– Жұмыспен қамтуды және жұмыссыздықты азайтуды;
– әлеуметтік ... ... ауыз суды қоса ... ... білімге, медициналық көмекке,
тұрғын ... ... ... және ... ... қол ... ... бағдарламаларға әкімшілік ету тиімділігін;
– кедейлердің мемлекеттік шешімдер қабылдауға қатысуын, ақпаратқа
қол жетімділігін арттыруды қамтамасыз ету ... ... 1995 ... ... Копенгаген қаласында қабылданған
«БҰҰ-ның кедейлікті жою жөніндегі 10 жылдығы» әлеуметтік даму жөніндегі
Дүниежүзілік Саммит Декларациясының, ... ... ... ... жұмыспен қамту, гендерлік теңдік саласындағы конвенцияларының
ережелері ескерілген.
Сонымен қатар, Бағдарламалар ... ... ... ... әсерін, кедейліктің өңірлік ерекшеліктерін, сондай-ақ тоқтап
тұрған қала салушы кәсіпорындары бар ... ... және ... ... аудандардағы кедейлікті ескереді.
1.2 Кедейшілікке негізгі макроэкономикалық талдау
Кез-келген мемлекеттің әлеуметтік дамуы, іске асырылатын экономикалық
даму ... ... ... бір ... ... ... ... физикалық, психологиялык және т.б.) ... ... ... ... ... ... деңгейі бойынша
сарапталады, оған қоғамда қабылданған тіршілік стандарттарын (тамақ ... бос ... ... және т.б.) ... ең ... ... ... келмейтіндер де жатады. Оңдай адамдарды кедей деп атайды.
Кедейшілік ұғымына және сараптауға қолданылатын дәстүрлі қалыптасқан
абсолютті және салыстырмалы тәсілдер ең ... ... ... ... тұтыну деңгейін қарайды. Адам егер ... ... ... деңгейде өз қажеттіліктері мен ең төменгі
әлеуметтік стандарттарды қамтамасыз ете ... онда ... ... "абсолютті кедейшілік" деп атайды, ал "салыстырмалы кедейшілік"
кезінде қоғамда ең, көп тараған ... сай өмір ... ... жоқ адамдарды жатқызады (1.1.1. кесте). Одан ... ... ... ... ... ... пікірлерінің негізінде
бағалануы мұмкін, осындай жағдайда олар өздерін кедеймін деп санамайды. Бұл
жағдайда әңгіме "субъективті кедейшілік" туралы қозғалады.
1997 ... адам ... ... ... ... кедейшілікті адам
әлеуетінің даму контексінде қарау ұсынылды, бұл тұрғыдағы кедейшілік адам
дамуы ұшін ... ... ... және оның ... анықталады, олар: ұзақ, салауатты және баянды өмір ... ... ... иеленуге, жеке қадір-қасиет сезіміне қысым жасаусыз
еркіндіктен ... ... ... ... ... ... жоқтығы. Проблемаға адам дамуы ... ... ... көп аспектті әлеуметтік құбылыс ретінде пайымдауға мүмкіндік
береді.
1.1.1 ... ... ... кейбір фактілер¹
• Әлемдегі 1,2 миллион адам күніне 1 доллардан кем ... ... 2,8 ... адам ... 2 долларға жетпейтін деңгейде тұрмыс
кешеді.
• Планетадағы 790 ... жуық адам шала ... ... ... ... 880 ... адамның денсаулық сақтау қызмет көрсетулеріне
мүмкіндіктері жоқ, және 2,6 ... жуық жұрт ... ... тіршілік жасайды. Прогрестің ағымдағы қарқындарына қарай
2015 ... ... ... ... ... ... бір бөлігінің (900 миллион
адам) қалыпты санитарлық жағдайларда тұруға қолдары жетпейді.
• Оңтүстік ... 46 ... ... ... бармайды. Болжам
бойынша бүкіл дүние жүзіндегі 250 миллион бала жұмыс істеуге
мәжбүр. 340 миллионға жуық әйелдер 40 жасқа дейін өмір сүрмеулері
мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... үштен екісі - әйелдер.
• 1998 жылы 47 миллионнан астам адамдар, солардың көпшілігі кедей
тұрмыстылар, АИВ жұқтырған. АИВ/ЖИТС ... ең көп ... ... ... деңгейі 2010 жылға дейін 75%-ға, ал 5
жасқа ... ... ... ... өсуі мүмкін.
• ЖИТС-пен ауыратын жетімдер саны 1998 жылғы 8,2 миллионнан 2010
жылы 40 миллионға дейін ... ... ... ... ең көп
тараған тоғыз елде болжалды орташа өмір ұзақтығының 2000 жылы 10
жылға, 2010-2015 жылдарда 16 жасқа ... ... Halving Extreme Poverty. An Action Strategy for the United Nations, ... емес ... (www. ... пен ... теңсіздікке сан және сапа женінен баға
берудің мемлекеттің экономикалық және ... ... ... үшін
үлкен маңызы бар.
Адамзат қоғамында бұрыннан келе жатқан ірі ... ... ... ... ... ... Кедейліктің тарихы шамамен адамзат
тарихымен бірдей. Түрлі дәуірлерде көптеген адамдар табыстың аздығы және ең
қажетті ... ... болу ... өмірін үзген. Өкінішке орай
бүгінде 21-ғасырда кедейлік жойылмаумен қатар, ... да жоқ. Осы ... ... ... ... ол адамдар соңғы онжылдықтарда зор
жетістіктерге қол жеткізгенмен, адамзаттың ең ... ... ... ... азайтуда айтарлықтай оң іс атқара алмады. Сонымен қатар осы
жаңалықтармен жетістіктер ... ... ... жая алмады,
тіпті есірткі мен адам контрабандасы түйткілін де шеше ... ... ... ... жетістіктері көбінесе әлемнің мықтылары мен
дандайсушылары қызметінде болуынан. ... олар ... және ... ... мен ... ... емес, бәлке өз байлығы мен
күшін арттыруды ғана ... ... ... - ... ... және ... емес ... деп екіге
бөлінеді. Күшті кедейлікте, адамдар - тағам, тұрғын үй мен гигиена ... ... ең ... ... зәру ... БҰҰ ... ... өлшемі - әлемдік банктің есептеуі бойынша күніне бір доллардан
аз табыс табу болып ... ... ... ... ... 20 ... ... өмір сүріп жатыр. Күшті емес ... ... өте ауыр ... ... ... ... алу, гигиена, сау
тағам және өзге де қажетті мүмкіндіктерден ... ... ... ... ... ... халде өмір сүруде. Әлем деңгейіндегі
кедейлік жайындағы осындай мәліметтер өте ... ... ... қозғалғанда, кедейлік одан сайын өкінішті көрінеді. Мұндай
статистикада зор кедейлік проблемасы мүмкіндіктердің аздығынан емес, ... ... және ... ... байлықтың әділетсіз
үйлестірілуінде ... ... ... ... 1990 ... бері ... келе ... елдердегі адам
басына табысы 3 пайызға артқан. Алайда дәл осы кезеңде 54 мемлекеттің
орташа ... ... ... Әлемдік банк экономистерінің бірі ... ... ... ... дүниедегі ең бай адамның
табысының бір пайызы әлемдегі ең ... ... 57 ... бірдей
екенін айқындаған. Осындай кемсітушілік пен айырмашылық әлемнің түрлі
аймақтарында байқалады. Мысал үшін, Латын Америкасының ... ... ең бай ... 5 пайызының табысы сол қоғамдағы ең кедей
кісілердің 5 пайызының ... 300 есе ... ... ... ... ... осы ... жағдайды сараптауында: "Адамдар
екіге бөлінеді: ... ... ... ... ... ... ... және барлық жерде маңызды болып саналатын байлар ... ... мен күші бар аз ғана топ ... ... ... үлкен сауда компанияларына жан-жақты әсер етеді. Бұл ... ... ... ... байлар мен бірнеше мемлекеттің
мүдделерін ғана ... ... Бұл ... - сегіздік тобының
отырысына қатысушылар",-дейді.
Дүниежүзілік экономиканың ауыр жағдайының айтарлықтай бөлігі дүниеде кең
тараған капиталистік ... ... ... Осы экономикалық жүйеде бір
қарағанда барлығына бірдей мұрсаттар ... ... ... ... ... ... мен ... күшін ұлғайту үшін
қаржы иелері көбірек пайдаланады. Көне және жаңа отаршылдық Батыстың ... ... ... ... ... ... ондаған
мемлекетінің байлықтары отарлаушы елдердің қоржындарына кетті. Бұл арада
"Әлемдік банк" пен "Халықаралық валюта ... ... ... қаржы
органдарының кедейлікті таратудағы рөліне көз жұмуға болмайды. Бұл органдар
дамып келе жатқан ... ... мен ... ауыр ... ... ... ... қатты қысым жасауда. Әлгі мемлекеттер өздерінің
қарыздарын белгілі мерзімде қайтара алмағандықтан, бұл ... ... ... ... ... ... пен "Халықаралық валюта қоры" пайдасына арта
береді, осының салдарынан қарыз алған елдердің кедейлері де ... ... ... ... және ... Ноам ... осы орайда былай
дейді: "Халықаралық экономикалық жүйе зор ... ... ... ... ... зор ... көріп отырғанына қарамастан, өз шараларының
жауапкершіліктерін қабылдаудан бас тартады. Әрине бұл ... ... ... да қолдап отыр. ... ... ... ... ... ... маклерлеріне айналған қор."
Чомский ... ... ел ... оны ... ... оның ... ... құйылған Индонезияның бұрынғы диктаторы генерал
Сухартоға миллиардтаған доллар қарыз беруді келтіреді.
Әлемде кедейліктің ... ... ... ... ... экономика
жүйесіндегі кемсітушіліктермен қоса, мемлекеттердің ... де ... одан ... ... әкеп ... теңсіздіктер орын алып
жатады. Көптеген мемлекеттердегі демократиялық емес және тиімсіз үкіметтер
табыстың өсуіне және оның тең ... ... ... ... жақсы экономикалық жетістіктері бар ... мен ... ... ... ... ... бөлігі байлардың қолында шоғырланғанын және
кедейлер санының айтарлықтай өзгермегенін көрсетеді. Әрине ... де ... ... бар, ... бұл ... әділетсіз
қаржылық жүйе мен байланыстар билеп отыр. Мысалға, Америкада 400 ірі ... ... ... 57 млн ... ... ... тең, ... Америка халқының жартысы. Америкалық жазушы және зерттеуші Холи
Склар: "Американың байлығы ... бара ... ... күннен-күнге
ұлғайып келе жатқаны сөзсіз, айырмашылығы тек бұл байлықтың ... ... ... ал одан ... ірі ... ... ... яғни кедейлерден ... ... ... үдерістің нәтижесінде Америкада, әсіресе
балалар мен ... ... ... пен аштық жайылып отыр.
Американың статистика департаментінің мәліметі ... ... ... мен ... ... бірі кедейлік межесінен
төмен деңгейде өмір сүреді. Осылайша кедейлік дүниенің барлық аймақтарында
тамыр жайған және өзінің қатерлі және ... ... ... ... ... ... Кедейлік адамдардың жанын алып, немесе олардың
ғұмырын қысқартады. Көптеген кісілер кедейлік салдарынан өлімге ... ... Бұл ... ... ... болады, дегенмен
кедейлердің оның шығынын төлеуге ... жоқ. ... ... ... ... ... босану кезінде жан тәслім етеді. ... ... бес ... ... ... көз жұмады. Бұл арада - ... ... ... ... ... мәселеге қандай әсерін тигізеді?-
деген туындайды.
Қазіргі әлемде көптеген құбылыстар, соның ... ... пен ... әсер ... ... болмаса және соғыс пен тәртіпсіздік
болса, кедейлік пен тапшылық жайыла түседі. Сонымен қатар ... ... ... да ... бола ... Көптеген соғыстардың негізі
кедейлікке оралады, мұндай жағдайда жауласушы тараптар құнарлы жер ... ... қол ... ... ... ... азайтуды
көздейді. Келесі бір тұрғыдан байлардың кемсітушіліктерін көріп отырған аш
халық кез-келген уақытта өзінің құқұқтарын қайтару үшін ... ... ... ... ... ... ... бөлігі кедейліктің қауіпсіздікке тигізіп отырған
тікелей емес әсерлеріне көңіл аударып отыр. Неге десеңіз кедейлік кейбір
халықаралық қауіп-қатерлер мен ... ... ... ... ... ... пен әділетсіздік және теңсіздіктен шығып отырған әлемдік
қауіптердің бірі болып табылады. Бүгінде ... ... ... пен ... келеңсіздіктер үшін лаңкестік ұйымдарға қосылады.
Дәл осы кедейліктің таралуына Батыс елдері зор үлес қосты. ... ... ... ... ... ... ... күш арқылы
лаңкестікпен күресіп, оны жоюға болады деп ойлайды. Шын ... ... ... ... үлкен қылмыстар дамуының факторы ... ... ... ... қауіпсіздікке қауіп төндіріп отырған
есірткі контрабандасы және адам ... ... ... ... ... пен ... ... отыр. Сонымен қатар кедейлік
мемлекеттердің экономикалық дамуына зор кедергі болып табылады. ... мен ... ... ... ... ... бола ... мыңжылдық жобасы бойынша, 2050 жылға дейін жер ... ... ... ... жойылуы тиіс. Мұндай жағдайда, әлемде
қауіпсіздік пен тұрақтылық орнайды деп ... ... ... мұндай
армандар орындалу үшін халықаралық саяси және экономикалық ... әділ ... ... керек. Сөз соңында айта кететін ... ... ... ... ... ... ... сондықтан кедейлікті азайту осы қауіптердің ... ... ... ... (кіріс) бойынша кедейшілікті өлшеу үшін пайдаланылатын ең көп
тараған көрсеткіштер - ... ... ... ішіндегі кедей тұрмыстылар
үлесі, кедейшіліктің тереңдігі мен өткірлігі.
Кедейшілік ... ... ... ... ... ... - ... немесе
тұтынуы әдетте күнкөріс минимумына теңгерілетін елде белгіленген ... ... ... ... ... ... адамдар үлесі.
Кедейшілік ауқымдарын сараптау үшін күнкөріс минимумын қолданудың екі
қасиеті бар. ... ... ... ... ... бір ең төменгі
деңгейде қажет тауарлар мен қызмет көрсетулерді түтынумен анықталады, ол
елдің дәстүрлері мен ... ... ... тамақ пен киімге қатысты
ұлттық ерекшелікті көрсетеді. Екіншіден, күнкөріс минимумын қолдану түрлі
елдер және ... ... ... тұрмыс деңгейін салыстыруға мүмкіндік
жасайды². Қазақстанда, кедейшілік деңгейі
немесе ... ... ... ... ... минимумы деңгейінен
Кедейшілік тереңдігі кедей адамның қаншалықты "кедей" екендігін көрсетеді
және кедей тұрмысты халықтың ... мен ... ... ... ... ... ең аз қажеттіліктегі табыстар деңгейі арасындағы
айырмашылықты білдіреді. Кедейшілік тереңдігі осылайша кедей тұрмысты ... ... ... ... ... ... ... мен кедейшілік шегіне сәйкесетін табыстардың қатынасы кедейшілік
тереңдігінің индексін көрсетеді. Кедейшілік ... ... ең ... ... ... ... көрсетеді, яғни кедей тұрмысты
халықтың арасындағы теңсіздікті сипаттайды. ... ... ... ... ... болып табылады және ол кедейшілік ... ... ... Кедейшілік тереңдігі мен ... ... ... кедей тұрмысты адамдардың жағдайларының
нашарлауы туралы айғақтайды. Осы индекстерді ... ... ... ... арылу ұшін қажет ... ... ... ... ... ... тереңдік және
өткірлік индекстері сондай-ақ ең кедей тұрмысты халыққа мемлекеттің атаулы
әлеу-меттік ... ... ... кезінде де пайдаланылулары
мүмкін.Кедейшілікті экономиканың даму деңгейімен және ... ... ... ... ... байланысты қарау қажет, яғни қоғамдағы
экономикалық теңсіздікпен сабақтастыру керек. ... ... онда ... ... ... ... айғақтайды, бірақ
абсолютті кедейшіліктің орын алуын міндетті ... ... ... теңсіздік деңгейіне ықпал ететін факторларды бірнеше топқа
бөлуге болады:
• табыстар деңгейіндегі айырмашылықтар. Осы топқа жеке меншік ... ... ... ... ... байлық жинаулары
деңгейіне байланысты айырмашылықтарды қосуға болады;
... ... ... Осы ... сондай-ақ білімнің деңгейі
мен сапасындағы өзгерістерді, жеке ... және шығу ... ... ... ... ... қарай және физиологиялық айырмашылықтары, сондай-ақ
түрлі материалдық игіліктердің мүмкіндігі.
Осы факторлардың ықпал ... ... ... ... ... олар материалдық молшылық пен ... ... ... ... ... ... Бүкілресейлік орталықтың мамандары
халықтың тұтыну бюджеттерінің жүйесін әзірледі, жүйе ... ... бір ... ... ... елдегі бүкіл тұрғын
халықты нақты топтарға ... ... ... Осы жүйе ... 3
әлеуметтік стандартты қамтиды, ... ... ... ... ... ... (ТТБ) және ... молшылық бюджеті
(ЖМБ).Күнкөріс минимумы (КМ), бұрын айтылғандай, ... ... ... ... және кедейгілікпен күрес жүргізудегі
мемлекет саясатымен байланысты маңызды ... ... ... ... күнкөріс минимумы Қазақстан Республикасының "Күнкөріс минимумы
туралы" Заңымен белгіленді және ол бір адамға ең төменгі тұтыну себеті
құнының ... ... және ... осы ... қоғам қабылдаған
адамның ең аз қажеттіліктерін ... ... ... ... ең ... ... табысты көрсетеді. Ең төменгі тұтыну себетінің құнына ... ... құны мен ... ... ... мен
қызмет көрсетулерге жұмсалатын шығындар кіреді. Ең аз азық-түлік себетінің
құны тамақ өнімдерін тұтыну нормаларын, облыстарда айдың ... ... ... бағаларға көбейту арқылы ай сайын есептеліп отырады. ... ... ... ... сақтау Ұйымының ұсыныстары
бойынша 2172 ккал). Сонымен, бағалар күнкөріс ми-нимумының шамасына ықпал
ететін ... ... ... ... өйткені тамақ өнімдерін тұтыну
нормалары мен азық-түлік және ... ... ... ...... тұрақты шамалар.Ең төменгі тұтыну бюджеті (ТТБ)
адамдар ... ... ... деңгейді қамтамасыз ететін жоғары
әлеуметтік стандартты көрсетеді. Ең төменгі тұтыну ... ... екі ... тең және ол адамның дене және парасат күштерін
қалпына келтіру, ... мен ... ... және дене ... ... ... және дене ... демеу үшін қажет
халықтың негізгі материалдық және рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруы
тиіс.Жоғары молшылық бюджеті (ЖМБ) адамның ... және ... ... және орынды негізделген қанағаттандырумен қамтамасыз
ететін игіліктер мен ... ... ... ... ... ол ... ақ ... төлемдер мен алымдарға ... ... осы ... ... үшін ... ақшалар жасауға қажет
шығыстарды қамтиды. Жоғары молшылық бюджеті ... ... ... иемденуіне жағдай жасайды немесе, басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін ұлғайтуды, ұзақ және
салауатты өмір сүруді, білім алу мен лайықты ... ... ... ... ... бюджеттерінің жүйесіне сүйене
отырып, елдегі бүкіл халықты шартты түрде төрт ... ... ... ... тұрмыстылардан ең жоғары қамтамасыздандырылған адамдарға
дейін (1.2.1. кесте).
1.2.1. кесте.
Қоғамның тұтыну бюджеттері жүйесіндегі әлеуметтік жіктері
|Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... минимумынан төмен (КМ) |
|Төмен тұрмыстылар ... ... ... ... |
| ... ең төменгі тұтыну бюджетінен төмен |
| |(2КМ) ... ... ... ең төменгі тұтыну бюджетінен |
| ... ... ... ... бюджетінен |
| ... (7 КМ), ... ... келтіруші |
| ... ... ... ... ... ... жоғары молшылық бюджетінен көп, |
|(дәулеттілер) ... ... ... ... |
| ... ... экономикалық теңсіздікті сараптау үшін ... мен ... ... ... ... ... ... саралау коэффициенті) ең көп және ең аз ... ... ... ... ... ... ол ең жоғары және ең төмен тұрмысты халықтың 10% ... ... ... ... ... ... ... Джини индексі (табыстарды шоғырландыру коэффициенті) қоғамдағы
(адамдар мен үй ... ... ... табыстардың (тұтыну) жалпы
қорын бөлудегі теңсіздікті бағалауға мүмкіндік туғызады. ... ... бұл ... ... ең көп және ең ... ... ... ақшалай табыстарын салыстыру жолымен емес, ал
ақшалай табыстардың жиынтық көлемінде халық ... жеке ... бар ... ... ... ... есептейді.
Табыстардың жалпы көлемі неғұрлым біркелкі бөлінген сайын, соғұрлым ... аз ... (0-ге ... Және керісінше, Джини индексінің шамасы
неғұрлым көп болса (1-ге ... ... ... табыстардың аз үлесі
халықтың кедей жіктеріне жиналады.
Бұдан бөлек, халықтың тұтыну бюджеттерінің жүйесі халықтың ... ... ... ... ... Осы ... халықтың күнкөріс
минимумының орта есеппен жан басына шаққандағы ақшалай табыстарының
арақатынасы ... ... ... тұтынуға пайдаланылған орта
есеппен жан басына шаққандағы табыстар есептеуге ... ол ... ... ... болатын күнкөріс мини-мумына кіретін тауарлар мен
қызмет керсетулер жиынтығының санын ... ... ... ... ... алу ... көрсеткіші елдегі экономикалық
теңсіздіктің сипаттамасы ... ... ... кедейшілікпен күресу жолдары
2.1 Қазақстанда кедейгіліктің бүгінгі күнгі ахуалы
Кедейшілік проблемасы Қазақстанды 90-шы жылдардың ... ... Оның ... ... ... ... күрт төмендеуі мен
қоғамның әлеуметтік жіктелуінің күшеюі салдарынан ... ... ... әсер ете ... сәттен бастап байқалды.
Кедейшіліктің өсуі оның үлес салмағынан да, кедейшілік ... ... ... ... Кедейшілік деңгейінің өзгеру қарқынында оның қалыптасуының
екі кезеңін бөліп көрсетуге ... ... ... – 90-шы ... ... – бұл кезде халықтың тұрмыс деңгейінің нашарлауынан, кедейшілік
ауқымының ұлғаюынан, табыстар, ... ... ... және әлеуметтік
игіліктерге қолжетімділік бойынша қарастырғанда әлеуметтік ала-құлалықтың
күшеюінен көрінген аса ... ... ... ... ...... екінші жартысынан бастап қазіргі кезге дейін – экономиканың нақты
секторындағы оңды ілгерілеулер ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық жағдайдың ерекшелігі ретінде
“жаңа кедейлер” деп аталатындардың пайда болғанын ... ... ... ... ... болған әдеттегі кедейлерден бастап жеңіл
өнеркәсіп, ... ... ... ... ... ... ғылым, мәдениет
салаларында жұмыссыз қалғандар жатады. Шағын бизнес өкілдері, зейнет жасына
тақаған адамдар, мектеп, ... оқу ... ... ... ... ... ... халық жоғары тәуекел аймағында ... ... ... ауылдық жерлерде тұратын халықтың ... ... Ауыл ... ... қала ... табысынан орташа алғанда
2,2 есе төмен және ауылдағы кедейшілік деңгейі ... ... ... ... ... деңгейінен төмен табысы бар ауылдық отбасылардың үлесі (ҚР
Статистика агенттігі 2004 жылы жүргізген үй ... ... ... 24,8 %-ды, ал ... отбасылар үлесі 9,2 %-ды құрайды. Қазіргі
жағдайда өңірлік кедейшілікті ерекше бөліп көрсету ... ... ең ... деңгейіне жетпейтін отбасылардың үлесі жоғары өңірлер арасында
Атырау облысы оқшау тұр, онда ... өмір ... ... ... ... ... (бұл республика бойынша ең жоғарғы көрсеткіш), Маңғыстау –
21,0%, Жамбыл – 18,3%, ... – 26,5%, ... ... – 23,0%.
Аталған облыстарда жағдай осындай болса, ... ... ...... ... ... ... теңсіздігі еңбекке ақы төлеудегі
айырмашылық пен ... да ... ... ... ғана ... отбасында
қанша жан бар екендігіне, отбасында жұмыс істейтіндер санына, балалардың
болуына қарай да қалыптасады. Асырау ... ... ... ... табыс
та соғұрлым төмен болады. Үй шаруашылығы ... ... ... ... бөлу мен ... ... ... жүріп жатыр. Атырау ... ... ... ... ... ... ... жандардың
орташа алғандағы санының жоғары болуы, әсіресе ауылдық жерлерде, олардағы
табыс деңгейінің төмен болуына ықпал етеді және ... ... ... ... ... ... ... топты азайту - рыноктық экономикаға көшкен мемлекеттің
әлеуметтік саясатының негізгі міндеті. Тұтынудың әр ... ... ... ... күші ... ... атап өту керек. Ондай
факторлар: отбасы мүшелерінің ... ... ... ... ... ... денсаулық жайы, географиялык, табиғат жағдайлары
және т.б. Мемлекеттің ұлттық табысты ... бөлу ... ... ... осы ... ... 2 ... барлық мүшелерінің өмір сүруіне
қолайлы материалдық негіз жасау.
Кедейшілік деңгейі немесе кедей ... ... ... деп - табысы
күнкөріс минимумына теңгерілетін кедейшілік ... ... ... адамдар үлесін айтамыз. Кейбір елдердегі абсолютті кедейшілік
деңгейі, 2005жыл (пайызбен)
|Ел ... |Ел ... |
| ... ... ... ... ... |10,5 |АҚШ |13,1 ... |25,3* ... |84,0 ... ... |17,2 ... ... «2005 жылдағы адам дамуы туралы" Мыңжылдық Декларациясында
тұжырымдалған даму ... ... ... жоқшылықтан құтылуы
туралы мемлекетаралық шарт" Біріккен ... ... даму ... ... ... 2005 жыл, Ресейдің әлеуметтік-
экономикалық ... ... 2004 жыл. ... ... статистикалық
комитеті, 2004.
Қазақстанда халықтың 17,2 пайызы физиологиялық мұқтаждарынан туындайтын
денгейде өз қажеттіліктері мен ең ... ... ... ете ... отыр.
Кедейлік - күрделі құбылыс, оның әлеуметтік-экономикалық және мәдени-
психологиялық терең тамырлары бар.
Қолайлы макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік шығыстардың ұлғаюына әсер етеді
және осы қадамдар ұлттық әлеуметтік саясатты ... ... ... іс-
әрекеттерге айналуы тиіс.
Ең төмен әлеуметтік төлемақылар мөлшерін есептеудің негізі орта есеппен
жан басына шақкандағы ... ... ... ... ... Бұл үшін
негізгі тамақ өнімдері, киім-кешек, дәрі-дәрмек от басына ... ... ең ... ... қоржынының құны мен құрамы есептеп шығарылады.
Халықты әлеуметтік қорғауға жұмсалатын шығыстар қаржы құжаттарында,
жоспарларда, ... ... ... ... және
әлеуметтік көмекке жұмсалатын шығыстар ретінде қамтып көрсетіледі.
2004 жылы ... ... ... ... 2003 жылмен
салыстырғанда 23,2 пайыздан 21,5 пайызға төмендеп ... ... ... ... - ... деңгейін төмендету.
Кедейшілік ұғымына және оны ... ... ... абсолютті және салыстырмалы тәсілдер ең ... ... ... оның ... ... ... қарастырады.
Адам егер организмнің физиологиялық мұқтаждарынан туындайтын деңгейде
өз қажеттіліктері мен ең төменгі әлеуметтік ... ... ... онда ... ... ... "абсолютті кедейшілік" деп атайды,
ал "салыстырмалы кедейшілік" кезінде қоғамда ең көп тараған стандарттарға
сай өмір ... ... ... жоқ адамдарды жаткызады .
2003-2007 жылдардағы мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... қорғауға |34,0 |28,4 |24,6 |24,1 |22,5 ... ... | | | | | ... ... шығысындағы | | | | | ... | | | | | ... ... |7,9 |6,6 |5,7 |5,3 |5,3 ... шығындардын ЖІӨ | | | | | ... | | | | | ... ... |468423 |602023 |759610 |834162 ... | | | | | ... ... ЖІӨ |23,2 |23,2 |23,4 |22,1 |23,6 ... | | | | | ... ... |2016400 |2599900 |3250600 ... ... ... ... ... шешу-мемлекет
жұмысының басты бағыты. Бұл әл-ауқатты ... ... ете ... ... ... ең ... ... денгейін жасапдұрмысы
нашар адамдардың санын азайтуға көмектеседі.
1998 жылы Қазақстанда алғаш рет халықтың кедейшілік индексі есептелді.
Осы интегралды көрсеткіш ... ... ... ескеру
арқылы 1 және 2 жоқшылықтар индексі негізінде әзірленді. Бұл жоқшылыктар
индексін БҰҰ ДБ ұсынған.
Ол 4 ... ... - ... ... ... тұтыну
деңгейіндегі халықтың үлесі;
- 60 жасқа дейін өмір сүрмейтін халықтың үлесі;
- біліммен қамтылмаған 16 жастағы жастардың үлесі;
- жұмыссыз халықтың ... ... ... ... ... ең ... ... облысында 4517 теңге көлемінде байқалып отыр, ең төменгі ... ... ... ... ... орын алып ... ... 2002 жылға дейінгі уақыт кезеңінде осы индекс 31 пайыздан
22,4 пайызға дейін ... ... ... ... ... кедейшілік
жағдайының жақсарғанын көрсетіп отыр. Қазақстандықтардың 31,1 ... ... 60 ... ... 16 ... ... 3,1 ... білім
алуға мүмкіндіктері жоқ, ал ... ... ... 9,3 ... ... ... 3
2006 жылғы аймактық бөліктегі кедейшілік көрсеткіштері
|Облыстар |Табыстары бар ... ... ... { |к |с |ік |лік |
| ... ... | ... |ының |і пайыз |гі |
| | ... ... ... |
| | | ... | | |
| ... ... төмен |
| |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... ... |760,3 |798,0 |792,3 |791,7 ... саны, мын адам | | | | ... ... ... |3509 |3451 |3630 |4095 ... барлығы, мың теңге | | | | ... ... ... ... Казахстана. Статистический сборник/Под
ред.К.С.Абдиева, Алматы,2006.С.28,184
Жәрдемқаржылардың (субвенциялар мен бюджеттік алымдардың) ... ... ... ... потенциалымен қоса кедейшілік
деңгейін негізге алып анықтау - бюджетаралық қатынастардағы ... ... бір жолы ... табылар еді.
Әлеуметтік жәрдемақыны алушылар саны 2006 жылы 2005 ... 31,4 мың ... өсіп ... жылы мемлекет тарапынан 217,2
млрд. тенге әлеуметтік қорғауға ... ... ... деп ... отыр [2]. ... ... мемлекеттен
бөлінетін жәрдемақының тек қана 1/3 бөлігі кедей адамдарға ... ... 2/3 ... ... ... ... ақ өмір сүре алатын
адамдарға бөлініп отыр. Табыс көлемін бақылау, ... ... ... ... ... ... Біздің ойымызша, халықтың нақты табысы
жәрдемақыларды тағайындауда негізгі көрсеткіш болуы керек.
Кедейшілік денгейін төмендетуге жұмыспен ... ... ... жүйесінің тиімділігін арттыру, әлеуметтік құрылымды дамыту және
экологиялық проблемалардын шешімін табу өз септігін ... ... ... сан және сапа жөнінен баға беру ... және ... ... ... үшін ... ... ... теңсіздік едәуір дәрежеде құн заңының ... ... ... ... ... ... Табыс дифференциациясын
(әркелкілігін) түгел жоюға тырысу рыноктық ... ... ... жағдайында мемлекеттің әлеуметтік саясаты өте нәзік құрал ... бір ... ол ... ... ... және ... ... көмектессе, екінші жағынан кәсіпкерлік пен жоғары
тиімді еңбекті ... ... ... ... ... ... байланысқан элементтер жиынтығын құрайды да
барлық халық ... ... ... ... бағыт" алған.
Ең алдымен әлеуметтік қорғау жүйесі қоғамның ең ... ... ... көп ... ... ... ауруларды қорғауды
көздейді. Аталған қоғамдық топтарды қолдау үшін мейірбандық қорлар мен
ұйымдардың, ... және ... ... жеке
азаматтардың көмегі манызды рөл атқарады.
Әлеуметтік ... мен ... ... ... ... ... ... алушыларға кедейшілік деңгейін азайтуға толық шамада
жәрдемдесе алмай ... ... ... ... ... ... халық
кедейшілігінің алдын-алу мақсаттарын одан әрі ... ... ... мен ... арттыруды талап етеді. Алдағы уақытта
әлеуметтік ... ... ... қосқанда, бірқатар шаралар
қабылдау қажет. .Міндетті әлеуметтік ... ... ... ... ... тиіс. Оған қосымша, әлеуметтік саясатты еңбек
жоне ... ... ... теңсіздікті түбірімен жоюға
бағыттау қажет.
Мемлекеттің атаулы әлеуметтік көмекті (ақшалай түрде) кедей тұрмысты от
басылар, әсіресе балалар үшін ... және ... ... ... ... тегін заттай жәрдемақылармен ұштастырған жөн.
Қорыта келгенде, елімізде халыұтың тұрмыс деңгейін экономикалық ... он ... қол ... үшін ... ... ... ... қолдану қажет.
Кесте №5
конецформыначалоформыАғымдағы жылғы есепті кезеңде кедейлік деңгейінің
төмендеу серпіні зерттелетін үй ... ... ... ... ең төменгі шамасына қарағандағы өсуін көрсетеді
2.2 Қазақстандағы кедейшілікпен жоқшылықты
болдырмауға қарсы іс-шаралар
Қазақстан Республикасыныі І-міндеті: ... ... ... ... ... бір ... кем адамдардың үлесін екі есе
қысқарту.Табыстары (тұтынуда) ... ... ... ... ... ... ... 1 Міндетті орындады
1 Міндетті шешу үшін негіз ретінде 1996 жыл ... ... ... өтпелі кезеңнің дағдарысын ескергенде, ол бұл көреткіш үшін ... ... ... Ал ... ... ... сәйкестендіріліп, табысы
күнкөріс минимумынан төмен адамдардың — деп ... жылы ... ... ... Төрт жыл ішінде (2002-2006)
кедейлер саны 45-тен 12%-ға ... яғни 4 есе ... еске ... ... ел ... әсіресе ауылдық аймақтарда, елеулі проблема күйінде
қалып отыр.
Жұмыссыздық пен халықтың табыстардың төмендігі ... ... ... ... ... ... ... елдегі
жалақысы төмен қызметшілердің үлесі бұрынғыша қатып ... ... ... саны ... да, бұл ... арттыру проблемасын шеше
алмады — мұндай қызметшілердің жалақысы төменгі деңгейде ... ... ... ... ... ... ... адамдар әлеуметтік
қорғаусыз қалды.
Кедейшілікпен күрес – қасиетті күрес. Кедейлік проблемаларын шешу үшін
қоғамның барлық ... ... ... ... жеке сектордың және үкіметтік емес ұйымдардың, оның ... ... ... ... бірлестіктердің белсене қатысуы ... ... ... ... бағдарламалар қатарынан Кедейлікпен күресу ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты: еңбекке жарамсыз кедей азаматтарға,
сондай-ақ еңбек рыногындағы неғұрлым жағдайы осал халық санаттарына ... ... ... ... ... қысқарту және жұмыссыздық
деңгейін төмендету.
Бағдарламаның міндеттері: экономикалық өсу негізінде әлеуметтік салада
дәйекті реформа ... ... ... ... деңгейін тұрақтандыру және
арттыру, ең алдымен халықтың әлеуметтік осал жіктерін ... ... ... және әлеуметтік қолдау көрсету шаралары ... ... ... ... ... біріншіден, зейнеткерлік жасына толған
адамдарға жұмыс істеген-істемегеніне қарамай зейнетақы төлеу. ... ... ... ... ... ... түрде әлеуметтік
сақтандыру жүйесіне кіретін әлеуметтік қауіпті жағдайдағы еңбекке жарамсыз
болғанда, асыраушыны жоғалтқанда ... ... ... ... елде өмір сүру ... – бұл қажетті минималды ақшалай табыс
жан басына шаққандағы көрсеткіші.
Ақырғы ... ... ... көзі ... ... ... соңғы жылдары халықтың қажеттіліктері өсуде. Халықтың азық-
түлікті және басқа да ... ... адам ... ... 50%-ге ... ... үй шаруашылығында 60%-ке 40% болады екен. Осыған байланысты
өмір сүру ... ... ... қарастыруда.
Біріншіден, азық-түлік қаржысын ұлғайтқан кезде, яғни ... ... ... бұл ... ... ... ... нормадағы
тағамдардың ұлғаюы. Осыған байланысты 3772 теңгеден 4020 теңгеге ұлғайды.
Өмір сүру минимумының ұлғаюына байланысты 2005 жылы 7000 ... ... ал 2006 жылы 7,5 ... ... жолдауы бойынша 2006 жылы базалық зейнетақы енгізілді. Бұл
зейнетақының құрамы өмір сүру минимумының 20%-ын құрайды және 75%-ға ... ... 2006 жылы ... ... ... ... минималды төлем
8046 теңге, орташа 11266 теңге, максималды зейнетақы 13036 теңгеге өседі.
Осы бағдарламада аз ... ... ... ... ... ... ... балаға 18 жасқа дейін жәрдемақы төленіп ... Ал ... ... ... ... отбасындағы бала 1 жасқа толғанға дейін ай
сайын жәрдемақы төлемдері төленіп ... ... ... 2006 жылы 2 есе ... ... ... ... Бұларға 4 баладан немесе одан да көп 16 ... ... ... ... ... 10 жыл бойы нарықтық экономикаға
ауысуына байланысты әртүрлі келеңсіз ... ... ел ... ... 1992 жылы басталған инфляция, жұмыс орнындағы қысқарту,
азық-түліктің талонмен санап берілуі, халықтың көбінің жұмыссыздық әсерінен
базар ... Осы ... ... елді ... ... ... ... демографиялық жағдайына да әсер етті. Балалар үйінде жетім ... ... ... ... ... саны жоғарылады.
Осы ақырғы 2008 жылдарға қарай ел жағдайы түзеле ... Әр ... ... ... ... ... Ендігі мақсат
экономиканың өсуін қуаттау ... ... ... көтеру.
Мемлекетіміздің тəуелсіздік алуы мен қалыптасуы кезеңінде
жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды жүзеге асыруға мүмкіншілік ... оң ... қол ... ... мен жəрдемақылдардың
мөлшерлері үлғайтылып, бюджет саласындағы қызметкерлердің жалақысы өсті,
бөлінетін қаржылар көбейтілді жəне ... ... мен ... ... өзгерістер жүргізуге бағытталған кешенді шаралар қамтамасыз етілуде,
ауылды дамытуға, сондай-ақ тұрғын үй құрылысының мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Н.Ə. Назарбаев халық тұрмысының сапасы мен
əлеуметтік стандарттарын тұрақты түрде арттыруды белгіледі, осы ... ... ... ... ... бірі – ... ең бəсекелестікке
қабілетті 50 елдің қатарына кіру. Осыған байланысты, ел Үкіметі үшін ... ... ... ... ... кедей жəне осал топтарының
мүдделерін көздеп атаулы ... ... ... ... ... əлеуметтік қамсыздандыру мен қызмет көрсетудің нормативтерін əрі
қарай жетілдіру əрекеттері жатады. [5. ... ... ... ... ... жолы – ... ... және жаңа жұмыс орындарын ашу.
Кедейлік деңгейін одан әрі қарай тұрақты төмендету үшін Қазақстанға
өзінің макроэкономика ... ... одан әрі ... қажет.
Басты міндет тек мұнайгаз және ... ... ғана ... ... ... да ... ... жету болып
табылады. Бұл өндірісті кеңейтуге, қосымша ... ... ... ... ... жұмыспен қамту проблемасын шешіп, кедей және жұмыс
істемейтін ... бір ... ... ... ... деңгейінің аймақтың экономикалық дамуынан тікелей тәуелділігі ел үшін
өткір проблема күйінде қалып ... ... ... орын алып ... ... ... кейбір аймақтарда кедейлік деңгейінің
салыстырмалы жоғарғы деңгейі ... ... деп ... ... ... ... ... талдау жасап, адамдардың, әсіресе ... өмір сүру ... ... ... ... ... уақытта да ең төмен жалақы мен зейнетақыны көбейту жолымен табыс
бойынша теңсіздікті төмендету қажет. Осал ... ... ... ... т.б.) ... атаулы әлеуметтік
көмек те тағайындалу және тиімділігі жақтарынан жақсартыла түсулері керек.
Қорытынды
Қоғамдағы кедейлік деңгейін төмендетуге ... ... ... ... əр адамның əлеуетті мүмкіндіктерін іске ... үшін ... ... қол ... ... ... ... арылу үшін бірқатар
жағдайларды, атап айтқанда, орнықты экономикалық өсуді, халықтың ... ... үшін ... кеңейтуді, мемлекеттің əлеуметтік
саясатының тиімділігін, мемлекеттің ұтымды (оңтайлы) ... ... ... ... ... ... ету қажет. Соның
ішінде, кедейлік ауқымдарын азайту міндетіне жету үшін, ең бірінші кезекте,
арасында егде ... ұзын саны бар ... ... ... ... ... ... жүргізуге қатысты ұлттық
стратегиялар əзірлеу жəне ... ... ... ... шара ... ... Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың халыққа
жолдаған ... ... ... ...... дамуында тұрақты экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мақсаттары
қаралады.
Кедейлік деңгейін одан әрі қарай тұрақты төмендету үшін Қазақстанға
өзінің макроэкономика ... ... одан әрі ... қажет.
Басты міндет тек мұнайгаз және ... ... ғана ... ... жағдайында да экономикалық өсуге жету болып
табылады. Бұл ... ... ... ... ... құруға, солар
арқылы халықты ... ... ... шешіп, кедей және ... ... бір ... табыстарының артуына көмектеседі.
Экономикалық өсудің негізгі мақсаты – халықтың материалдық әл – ауқатын
көтеру және ұлттық ... ... ету ... ... – инновациялық даму бағдарламасына ... ... ... ... ... ... тереңдетуге, мәшине жасау мен ... ... ... ... ... Яғни, инновация – негізгі
қозғаушы күш болмақ.
18 ақпан күні 2007жылы Қазақстан Республикасының Президенті
Н. ... ... ... Жолдауында былай деп айтты:
«Біз алдымызға анық та ... ... ... біз ... өмір
сүргіміз келді, біз еркіндікке ұмтылдық, біз бәрінен де бұрын ... ... ... өмір ... ... ... сіздер мен біздер
өз ғұмырымыздың біраз ... ... ... еш кеткен жоқ, ... ... ... ... ... ... Н. ... – 2030 стратегиялық бағдарламасы», Алматы – 1998
ж.
2. ... ... ... және ... ... ... ... Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2005 жылғы
18 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауынан Астана журналы № 1(20), ...... ... Н. ... қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті
экономика үшін, бәсекеге қабілетті ... ... № 5 ... 2004 ж, 3 бет,
Ақиқат журналы.
4. Назарбаев Н. Саяси тұрақтылық тірегі - ... ... ... ., 2004 ж. – 3 ... 1-3 бб.
5. «Қазақстандағы аға ұрпақ: болашаққа көзқарас», Алматы 2005, Адам ... 2005 ... ... ... Қазақстандағы БҰҰ Даму Бағдарламасының
тапсырысы бойынша авторлар тобы дайындады.
6. Есентугелов А. ... ... ...... ... ... және болашақ» Алматы – 2003 ж.
7. Мауленова С.С., ... С.Қ., ... Е.Қ. ... ... – 2004 ... ... Л.К. «Уровень жизни и проблема бедности. Исследование
миравого опыта».
9. ... ... ... ... ... ... Краткий ежегодник Казахстана. Статистический сборник/Под
ред.К.С.Абдиева, Алматы,2003.С.28,184
11. Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі агенттігі. «Қазақстан
Республикасының әлеуметтік – ... ... ... журналы №
1/2003, 1/2004 ж. ж.
12. Нұрақым Райхан «Дамудың ...... ... ... 2004 ж, 20 б, Ақиқат журналы.
13. Медеуұлы И. ... ... ... ... ... ... 2 б.
14. Бимендиева Л.А. Экономикалық өсу-ұлттық экономиканың ... ...... № 66 ... ... Г. Жұмыспен қамту және экономикалық өсу, Ақиқат- № 2, 2003
Қазақстан ... ... ... индикаторлары.
16. Волчкова Л.Т., Минина В.Н. Стратегии социологического исследование
бедности //Социс – 1999 - №1 ... ... ... и ... ... №3- 4, ... ... К.С. «Бедность и экономика Казахстана». Саясат, №3, 2002г.
19. «Қазақстандағы ... ... мен ... шешу жолдары»,
Қазақстандағы БҰҰДБ басылымдар сериясы, Алматы 2004.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жергілікті өзін өзі басқарудың шетелдік тәжірибесі. Кедейшілік туралы17 бет
Кедейшілік – әлеуметтік-экономикалық құбылыс34 бет
Кедейшілік және оның белгілері. Қазақстандағы кедейшіліктің ерекшеліктері30 бет
Кедейшілік пен қайырымдылық проблемасы18 бет
Кедейшілік қазіргі қоғамның өзекті проблемасы6 бет
Кедейшілікпен күрестің теориялық негіздері92 бет
Тұтынуға шекті және орташа бейімділіктің теориялық аспектілері. Қазіргі кедейшілік жағдайы мен тұтыну бюджетін мемлекеттік реттелуін талдау29 бет
Қазақстан Республикасында кедейшілік деңгейін төмендетудің жолдары39 бет
Қазақстандағы кедейшіліктің осы заманғы жағдайы25 бет
Қазақстанның әлеуметтік жағдайы және кедейшілік деңгейін талдау101 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь