Тұлға және даралық

ЖОСПАР


I.Кіріспе
1 «Тұлға» және «даралық» түсініктер ерекшеліктері
1.1 Тұлға қасиеттері және ерекшеліктері
1.2 Құқықтық мемлекеттің мүсінігі мен мазмұны
II.Негізгі бөлім
2 Құқықтық мемлекет орнатудың негізгі бағыттары
2.1 Биліктің тармақтарға бөлінуі құқықтық мемлекеттің қағидасы ретінде
III.Қорытынды
IV.Қолданылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ


Адам – бір жағынан қарасақ, саналы ойлауға және сөйлеуге қабілетті еңбек етіп, сыртқы ортаны танып және оны белсенді түрде өзгерте алушы биологиялық ағза болып табылады. Екінші жағынан, адам – ол Қоғам мүшесі. Ол – адамға тән ең басты белгі, себебі қоғамдық өмір мен қоғамдық қарым-қатынастар адамның биологиялық ұйымын өзгертіп-өзіне бағындырды.
Психологияда «адам» түсінігінен басқа да «индивид», «тұлға», «индивидуалдылық» сияқты ұғымдар қолданылады. Индивид – адамды тек қана биологиялық ағза ретінде қабылдау деген сөз. Ал. «тұлға» немесе «жеке адам» түсінігінің мәне – адам - әлеуметтік қоғам мүшесі. Әр адамның өмірі мен іс-әрекеті, тәрбиесі мен білімі әр түрлі және қайталанбас болып келеді, сондықтан бірдей тұлғалардың болуы мүмкін емес. Адамның тек қана өзіне тән белгілері мен психологиялық ерекшеліктерінің жиынтығын «индивидуалдылық» деп атайды.
Жеке адам табиғаты жағынан «әлеуметтік» бола тұрып, өзінде «биологиялық ұйымның» іздерін ұстап келеді. Жеке адамның дамуында туа біткенбиологиялық ерекшеліктер мен өмір сүру барысында иеленген, әлеуметтік ерекшеліктердің мәні қандай, олардың бір-бірімен байланысы мен бір-біріне қатынастары қашншалықты зор?
Көптеген психологиялық концепцияларда «адамның психикасына биологиялық жағдай жасалған» деген пікір айтылады. Бұл көзқарасты ұстанатын болсақ, онда адамның қасиеттері мен ерекшеліктері туа пайда болған. Отандық психологияның өкілдері болса «жеке адам табиғаты жағынан әлеуметтік болып табылады, оның психикалық қасиеттері, творчестволық белсенділігінің даму көздері қоршаған әлеуметтік отада, қоғамда» деген көзқарасты ұсынады.
Жеке адамның даму процесі оның көп адамдар өтіп кеткен өмір жолын, өмірдің әлеуметтік және қоғамдық жақтарына үйрену процесі ретінде қарастырылады. Биологиялық ерекшеліктер адамның мінезін, қабілеттерін анықтай алмайды, олар психикалық даму жағдайының алғашқы сатысы, алғышарты ретінде болады.
Адам – бір жағынан қарасақ, саналы ойлауға және сөйлеуге қабілетті еңбекетіп, сыртқы ортаны танып және оны белсенді түрде өзгерте алушы биологиялық ағза болып табылады. Екінші жағынан, адам – ол Қоғам мүшесі. Ол – адамға тән ең басты белгі, себебі қоғамдық өмір мен қоғамдық қарым-қатынастар адамның биологиялық ұйымын өзгертіп-өзіне бағындырды.
Пайдаланған деректемелер тізімі

Нормативтік-құқықтық актілер:

1.Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл.
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодекстің
Арнайы әдебиеттер:

3.Булгакова Д.А. «Мемлекет және құқық теориясы». Алматы 2004 жыл
4.Баянов Е. «Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының негіздері». Алматы 2003 жыл.
5.Табанов С.А. «Салыстырмалы құқықтану негіздері». Алматы «Жеті Жарғы» 2003жыл.
6.Ашитов З.О. «Қазақстан Республикасының құқықтық негіздері». Алматы «Жеті Жарғы» 2003 жыл.
7.Ашитов З.О. «Егемен Қазақстанның құқығы». Алматы «Жеті Жарғы» 2003 жыл.
8.Жоламанов К.Д. «Мемлекет және құқық теориясы». Алматы «Эверо» 2004.
9.Н.И.Матузов.А.В.Малько «Теория государства и право .Москва. Юристь 2005
10.Т.Н.Радько.«Теория государства и право.Москва.Академический Проект 2005
11.М.И.Абдулаев. Теория государства и право.Питер 2003
12. Ағдарбеков, Т. «Мемлекет және құқық теориясы» оқулық.- Алматы 2003 жыл 160 бет
13.Ағдарбеков Қ. Мемлекет және құқық теориясы. Қарағанды, 2001.
14.Байжанова Г.Т., Әділбекова Қ.Қ. Мемлекет және құқық теориясы пәні бойынша мемлекет бөліміне арналған дәрістер жинағы. Қарағанды, 2003.
15.Байжанова Г.Т., Әділбекова Қ.Қ. Мемлекет және құқық теориясы пәні бойынша терминдердің түсіндірме сөздігі. Қарағанды, 2001.
16. Байжанова Г.Т. Құқық теориясы. Қарағанды, 2004.
17. Венгеров А.Б. Теория государства и права. Москва, 1996
18. Жоламан Қ.Д., Мұқтарова А.К., Тәуекелов А.Н. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы, 1999.
19. Ибраева А.С., Сапарғалиев Ғ.С. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы, 1998.
20. Нұсқабаев О., Әлиев Д. Құқық социологиясы: мәні, құрылымы және қызметі// Заң. 1999.
        
        ЖОСПАР
I.Кіріспе
1 «Тұлға» және «даралық» түсініктер ерекшеліктері
1.1 Тұлға қасиеттері және ... ... ... ... мен ... ... Құқықтық мемлекет орнатудың негізгі бағыттары
2.1 Биліктің тармақтарға бөлінуі ... ... ... ... ... тізімі
КІРІСПЕ
Адам – бір жағынан қарасақ, саналы ... және ... ... етіп, сыртқы ортаны танып және оны белсенді түрде өзгерте алушы
биологиялық ағза ... ... ... жағынан, адам – ол Қоғам мүшесі. Ол
– адамға тән ең басты ... ... ... өмір мен ... қарым-
қатынастар адамның биологиялық ұйымын өзгертіп-өзіне бағындырды.
Психологияда «адам» түсінігінен басқа да ... ... ... ... қолданылады. Индивид – адамды тек ... ағза ... ... ... сөз. Ал. ... ... ... адам»
түсінігінің мәне – адам - әлеуметтік қоғам мүшесі. Әр адамның өмірі мен іс-
әрекеті, ... мен ... әр ... және ... болып келеді,
сондықтан бірдей тұлғалардың болуы мүмкін ... ... тек қана ... ... мен ... ... жиынтығын «индивидуалдылық»
деп атайды.
Жеке адам табиғаты ... ... бола ... ... ... іздерін ұстап келеді. Жеке адамның ... ... ... мен өмір сүру барысында иеленген,
әлеуметтік ... мәні ... ... бір-бірімен байланысы мен
бір-біріне қатынастары қашншалықты зор?
Көптеген психологиялық ... ... ... жағдай жасалған» деген пікір айтылады. Бұл ... ... онда ... ... мен ерекшеліктері туа пайда
болған. Отандық психологияның өкілдері болса ... адам ... ... болып табылады, оның психикалық қасиеттері, творчестволық
белсенділігінің даму ... ... ... ... ... деген
көзқарасты ұсынады.
Жеке адамның даму процесі оның көп адамдар өтіп кеткен өмір жолын,
өмірдің әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ерекшеліктер адамның мінезін, ... ... олар ... даму ... ... сатысы, алғышарты
ретінде болады.
Адам – бір жағынан қарасақ, саналы ойлауға және сөйлеуге қабілетті
еңбекетіп, сыртқы ... ... және оны ... ... өзгерте алушы
биологиялық ағза болып табылады. Екінші жағынан, адам – ол ... ... ... ... тән ең басты белгі, себебі қоғамдық өмір мен ... ... ... ... ... ... бағындырды.
Тұлға әлеуметтік өзара қиымл -әрекеттер мен қатынастардың бірінші
өкілі. Ал тұлға ... кім ... ... үшін ... ... ... ұғымдарда түсіну керек.
Тұлғаның әлеуметтік мәнін ашыпкөрсету тұтас күйінде емес, қайта ... ... ... ... қоғамдық ғылымдар үшін өте
маңызды. әлеуметтануда – ... ... көп ... ... ... ретінде қаралады. әлеуметк қатынастар адамның ішкі
дүниесімен қабыса отырып, айналадағы ақиқатқа деген оның тұлғалық көзқарасы
ретінде көрініс табады.
Курстық жұмыс мақсатты ... ... және ... ... ... ... міндетті
1. «адам», «тұлға» және «даралық» түсініктеріне анықтамма беру
2. «адам», «тұлға» және «даралық» ерекшеліктерін анықтау және
айырмашылықтарын белгілеу
3. Тұлғаның әлеуметтік ... ... ... ... ... және ... ... жұмыс кіріспеден, екі бөлім мен қорытынды және қолданылған
әдебиеттер тізімінен ... ... ... ... және ... түсініктер ерекшеліктері
Жеке адам табиғаты жағынан «әлеуметтік» бола тұрып, ... ... ... ... ... Жеке адамның дамуында туа
біткен биологиялық ерекшеліктер мен өмір сүру ... ... ... мәні ... ... ... ... бір-біріне қатынастары қашншалықты зор?
Көптеген психологиялық ... ... ... ... ... ... ... айтылады. Бұл көзқарасты
ұстанатын болсақ, онда адамның қасиеттері мен ерекшеліктері (мінез,
қабілет және т.б.) туа ... ... ... ... ... болса
«жеке адам табиғаты жағынан әлеуметтік болып табылады, оның ... ... ... даму ... ... отада, қоғамда» деген көзқарасты ұсынады.
Жеке адамның даму процесі оның көп адамдар өтіп кеткен өмір жолын,
өмірдің ... және ... ... ... процесі ретінде
қарастырылады. Биологиялық ерекшеліктер адамның мінезін, қабілеттерін
анықтай ... олар ... даму ... ... сатысы,
алғышарты ретінде болады. [3]
Дара адам - "homo sapiens" ... ... ң өк i лi, ... ... иесi ... ... - нақты адамның табиғи жəне əлеуметт iк қабылдаған қайталанбас
ерекшелiктерi мен қасиеттерi.
"Жеке адам" түсiнiгiне ... ең ... ... ... ... еленедi. Адамның əлеуметтiк мəнi оның қоғаммен байланысында
қалыптасады да ... ... ... орай ... ... сапа өлшемдерi əрқилы келедi.
Қоғам социологиясы нақты қоғамның психологиялық типiн ... ... адам көп ... ... ие. ... жеке адам ... ең ... да жетекшi деңгейi қажеттiлік - себеп аймағы - жеке
адамның ... оның ... ... ... өзi ... жəне ... еңбекті мiндеттерiнен туындайды. Сонымен бiрге,
жеке адам үшiн ... ... тек оның ... ... ғана ... оның ... ... iске асыру қабiлетінде үлкен маңызға ие. Ал, бұл өз
кезегiнде адамның ...... ... оның қабi лет, ... ... ... ... жəне ақыл-ой сапаларымен байланысып жатады.
Адам өмiрге дайын қабiлеттiмен жəне ... ... ... белг iлi ... ... ... өмiр барысында қалыптасады. Адам тəның
негiзi, яғни генотипi оның анатомиялық-физологиялық ерекшелктерiн, жүйке
жүйесін ... ... ... ... ... ... бiлiм, салт, заттай жəне рухани мəдениет күйiнде топталған өмiр
тəжiрибесiн игерумен ғана жеке адам ... ... Адам – ... қарасақ, саналы ойлауға және сөйлеуге қабілетті еңбекетіп, сыртқы
ортаны танып және оны ... ... ... ... биологиялық ағза болып
табылады. Екінші жағынан, адам – ол ... ... Ол – ... тән ең ... ... қоғамдық өмір мен қоғамдық қарым-қатынастар адамның
биологиялық ұйымын өзгертіп-өзіне бағындырды.
Психологияда ... ... ... да ... ... сияқты ұғымдар қолданылады. Индивид – адамды тек қана
биологиялық ағза ретінде қабылдау деген сөз. Ал. ... ... ... ... мәне – адам - ... ... мүшесі. Әр адамның өмірі мен іс-
әрекеті, ... мен ... әр ... және ... ... келеді,
сондықтан бірдей тұлғалардың болуы мүмкін емес. Адамның тек қана өзіне тән
белгілері мен ... ... ... ... атайды. [2]
Жеке адам дамуы - өз мүмк iндктерi н үздкс iз кең iтп, ... ... ... ... ... Осы даму ... нақты адамға тəн болған
қарым-қатынастар аймағы-мен өлшенедi. Даму дəрежес i ... ... ... ... да өте жай, күнделiкт i тiрш i л i к ... ... Ал даму ... ... ... адам өзi н i ң рухи мəртебелi г
iмен, қоғамды мəнд i құндылық-тарымен ... дара адам өзi н i ң ... ... əдептерi н реттеумен
күнделiкт i тiрш i л i к проблемаларын шеш iп бередi. ... ... ... үш шеш iмi н əр адам өз əдi с, тəсi ... ... мүмк iн.
Осыдан, жеке адамды танып, бiлу iн сол ... ... ... ... ... iске асыру жолдары мен өмiр барысында ... жете бi лу ... ... араласып жəне оларды бас-шылыққа ала отырып,
адам сол қатынастардың ықпалында қалып ... ... дара ... ... мен ... ... ... дербестiгi оның ең жоғары психикалық сапасы - ... iмен ... ... ... дегенiмiз адам мəнiнiң ең бик көрiнiсi,
оның жалпы адамзаттық инабат парызды түсiне бiлуi, болмыстағы өз ... ... ете ... Жеке ... рухани жетiлгендiгi - бұл жоғары дəрежедег i
саналық жетiлу, iзгi мұраттарды басшылыққа алу, ... ... ... мен мезеттiк шен-шекпеннен, жалған белсендiлк пен өтiрiк-өсектен
өзiн аулақ ұстай алуы. Ал адамның ... ... ... өз ... көбi не ... ... тəуелдi. Қоғамны даму дəрежес i неғұрлым
төмен болса, ел iшiнде баршаны бiрдей теңестру ... өрiс ... ... ... ... көбi ... бағыну күйiнен арыла ... ... өз ... ой жүгiртпеген адам, өзiн тұлғалық дамыту
ниетнен ажырап ... ... адам ... сол ... араласқан қатынастар өрiсiне, əртүрлi
əлеуметтiк өмip аймағында қызмет ете алу қабiлетi не ... ... ... ... ... əлеумет шеңберi нде қалып қоймай, өзiн
ауқымды қоғам ... ... ... ұмтылыс жасайды. Мұндай адам
бойында өзi жасаған қауымның, тiптi бүкiл ... ... ... ол өз ... ... ... ... жүредi. Жеке адамның
өз дербестгiне ие болуы оның тұйық əлеуметт iк ... ... ... ... сол адамның жоғарғы деңгейде кемелденгенiнiң дəлелi.
Жеке ... ... яғни оның ... ұнамды қасиеттерiнiң
қалыптасуы белгiлi қоғамдық қолдау мен əлеуметтiк қажетсiнудi ... ... ... жеке адам ... көтерiлуiүшiн маңызды факторлар:
идентификация, яғни дара ... өзiн ... ... ... қоғам
талабына сай болу ниетмен қалыптасып бару процесi; персонализация - ... өз ... ... адамдар өмiрiнде қадiрi барын түсiне бiлуi,
сонымен бiрге, нақты əлеуметтiк топта ... ... ... ... ... ... ... жеке адам өз "Менi" негiзiнде қатынас
түзедi. Ғылымда ... ... ... деп ... бұл "Мен" ... ... əр ... өз жөнiндегi танымын, өз мүмкiндктерiн жəне өз қадipiн
сезе бiлу ... ... ... Жеке адамның өзi не өзi ... ... не ... ... сол ... iшкi жан ... ... өмiрi нақты тарихи-əлеуметтiк аймақта жүрiп жатады. Дүниелi қ
жағдаяттар өндiру ерекшелiгi, тұтыну аймағы, əлеуметтiк қатынастар ... ... ... оның ... ... ... белгiлейдi.
Əрқандай жеке адам өзін өмiрлiк салтын, жеке қүндылық бағыттарына орай
тipuimiк жағдайларын өзгертудiң, қайта ... ... ... ... ... ... ... Осыдан адамның тұрмыс, тршi лк салты оның жалпы
өмiр сүру, қоғамдағы өз ... ... ң ... ... Əлеуметт iк
құнды салт-бағыттан адамның жоғары инабатты, жасампаздық өмiрi, ... ... ... ... Адам ... осыдан, бiр
мезеттiк ықпалдар билiгнде қалып ... iшкi ... ... ... ... ... ... мəндi, мағыналы ... ... ... ... ... ... ... тұрақтанбаған адам күнделкті күйбеңнен аса алмайды,
осыдан мүмкiндiктерiн толық жүзеге асыра алмай, өмiршеңдiгi кемидi, рухани-
адамгершiлiк ... ... ... барша өмiрлк күйзелiс - ауытқулар оның өзiндк "Менiн"
танымаудан, объективтi ... жеке ... ... ... ... ... ... Жеке адам болмысының ең айқын көрсеткiшi - оның өз психикалық
жағдайын басқара алу жəне əрекет-қылықтарын қоғам қалыптастырған ... ... ... ... қасиеттері және ерекшеліктері
Эмоция мен сезім туралы ... ... ... мен ... ... ... сәйкес
келу-келмеуінің нәтижесінде пайда болып отыратын психикалық процестердің
түрін сезім деп ... мен ... ... ... бар. ... сапасын көрсететін осындай ерекшеліктерінің
бірін – қарама-қарсы, ... ... деп ... ... ... ... ... шаттық, уайым т.б. осы ... ... ... ... ... ... ... болады.
Сезімдердің екінші ерекшелігі-олардың актив(қажырлы) ... ... ... ... Адамға күш беріп, әрекетке
ұмтылдыратын, көтерңкі сөзімдер мен ... ... ал ... солғын түрлерін астеникалық деп атайды. Біріншісіне: жауапкершілік,
жолдастық, ... ... т.б. ... екіншісіне: уайым, енжарлық,
көңілсіздік т.б. сезімдер жатады. Бұл ... ... бір ... ... ... ... жағдайлардың ретіне қарай адамдарда бір сезімнің өзі
бірде қуатты, бірде ... ... ... ... ... сөзімі кейде
бір адамның буынын босатып, пәрменсіз етсе, енді бірде қауіп-қатерге қарсы
тұрғызатын айбаттылыққа ... ... ... мүмкін.
Сезімдердің үшінші бір ерекшелігі - жігерлену және кернеуден босану
немесе шешілу. Бұл да ... ... ... ... Мәселен,
студенттердің емтиханнан өтуі, спортпен айналысатын адамнаң мәреге жетуі
шешуші кезеңдер ... ... ... ... адам барлық күш-жігерін
жұмылдырады. Осы кезең өткен соң басқа бір күйге түседі. Мұны ... ... ... дейді. [5]
Шамадан тыс күшті тітіркендіргіштер адамда көбінесе қолайсыз эмоциялар
туғызады. Кісі ұдайы қинала беретін болса, оның ... ... ... ... ... ... тыс зорлануын психологияда стресс ... ... ... үш ... ... байқалып отырады. Оның
алғашқы көрінісін ... ... ... ... ... айқасқа түсуін күш салу, немесе зорлану кезеңі деп
атайды.
Сезімдер мен эмоциялардың адамның практикалық әрекетінде алатын ... ... ... ... ... өмір үшін күресте күшті сезімдерсіз
табысқа жету қиынға соғады.
Сезімнің қораш, солғын, ... ... іске ... ... Адам ... ... соны ... жақсы көріп, неге ... ... ... жек ... ... ... ... топқа жіктеуге болады. Олардың бір тобы жағымды не
ұнамды эмоциялар деп ... ... ... ... қажеті не орайлас,
оның ішкі өмірінің шарықтап, жан-жақты өсу ... бірі ... ... ... ... ... қоштық т.б.осындай эмоциялардың енді
бір тобы жағымсыз не ұнамсыз эмоциялар делінді. Бұлар – ... ... ... ... ... ... ... эмоцияларға қорқыныш,
қайғы, абыржу, ... ... ... т.б.
жатады. Осы айтылғандармен қатар,
қарапайым және күрделі ... ... та ... ... ... ... қажеттерінің өтелу-өтелмеуіне байланысты туып отырады.
Мысалы, күрделі түрлеріне: көңіл, аффект, құмарлық эмоциялары кіреді.інің
шарықтап, жан-қа жету ... ... өзі ... қуатты, бірде
Күрделі эмоцияладың бірі – көңіл. Кейпіне қарап адамдарды шат,
жайдары, жылы ... ... не ... кірбің кіру, ызалы, түсі ... деп ... бір түрі – ... ... ... қысқа уақытқа
созылса да, бұрқ етіп қаты көрінетін эмоцияның түрі.
Құмарлық – адамның ойы ... ... ... із қалдыратын
күшті, терең, тұрақты эмоция.
Ерік және қабілет
Ойланып істелетін, алға ... ... ... ... ... ... ... көрінетін қимыл-қозғалыстарды психологияда ерік ... ерік деп ... ... осындай психикалық әрекеті алдына қойған
мақсатын орындауға байланысты түрлі ішкі-сыртқы кедергілерді жеңе білуінен
жақсы байқалады. ... ұйқы ... ... ... келмейді, бірақ
сабаққа кешікпеу үшін тұру керек. Бұл жағдайда ішкі ... ... ... ... ... т.б.) жеңу ... болады. Егер біздің
мақсатқа жетуімізге сырт нәрселер ... ... ... ... ... ... болмаушылық т.б.), бұларды да жеңіп отыруымыз
қажет.
Ерік қимылдарын өзінен-өзі пайда болмайтын, керісінше, ... ... ... байланысты дамып отыратын, ми қызметі өнімінің бірі болып
есептелінетін психикалық процесс деп ... ... ... ... И. М. ... пен И. П. Павлов ерік қимылдарының
белгілі бір ... ... ... болатындығын эксперименттік
зерттеулермен дәлелдеді. И. М. Сеченов: «Кәдімгі ырықты деп аталатын ... ... ... ... ... ... ... кез-
келген қимылдарының тәуелділігін және ол ми қызметінің нәтижесі екендігін
көрсеткен ... ... ... де ми ... ... табиғатына
жатады. Ерік процесінде жоғарыда айтылып өткен ерікті қозғалыстардың алатын
орны ерекше. Ерікті қозғалыс ... ... ... ... ... ... рефлекстер. Еріксіз қозғалыстарда тумалық қасиет болса,
ерікті ... ... ... қалыптасады. Ерікті қозғалыстардың
рефлекстік табиғатын И.М.Сеченовтен кейін зерттеген И.П.Павлов болды.
Ерік сапалары
А. Тоқтамға келгіштік
Тоқтамға ... ... ... ... ... кезеңдерде
қажетті шешімдерге келіп, оны жүзеге асыруға қабілетінің болуы.
Ә. Табандылық
Табанды адам алған бетінен қайтпай, көздеген мақсатына қайткен ... ... ... Ол қажымай-талмай әрекет етіп, осы жолда ... ... ... ... соң бірін жеңіп отырады. Мұндай адамның
ерік күші қиыншылыққа қарсы батыл күрес ... онан ... ... ... ... адамның оқыс қимыл-қозғалыстан, орынсыз
сөйлеуден, босқа ... ... ... алу қабілеті.
В.Тәртіптілік пен жинақылық
Тәртіптілік дегеніміз адамның өз қимыл-қозғалысын, ойы мен ... ... ... ... ... алу. ...... жүйесінің тума
қасиеттерінен туындайтын адамның жеке ... ... Ол ... ... ... ... белсенділігінен жақсы
байқалады.
Күнделікті ауызекі сөзде «қабілет» деген атауды жиі ... ... ... ... Бере ... осы ... ... қабілеті күшті екенін айтады. Мектепте оқушыларға түрлі қоғамдық
жұмыстар жүктелгенде де ... ... ...... үшіншісінің – суретшілік қабілеті еске алынып,
бұған ерекше мән беріліп отырылады. Бұл мысалдар әр ... ... ... ... ... дара ... ... байқатады. Мұндай
ерекшеліктер іс-әрекетті орындау үстінде, әсіресе, оның нәтижесінен жақсы
көрініп отырады. Мәселен, біреу ... ... ісін ... тез бітіріп
тастайды және оны өте нәтижелі етіп шығарады. Ал ... ... өте ... әрі істі ... етіп ... Бұл ... да ... адамның
іске қабілеттілігі екіншіге қарағанда әлдеқайда жоғары екендігі көрініп
тұр. [11]
Қандай да ... ... ... қабілеті жоқ адам болмайды. Ол
біреуде күшті, біреуде шамалы болып келуі ... ... мен ... қабілет саласында тең емес екенін дәлелдейді.
Қабілеттіліктің өлшемі – ... бір ... ... ... ... ... ... белгілі бір түріне, өнер
саласының біріне жарамдылығын жақсы ... ... ... бір істі үздік
орындауға мүмкіндік беретін адамның ір ... жеке ... ... ... Адамның кейбір өзгешеліктері анна құрсағында жатқанда-ақ ... ... ... ата-анасы мен туысқандарына ұқсап тууы. Мұны
анатомиялық нышан ... ... ... ... ... де туысынан пайда болады. Мұны физиологиялық нышан дейді.
Нышанның ықпалымен қалыптасқан қабілеттің түрін дарындылық ... және ... ... ... ... бір ... мүмкіндік беретін бейімділікте байқалады. Бейімділік пен қабілет
көп жағдайларда бірге болады. Өйткені, адамның бір нәрсеге ... ... орай ... Бейімділік – адамның белгілі бір
әрекетпен айналасуға бетбұрысы, оған көңілі ... ... келе ... ... ... ... қатар, бейімділік әрекеттің бір
саласына (сурет, музыка т.б.) әуестенушілікті ... ... ... өмір бойы ... ... психологиялық ерекшеліктер. Олар
берілген іс-әрекеттің талаптарына жауап береді және іс-әрекеттің ... ... ... ... Қабілеттерге музыкалық қабілет,
қозғалыс, реакцияларының жылдамдығы, конструктивті ... ... ... ... ... күрделі психологиялық
ерекшеліктер болып табылады. Олар эмоционалды-еріктік ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық такт, ойдың
математикалық бағыттылығы, әдеби шығармашылықтағы эстетикалық поэзия). Кез-
келген іс-әрекет адамнан бір емес ... ... ... ... ... Белгілі бір қабілеттің болмауы немесе нашар дамуы басқалардың
қарқынды дамуымен компенсацияланады. Бұл ... ... ... ... түрлерін меңгеруге, мамандықты таңдауға үлкен
мүмкіндік береді.Қабілеттің оқу және шығармашылық түрлерін ... ... ... ... орындау тәсілін меңгерумен, дағдыларды,
үйренулерді, білімдерді алумен байланысты (БҮД).Бірақ та ... ... ... болмайды. Бір жағынан БҮД-ні меңгеру
қабілеттіктерін дамытады.
Басқа жағынан, қабілеттіктер БҮД-ні тез, ... ... ... береді.Шығармашылық қабілеттіктер жаңа оригинал ... ... жаңа ... ... ... ... қатар
жалпы ақыл-ой қабілеттіктер мен арнайы қабілеттіктерді бөледі.Жалпы ақыл-ой
қабілеттіктері іс-әрекеттің ... ... ... үшін ... ... ... шындылығы, зейіннің тұрақтануы). Арнайы қабілеттер
қандай да бір нақтылы ... ... үшін ... ... ... ... ... қалыптасады, сондықтан сәйкес іс-
әрекет процесінде анықталады. Қабілеттер туралы практикалық талдау келесі
көрсеткіштерге ... ... ... типі бойынша:
1. Жетістіктердің сапалық деңгейі бойынша;
2. Адамның берілген ... ... және ... бейімі бойынша.
Қабілеттер дамуының ... ... ... деп ... негізінде олардың табиғи алғышарттары – нышандары жатыр.
Нышандар – бұл ... нерв ... ... туа ... кейбір
анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері. Нышандар қабілеттіктердің даму
процесіне әсер ... ... ... белгілі іс-әрекет үшін
жағымды нышанның болуы қабілеттердің ... ... ... ... мен ... яғни бір ... ... әртүрлі қабілеттер пайда
бола алады. Және, керісінше, белгілі қабілеттердің негізінде нанымдар жиыны
жатыр. [8]
Темперамент және ... - ... ... ... әсіресе,
жоғары жүйке қызметінің тума ... ... ... құбылыс.
Темперамент адамның жалпы қозғалысынан да (мәселен, біреулер ... тез ... енді ... жай ... асықпай істейді),
психиканың күші мен тереңдігінен де ... ... ... алғыр болса,
екінші біреу керісінше, сылбыр, жігерсіз ... ... ... ... де ... ... ... тұрақсыз т.б.) эмоция
сезімдерінен де (біреу сабырлы, екінші біреу күйгелек т.б.) ... ... ... ... ой-пікірлер ғылымда өте ерте кездің өзінде-
ақ айтыла басталады. Ежелгі Грецияның ... ... ... ... э. д. 460-356) ... бұл жөнінде біраз пікірлер айтылған.
Гиппократтың ойынша, әр ... ... ... мен ... төрт түрлі сұйық заттарға байланысты болмақ. Олар: денені жылытып
тұратын – қан, салқындататын – ... ... ...... сары
өт және оған дымқылдық беретін қара өт (талақ). Осы төрт ... ... ... ... ... деп атаған. Ал латын тілінде бұл
терминді темпераментум деп атап кеткен.
Гиппократ және оның шәкірттері ... ... әр ... осы ... ... заттың бір-бірінен аз-көптігіне байланысты деп түсінген.
Мәселен, организмде қанның ... ... ... ол ... ... - қан), ал ... ... болса (грекше «флегма» - шырын),
флегматик темперамент деп; ал организмде қара өт басым ... ... ... - ... - қара өт), организмде сары өт ... ... ... ... - өт) ... деп ... ... Гален (129-199) темпераменттің санын он үшке жеткізді.
Гален организмде жылылық ... ... ... ... ... ... салқын болса, темпераменті баяулайтынын айтты.
Орта ғасырдағы ғалымдар темпераментті организмдегі химиялық ... ... ... тырысты. Кейіннен темперамент организмнің
түрліше физиологиялық өзгешеліктеріне, атап айтқанда, қан жолы ... зат ... ішкі ... ... т.б. ... ... де тарады. Неміс философы И.Кант (1724-1804) өзінің «Антропология»
деген еңбегінде темпераменттің төрт түрі туралы ... ... ... ... ол темперамент пен мінез ұғымдарын ... ... ... деп ... ... ... туралы теориялар ХІХ ғасырдың аяқ кезінде де кең өріс
алады. Мәселен, неміс анатомы Гейне ... ... ... ... сына ... ... орыс антропологы Н. Л. Зеланд (1833-1902) ми
қабықшасындағы молекулярлық қозғалыстың жылдамдығы мен ... ... ... орыс ... П.Ф. ... (1837-1909) темпераменттерді қан
сауыттарының жуандығы мен ... ... деп ... ... ... ... ... дәйекті етіп
түсіндірген академик И.П. Павловтың ... ... ... ... сара ... түсірді. Темперамент – психикалық іс-әрекеттің және жүріс-
тұрыстың динамикасын анықтайтын жеке адамның индивидуалды ерекшеліктері.
Темперамент негізінде ... ... ... мен ... ... ... байланысы, көрінулер жатыр. И.П.Павлов қозу мен ... 3 ... ... ... ... ми қабығындағы қозу, тежелу процестерінің үш
негізгі белгісінің ... ... ... ... ... ... – ми қабығының жұмыс істеу қабілеттілігі,
яғни сыртқы ортаның түрлі тітіркендіргіштеріне ... ... ... ... ... деп қозу мен ... бір-біріне тең
келуін айтады. Жүйке процестерінің ... деп ... ... ... алу қабілеттілігін айтады.
1. Жүйке жүйесінің шыдамдылығы жұмысқа қабілеттілігін ... ұзақ ... ... ... өте ... қозу ... тежелуді ауыстыруға
қабілетті көрсететін күш.
2. Тепе-теңдік, ол қозу мен ... ... ара ... ... яғни ... ... ... жүйке жүйесінің
көрінуінің жылдамдығы және қозу мен тежелу процестерінің бір-бірін тез
ауыстыруға қабілеттілігі.
Көрсетілген жүйке қасиеттерінің комбинациясы жоғары жүйке ... ... ... ... типтері мен темпераменттердің
арақатынасы мынадай:
1. Күшті, тепе-тең, қозғалғыштық тип – сангвиник
2. Күшті, ... ... тип – ... ... ... ... қозудың жоғарлауы болатын тип – холерик.
4. Әлсіз тип – меланхолик.
Негізінде адамда белгілі бір темпераменттің сипаттары ... ... ... олар өте ... кездеседі. Жүйке жүйесінің типі – жеке адамның
бірақ та адамның сендірулер мен әрекеттерін ... ... туа ... Бұл ... ... мінезімен анықталады. [1]
Мінез – адамның қоршаған әлемге деген адамның қатынасын көрсететін
және оның ... ... ... Ол көп ... ... ... ... сонымен қатар, адамды әр ... ... ... ... көп. ... бәрі де жеке ... қасиеттері болып
табылғанмен, мұның кез-келгені мінездің бітістері болып ... ... ... өмір жолы мен әрекетінің сипаты түрліше
болатындықтан, оның мінез бітістерінде ... ... ... ... ... ... отырады. Сонымен қоса, адамдарда өзі өмір сүріп
отырған қоғамның ... ... ... ... ... де ... ... бір аламның мінезі жөнінде сөз болғанда
мінездің дара және типтік бітістерін қоса еске алып ... ... ...... тарихи-қоғамдық жағдайлардың нәтижесі. Типтік мінезден
әр адамның ... ... және жас ... ... ... де
тиісінше орын алып отырады. Мәселен, қарама-қарсы тап ... ... ... феодалдық, капиталистік) мінездің таптық өзгешелігі ерекше
көзге түседі. Осындай қоғамда әрбір тап ... ... ... ... да ... ... Мәселен, зауыт, фабрикалардың қожасы болып
табылатын капиталистер жұмысшылардың еңбегі арқылы ... ... ... ... ... мен құқтарын жақсартуды көздейді. Осы
айтылғандар адамдардың мінез ... ... ... ... ... кісінің бойындағы күш-қуатын, білімі мен тәжірибесін
халық мүддесіне оның ... яғни ... кір ... кіндік кескен жеріне
білдіретін перзенттік борышы – оның кісілігін танытатын ерекше асқақ сезім.
2)Мақсаткерлік (мақсатқа талпынушылық)- бұл адамның өз ... ... ... ... мұны ... ... ... мен сеніміне, асыл арманына бағындыра алуы.
3)Борыш пен жауапкершілік. Бұл адамның үй-іші, әке-шеше, ... ... ... ... ... қасиет. Мұның
негізінде өзін әлпештеп, адам етіп өсіргендердің алдындағы жауапкершілігін
бар санасымен терең аңғара ... ... бұл ... мен қарызын қалай ақтау
жолын ойластыру.
4)Мейірімділік пен ... Екі ... осы ... ... ... ... туыс, таныс т.б.) көңіл бөлу, ... ... ие ... ... дұрыс қарым-қатынас жасау, адамға эмоциялық
жағынан тиімді.
5)Адалдық пен шыншылдық. Адалдық – сөздің таным мен ... ... ... ... келмеуі. Шыншылдық- адамның азаматтық борышына, ар-
ожданына қалтқысыздығы.
6)Достық. Бұл ортақ көзқараспен мүдде, ... ... ... ... ... сынынан өткен
Темперамент мінез сипаттарының көріну формасына әсер етеді. Осылайша,
холериктегі мінез сипаты ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттер көрінеді. [8]
Мінез сипаттарын 2 топқа бөледі:
1. Жеке адамның бағыттылығы көрінетін сиапттар ... ... ... ... - ... дөрекілік, көпшілдік,
адалдық, іс-әрекетке деген қатынасы – еңбексүйгіштілік, белсенділік,
ұқыпсыздық, консерватизм; ... ... ... - ... сын,
талапшылдық, өзін-өзі сыйлау, өзіндік жетістік сезімі; заттық әлемге
деген ... ... ... 2. Еріктік сипаттар –
мақсаттылық, өзбеттілік, табандылық, тәртіптілік. Мінез тұқым ... ... туа ... және ... ... жеке ... қасиеті болып табылмайды. Ол қоршаған ортаның, адамның
өмірлік тәжірибесімен тәжірибесінің әсерінен қалыптасады.Бұл әсер ... ... ... (кез ... адам ... бір ... ... экономикалық, саясаттық және т.б. шарттарда өмір сүреді) және
екіншіден, индивидуалды - өзіндік ерекшелік (кез ... ... ... ... ... ... ... түрлі) болып табылады.
Пайдаланған деректемелер тізімі
Нормативтік-құқықтық актілер:
1.Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 ... ... ... ... ... ... Д.А. «Мемлекет және құқық теориясы». Алматы 2004 жыл
4.Баянов Е. «Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының негіздері».
Алматы 2003 ... С.А. ... ... негіздері». Алматы «Жеті Жарғы»
2003жыл.
6.Ашитов З.О. «Қазақстан Республикасының құқықтық негіздері». Алматы «Жеті
Жарғы» 2003 жыл.
7.Ашитов З.О. «Егемен ... ... ... ... ... 2003 ... К.Д. «Мемлекет және құқық теориясы». Алматы «Эверо» 2004.
9.Н.И.Матузов.А.В.Малько «Теория государства и право ... ... ... государства и право.Москва.Академический Проект 2005
11.М.И.Абдулаев. Теория государства и право.Питер 2003
12. Ағдарбеков, Т. «Мемлекет және құқық теориясы» ... ... ... 160 ... Қ. ... және ... теориясы. Қарағанды, 2001.
14.Байжанова Г.Т., Әділбекова Қ.Қ. Мемлекет және ... ... ... ... ... ... дәрістер жинағы. Қарағанды, 2003.
15.Байжанова Г.Т., Әділбекова Қ.Қ. Мемлекет және ... ... ... терминдердің түсіндірме сөздігі. Қарағанды, 2001.
16. Байжанова Г.Т. Құқық ... ... ... Венгеров А.Б. Теория государства и ... ... ... ... Қ.Д., ... А.К., ... А.Н. ... және құқық
теориясы. Алматы, 1999.
19. Ибраева А.С., ... Ғ.С. ... және ... ... ... ... О., Әлиев Д. Құқық ... ... ... ... Заң. ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамға қатысты түсініктер: индивид, жеке тұлға, даралық ұғымдарындағы көлемдік және мазмұндық айырмашылықтар жайлы6 бет
Жеке тұлғаның даралық ерекшеліктері32 бет
Жеке тұлғаның даралық еркшеліктері20 бет
Мінез- тұлғадағы әлеуметтік-типтік және жеке даралық ерекшеліктің бірлігі5 бет
В.фон Гумбольдтың және Ф.де Соссюрдің лингвистикалық еңбектерінің маңызы жайлы4 бет
Жеке тұлға туралы ақпарат14 бет
Жеке тұлғаның даму психологиясы4 бет
Педагогикалық құзыреттілік6 бет
Тұлға туралы мәлімет5 бет
Тұлғаның қалыптасуы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь