Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері

КІРІСПЕ
1 КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТАР ЖҮЙЕСІНДЕ ДАМУЫ МЕН БЕКІТІЛУІНІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1.1 Қазақстан Республикасындағы экономикалық құқықтардың конституциялық құқықтар жүйесінде алатын орны
1.2 Жеке кәсіпкелік қызметтің Қазақстан Республикасының заңдылығына сәйкес түсінігі, түрлері және әлеуметтік мәні
1.3 Қазақстан Республикасындағы жеке кәсіпкерліктің даму кезеңдері және қазіргі жағдайы
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПКЕРЛІҚ ҚЫЗМЕТТІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАҒИДАЛАРЫ МЕН МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕЛУІ
2.1 Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің азаматтық .құқықтық қағидалары
2.2 Ел экономикасын дамытуға бағытталған кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік реттеу
2.3 Жеке кәсіпкерлік қызметтің құқықтық реттелуінің кейбір өзекті мәселелері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ

Конституция құқықтық ережелердің маңызды жиынтығы ретінде мемлекет пен жеке тұлға арасындағы қарым-қатынасты анықтап, экономика аумағындағы қарым-қатынастарды реттейді. Адам өмірінде экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқық және бостандық маңызды мағынаға ие болғандықтан олардың конституциялық бекітілуі мен жүзеге асырылуы қазіргі уақыттың өзекті мәселелерінің қатарына жатады.
Кеңестік Конституция концепциясының негізделуі адамның және азаматтардың құқығын көздеп емес, мемлекеттің мүдесінің және мемлекеттік меншіктің басым болуын көздеп жүзеге асырылды. КСРО Конституциясында «КСРО-ның экономикалық негізі социалистік шаруашылық жүйесі және социалистік меншік жүйесі құрайды деп көрсетілген. Кеңестік Конституция елдегі экономикалық тәртіпті толығымен өзгертуге негізделгендігін байқауға болады, себебі нарықтық қарым-қатынас жойылып, мемлекет барлық өндіріс құрал-жабдықтарын өз қолына алды. Ал, Қытай, Солтүстік Корея, Куба, Въетнам Конституцияларында азаматтардың құқықтары мен бостандықтары, экономикалық жағдайы экономикалық тәртіпке бағынады және мемлекеттік меншік экономикалық қарым-қатынастарға тәуелді болып табылады.
Біздің мемлекет экономиканың негізге алып басқару тезисінен бас тартты. Қазақстан Республикасынның Конституциясы елдегі жүргізіліп жатқан реформаларға байланысты азаматтардың құқықтары мен еркіндіктері туралы, оның ішінде экономикалық құқықтары туралы жаңа тұжырымдар енгізді.
Кәсіпкерлік – ол әртүрлі құқық салаларымен реттелетін және көптеген құқықтық қарым-қатынастарды қарастыратын нарықтық қарым-қатынастың дамуының көрсеткіші және қорытындысы. Бұл құқықтық қарым–қатынастардың мәні оған қатысушы субъектілердің құқықтары мен міндеттерін білдіреді, ал бұл кәсіпкерлік қызметті еркін жүзеге асыру құқықтары кәсіпкерлер тарапынан да, мемлекет тарапынан да өте көп құқықтар мен міндеттемелерді туындатады және ол кәсіпкерлердің конституциялық құқығы мен икемділігін қамтамасыздандыруға міндетті.
Конституциялық құқық теориясын және оның нормативтік-құқықтық базасының даму процесін зерттеу мемлекеттің және кәсіпкерлердің құқықтық қарым-қатынастарды реттеудің қажеттігін және бұл мәселенің теориялық қағидалары әлі толық зерттелмегендігін көрсетті. Осы жағдай аталған дипломдық жұмыс тақырыбын таңдауға негіз болды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктерінің теориялық негіздерін талдау. Қойылған мақсатты іске асыру үшін мынадай міндеттер анықталған:
- кәсіпкерлік қызметтің конституциялық негізін зерделеу;
- кәсіпкерлік қызметтің тарихи дамуын және бостандығының қайнар көздерінің құқығын қарастыру;
- кәсіпкерлік қарым-қатынас субъектісін сипаттау;
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Нормативтік актілер
1. ҚР-ның Конституциясы. – Алматы:.Жеті жарғы, 1995.
2. 1990 жылдың 25 қазанында қабылданған Қазақ ССР – ның егеменділігі туралы Декларациясы
3. 1991 жылғы қабылданған «Қазақстан Республикасының егемендлігі туралы» конституциялық заң
4. Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы 12 желтоқсандағы 1995 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы // Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы.–1995.- №23.,ҚР-ның Заңымен өзгерістер мен толықтырулар 24 ақпанда 1997 жылы енгізілген // Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы 1997. № 4 ст.44. 6 мамырда 1999 жылы // Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы 1999. № 10. – 342 бап
5. Қазақстан Республикасының Парламенті және оның депутаттарының мәртебесі туралы 16 желтоқсандағы 1995 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы // Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы.–1995.- №23.,ҚР-ның Заңымен өзгерістер мен толықтырулар 12 наурызда 1997 жылы; 6 мамырда 1999 жылы // Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы 1999. № 10. – 342 бап
6. Қазақстан Республикасының Президенті туралы 26 желтоқсандағы 1995 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы // Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы.–1995.- №24.,ҚР-ның Конституциялық Заңымен өзгерістер мен толықтырулар 1999 жылы енгізілген. // Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы 1999. № 10.
7. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері туралы 24 наурыздағы 1998 жылғы Заңы // Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы.–1998.- №23.
8. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
9. Қазақстан Республикасы Президентінің 17.04.95 жылғы «Лицензиялау туралы» заң күшіне ие заңы өзгерістер мен тлықтырулармен бірге 7.04.97//ҚР Парламент Жаршысы. 1997.№7
10. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы туралы 23 шілдедегі 1999 жылғы Заңы // Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы.–1999.- №21., өзгерістер мен толықтырулар 4 маусымда 2001 жылы енгізілген // Қазақстан Республикасының Парламентінің Жаршысы.- 2001.- № 13 –14.
11. Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексі.13 қаңтар 2001жыл. // Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы.-2001.- № 5-6.
12. Қазақстан Республикасының «Бәсеке және монополистік қызметті шектеу туралы» заңы//ҚР Парламент Жаршысы. №2
13. ҚР Президентінің 14.06.96 жылғы «Кәсіпкерлік қызмет бостандығының кепілдіктерінің жүзеге асырылуының қосымша мемлекеттік кепілдіктері туралы» Жарлығы//САПП. №27
14. ҚР Президентінің 6.03.97 жылға «Шағын бизнесті дамыту мен мемлекттік қолдауды жетілдіру туралы» Жарлығы// САПП. №12
15. ҚР Президентінің 27.04.1998 ж. «Азаматтар мен заңды тұлғалардың кәсіпкерлік қызмет бостандығы қорғау туралы» Жарлығы//Егемен Қазақстан. 28 сәуір 1998
16. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Заң. 12 маусым 2001 жыл. // Егемен Қазақстан, 20.06.01.



Арнайы әдебиеттер
1. Общая теория прав человека. Под редакцией Е.А.Лукашевой. М. 1999
2. Волков А.М. Швеция: социально-экономическая модель. М., 1991.
3. Гуманитарное право. Сб.международно-правовых документов. Ереван, 1997.
4. Қазақстан: Мемлекеттілік кезеңдері. Алматы, 1997.
5. Кубеев Е.К. Конституционный строй Республики Казахстан (социальные и духовные основы) Караганда, 1998
6. Шайкенов Н. Правовое обеспечение интересов личности.
7. Явич Л.С. Общая теория права. Л., 1976
8. Румянцев О.Г. Основы конституционного строя России М., 1994.
9. Государственное конституционное право зарубежных стран.Общая часть.Под.ред.Б.Б Старшун.М.Бек,1996.
10. Конституция Республики Казахстан. Научно-практический комментарий. Под.ред. Г. Сапаргалиева. Алматы, 2004
11. Сагындыкова А.Н.Конституционное право .К.Алматы.Білім.1999.
12. Государственное право Россиской Федераций. Под.ред.О.Е.Кутафина. М,1996.
13. Государственное право Германий. М:, 1994.
14. Здравомыслов А.Г.Потребности,Интересы,Ценности.М,1986.С-59.
15. Всеобщая Декларация прав человека.Гуманитарное право.Сборник международных правовых документов.
16. Гребенников.В.В.Институт собственности в условиях рыночной эканомики и социального государства.М,Монускрип,1996.
17. Орманбаев А.Ж. Трансформация экономической системы обществ переходного периода:мировой опыт и казахстан Алматы, 2002
18. Притоворова Т. П. Развитие социально – ориентированной рыночной экономики в Казахстане. Караганда 2001
19. Баймуратов У. Национальная экономическая система Алматы 2000
20. Альхименко В.В. Конституционное основы гражданского общесвта. Конститутционного право:Учебник под. Ред. В.В. Лазарева М., 1998 –
21. Шамхалова Ф. Государства и экономика. Власть и бизнес. М. Экономика 1999 стр. 78
22. Г.А.Гаджиев Когститутционные принципы рыночной экономики. М. Юрист 2002
23. Кантарбаева А.К. Предпринимательство: институционально-эволюционный подход. Алматы 2000
24. Ямбаев В.В.Томпиев М.К., Ильясов Ж.О Административные барьеры и полулегалная экономика в Казахстане. Алматы, 2004.
25. Амирханова И.В., Романкова В.А. Правовое обеспечение индивидуального предпринимательства: проблемы теории и практики. Алматы, 2003.
        
        Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
........................................................................
................................ 3
1 КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТ ... ... ... ... МЕН ... ... 5
1.1 Қазақстан Республикасындағы экономикалық құқықтардың конституциялық
құқықтар жүйесінде алатын орны ......................... 5
1.2 Жеке ... ... ... ... ... түсінігі, түрлері және әлеуметтік мәні ..........
22
1.3 Қазақстан Республикасындағы жеке кәсіпкерліктің даму
кезеңдері және қазіргі жағдайы
.......................................................... 28
2 ... ... ... ... ... МЕН ... РЕТТЕЛУІ
................................................................ 43
2.1 Қазақстан ... ... ... ... ... .............................................. 43
2.2 Ел экономикасын дамытуға ... ... ... ... ... Жеке кәсіпкерлік қызметтің құқықтық реттелуінің кейбір
өзекті мәселелері
........................................................................
.......... ... ... ... ... 67
КІРІСПЕ
Конституция құқықтық ережелердің маңызды жиынтығы ретінде мемлекет пен
жеке тұлға арасындағы қарым-қатынасты анықтап, экономика аумағындағы қарым-
қатынастарды реттейді. Адам ... ... ... және ... және ... маңызды мағынаға ие ... ... ... мен жүзеге асырылуы қазіргі уақыттың өзекті
мәселелерінің ... ... ... ... ... ... және
азаматтардың құқығын көздеп емес, мемлекеттің мүдесінің және мемлекеттік
меншіктің басым болуын ... ... ... КСРО ... ... экономикалық негізі социалистік шаруашылық жүйесі және социалистік
меншік жүйесі құрайды деп ... ... ... ... ... ... ... негізделгендігін байқауға болады,
себебі нарықтық қарым-қатынас жойылып, мемлекет барлық ... ... өз ... алды. Ал, Қытай, Солтүстік Корея, Куба, Въетнам
Конституцияларында азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... және мемлекеттік меншік экономикалық
қарым-қатынастарға тәуелді болып табылады.
Біздің мемлекет экономиканың негізге алып ... ... бас ... ... Конституциясы елдегі жүргізіліп жатқан
реформаларға байланысты азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... жаңа ... енгізді.
Кәсіпкерлік – ол әртүрлі құқық салаларымен реттелетін және көптеген
құқықтық қарым-қатынастарды қарастыратын нарықтық ... ... және ... Бұл ... ... мәні ... субъектілердің құқықтары мен міндеттерін білдіреді, ал бұл
кәсіпкерлік қызметті еркін жүзеге ... ... ... ... ... ... да өте көп құқықтар мен міндеттемелерді ... ... ... конституциялық құқығы мен икемділігін қамтамасыздандыруға
міндетті.
Конституциялық құқық теориясын және оның нормативтік-құқықтық базасының
даму процесін ... ... және ... ... ... ... ... және бұл мәселенің теориялық қағидалары
әлі толық зерттелмегендігін көрсетті. Осы ... ... ... ... ... негіз болды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен
кепілдіктерінің теориялық негіздерін талдау. Қойылған мақсатты іске асыру
үшін мынадай міндеттер ... ... ... ... негізін зерделеу;
- кәсіпкерлік қызметтің тарихи дамуын және ... ... ... ... ... ... субъектісін сипаттау;
- кәсіпкерлерді қорғау құқығының механизімін зерделеу;
- құқықтық реттеуді іске асыру механизімінің ... ... ... ... ... жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, қолданылған
әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 ЕРКІН КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ ҚҰҚЫҚТАР ... МЕН ... ... ... ... ... ... құқықтар жүйесінде алатын орны
Алғашқы социалистік қоғам адам құқықтары мен ... ... ... орындалуын бәрін бірдей теңестіру қағидасына сәйкес
қамтамасыз етуге тырысты. Әкімшілік ... ... ... ... ... экономика аумағында еркін әрекет ету мүмкіндіктерінен
айырды. Бірақ та бұл жүйе ... ... ... ... ... ... ... медициналық қызметтің ақысыз болуын, мектепке
дейінгі балалар тәрбиесін т.б. әлеуметтік ... ... ... да ... ... көше ... Қазақстан мен басқа да ТМД
елдерінің азаматтары осы кішігірім шектелген әлеуметтік құңдылықтардың
жоқтығын ... ... ... ... азаматтарының қызметі нарықты
экономиканың қойған талаптарына сәйкес келмеді және оған ілесе алмады.
Сондықтан да ... ... жаңа ... ... ... ... жоқшылықтың ең төменгі шегінде тұратын адамдар қатары
көбейді.
Осы жағдайларға байланысты Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... асыруды қолына ала ма жоқ па?
Мемлекет бюджетінен қаржыландыратын әлеуметтік ... ... ... ма? – деген сұрақтар ... және осы ... ... ... саласы бойынша зерттеу жүргізу, оның ішінде адам
және ... ... ... ... құқықтары мен
бостандықтарының орындалуы деңгейі мен Қазақстан ... ... ... ретіндегі қызметтерінің орындалуы бүгінгі күннің өзекті
мәселесі ... ... ...... ... кепілденген әрбір жеке индивидтің
немесе қауымдастықтардың жақсы өмір ... ... ... ... ... тиімді әлеуметтік жүйені айтамыз. Адам
құқықтарының проблемалары ... ... ... ... ... ... ... азаматтық қоғамда адам – ең жоғарғы құңдылық
ретінде мемлекеттік биліктің ... ... ... етеді. Адам
құқықтарын мемлекет тарапынан қорғау немесе адам құқықтары туралы ... рет заң ... ... ... ... 1776 жылғы қабылданған
Коституциясында көрсетілген. 1881 жылы ... ... ... 1789 жылы ... ... адам және азаматтың құқықтары туралы
Декларацияларда көрініс тапқан. Қоғамның дүние жүзілік қауымдастықтардағы
болған өзгерістерге сай адам ... ... ... мен ... көп
өзгерістерге ұшырап жатыр, бірақ та осы бағыттағы қызметтің барлығы жеке
адамның қадір-қасиетіне сай өмір сүру ... ... ету үшін ... ... бекіткен алғашқы құжаттарда адамның құқықтары мен
бостандықтары екі тұрғыдан ... ... ... ... ... туа бітетін құқықтары мен бостандықтары. Бұл
құқықтар адамнан ажырамайтын, оның табиғи болмысына байланысты ... ... бұл ... ... ... ... екіншісі, ол мемлекеттік билік бекітетін құқықтар. Бірақ қоғамдағы
болып ... ... сай адам ... мен ... ... әртүрлі салаларға бөлінуіне байланысты топтастырыла бастады, яғни
адамның құқықтары мен бостандықтарын әлеуметтік белгілеріне байланысты бөлу
негіздері пайда ... Осы ... ... адам ... төрт ... ... жеке немесе табиғи құқықтар, ... ... ... ... ... ... Адам құқықтары қандай топқа
бөлінседе оның өмірінде маңызды ... ... ... мазмұнын
толықтырып отырады. Сондықтан Конституцияда ... ... ... ... ... өмір ... қажетті құқықтар ретінде
бекітіліп, әр қайсысына ерекше көңіл бөлінеді.
Адам құқықтары мен бостандықтарының бір тобын ... ... мен ... ... Бұл ... мен ... ... категориядағы құқықтары мен бостандықтарының негізін
қалап, олардың жүзеге ... ... ... Осы ... ... маңызды салалары меншікке, еңбектік қатынастарға байланысты пайда
болып, адамдардың ... ... ... рухани сияқты әлеуметтік
сұраныстар мен мүдделерін білдіріп отырады. ... мен ... ... асырылуы адамның қадір-қасиетіне сай
қажетті өмір сүру деңгейін қамтамасыз ететін мемлекеттің әлеуметтік сипатын
ашып көрсетеді.[1]
Әлеуметтік – экономикалық құқықтар мен ... ... ... ... тән ... ... ... Қазақстан Республикасының
Конституциясында осы топтағы құқықтарға ерекше ... ... ... ... құқықтар мен бостандықтардың үстемдігі байқалады.
Сонымен қатар әлеуметтік-экономикалық және мәдени ... ... ... Осы ... сәйкес өркениетті мемлекеттегі таңылған
және бекітілген құқықтар халықаралық ... ... ... ... ... адам және ... ... адамның әлеуметтік-экономикалық салалардағы бостандығын
қамтамасыз етіп, өзінің өмірлік ... ... ... ... ... ... етуде көптеген адамдар тек өз күштеріне ғана сене
алмайды. Өздерінің бостандығын сақтай отырып, әр адам ... ... ... ... тәуелді. Сондықтан қоғам өз мүддесі үшін адамның
өмір сүру үшін қажетті құқықтарын экономикалық ... пен ... ... ... ... ... құқықтық мемлекеттердің бір қыры
болып саналады және олардың құқық жүйесінде өз ... ... ... ... Мемлекет барлық азаматтарға құқықтық, ... ... ... таратып бере алмайды және де таратуға міндетті емес,
бірақ оларға ... сай өмір сүру ... ... ... етуі ... ... әлеуметтік мемлекет сипатына сай келу үшін
мемлекет өзінің қызметі арқылы экономикалық және осы топтағы құқықтармен
үндесіп ... ... ... ... мен ... ... етуі ... және азаматтың конституциялық құқықтар мен бостандықтарының
жүйесінде экономикалық, әлеуметтік, рухани ... ... ... ие. ... құқықтар адамның еркін дамуының материалдық ... ... ... ... ... ... адам ... тобын басқа
конституциялық құқықтардан бөлек алып ... ... ... ... топтары жалпы адам және азаматтың конституциялық
құқықтық мәртебесін қалыптастырады. Бірақ басқа құқықтармен ... ... ... ... ... негізделген
қоғамда олардың құқықтық қорғауы қиындайды. Ондай жағдайдың туындауы
қоғамдағы игіліктерді бөлу ... тек ... ғана ... ... ... әлеуметтік және рухани ... ... әр ... ... келеді. Кейбіреулері (жеке меншік ... ... ... ... ... қатарына жатса, кейбіреулерінің нақты
мазмұны ( адамның әлеуметтік қорғалу құқығы) салалық заңдармен ... ... ал ... ... ... ... қамтамасыз
ететін міндетті тудырады. Осы топтағы құқықтардың мазмұнындағы айырмашылық
олардың көпшілікпен қолдану мүмкінгдігі құқықтардың әр ... ... ... ... Жүзеге асырылу механизмдері жақсы қамтамсыз етілген
құқықтар адам өмірінде маңызды қызмет атқарса, ... ету ... ... етілмегендері әрекет етпей, декларативті сипатта қалады.
Сондықтан экономикалық, әлеуметтік, рухани ... ... ... ... ... ... ... алған стандарт сипатында қызмет
атқарады.[2] Ал ... ... ... ... ... ... адам
құқықтар тобын міндет ретінде қабылдамай ... еркі ... ... ... ... ғана таниды.
Аталып өткен экономикалық, әлеуметтік, рухани құқықтарға деген осындай
көзқарастың пайда ... БҰҰ адам ... ... ... ... себеп болды. Азаматық және ... ... ... ережелерін мемлекет міндетті түрде орындауы қажет ... ... ... ... ... Пактының ережелері
мемлекеттерді «Пактіде танылатын құқықтарды қолындағы ресурстардың ... ... және ... ... ... ... оның ... шараларды қамтамасыз етулері керек» делінген. Халықаралық құқықтың
осы нормасына сүйенетін болсақ ... ... және ... ... асырылуы мемлекеттің материалдық ... және оның ... ... ... ... ... дамуына
байланысты біртіндеп қана жүзеге асыруы мүмкін. Жасалған ... ... ... ... түсінігін келесі түрде
қарастыруға болады: әлеуметтік-экономикалық құқықтар ретінде жеке ... ... мен ... сай өмір ... ... ететін және
кепілдейтін адамның конституциялық құқықтары саналады. Экономикалық
құқықтар ... ... ... ... ... ұштасып
жатқандықтан осы екі топтағы құқықтар конституциялық құқық ... ... ... ... ... ... құқықтардың басқа құқықтардан ерекшелігін көрсетеді. Бұл ережеге сәйкес
Қазақстан Республикасының конституциялық ... ... ... Бірақта
социалистік мемлекет ретінде әлеуметтік-экономикалық құқықтарды қамтамасыз
етуде тәжірибе мол деп ... ... ... ... ... ... адам ... ішінде негізгісі ретінде саналып,
саяси құқықтардан үстемдігі бекітілген болатын.
Әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... мен
салыстырғанда жаңа категория қатарына жатады. Қарастырылып отырған құқықтар
тобы адамның жеке және ... ... ... адам және ... ... мен бостандықтар жүйесін қалыптастырады да олардың
сапалық ... ... ... ... Адамның экономикалық
және әлеуметтік құқықтарының тобын қалыптастыратын құқықтардың айырмашылығы
адамның ... ... және әр ... ... ... ... ... деңгейде бекітілуі
мемлекеттің адамның өмірлік қажетті сұраныстарын ... ... Осы ... ... ... еңбек қатынасына және
материалдық ... ... ... ... ... ... қажетті
әлеуметтік сұраныстары мен мүдделерін қамтамасыз етеді.
Қалыптасқан ... ... ... сай мемлекеттерде
экономикалық құықтардың бекітілуі де, жүзеге асырылуы да әр ... ... ... ... ... экономика саласына ықпал
ететін нормалар жоқ болғанымен жеке меншікті, еркін сауда ... ... өз ... ... ... ... ... құқықтар
тобының бекітілуі Францияның 1793 жылғы Конституциясында ... ... ... бап. ... ... әрбір азаматқа өзінің мүлкімен, кірістерімен,
еңбегі мен кәсібінің жемістерімен қолдану және ... ... бап. ... қандай да болсын еңбекпен, жер өңдеумен, кәсіппен,
садуамен айналысуға тыйым салуға болмайды [3]
Ал XXғ. ... ... ... өмірге араласу
мүмкіндігін бекітетін нормалар енгізіле бастады. Бірақ бұл ... ... ... ... бекітетін болғандықтан «норма-принцип»,
«норма-мақсат» түрлерінде ... ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі «жалпыға бірдей игілікті
мемлекет» теориясының қалыптасуы мен экономиясының ... ... Осы ... экономикалық-әлеуметтік құқықтардың адам өміріндегі
маңыздылығын анықтап, оларды ... ... ... ... ... ... ... туындай бастады. Өйткені
Конституцияларда ... ... ... оның ... ... ... ... қажетті негізгі құқықтар сипатына ие болады.
Сондықтан мемлекет алдында осы құқықтардың тікелей әрекет ... ... ... ... ... жеке және ... құқықтарының Конституцияға
сай тікелей әрекет етуін қамтамасыз етуге болғанымен, ... ... ... ... ... ... ... пен
экономиканың дамуына бағынышты.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... әр ... жолдармен жүзеге асырылды.
Кеңес Одағы кезінде экономикалық ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз мемлекет ретінде қалыптасуында
мемлекеттің таңдауымен бағыт алған экономикалық жүйенің нысаны осы топтағы
құқықтардың бекітілуіне әсер етті.
Социалистік ... ... ... ... ... ... конституциялық құқықтары мен бостандықтарынан
бастап, олардың адамның өмірлік сұранысын қамтамасыз ... ... ... атап ... ... ... ... құқықтар қатарына кіретін
еңбек ету құқығы 1978 жылғы Қазақ Советтік Социалистік ... (38б) ... ... ... ... ... еңбек етуге, яғни еңбектің саны мен ... ... ... белгілеген ең төмен мөлшерден кем болмайтын ақы төленетін кепілді
жұмыс алуға праволы...»[4]. Социалистік меншік тәртібі ... ... әр ... ... ... ... ету мүмкіндігіне ие еді.
Қатаң орталықтандырылған әкімшілік-экономикалық жүйе арқылы және ... ... ... ... жұмысқа орналасуға байланысты
азаматтардың ... ... ... ... Бұл ... ... ... жоюға және төмен еңбек ақының қалыптасуына
негіз болды. Өйткені бес адам жұмыс ... ... 20 адам ... ... ... ... әр адам мемлекет тарапынан жұмыс ... ... ... ... ... Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
қалыптасып келе ... ... ... осы ... бекіте бастады. Бірақта жеке меншік жағдайында әр азаматқа
мемлекетпен кепілденген еңбек құқығын және осы құқықтан туындайтын ... ... ... ... ... ету ... емес ... мемлекеттердегі Конституцияны құрастырушылар осы құқықтарды
жариялап, қоғамның әлеуметтік ... ... үшін ... бекітуде мемлекетті жұмыс орнын тауып бер міндетінен босататын
және азаматтардың ... ... ... ... ... нормалардың
ерекше юридикалық конструкцияларын іздеді.
Мысалға, Италия Конституциясында еңбек ету құқығын кіріспе бөлімінде
бекіткен, бұл ... ... ... ету ... және ... Сондықтан еңбек құқығы мемлекеттің ... ... ... ... ғана ... ... болды. Жалпы экономикалық
құқықтардың, мемлекеттердің Конституцияларын да ... ... ... өз әсерін тигізді. 1966 жылы қабылданған
«Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы ... ... ... ... ... ... Европалық әлеуметтік Хартия
сияқты құжаттар демократиялық мемлекеттердегі экономикалық құқықтарды
Конституцияда ... ... ... ... ... еңбек
бостандығын және ерікті түрде кәсіп ... ... ... ... ең
төменгі жалақы алуға кепілдік ... ... ... мысалы,
Испанияда еңбек ету міндетін бекітті, бірақ бұл міндет моральдық ықпал ету
үшін бекітілген норма еді. Өйткені нарықтық ... ... әр адам ... ... ... еңбек ету арқылы қамтамасыз етуі қажет.
Қазақстан Республикасында экономикалық құқықтарды ... ... ие. ... ... 1993 ... ... және ... конституциялық-құқықтық мәртебесі бөлек бөлімде
бекітіліп, ... ... ... ... ... ... экономикалық құқықтар ретінде меншік иесі болуға ... өз ... ... ... ... ету құқығы дербес өндіруші
ретінде немес еңбек шарты бойынша ... ... ... ... адамны
қалауына, қабілетіне арнайы даярлығына байланысты еркін еңбек ету құқығы
бекітілді[6] Жаңадан қалыптасып келе жатқан ... ... ... ... әр ... ... орнымен қамтамасыз ете алмады. Бұл
жағдайда әлеуметтік-экономикалық құқықтарының ішінде ... ... ... иесі болу құқығы болатын. Еңбек ету құқығымен тығыз байланысты ... ... ... ... және ... қорғайтын мемлекеттік
әлеуметтік көмекпен қамтамасыз ету қалыптасқан еңбек ... мен ... даму ... ... ... емес болатын. 1993 жылы
Ресей Федерациясы әлеуметтік-экономикалық құқықтарды ... ... ... ... жатқан әлеуметтік ролін ескере
отырып, халықаралық стандарттарға сәйкестендіріп, мемлекеттегі ... ... ... сай ... ... құқығын бекіткенде
жеке меншік институтының қалыптасып жатқанына сүйене ... ... ... мемлекет міндеттеу механизмін қолдана алмағандықтан
еңбек ету бостандығы бекітілді. Бірақ мемлекет ... ... бас ... жоқ. ... ... ... қорғауды қамтамасыз
ететін мемлекеттік кепілдіктерді бекітті.
Қазақстан Республикасы да экономикалық құқықтарды бекітілу тәртібіне
1995 жылы ... ... да ... ... ... ... етіп жатқан Конституция 1993 жылы адамның құқықтық мәртебесін бекіту
тәртібін өзгертті. Негізгі адамның құқықтарының бекітілуінің ... ... ... бас ... жалпы «Адам және азамат» ... ... ... ... ... бекітті. Басты экономикалық құқықтар
ретінде меншік иесі болу құқығы, кәсіпкерлік ... ... ... ... ... осы ... жүзеге асыруда тиісті ... ... ... ету ... тынығу құқығы мен ... ... ... ... ... заңмен реттелуіне
кепілдіктермен қамтамасыз етті.
Әрекет етіп жатқан Конституцияның ерекшелігі әлеуметтік-экономикалық
құқықтарды ... ғана ... ... ... ... мазмұнын басқа
түрде түсіндіруінде де ерекшеліктері байқалады. Конституциялық нормалар
арқылы жеке ... ... және ... ... арттыруға
негіз сала отырып, әлеуметтік нарықтық экономикалық жүйенің қалыптасуының
құқықтық нормаларын бекітті. ... ... ... ... ... жағдайға жауапты ... ... ... ... сай тек ... ... басқа экономикалық
және әлеуметтік қызметті жүзеге асыратын барлық ... ... ... ... конституцияда бекітілген
экономикалық құқықтар пассивті, мемлекеттің қамтамасыз ... ... жеке ... өз ... өзі ... ... ... белсенді
тұлғаны тәрбиелеуге себеп болады. Әлеуметтік экономикалық құқықтарды
бекітуде Қазақстан Республикасының халықаралық құқықтық ... ... ... ... ... ... ескерді, өйткені
Қазақстан Республикасы халықаралық ... ... ... қызметін реттейтін нормалар халықаралық стандарттарға сай
болуы қажет.
Мемлекеттегі негізгі экономикалық құқықтардың ... ... ... ... ... ... табиғатына байланысты
конституциялық құқықтың азаматтық, жер құқығы және т.б. ... ... ... ... ғана шешіледі. Контитуцияда бекітілген бұл
құқықтар басқа құқық ... оның ... жеке ... салаларында
нақтыланып өз көрінісін тауып, сақталып отырса құқықтық тәртіптің ... және ... ... ... ... ... уақытта айрықша теоретикалық және тәжірибелік маңызы бар мәселелер
қатарына жатады. Теориялық тұрғыдан осы ... ... ... механизм
мәселесімен байланысты болса, тәжірибелік тұрғыдан адам және азаматтардың
құқықтары мен бостандықтарының ... ... ... ғана осы құқықтар
нақтыланып, әлеуметтік сұраныстары мен ... ... ... алады. Экономикалық құқықтардың әрекет ... ... ... кепілдіктермен байланысты. Конституциялық құқық
ғылымында адам құқықтары мен бостандықтарының ... ... ... ... ... ... ... және құқықтық кепілдіктерді
бөліп көрсетеді. Экономикалық құқықтар ... ... ... ... осы ... ... Адам және ... конституциялық
экономикалық құқықтарының саяси, ... ... ... ... ... ... ететін нормаларға Қазақстан
Республикасының конституциялық сипатын бекітетін ... ... ... құқықтары мен бостандықтарын қарастырғанда, оларды
әлеуметтік салалардың ... ... ... ... ... ... Бірінші топтағы әлеуметтік-экономикалық құқықтар
негізінен еңбек ... ... және ... ... ... ... әлеуметтік қорғау, демалыс құқығы сияқты құқықтар бір топқа
кіреді. Келесі ... ... және ... ... ... Ал енді ... ... жеке меншік құқығы, кәсіпкерлік қызметпен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қызметін қарастырғанда негізгі орын осы ... етуі ... ... осы ... ... мен
бостандықтар басқа категориядағы құқықтардың орындалуына негіз салады.
Адамның экономикалық ... ... ... ... байланысты
құқықтар мен бостандықтар. Мемлекеттің экономикалық жүйесінің элементтерін
қарастырғанда маңызды элементі ... ... және ... игіліктерді
өндіруге байланысты туындайтын қатынастарды атап өткенбіз. Ал еңбекке
қатысты қатынастардың негізінде ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуына
түбегейлі және әмбебапты түрде әсер етуінде айқындалып отырылады, сондықтан
еңбек қоғам үшін де, жеке тұлға үшін де ... ... ... ... ету
бостандығы Қазақстан Республикасының Конституциясына сай қосымша әлеуметтік-
экономикалық құқықтармен ұштаса отырып, өзінің сапалық сипатын өзгертеді.
Қазақстан Республикасындағы Еңбек ... ... сай: ... - ... үшін ... ... ... және басқа да құңдылықтар жасауға
бағытталған адам қызметі. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... сүйенді, яғни,
Конституция әр адамға еңбек ету бостандығын бекітіп, олардың өз қалаулары
бойынша ... ... ... мамандықтарына байланысты таңдау
мүмкіндігін береді. ... ... адам ... босатылады. Бұл
жағдай негізінен Кеңестер Одағы кезіңде бекітілген болатын. Сол ... ... ... ... ету ... ... де ... Осы
міндеттің орындалмауы азаматтар тарапынан жауапкершіліктердің туындауына
себеп болып отырды. Сондықтан да мұндай жағдай ... тек ... ... ғана ... ... ... ... ақысының төлемін де
талқылауға және ... ... ... ... ... ... Конститциясына сай абсолютті емес, сонымен бірге құқықтық
норма ретінде азаматтарды ... ... ... ... ... ... ... етуге мәжбүрлеу тек соттың шешімімен немесе
төтенше және әскери жағдайды ... ғана ... ... ... ... бұл ... жұмысшының қызметінің түрін өзінің келісімсіз
өзгертуден ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдарды шығаруға болады:
( біріншіден, Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... және азаматтардың осы заңдарды ... ... ... ... ... ... көбейту бағдарламаларын ... және ... ... ... ... ... орындарын
қалыптастырғандары үшін мемлекет тарапынан ынталандыру тетіктерін жасау;
( кәсіпорындардың ... ... ... ... ... алатын квоталарды белгілеу және Қазақстандық кәсіпорындар
орындайтын қызметтердің көлемін ... және ... ... ету бостандығы экономикалық құқықтардың
ішіндегі нарықтық экономикалық жүйенің қалыптасуына байланысты мазмұнын
өзгертіп, конституцияда ... ... ... ... ... ... әр адамға өзінің қабілеттілігіне байланысты кәсіп түрін таңдауға
мүмкіндік береді.
Сонымен, еңбекке ... ... мен ... ... ... бекітілген:
- еңбек ету бостандығы;
- қызметпен кәсіп түрін еркін таңдау құқығы;
- қауіпсіздік пен тазалық талаптарына сай еңбек ету ... ... ... ... ... ... ... құқығы;
- тынығу құқығы;
- кәсіпкерлік қызмет еркіндігін жатқызамыз.
Еңбекке байланысты құқықтар мен бостандықтар ... ... ... адам және ... мемлекеттің өзінен,
жұмыс берушілерден қорғауды қамтамасыз етеді. Еңбекке байланысты құқықтар
жалданып еңбек ... ... ... ... бағытталғандықтан
мемлекет осы құқықтардың тікелей қолданылуын ... ете ... ... ... ... заңсыз іс әрекетінен қорғауға
мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының ... ... ету ... бекіте
отырып әр адамға өзінің әлеуметтік сұранысына байланысты ғана еңбек етуіне
мүмкіндік беріп, кәсіп пен мамандықты ... ... мен ... ... мүмкіндіктер беріп отыр. Бірақта халықтың еңбек ету ... ... ... ... және ... нарығының
институттарының дамуына тікелей бағынышты.
Конституцияда бекітілген қандай да ... ... ... ... асырылуы және кепілденуі арқылы ғана ... ... ... ... ... ... пен ... еркін таңдау құқығы да [24 ... ... ... ... ... ... еркін
кәсіп пен мамандықты таңдау құқығы «Қазақстан Республикасының білім туралы»
заңымен реттеліп, әр адамның өзінің мүмкіндігіне, ... сай ... ... ... ... арнайы білім алуға мүмкіндіктерді бекітеді.
Жоғарғы білімнің көп сатылы құрылымы экономиканың сұраныстарын ... ... жеке ... ... ... байланысты
талаптарына сай ғылыми және кәсіби дайындалуына жан-жақты жағдайлар жасап
отыр.
Нарықты экономиканың маңызды экономикалық қағидаларының ... ... ... сипатта болуы арқылы кең түрде сұранысты
қамтамасыз етуді атайды. Көп ... ... ... ... ұдайы
өндіріс экономиканың дамуына әсер етпейді деген көзқарас сақталып келді.
Бірақ қазіргі заманың экономикалық жүйесінің тиімді ... ... ... ... ... ... жоғарлайды. Ал қандайда ... ... адам ... ... жедел әрекет ету мен оны
тиімді және ... ... ... ... ітей білу ... ... қазіргі заманда ұдайы өндірістің негізгі салаларына білім және
ғылым жатады.
Шведтің әлеуметтік-экономикалық жүйесінің ... сай ... ... тек ... ... ... ғана ... асырады. Үш деңгейлі
мектептер мен университеттер ақысыз болып табылады және ... ... ... қаржыландырылады. Жоғарғы білімді алуда студенттер
білім алу үшін ... ... ... ... ... (15-20 ... алады.
Ал Канаданың білім беру жүйесіне жүргізетін қаржыландыру Швед, ... ... ... білімі провинциялар құзіретіне жататын
болғандықтан қаржыландырулар да ... оқу ... да әр ... ... ... білім беру жүйесінің ұтымды жері ... ... ... ... ... ... салықтар
енгізіп, оларды мектептің қажеттілігіне (мектептер салуға, ... мен ... ... ... транпортына т.б.) және ... ... ... ... ... жүргізіліп жатқан білім саласындағы қайта
құрулар қазақстандық азаматтарды еңбек ету бостандығын кең ... ... ету ... деп ... ... ... экономика жүйесі дамыған
мемлекеттерде нарықты экономиканың әлеуметтік бағыт алуын қамтамасыз ... ... бірі – ... ... ... сай ... еркін кәсіп таңдау құқықығымен ... ету ... ... беру ... ... ... ... түрде нарықтық
сұранысқа сай жедел ... ... ... ... ... шешім
қабылдай алатын, туындайтын мәселелерді болжай білетін және ... ... ... жаңа ... ... азаматтарды дайындау. Адам және
азаматтың білім алу ... ... ... ... деңгейінің
жоғарлауы мен сапасының жақсаруы экономикалық ... ... ... ... ... ... Конституциясына сәйкес жеке меншік құқығы
бекітілді. Осы құқықтың бекітілуінің өзі жаңа өзгерістерге ... ... ... ... ... түрде алған мүліктерге меншіктен басқа
азаматтар жерді де меншікке ала алады. Конституцияда ... ... ... тек ... қана ... ... белгілі бір дәрежеде
кепілдік береді. Бұл кепілдіктер ... ... ... нормаларымен
бекітілген нормалары арқылы қамтамасыз етіліп ... ... сай ... өз ... сот ... қайта алуына мүмкіндік алады. Сонымен бірге
меншік ... ... ... ... да механизмдер заңда
қарастырылған. Сонымен қатар ... ... ... ... ... меншік иесінің өз мүлкін толық иемдену арқылы ... ... ... ... иесі ... ... мұра ретінде қалдыруға толық
құқықтары бар. Негізінен меншікке байланысты ... ... ... ... ... ... нормаларымен реттеліп отырады.
Жеке меншік құқығымен қатар үйлесіп тұратын экономикалық ... ... ... ... ... Бұл ... адамның өз
мүмкіндіктері мен меншігін еркін ... ... ... ... Осы екі ... ... ... байланыса отырып қоғамдағы
нарықты әкономиканың негізін қалайды және Конституциялық ... ... ... ... ... ғылымында қарастырылады. Кәсіпкерлік
қызметпен айналысу құқығы өзінің құрамына нақты құқықтарды қамтиды және ... ... ... ... ... ... ... бұл құқықты бекітіп өзіне белгілі бір деңгейде міндеттерді
тудыртады. Бұл ... ... – ол ... ... ең ... ... ... айқандалады, яғни, мемлекет кәсіпкерлік
қызметтің тіркеуін жүргізеді, ... ... ... ... ... ... кіші бизнестің қалыптасуын қолдап отыр. Оның дәлелі
болып Қазақстан Республикасындағы жеке ... ... ... жатқан заңдары мен нормативтік актілерді, мемлекеттік
бағдарламаларды айтуға болады.
Адамның құқықтары мен бостандықтарының бекітілуі көптеген өзерістерге
ұшырап отырды. Бұл ... ... ... саяси күресі мен дүние
жүзіндегі ... ... жаңа ... ... болады. Осының барлығы әрине, адамның негізгі құқықтары мен
бостандықтарының Конституциялық реттелуіне әсерін ... ... ... ... ... мен бостандықтары
мемлекеттің Конституциялық ... ... ... ... ... Жеке кәсіпкелік қызметтің Қазақстан Республикасының заңдылығына
сәйкес түсінігі, түрлері және ... ... ... ... ... мен ... таралған көп
қырлы экономикалық қызметтің түрі. Кәсіпкерлік бастамаға негізделген ... ... ... ... ... ... ... келесі бағыттарда жүзеге асырылуы мүмкін:
- тікелей өндірістік қызметті жүзеге асыру;
- делдалдық қызметті жүзеге асыру;
- қаржы саласында әрекет ету.
Бір-бірінен ... ... ... ... бұл ... ... ... жатуы мүмкін.Кәсіпкерлік қызметтің ... түрі ... ... ... ... және әр-түрлі құқықтық реттеу
механизмдері қолданылады.
Нарықты экономиканың дамуы қоғамдық ... ... ... шаруашылық қызметті реттейтін көптеген ... мен ... ... және ... қабылдануына себеп болды. Кәсіпкерлік
қызметтің пайда болуына және дамуына негіз болған ... ... ... ... ... ... мен ... қызметтің дамуы
туралы», «Жеке кәсіпкерлік қызметті қорғау және қолдау туралы»заңдар
жатқызсақ 1995 жылы ... ... ... ... ... қызмет құқығын тек бекітіп қана қоймай, оның негізгі
кепілдіктерінде бекітті. Сонымен ... ... ... ... ... ... болып Қ.Р.Конституциясына сай ... ... ... ... ... ... құқықтық бекітілуі бір-неше кезеңдерден
өтті. Алғашқы рет кәсіпкерлік қызмет түсінігі «Қазақ ССР-ындағы шаруашылық
қызмет бостандығы мен ... ... ... ... Заңында өз
көрінісін тапқан. Осы заңға сәйкес әрекет етіп жатқан заңның ... ... ... ... ... ... ... негізде
жүргізілетін шаруашылық қызмет деп бекіткен. Осы заңға сәйкес кәсіпкерлік
қызметтің субъектісі ... ... мен ... ... ... Осы заңнан кейін қабылданған (1991 ж.) кеңестік «Азаматтардың
кәсіпкерлігінің ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет ретінде
пайда немесе жеке табыс табуға ... ... ... ... деп бекіткен.[7] Одан кейінгі заңдарда да кәсіпкерлік қызметтің
анықтамасы ... ... ... болатын.
Кәсіпкерлік қызметті басқа қызмет түрлерінен, оныің ішінде шаруашылық
қызметінен ... ... үшін оның ... ... ... ... Заң
жүзінде кәсіпкерлік қызметтің келесі түрдегі белгілері ... ... және ... ... ... негізінде;
- пайда табу немесе сұранысын қамтамасыз ету үшін;
- тәуекел негізінде жүзеге асыру.
Нарықты экономика ... ... ... ... яғни кәсіп түрін
еркін таңдау, товарларды өндіру мен айналымға ... ... ... ... басқа ерікті әрекеттерді білдіреді. Кәсіпкерлік қызметтің еріктілік
белгісі конституциялық нормаларға сүйене ... ... ... ... жатады. Қазастан Республикасының Конституциясының 26 ... ... сай ... ... ... ... ... тарапынан кепілдік беру мен қолдауда тауып отыр. Конституцияның
осы нормасын ... ету ... 1996 жылы ... ... ... етудің жүзеге асыру жолдарының ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет әр
адамның конституциямен бекітілген құқықтарының қатарына жатады. Осы ... ... ... кәсіпкерлерді еркінен тыс нақты қызметтің түрімен
айналысуға мәжбүрлей алмайтының білдіреді және оған ... ... ... ерікті кәсіпкерлік қызмет түрін азаматтардың
өздерінің таңдау құқығымен ... ... зңда ... ... еркін айналысуға мүмкіндік береді. Кәсіпкерлік ... ... ... ... және ұйымдастырылуында айтамыз.
Тәуелсіздік кәсіпкерлік ... ... ... ... өз ... басқа
кәсіпкерлерден тәуелсіз түрде әрекет ету мүмкіндігін білдіреді.
Кәсіпкерлік қызметтің екінші ... ... ... ... ... сай ... экономикалық қызметтің
заңмен шектелмеген түрімен өз бастамасымен айналысуды ... ... ... ... белгісінен туындап отыр. Әр жеке
тұлға өзінің қажеттілігіне ... ... ... қызметпен айналысуға
ынтасын білдіруі ... Бұл ... ... әлеуметтік мемлекеттілікті
қалыптастырудың да негізгі көрсеткіштерінің қатарына ... ... ... концепциясы әр адамның өзінің игілікті тұрмыста
тұру үшін ... ... ... яғни ... ... ... кеңестік дәуірдегідей азаматтардың өздеріне деген жауапкершілігі
жойылады. ... ... ... ... ... құқық талаптарына
сай әрекеттер жасауға байланысты қабылдайтын шешімін білдіреді.
Кәсіпкерлік тәуекел негізінен бастамашылық пен тәуелсіздік ... ... ... жатады. Кәсіпкерлік қызметтегі тәуекел кәсіпкердің
өз әрекетінің нәтижесінде қатерлердің болуын ... біле ... ... бел ... білдіреді. Кәсіпкерлік қызмет тауәкелінің ішіне
мүліктік қатерлер де коммерциялық қатерлерде ... ... ... ... ... таза ... табуға бағыттылған
әрекет ретінде болуы. Бұл қызмет кәсіпкерлік қызмет нәтижесінде таза ... ... ... Егер ... ... таза ... табуға
бағытталмаса кәсіпкерлік қызмет өзінің мәнін жоғалтады.
Кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің нысандарын анықтауға тырысты. Әрекет етуші
заңдылыққа сай кәсіпкерлік қызмет түрлері бірнеше өрсеткіштерге негізделіп
анықталады. ... ... ... ... ... ... мен оның ұйымдық нысанына ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне негізделеді. Құқықтық
реттеу ерекшеліктеріне сай олардың сипаттары анықталып, үстемдіктері мен
кемшіліктері, күшті және әлсіз ... ... ... ... Ең
сонында заңшығарушының кәсіпкерлік қызметтің қандай да түріне көп көңіл
бөлуі оның ... ... ... ... ... ... ... түрлерге бөлінуі меншік нысанына
байланысты жүргізіледі, яғни жеке ... және ... ... Жеке ... жеке ... ... қызмет түрін білдірсе,
мемлекеттік кәсіпкерлік мемлекеттік меншікке негізделген қызмет түрін
білдіреді.
Субъектілер ... ... жеке ... ... заңды және жеке
тұлғалардың қызметі ретінде қарастырылса, мемлекеттік кәсіпкерлік қызмет
мемлекеттік заңды ... ... ... ... ... ... ... қабылдағаннан кейін ғана өзінің заңды
сипатына ие болды. Мемлекеттік кәсіпкерлік қызмет ретінде ... ... ... ... ... ... Бірақ жеке кәсіпкерліпен салыстырғанда мемлекеттік кәсіпкерлікті
жүргізуші тек мемлекеттік ... ғана ... ... бұл ... ... ... кәсіпорындардың құқықтарын шектелуіне себеп
болады, сондықтан заңдағы осы ақаулықтарды ... ... ... ... ... ... ... қызметті «Мемлекеттік
кәсіпорындар туралы» заңға негізделе отырып жүзеге асырылады.
Жеке меншік құқығына негізделген кәсіпкерлік ... жеке ... ... ... ... Жеке ... ... нысандары әр-
түрлі болып ... ... жеке ... ... анықтау арқылы кәсіпкерлік қызметтің субъектісін де анықтауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың кәсіпкерлік қызметі
ретінде қарастырылады. Заңда ... ... ... ... деп ... ... ұғымына ҚР азаматтары, шетел азазаматтар және азаматтығы
жоқ тұлғалар да кіреді. Қазақстан ... ... ... ... айналысуға шектеулер қойылмайды.Олар арнайы заңды
тұлға құрмай кәсіпкер ретінде танылуы мүмкін, ... ... ... кәсіпкер ретінде міндетті түрде мемлекеттік тіркеуден өту қажет. Бұл
талаптардың туындауы бөлек ... ... ... ... ... қызмет
бостандығын жүзеге асыру мүмкіндіктерін арттыру мақсаттарында ... Ал егер ... ... ... ... асыру үшін заңды
тұлға құрса, онда кәсіпкерлік ... ... ... ... ... Бұл ... да ... тұлға коммерциялық ұйым ретінде мемлекеттік
тіркеуден өтуі қажет. Жалпы алғанда ... ... ... басқа да түрлері кездлеседі. ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне негізделе отырып құқықтақ
мәртебеге ие.
Кәсіпкерлік қызмет қоғамда әр-түрлі қызмет атқарады. Ол қызметтерін екі
топқа бөліп қарастыруға ... ... ... жеке сипаттағы қызмет болса,
екінші топқа қоғамдық қызмет жататды. Кәсіпкерліктің ... мәні ... осы ... ... ... ... Кәсіпкерлік қызметтің
қоғамдық қызметтеріне талдау жасасақ онда келесі ... ... ... ... ... ... ... арқылы экономикалық
резурстарды тиімді қолдану;
2) Қоғамдық өнімді қалыптастыру мен ұлттық табыстың үлестіруіне
ықпал ... ... ... мен ... ... ... ... және
тиімді жолмен қамтамасыз ету;
4) Инновациялық қызмет.
Аталған қызметтен басқа кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... оның ... жауапкершілігін айтуға болады.
Кәсіпкер саяси және әлеуметтік-мәдени ортада әрекет ... ... мен ... ... жүзеге асырылуын үйлестіре білуі керек.
ССонымен қатар қоғамның ... ... ... ... ету ... ... ... әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ететін
жағдайларды жасауға мүдделі болып келеді. ... ... ... ... етуі ... ... дамуыларына негіз болады.
Кәсіпкерліктің әлеуметтік жауапкершілігі тұғырнамасы алғашқы рет Х1Х ғ.
Аяғында ХХ ғ. ... ... ... ... ... ... бизнестің әлеуметтік жауапкершілігінің
келесі компонентерін бөліп көрсеткен: біріншіден, жеке бастың пайда табу
көзқарасынан айрылу ... ... ол ... өркендеуіне әкелмеуі мүмкін.
Егер жеке мүдде мен қоғамдық мүденің арасында қарама-қайшылық туындаса ол
қоғамдық мүддеге бағыну жағдайы ... ... ... жүйе
плюрализм мен конституционализм қағидасына сүйеніп, әрекет етуі қажет;
қоғамның игілікті ... ... ... ... бөлек-бөлек қамтамасыз
етулері мүмкін емес, сондықтан осы екі субъект арасындағы ... ... ... келу қажет; төртіншіден бизнес жұмысшылардың ... да, ... де, ... ... ... ... ... Осы әрекеттер жүзеге асырылса нарықты
экономика жағдайында қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жауапкершілігін
1 баптың 2 тармақшасанды келесі түрде бекітіп отыр: «... ... ... ... ... ... ... ретінде бекітіліп отыр.
1.3 Қазақстан Республикасындағы жеке кәсіпкерліктің даму кезеңдері
және қазіргі жағдайы
Нарықтың ... ... ... ... ... ... өгеруіне, олардың ішінде конституциялық нормалардың да өзгеруіне
және ... ... ... ... ... ... ... себеп болды. Ол нормаларға 1990 жылдың 25 қазанында қабылданған
Қазақ ССР – ның ... ... ... 1991 ... ... ... егемендлігі туралы» конституциялық заң, ... ... ... ... ... мен 1995 жылға
Қазақстан ... ... етіп ... ... айтуға
болады.
Халықаралық экономиканың даму тәжірибесінен белгілі болғандай, шағын
және орта кәсіпкерлік нарықтық экономика ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл елдердегі шағын
және орта кәсіпорындар өнімдерінің үлесі жиынтық ұлттық ... (ЖҰО) ... ... ... ... істеушілер жалпы санының 75-80%-ы шағын
кәсіпорындарда жұмыс істейді. Сол себепті өнеркәсібі дамыған ... ... орта ... даму ... ел, ... ... қала табыстарының айқын
дәлелі болып ... ... ... Динамикалық және үйлесімді
дамуға бағыт ... кез ... ... әр түрлі инициативалар үшін қажетті
алғышарттар мен жағдайлар жасауы ... ... ... ... ... экономика шартында, шағын кәсіпкерлікті дамыту – бұл жалпы халық
көпшілігінің экономикалық ... мен ... ... ... және ... даму ... ... табыстарына тәуелді
екендігі туралы қоғамның жаңа көзқарастарын қалыптастыру. ... ... және ... ... өз ... ... және
адамдардың іс-әрекет аялары арқылы, бірінше ... ... ... өту ... ... ... ... асты. Бұл
постсоциалистік «Экономикалық романтизм» кезеңі ... Бұл ... ... ... В. Шаталов және нарыққа 1,5-2 жыл ішінде шұғыл
және тезарада өту ... ... ... ... ... ірі кеңестік ғалым экономистер мен саясаткерлер топтарының
көзқарастарын ұстанды. Олар ... ... өту ... реформалауды стандартты модель бойынша синхронды және ... ... деп ... Сол ... ... өту ... жүргізбей-
ақ қоюға болады деп шешті. Осыдан ... ... ... ... ... тез ... ... теориялық-методологиялық
дайындықсыз жүргізілді. Экономикалық саясат қысқа ... ... ... ... ... нарықтық елдер тәжірибесіне негізделген.
Ірі кәсіпорындар тоқтап, мыңдаған адамдар жұмысын жоғалтқан 90-шы
жылдардың басында Қазақстанда ... қиын және ... ... ... баға либерализациясын енгізуге тиіс болды. Қазір, Қазақстанның
егемендік алғанына 10 жылдан астам уақыт ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ие төрт кезеңге бөлуге болады.[11]
Бірінші кезең – баға ... ... ... ... субъектілері – шағын кәсіпорындар сауда және қызмет
аясының либерализациясы ... ... ... яғни тез ақша ... сферада. Ірі кәсіпорындар бірден өз ... ... ... және ... ... ... етуге арналған көптеген шағын
кәсіпорындарды сатып алды. «Қызыл» ... ірі ... ... қамсыздандыру және өткізу бойынша кооперативтер мен
шағын кәсіпорындарды құрды, сонымен бірге «сегментациялау» жаңа ... ... ... ... жеке ... мен топтардың мүддесін
көздейтін ірі кәсіпорындар пайдасы мен ... ... ... ... Сол уақытта бұл «сұр» схемалар Қазақстандық «көлеңкелі»
экономиканың ... ... басы еді. Бұл ... ... ... болуының басы еді, себебі республикада 34,5 мың ... ... ... ... жұмыс істеді. Оларда елдегі жалпы жұмыс
істейтіндер санының 6,0%-ы жұмыс істеді, ал ... өнім ... ... ... ... ... ... 7,0%-ын құрады. 1990 жылы ҚССР дың
Мемлекеттік егемендігі туралы Декларация қабылданып, оның 9 ... рет ... сан ... жариялап кәсіпкерлік қызметтің туындауына
негіз қалады. Ал 1991 жылы 16 ... ... ... ... конституциялық заңда мемлекеттің экономикалық
негіздері бөлек тарау ретінде бекітіліп, кәсіпкерлік қызметтің дамуына ... ... ... ... қалыптасуына алғы шарттарын бекітті.
1992ж. Соңында Қазақстан кәсіпкерлерінің бірінші ... ... Оған ... және ҚР ... қатысты. Бұл Форумда ТМД тарихында алғашқы рет
ҚР-дағы кәсіпкерлікті дамытудың бірінші бағдарламасы анықталды. Кәсіпкерлік
қызметтің алғашқы даму ... ... ... оның ... ... қабылданған заңдарда әрекет етіп жатты (Қазақ ССР дағы шаруашылық
қызметтің еріктілігі мен ... ... ... ССРО ... ... ... ... Меншік туралы т.б).
Екінші кезең – мемлекеттің қатаң монетарлық және рестрикциялық фискалды
саясаты (93-95жж.) 1993 жылы ... ... ... ... адам және ... ... ... оның кепілдіктері де анықталды. Сонымен ... ... 8 ... ... және кәсіпкерлік қызмет» ... ... ... алғашқы рет нақты конституциялық негіздері
қалыпстатырылды. 1994 жылы Азаматтық Кодекс қабылданып ... жеке ... ... ... қосымша осы кодекс арқылы
бекітілді.[12] Бұл ... ... ... жету үшін
өндірістік іс-әрекетті ынталандыратын салықтық жеңілдіктерге көп ... ... 1994ж. ... іс-әрекеттерді және шағын кәсіпкерлікті
ынталандыруға бағытталған салықтық женілдектердің кері нәтижелері де болды.
Кооперативтер, ... ... ... (ЖШС) мен шағын
кәсіпорындардың өндірістік аясында жұмыс істеушілер саны ... ... ... ... ... мен ... жоғары қарқынынан
кәсіпкерлік субъектілерінің негізгі бөлігі өндірістік ... ... және ... ... ... ... жүйенің қаталдығы
өндірістік қызметтің тиімсіздігіне әкелді. ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың айналу
жылдамдығы бойынша ... үшін ... ... өте ... еді. ... саудада «челночті» бизнестің гүлденуі, гиперинфляция, ... ... ақша ... өте тар ... ... сол ресурстарға
еркін түрде қол сұға алатын «бақытты жиендер» арасында қайта бөлу ... Әр ... ... операциялар – банктік және онымен тығыз байланысты
сауда-делдалдық қызметтегі ... ... ... ... секторына қарағанда пайдасы жоғары болды. Осы ... ... және ... ... ... ... тамырлары пайда болды.[13]
Экономиканың нақты секторына қарағанда банктік және саудалық қызмет
пайдалырақ болып табылды. 1995 жылы 1992 ... ... ... ... ЖІӨ-дегі үлесі үштен бірге төмендеді – ... ... ал бұл ... ... ... адамдар саны 2 есеге – 6,0%-дан
3,0%–ға төмендеді.
Бұл кезеңде ... ... ... келе ... жұмыссыздықты
тоқтата алмады. Бірақ мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... қызметті қолдау мен дамыту туралы
Мемлекеттік Бағдарлама ... 1995 жылы ... ... ҚР ... заң ... ие Жарлығы қабылданып мемлекеттік
кәсіпкерлік қызмет ... де ... ... ... ... ... ... осы кезеңдегі қабылданған заңға «Жер туралы»
заңды да ... ... ...... жекешелендірудың ең жоғарғы деңгейге ... ... ... ... ... ... 1995 ... желтоқсанында қабылданған ... ... ... ... заң ... ие ... ... негіз болды.
Осы құқықтық актіге сәйкес алғашқы рет ... ... ... ... ... 1996ж. Соңы мен 1997ж. ... ... тұрақтылықтың алғашқы белгілері көріне бастады. ... ... ... ҚР ... 6.03.1997ж. «Шағын
кәсіпкерлікті дамыту мен ... ... ... ... ... Республикада осы Үкімді жүзеге ... ... ... субъектілеріне 1520 бос объектілер мен ... ... ... ... берілді. Кәсіпкерлердің өз таңдаулары бойынша 571
объект ... ... ... ... 204 ... қайтарымсыз
негізде берілді. Жер учаскелерін акт бойынша иелену және бөліп-бөліп төлеу
арқылы сату ... ... ... ... ... жойылып, олардың
кейбіреулері ғана қазіргі таңда қайтадан ... ... ... ... жоғалтқан көптеген социалды бағыттағы
кәсіпорындар іріктеліп жекешелендірілді.
Адресті ... ұсақ ... ... тұрмыстық қызмет көрсету
қоғамдық тамақтану және ... ... өте ... ... Адресті
жекешелендіруді жоғарыда атап өткен сала объектілерін сол салада жұмыс
істейтін ... ... кұн ... ... ... ... басқаруға
беру бағыты бойынша жүргізген жөн еді.
Бұл жағдайда кәсіпорындар жұмысын ... ... және ... ... ... мүмкіндігінше кәсіпорын қайта жарақтандырылып,
нарықтық қатынастар жағдайында еркін жұмыс істейтін еді.
Осы саланың кәсіпорындары трестік формадағы орталық ... ... және ... ... ... ... ... азықтанудан
айырылу нәтижесі республикадағы шағын бизнестің құрылуына әкеліп соғар ... ... орай ... ... ... ... ... мекен-жайлық жекешелендіру кешіктіріліп ... ... ... құру барысында жаңарту қажет, сонымен қатар
толығымен ... ескі ... ... ... жаңа
кадрларды дайындау қажеттілігі туады. Осылайша халыққа әлеуметтік қызмет
көрсетуге бағытталған экономиканың ... ... қол ... ... бір
қызығы, 1988-1990 жылдардағы салалық министрліктердің қысқаруы мемлекет
тарапынан орталықтан ... мен ұсақ ... ... осы ... түрде өзіне халықтың көп бөлігін жұмысқа тарта бастады. ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс негізінде өзін-өзі реттеуші
және нарықтық конъюнктурада ең ұстамдырақ екенін дәлелдеді.
Мемлекетіміздің ... ... осы ... 1995 ... ... ... ... келіп түсетін салықтар мен
міндетті түрдегі төлемдер туралы» ҚР ... заң ... ие ... ... ... ... салық жүйесі белгілі тәртіпке келтіріліп,
салықтық ауыртпашылықтардың азайуы кәсіпкерлік қызметтің тиімді дамуына
негізгі себеп ... Осы ... ... ... ... ... ... қызмет» туралы заңда сыртқы экономикалық
бағыттағы кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... қызметті
қорғау мен қолдау туралы» заңы қабылданып, ... ... ... ... ... Сонымен қатар 1997 жылы «Жеке
кәсіпкерлік қызмет туралы» заңы азаматтардың кәсіпкерлік қызметпен айналысу
мүмкіндіктерін бекітіп, ... ... ... ... ақ ... ... ашып ... Аталмыш кезеңнін ерекшелігі мемлекет нарықты
экономикалық қатынастардан бөлек болмай, кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік
қолдау туралы» заңы , «Азаматтар мен ... ... ... ... ... құқықтарын қорғау туралы» ҚР Президентінің Жарлығы
қабылданды. Мемлекет экономикалық тиімді экономикалық дамуды қамтамасыз ... ... ... ету ... ... ... ... мен бағыттарын бекітіп отырды. [15]
Осы шаралар барысында елімізде алдыңғы қатарлы кафелер, ресторандар,
дүкендер және ... ету ... ... пайда болды. 1996-1997
жылдар аралығында шағын бизнес субъектілерінің саны 2,4 есе ... ... 1,8 есе ... ЖІӨ-нің 8,5%-ын құрады. Осы саладағы
жұмыскерлердің саны 1995 жылмен салыстырғанда 1997 жылы 1,73 есе ... ... ... кіші ... ... ... бастады.
Осылайша шағын бизнес республика экономикасының тұрақтануына үлесін тигізе
бастады.
Төртінші кезең – республика экономикасының сапалы даму ... ... жж), ... ... ... ішкі өнім көлемімен, ... ... ... ... ... Осы жоспарға сәйкес
шағын кәсіпкерліктің негізгі қаржыландыру көзі ретінде ... ... ... қор, ... деңгейлі банктер, жергілікті бюджет
құралдары, сонымен қатар несиелік құралдар арқылы жүргізілетін Азия ... ... даму және ... құру банкі болып табылады. Шағын бизнес
субъектілерін несиелендіруге қызығушылық танытқан жекеленген аумақтардағы
коммерциялық ... де ... ... ... ... ... құрылды. Мұндай қорлар Алматыда, Астанада және ... ... ... ... ... ... Қазақстан
облыстарында жұмыс атқарады. Осы қорлардың көмегімен ... ... ... ... ... ... сапалық сипатының өзгеруі мемлекет тарапынан құқықтық
реттеу механизмдері түгел ... ... ... ... даму ... ... ... 1995 жылмен 2002 жылдар
арасында Салық заңдылығына тұрақты түрде өзгерістер ... ... ... ... жеке ... ... ... енгізіліп отырылды. Мысалы біртұтас жер салығын ... ... ... салықтық режимге енгізіп, жеңілдіктер беріліп
отырылды.
Кейбір аумақтарда шағын бизнесті қаржыландыру үшін облыс ... ... ... ... Шығыс Қазақстан облысында әкімнің
рұқсатымен 100 млн тенге бюджеттік құралдар ауыл ... ... және ... ... ... ... аудандарда төмен қамтамасыз етілген азаматтарға шағын бизнес пен
фермерлік шаруашылықты дамыту үшін АҚШ эквивалентінде 400 доллар көлемінде
микронесие таратылды. ... ... ... 83 млн. ... ... ... Қазақстандағы АҚШ-тың Халықаралық Қайырымдылық Корпусы
арқылы – 30. мың АҚШ долларын жеке және ... ... ... ... ... қоры ... 743 ... қамтамасыз етілген
азаматтарға 22,3 млн. Тенге көлемінде микронесие таратылды.
Бұл теориялық ... ... ... болмады, себебі
біздің отандық ... ... ... ... пен
материалдар өндірілмегендіктен қымбаттауына әкелді. Отандық ... ... ... емес ... ... ... ... ақшалай төлемі, әкімшіліктік шектеулер негізінде
коррупцияның туындауы) байланысты болды.
Отандық тауарлардың импортпен салыстырғанда ... ... ... әкімшілік шектеулерді азайту мен банк несиелерінің арзандауына емес
импорттық тауарлар, шикізат және құралдардың ... ... яғни ... бағасын халықтың негізгі бөлігіне қол жетпеушілікте қалған отандық
тауардың ... ... ... ... және шағын бизнеске қиын жағдай Н.Балғымбаевтың басшылығындағы ҚР
Үкіметінің 1999 ж. 5 ... ... АҚШ ... ... теңгенің
«еркін» бағамына өту туралы шешім болды. Бір түнде ұлттық валюта бағамы ... ... ... 1 доллары ұлттық 150-160 тг тең болды. Әрбір
сағат сайын республика ... ... екі ... ... ... ... ... құлдырауға жақын болды және ішкі
тұтыну нарығы толық құлдырау ... ... ... ... тауарларға баға
көтерілді. Төлем қабілетті сұраныс минимумға дейін ... және ... ең ... ... өтеуге ғана жетті. Шағын ... ... жас ... қайғырғанын банк құпиялары біледі және
сақтайды. Кәсіпкерлер бұл күндерді Қара сәуір деп атайды.
Бұл ... ... ... ... ... ... нарық тұтыну
тауарларының бағасын екі есеге өсірмеді, себебі ол ... ... ... еді. ... және ... ... субъектілерінің көп
болуы арқасында негізгі азық-түлік пен қызметтің бағасы сол кезде 20-30 %-
ға өсті, ал теңге ... ... 2 ... ... ... ... ... тұрғын үйлер, автомобиль, алтын бағасы «шартты
бірлікпен» берілді. Тек ... мен ... ғана осы ... ... ... ... теріске шығарар. Осыған ұқсас жағдайда
Түркияда және Кореяда ... ... ... ... онда ... ... қатыссыз ұлттық валютада алынды. Ішкі ... ... ... ... жоқ, ... ішкі ... толығымен өз тауарымен қамтамасыз
етіліп отырады. Түркияда банктер валюталық несиелер үшін 1 жылға ... ... ... және ... ... бойынша пайызды алып
тастады. Шағын бизнестегі бәсекелі ... ... елді ... аман алып ... ... тауарлар мен қызметтердің дефицитін
қадағалау арқылы бағалық соққыны жеңілдетті. Бірақ сонымен қатар құлдырауға
нақты қауіп жағдайында шағын ... ... ... ... ... ... төлемдер де (салық, еңбек ақылық төлем және ... жоқ. 1999 жыл ... ... ... база және шағын
бизнесті қолдау туралы заңдармен қатар республикада ... ... ... ... ... Толық құлдырауға ұшырамау мақсатында
кәсіпкерлер өз табысын, меншік бағасын және еңбекақыны жасыруға ... ... ... ... ... әсіресе қаржылық
ресурстардың ірі шетел экспортерлері мен ... ... ... ... болды. Несиені қайтарып алудың негізгі критериі
төлеу кезінде доллар бағамымен өлшеу болды. Сондықтан банктер қысқа ... ... екі есе ... ... ... Осы ... ... орта
және шағын бизнес банктерге алғанын екі есе көп қайтарып банкротқа ұшырады,
немесе 2002 жылға дейін созылған стагнация жағдайында болды.
2002 ... ... ... ... ... ... даму кезеңі.
Жаңа экономикалық даму кезеңіне көшу үшін Қазақстан Республикасы жаңа
құқықтық базаны қалыптастырды. Ең ... ... ... ... ... Республикасының кәсіпкерлерінің құқықтық мәртебесін
шетел кәсіпкерлерімен теңестірді. 2002 бастап жаңа Салық Кодексі әрекет ете
бастады жәнеде осы ... ... ... ... ұсыныстар
ескеріліп қабылданғаның айтып өту керек. Салық ... ... ... ... жеңілдіктер беріп, алғашқы рет арнайы
кәсіпкерлік қызмет ... ... оның ... ... ... ... ... 2003 жылғы енгізілген өзгерістер мен
толықтыруларға сай Қосымша құн салықтар ставкасы ... ... ... регрессивті салық салу жүйесі қолданды. 2001 жылы тек Салық
Кодексі ғана қабылданып қоймай ... ... ... де ... ... ... ... берілді. Кәсіпкерлік қызметтің жаңа
бағытта дамуына тағы да ықпал еткен құқықтық ... 2003 жылы ... ... айтуға болады. Жерге жеке меншік бекітіліп, ... ... жаңа ... ... білетіндей, біздің елде экспортты табиғи ресурстар құрайды,
ал импортты-басқалары. Қазір жағдай өзгерді, 2003 жылы ... ... 6 ... ... ... төлем балансының теңгерілуі және
ұлттық ... ... ... ... Егер ... ... ойы 1999 ж. Дефолттың себебі ұлттық ... ... ... балансын теңдестіру болса; 2003 ж импорттың теріс балансына
байланысты кері процесс жүру керек және АҚШ ... ... өз ... 1 АҚШ ... 73 тг ... ... Бұл ... дәлел 2004 жылғы
теңгенің 1 АҚШ долларына 156тг-ден 135 тг-ге төмендеуі.
Бірақ қазір ... әрі ... ... ... ... сол ... ұстану байқалады.
Бірақ қоғамдық ұстамдардың кәсіпкерлердің, салалық аймақтық ассоциация
Қазақстанның Кәсіпкерлер ... ... ... ... шағын
бизнеске әкімшілік әсер етулер көп. ҚР ... ... ... ... ... ... ... тоталдық ведомостік бақылаудың
кері әсерлерін ұстауда. Бұған ... жыл ... ... орта ... ... ... кездесуі, бұндай кездесулер ТМД елдерінде сирек
кездеседі.
Біздің ойымызша бақылау жүйесі, заңдық база, ведомостік шарттар көбіне
қазіргі экономиканың ... ... ... ... ... ... монополиялық қызмет көрсету бойынша ... ... ... ... ... салмақ, бақылау органдарының
квалификациялық талаптары мен ... ... ... ... ... ... заңды экономикаға көшуге мәжбүрледі. Жартылай заңды
экономикаға барлық заңмен рұқсат ... ... ... онда ... ... ... кейбір жұмыстар мен қызметтері де бар.
Жақсы «тамақтандырушыға» айналған тағы бір ... ... ... ҚР заңгерлері Министрлігінің эксперттік кеңесінің бағалауы бойынша,
мемлекеттік сатып алуларға бөлінген 267 млрд теңгенің 26 млрд ... мен ... ... ... ... ... ... ретінде 2-3 айға тоқтатып қоюда кәсіпорындардың отандық
тауар ... ... ... ... ... ... сатып
алуларға жай үстірт талдау жүргізу ... ... ... бұзушылықты көрсетті. Сөйтіп «Мемлекеттік сатып алулар туралы»
Заң мемлекеттік құралдарды ұрлауға қарсы күрес міндетін орындамады.
Бұрынғыдай орта және ... ... ... ... ... ... Ұсақ кәсіпкерлердің коммерциялық банктердің қаржы көздеріне
шектелген қол жетушіліктері микро ... ... ... ... ... банкімен жасалып қабылданған «Микронесилі ұйымдар туралы» Заңына
қарамастан қазіргі уақытта Қазақстанда микронесиелі ... ... ... және орта ... ... ... жөндеу үшін
Қазақстандағы қаржы-несие институттары несиелеу жылдамдығына байланысты
құрылымдау керек. Сөйтіп ... ... және банк ... ... ... ұйымдар қысқа мерзімді қарыздарға тоқтауы керек, ал
дамудың қаржылық институттары ұзақ ... ... ... ... және ... ... ... нарықта бәсекені
күшейтер еді, ал нәтижесінде екінші деңгейлі банктердің бизнес және ... ... ... өсіп және ... ақы ... айтарлықтай төмендер
еді. Және венчурлік қорлар елден шыққан капиталды заңдастыруға құрал болар
еді. ... ... ... ... ... сол ... экономикада қаржылық-банктік монополияның пайдасына әкелді.
2003 жылдың 31 қазан айында Астана қаласында ... ... он ... ... күш пен сауда арасында шынымен көңіл
бөлетін өзекті диалог өтті. Аталмыш форум барысында ел басы – ... ... мен ... ... ... талқыға салды.
Ел басының ойынша ең басты міндеттің бірі еліміздегі экономиканы дамыту
қарқынын жоғарылату, әрі ... жою. Осы ... ... ... ... тұрмысы мен жан-жақты жағдай жасалған өмірін жақсарту біздің
мақсатымыздың бір тармағы болып табылады» деп ой ... ... он ... ... ... ... табыс немесе соны өзгерістер әкелетін
бағдарламаны өкіметке ұсынады, бұл ... ... ... ... ... жеке меншік қызметкелер, жеке мекемелер мен ... ... ... өзгерту. Мемлекеттің құқық қорғаушы
қызметтін жүзеге асыратын органдар жеке меншік, Конституция мен адам ... ... ... ... – бұл бағыт мемлекеттік
ресурстарды қорғауға бағытталған, және жеке ... мен әр ... тең ... ... ... ... ... мемлекеттік пен жеке меншікті шексіз ажырата
алды. Демек, өз қамын ... баға мен ... ... ... өрбуде. Елбасы Премьер-Министрге 2005 жылы бақылау кезінде
бюджетті қатаң түрде бақылап, санауды бизнестің ... ... ... ... ... ... ... жоғарлатуын ұсынды.
Үшіншіден, Елбасы еліміздегі тексеруші ... көп ... ... ... ... ... Бұл да қаржы табудың бір жолы,
бірақ бұл «қара» бизнес екенін естен ... ... ... үш ... ... ... қарамастан, осындай мемлекеттік «Қара
бақылаулар» 20 %-ға ... ... ... ... аппараттың,
тұрақсыз салық және осыған ашық бақылау сырттай болмай жатқанын сөзге тиек
етті. Ол ... ... ... күресуді ұсынды.
Төртіншіден, лицензиялық тіркеулер саны шектен тыс. Әкімдер ешқандай
бақылаусыз баға белгілейді, ... ... ... т.с.с ... ... ... ... солай тура бағаларды күннен-
күнге жоғарылатуда.
Жоғарыда айтқан мақсаттарды ... ету үшін ... ... ... ... ... мемлекеттік Стратегиясы» қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... туралы және 2002 жылға арналған
ішкі және сыртқы саясаттың ... ... ... ... ... және ... кәсіпкерлерінің 10-формуындаберген тапсырмасына
сәйкес әзірленді. Стратегияның мақсатының бірі ... ... ... түсу ... ... ... ТАРАУ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПКЕРЛІҚ ҚЫЗМЕТТІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ
ҚАҒИДАЛАРЫ МЕН МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕЛУІ
2.1 ... ... ... ... ... қағидалары
Конституция жеке тұлға мен мемлекет арасындағы қатынасты анықтайтын
маңызды юридикалық тәртіптер ... ... ... ... ... Ішкі ... біртұтастығымен сипатталатын бұл ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың негізін қалыптастыратын конституциялық
қағида түріндегі нормалардан қалыптасады. Осы нормалардын ... ... ... ... саяси үрдістер себеп болып ... яғни ... ... ... мен ... ... ... күрестің нәтижесінде
мемлекет тарапынан конституциялық нормаларға ... ... ... ... енгізіле бастады. Ал экономикалық жүйенің
қағидалары кәсіпкерлік қызмет қағидаларын негізін қалайды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... пен қоғамға негізгі және маңыздысын бөліп, оларды
Конституцияның «Жалпы ... ... ... ... басқа
нормалармен салыстырғанда ең жоғарғы юридикалық күшпен қамтамасыз етті.
Конституцияның осы бөлімінде мемлекет пен ... ... ... ... ... ... және ... институттардың қандай түрлері
әрекет ететіні анықталды. Сонымен бірге осы қатынастар ... ... ... қатынастар сипаты белгіленді.
Нарықты экономиканың негізін қалыптастыратын ... ... ... ... ... ... қалыптастырып,
әлеуметтік-экономикалық, құқықтық және конституциялық құрылыстың іргетасын
қалайды.
Экономикалық жүйенің конституциялық ... ... ... олардың мемлекеттің құқыққолдану тәжірибесінде алатын орнын ашып
көрсету мәселесі кейінгі уақыттарда ... ... ... ... ... да ... жүйесі өзіне сипат беретін қағидаларға негізделіп әрекет
етеді және құқық қағидаларынсыз мемлекетте ешқандай шешім қабылдануы мүмкін
емес.Кейінгі ... ... оның ... ... ... жүйенің қалыптасуы мен дамуына тигізетін әсері ... ... ... құқық ғылымында да көптеген пікір таластар
тудырып жүр. Сондай көзқарастардың бірі ... ... ол ... ... ... ... ... пен
үйлесімділікті қамтамасыз ететін құрал ретінде танысақ, қағидалар құқықтың
барлық материясын қамтып, оның идеясына, нормаларына, қатынастардын қисының
келтіріп, ... ... ... ... ... Осы ... ... қағидалары құқықтың қалыптасуындағы бағыт беруші қызметті
де атқарады, яғни алғашқы уақытта идея ... ... ... да ... даму бағыттарын белгілейді»– деп құқық қағидасының
қоғамдағы үрдістердегі ... ... ... ... ... ... өткен көзқарастан басқа да
тұжырымдамалар да ... ... ... де ... ... Оның ойы бойынша «конституциялық қағидалар адамдармен жасалмайды,
олар негізінен қоғамдағы объективті әрекет ететін ... ... ... ... ... танылғандай танылады.[19] Сонымен қатар,
экономикалық заңдылықтар сияқты құқық заңдылықтары да қоғамның әлеуметтік
дамуының заңдылықтарының қатарына ... ... ... ... заңдылықтарын анықтау үшін юридикалық ... ... ... және сол жағдайдағы құқықтық заңдылықты айқындау мен нақтылауды
талап ... ... ... ... ... ие ... ... тұжырымдамасымен дәлелдеуге ... ... ... ... түрде өмір сүретін ... ... және ... ... да ... ... Еркін экономикалық қызмет құқығы, меншік сан-алуандығы мен жеке
меншіктің мемлекеттік меншікпен ... ... ... көптеген
мемлекеттердің конституцияларында бекітілетін қағидалардың объективті
табиғатын байқауға ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға кедергі болар еді. [20]
XIX ғасырларда ... ... ... ... ... әсер ... нормалары жоқ болатын. Бірақ, жеке меншік
пен ... ... ... ... ... ... өз көрінісін тауып
отырды. Сондықтанда ХІХ ғасырдың өзінде мемлекет ... ... ... экономиканы қолдап, дамуына кепілдік берген.
XX ғасырдың ортасына таман Конституцияларға ... заң ... ... ... ... араласу мүмкіндігін беретін
нормалар енгізіле бастады. ... ... ... ... ... жүйе ... біртұтас экономикалық кеңістікке
байланысты үстем нормалар жүйелі түрде өздерінің бір-бірімен ... ... ... ... ... басқа нормаларының пайда болуына
негіз салды. Конституцялық құрылыс негізі бола отырып, басқа ... ... ... ... ядросы ретінде конституцияның
басқа ережелерін анықтап, мемлекеттің, мемлекеттік органдардың экономикалық
қызметті жүзеге асырудағы құзіретін ... ... ... ... ... ... әрекет
ете алмайды. Адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының ... бере ... ... ... ... білдіргендіктен,
экономикалық қызмет бостандығын да бекітеді, ал бұл қағида мемлекетегі
экономикалық ... ... ... және ... ... ... ... конституциялық сипаттама береді.
Қазақстан Республикасында экономикалық жүйе негіздерін бекіту тәртібі
адам және азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... сондықтан осы конституциялық қағидаға сай мемлекет
экономиканың үстемдігінен бас ... адам ... мен ... жеке ... тән ... ... ... қамтамасыз етеді және
қорғайды.
Осындай маңызды конституциялық ереженің орындалуы үшін мемлекет еркін
экономикалық қызметпен айналысатын жағдайларды, яғни ... ... ... жүйесін қалыптастырып, капиталдар мен бәсекені қорғауды қамтамасыз
етуі қажет. Осы ... ... ... асыру үшін мемлекеттің негізгі
заңы мемлекеттік билік органдардың, оның ... заң ... ...... ... заң ... атқарушы органдарды – осы
заңдарды орындау арқылы экономиканы реттеу, сот органдарын – ... ... ... қамтамасз етеді. Сондықтан экономикалық
қызмет негіздерін бекітетін конституциялық нормалар жүйесінің өзегін ... ... ... мен ... ... деп ... ... басқа ережелері конституциялық құрылыс ... ... ... ... келмеуі қажет. Жалпы конституциялық
құрылыс негіздерін бекітетін ережелер ... ... және де осы ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу мүмкіндігін толық жойып
немесе күрделендіреді. Сондықтан «конституциялық құрылыс негіздері ... ... ... кепілдік қызметімен қатар материалдық,
әлеуметтік және саяси ... ... де ... ... ... құрылысының мызғымас негіздеріне
мемлекеттің ең қымбат қазынасы ретінде адам және оның өмірі, құқықтары ... ... (1 бап), ... ... ... ие ... (4
б), мемлекеттік биліктің қайнар көзі – ... ... ... (3 ... және идеологиялық сан-алуандылық (5 бап), әлеуметтік мемлекеттілік (1
бап) ... ... ... ... ... (1бап), меншік
саналуандылығын (6 бап) ... ... ... ... ... бап, 3 ... ... жатқызуға болады.
Экономикалық қызметтің маңызды қағидаларының бірі - ... ... ... ... ... Бұл ... ... Қазақстан
Республикасының өзін әлеуметтік мемлекет ретінде ... ... ... Ал әлеуметтік мемлекеттілікті әлеуметтік бағыттағы нарықтық
экономикасыз байланстыру ... ... ... жүйе қоғамның басқа
салаларының өмір ... ... ... ... ... қызметін
атқарады. Оның маңызды қызметіне қоғамның жеке мүшелері мен толық қоғамның
өзінің ... ... ... ету жатады. Адамдарды қажетті
игіліктерімен ... ... ... жүйе ең тиімді болып саналады.
Экономикалық дамудың жалпы халықтың игілігін ... ... ... экономикалық қызметпен айналысатын субъектілерді әлеуметтік
жауапкершілігін жоғарылатады. Әлеуметтік жаупакершілікті қолдау кәсіпкерлік
саласының тиімділігін ... ... ... ... ... қатар келесі конституциялық қағидамен толықтырылады:
меншік міндет жүктейді, оны пайдалану, сонымен ... ... ... ... ... тиіс (6б, 2 тармақ). Осы екі қағида тек кәсіпкерлік қызметпен
айналысатын субъектілерге ғана міндет ... ... ... ... ... ... болады. Егер мемлекетті кәсіпкерлік қызмет
суббъектілерінің құқықтарын қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... онда кәсіпкерлердің
әлеуметтік жауапкершілігін жүзеге асыру үммкін ... ... ... 6 ... 3 ... сай «Жер және оның қойнауы, су
көздері, ... мен ... ... ... да ... ресурстар
мемлекет меншігінде болады» делінген. ... ... ... Ресей Федерациясының Конституциясымен
салыстыратын болсақ, онда ... ... ... ретінде еркін
кәсіпкерлік қызмет құқығын бекіткен (41, 141б.). Осы ... ... ... ... ... ... ... тұтастығы, бәсекені
қолдау, тауарлар мен қызметтің және қаржы құралдарының ... ... (41, 140б.) ... еркін кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ... ... бұл ... норма-қағидалар адам және азаматтардың
құқықтары мен бостандықтарын бекітетін бөлімінде бекітілген. ... ... ... ... ... ... экономика»
термині мүлдем қолданылмайды, бірақ конституциялық ... ... ... ... ... әлеуметтік бағыттағы нарықтық
экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... ... қызметін қамтамасыз ететін ... ... ... сан ... мен ... ... ... (6
бап, 1 тармақша) бекітетін норма жатады. Осы нормаға байланысты мемлекетте
сан алуан меншік нысандарының ... ... ... ... ... өз ... алады. Меншік сан алуандылығын бекітетін норма
мемлекеттік меншік ... ... ... ... бәсекенің
дамуына негіз болады. Меншікке байланысты норма-қағидалары Конституцияның
басқа бөлімдерінде толықтырылып, нақтыланып отырылады. Конституцияның ... ... ... ... ... түрде алған қандай да болсын
мүлкін жеке меншікте иеленетінін бекіткен (26 б). ... ... ... ... ... сонымен қатар әр-адамның өз ... ... ... үшін ... алу құқығы да бекітіліп отыр.
Қазақстан Республикасында танылған экономикалық қызмет ... ... ... ... ... (26 б, ... ... болады,
бұл қағида нарықтық экономиканың негіз қалаушы қағидаларына жатады. Жеке
меншік құқығымен үйлесе отырып, ... ... ... пайда табу
мақсатында кедергісіз кәсіпорындар құрып, ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік беретін адамның бостандығы
ретінде қарастырылады.
Кәсіпкерлік ... ... де ... әлеуметтік –экономикалық құбылыс
ретінде қалыптасу мен дамудың ұзақ жолынан өтті. ... ... ... ... ... себеп болатын негіздерге келеі факторлар
жатады:[21]
- азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекеттің қалыптасуы;
- жеке ... ... ... оның ... туа адамға бітетін және
ажырамас құқықтар мен бостандықтардың танылуы;
- экономикалық бостандығы немесе экономикалық таңдау ... ... ... меншік құқығының идеясын қалыптастыру мен
бекіту;
- меншікті мемлекеттік биліктен бөлу;
- ... ... ... ... және саяси салаларын бөлу;
- нарықтық экономиканы қалыптастыру.
Нарықтық экономикада кәсіпкер экономикалылық ... ... ... ... ... ... модельдегі нарықтық экономикалық
жүйе болмасын, оның дамуы тек еркін кәсіпкерлік қызметке негізделген.
Сондықтан ... ... және ... ... осы
конституциялық қағида конституциялық тұлғаның мызғымас бостандығы ретінде
адам және азамат құқықтарын анықтайтын бөлімінде бекітілген.
Қандайда құқық, ерік ... ... ... ... тек ... ... берілгенде ғана ие бола алады. Осы мақсатта мемлекет
кәсіпкерлік қызметті реттеу ... өз ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қақтығыстарға әкеліп соғады. Осындай
жағдайда ... ... ... ... тек ... ... қоймай,
оның қолдануын экономикалық жүйенің әлеуметтік сипат алуна бағытталып
реттеуді ... етуі ... ... ... ... қызмет
қағидасының бекітілуі экономикалық қатынастарды мемлекеттің реттеуін, оның
ішінде жүйелі және ... ... ... ... етеді. Мемлекеттің
экономикалық қызметті реттеуі «Жеке кәсіпкерлік қызметті қорғау және ... ... ... ... Президентінің «Азаматтар мен заңды
тұлғалардың кәсіпкерлік қызметпен айналысуы еркін қорғау туралы» Жарлықтары
мен экономикалық жүйенің дамуына елеулі ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясының 26 бабының 4
тармақшасында ... ... ... ... және ... ... салынатыны» туралы норма-қағида ... ... ... ...... экономикалық жүйенің қалыптасуына әсер
ететін ең тиімді әдіс болып саналады.[22]
Теңдік қағидасы жалпы ... ... және ... ... (14 бап). ... ... құқық субъектілерінің теңдігін, олардың
барлығының тең құқытарға ие бола алатынын бекітеді. Кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... ... нәсіліне, жынысына
қарамастан тең құқықтарға ие бола ... ... ... ... ... тіркелуінде, шаруашылық қызметті жүзеге
асыруында және ... ... ... тең құқытарға ие
болатының білдіреді. Теңдік ... ... ... да ... ... ... 6 ... 1 тармақшасы
мемлекеттік меншік пен жеке ... тең ... ... ... тең ... ... ... етеді.
Нарықты экономиканың дамуында құқықтық маңызы жоғарлаған қағидалардың
бірі тәуелсіздік қағидасы. Нақты осы қағида ... ... ... ... түрде жүзеге асыруға мүмкіндік беретін қағидалар қатарына
жатады. Тәуелсіздік ... ... ... ... басқа да
субъектілердің ықпалынсыз еркін шешім қабылдау мүмкіндігін ... ... ... ... ... барсынды, оның ішінде азаматтық
құқықтық ... ... ... қағидасы тиімді әрекет етудің алғы
шарты болып саналады.
Еркін кәсіпкерлік қызметті толықтырып отыратын ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру кепілдігінсіз және тиімді құқықтық тетіктерсіз кәсіпкерлік қызмет
еркі мен тәуелсіздігінің маңыздылығы ... ... ... тарапынан кепілденуі Қазақстан Республикасның Конституциясында
бекітілген. ҚР ... 26 ... 3 ... ешкім өз
мүлкінен айыра алмайды. Азаматтардың мүлкінен айыруы тек соттың шешімімен
ғана мүмкін делінген. Осы ... 4 ... ... ... және ... ... қорғайды. Конституцияның 26 бабына
сәйкес мемлекет тарапынан 2001 жылы «Бәсеке және ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Аталып өткен конституциялық қағидаларды толық топтастырып көрсететін
болсақ онда оларды келесі түрлерге бөлуге болады:
1) ... ... ... ... ... ... а)
әділдік; б) субъективті құқықтарды шектеудегі ... в) ... ... ... ... негізін қалайтын нарықты ... а) ... ... ... б) ... ... ... қағидасы; г) сот пен заң алдында теңдік қағидасы
3) Кәсіпкерлік ... ... ... қағидалары: а)
экономикалық қызмет ... б) ... ... ... мен ... ... в) жеке ... ешкімнің қол сұқпау қағидасы; г)
шарт бостандығы; д) бәсекені қолдау қағидасы; е) жеке ... қол ... ... ... ... ... ... республикасының
Конституциясы мен заңдарында өз көрінісін тауып отыр.
2.2 Ел ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттеу қызметі мемлекеттің
мәнінен ... ... ... ... ... ... ... білдіріп, оның жүзеге асырушы субъект ретінде танылады. Азаматтық
қоғамда да әрекет ету барысында қоғамдағы ... ... ... ... ете ... ... жай. Әлеуметтік,
экономикалық, рухани мүдделерді қамтамасыз етуде мемлекет ... ... ... ... етуге бағытталған қызмиетін атқарады.
Мемлекеттің экономиканы реттеу ... ... ... ... Ол ... ... экономиканың дұрыс жұмыс істеуін
қамтамасыз ету мен қомның саяси жүйесін қорғау саналады.
Аталған мақсатты ... ету үшін ... ... ... әрекет
етеді:
- экономикалық қызмет аумағын, яғни инфрақұрылымды құрады;
- экономикалық қызметтің негізін ... ... ... тұратын институционалдық құрылымды қалыптастырады;
- тиімді әлеуметтік ортаны қалыптастырады;
- экономикалық дамудың негізін ... ... ... өзі ... ... айналысады;
- мемлекеттік тапсырысбекітіп, мемлекеттік сатып алуды қалыптастырады.
Мемлекет ... ... ... пайда болған уақытынан бастап халық
мүддесін жүзеге асырумен қатар әлеуметтік, ... ... ... ... А.Смиттің ойы бойынша «Мемлекеттің міндеті - жалпы қоғам
үшін ... ... ... ... ... және жеке адамның немесе
адамдар тобының шығындарын жабатын ұйымдық ... құру және ... ... ол жеке ... ... жеке тұлғалар тобының оларды
құруын күтпеу керек».
Экономиканың нарыққа бейімделуі бір жағынан ... ... ... ... ... ... жағынан, мемлекеттің
әлеуметтік және экономикалық процестердің ... ... ... елдерінің даму тәжірибесінен еркін нарықтың ... ... ... ... Еркін бәсекелі мемлекет кезеңінде әрқайсысы өз
монополиясын құруға тырысқан ірі ... ... ... ... ... Нәтижесінде нарықтар тауар ісінің шарттары ... ... ... ... ... алатын корпорациялар
арасында бөліне бастады. Осындай экономикалық жүйесі бар ... ... қала ... ... теориясын көрсететін
джунгли заңы сияқты олигополиялық түрге енеді.
Еуропалық ... ... ... ... ... бір мәселесін
шешкенде нағыз мәселелер туындайтындығын түсінді. ... ... ... ... ... қоғамның экономикалық және
әлеуметтік өміріне араласуының қажеттілігін түсінді. Дж. М. ... ... және ... ... теориясы» еңбегінің жарыққа
шығуына байланысты экономиканың өзін-өзі реттеу теориясы ғылыми және ... кең ... ... және оны ... ойы бойынша, тек
мемлекеттік араласу ғана экономикалық өсуді, халықтың жұмысбастылығын
қамтамасыз ете ... 30 жж. «ұлы ... ... ... реттей алмайтындығына толық сендірді, ал сол теорияны ... ... ... ... ... барлық кезеңінде
экономикалық жүйеде мемлекеттің ... ... ... ... ... ... азайтуға немесе жоюға көмектеседі. ... ... және ... ... АҚШ ... Ф.Рузвельттің
нарықты экономиканы реттеу бағдарламасын ... ... ... ... рет ... Мемлекеттің араласу
тенденциясы барлық еуропалық елдерге тән болды. Мұнда мына жағдайды ... ... ... пен ... ... ... алшақтық болған
емес, бірақ екеуі екі, яғни өндірістік және әлеуметтік қатынасты көрсетеді.
Қазақстан Республикасы шет ... көп ... ... ... ... ... көшті. Бірақ Қазақстанда басқа елдер ... ... ... ұлттық менталитет, саяси мәдениет, көп ... ... ... ... ... ... ... сипаты, оның дағдарыс жағдайы, экономикалық, әлеуметтік
процестерді реттеудің дәстүрлі тәжірибесі, т.б.
Мемлекеттің негізгі экономикалық функциясы болып кәсіпкерлік қызметті
реттеу және ... ... жүйе ... бәсекелес, бір-бірімен байланысты
көптеген бөлімдерден тұрады. Қазақстан Республикасының кәсіпкерлік қызметті
реттеуде ... аз. ... оған ... көп ... ... тиіс.
Қазақстан Республикасындағы құқықтық-нормативтік базалар мемлекеттік
қолдауды қамтамасыз етіп, шағын ... ... ... ... Үкіметі шағын кәсіпкерлік қорын құрды, оған 2002 ж. 300000 тг.
бөлінді. Оның ... 190000 тг. ... ... ... ... ... ... нәтижесі бәсекелік орталықтың құрылуы мен
нарықтың отандық тауарлар мен ... ... ... ... ... ... қоғам тұрақтылығы негізінде орта кластың
құрылуымен сипатталады.[23]
Қол жеткен жағымды ... ... мен ... ... ... ... ... шешуі тиіс:
• Шағын кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымын тиімді пайдалану;
• Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... Қаржы-несиелік, инвестициялық қолдау;
• Шағын кәсіпкерлікті кадрлық, ғылыми-әдістемелік және ақпараттық
қамтамасыз ету.
Тұрақты бизнесті қорғау үшін ... ... ... ... ... есеп ... іскер операцияларды заңды жүргізу, ... алу ... ... ... үшін оқу ... керек.
Үкіметтің ең маңызды бағыттарының бірі шағын кәсіпкерлікті қолдау мен
экономика саласында оның үлес салмағын жоғарылату ... ... ... ... бизнестің дамуына үлкен ықпал еткен Қазақстан ... 1997 ж. ... ...... ... ... ... мен дамыту шараларын күшейту туралы» және 1998 ж. 27
сәуірдегі «Кәсіпкерлік қызметті ... ... мен ... ... ... ... Жарлығы болды. Оны дамытуға «Қазақстан-2030»
стратегиясы да бағытталған. ... ... ... ... ... ... қолдау шаралары бүгінгі күнде өз нәтижелерін беріп
отыр. Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың кіріс деңгейі, салық
түсімдері ірі өндірістегі шағын бизнестің тиімділігін көрсетеді.
Ірі кәсіпорындардың жоғары технологияға инновациялық икемділігі ... ... ... шағын және орта кәсіпорындарды тудырады. Шағын
кәсіпкерлікті дамытудың және қолдаудың аймақтық бағдармалары да бар. ... ... ...... бизнес-
инкубаторлар, технопарктер құрылуда.
Коммерциялық ұйымдардың ... бір ... ... ... ... ... сақтауға, коммерциялық ұйымдарды құруда
мемлекеттік реттеу маңызды бағыт ... ... ... ... сипаттағы жаңа құрылымдардың пайда болуына жол бермеуге
тырысады. Табиғи ... ... ... ... ... механизмі
болмайды.
Кәсіпкерлік дамыту бойынша саясатпен мемлекеттің салық саясаты тығыз
байланысты. Оның айқындылығы отандық ... ... ... және ... шет ... инвестицияның өсуін ынталандырады. 2002ж. 1
қаңтарында біздің мемлекетте жаңа салық кодексі енгізілді, онда ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің
регистрациясына шарттар оңтайландырады. 2001ж. 1 шілдесінде ... ... 16%-ға ... және ... салық ставкасы 21%-ға дейін
төмендеді.
Ресеймен сауда саттықта ҚҚС-ғын санау әдісімен өтуі ... ... ... ... ... және ... уақытта салықтың мәні
жақсарды және әкімшілік кезеңдігі бағытталады. ... ... ... ету үшін ... ... ... бақылауды нығайту
арқасында шешім қабылдайды.
Жүйелік құрастырылған өлшемді ... ... ... аз
қолдауы инфрақұрылымның ашық дамуына бағытталған, 2000 жылдың 17 қазанында
ҚР Үкіметі №1543 ... ... ... ... ... ресурстық
информациялық желі құру шағын кәсіпкерліктің ресурстық ақпараттық-көрме
орталығын құру туралы» ... ... ... ... қоғам
функциясына біркелкі ресурстық информациялық желі ... ... ол ... ... информациялық демеу көрсетеді, ... ... ... ... ... және олардың
көпшілігіне көбірек әрекетті жүргізуді ұсынады. ... ... ... қызметті сфералардың айқындалуымен тығыз байланысты,
шағын бизнестің субъектісімен толықтырылған және шешім ... ... ... ... ... бағытталған, технопарктің және
территориялық бизнес-инкубаторлары бірігіп белсене қызмет ... ... ... және ішкі ресурстарды ескере отырып құрастырылуы қажет,
қолданылмаған ... ... ... ... дамуын баланстауға
мүмкіндік береді.
Жоғарыда айтылғандардан кәсіпкердің қызметін реттеуге жаңа құрылған
мемлекет үлкен көмек тигізеді ... ... ... ... ... тарихтан халықаралық тәжірибе берілген сұрақты реттеу кезінде «Алтын
орта» деген принцип нәтижелі болғандығын ... ... КСРО ... көрсеткендей мемлекет кәсіпкерлік сфераны тоталитарлық ... және сол ... ... ... даму ... ол ... кете ... уақытта мемлекеттің нарықты экономика саласындағы ... ... ... ғана ... оның ... ... негіз
қалыптастыру ғана болатын, бірақ ... ... ... шараларды енгізу мен кәсіпкерлерді тіркеу тәртіптерінің
енгізілуі мемлекет ... ... ... ... ... ... замандағы нарықты экономикалық жағдайда ерікті түрдеге бәсекенің
қалыптасуы мемлекеттің негізгі міндеттерінің ... ... ... бағыттағы қызметінің маңыздылығы мысалы ФРГ да 1957 жылы қабылданған
«Бәсекеге шектеу қоюға тиым салу ... ... ... заңын
«әлеуметтік бағыттағы нарықты экономиканың заңы» деп атайды.[24] Қазақстан
Республикасы тарапынан бәсекені қолдау мақсатында ... ... ... ж), «Жосықсыз бәсеке туралы» заңдар қабылданды. Ал
бәсекеге байланысты қатынасты ... ... ... ретінде Қазақстан
Республикасының 26 бабының 4 тармақшасын айтамыз. Конституцияның осы бабына
сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жосықсыз бәсекеге тиым ... ... ... қабылданған монополияға қарсы заңдар негізінен
бәсекелік ортаны қалыптастыруға бағытталған. Монополияға қарсы заңдылық
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... құқық салаларын өз ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырады.
Қазақстан Республикасының «Табиғи монополиялар туралы» заңы табиғи
монополия субъектілердің құқықтық жағдайын анықтап, ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік береді.
Монополяға қарсы бағытталған мемлекеттік реттеу ... ... ... арнайы мемлекеттік орган арқылы табиғи монополияларды реттеп, олардың
мүліктерінің шектеу тәртібі мен ... ... ... негіздерін қалыптастырады.
- Экономиканың барлық саласында монполияға қарсы заңдылықтың сақталуын
қамтамасыз етеді;
- Жеке және ... ... ... ... ... мемлекеттік
бағдарламалардың жүзеге асыруын қамтамасыз етеді;
- Бәсекенің ... ... ... ... ... мен
шараларды жүзеге асырады.
Монополияға қарсы күрес жүргізу мақсатында және бәсекені дамытуда
мемлекет ... ... ... ... ... құқықтық мәртебесін
анықтайды. Арнайы орган Анмонполиялық ... ... ... ... етіп ... ... негізгі міндеті болып келесі
міндеттер жатады:
- табиғи ... ... ... ... ... ... монополиялық қызметтің дамуын алдын алуға бағытталған әрекеттерді
жүзеге асыру;
- мемлекеттік монополияға жататын ... ... ... ... ... ... саласында бәсекенің дамуына мемлекеттік қолдау көрсету;
- табиғи монополиялар қызметіне байланысты заң ... ... ... ... бағытталған және шағын бизнесті (кәсіпкерлікті)
қолдауда орталық және жергілікті атқарушы ... ... ... қызметті ретттеудегі тағы бір бағыттағы
қызметіне тарифтік ... ... жеке ... дамытудағы шаралардың ішінде қаржылық
шараларды атап өту қажет. Оның ішінде салықтық, несиелік кедендік ... ... ие ... ... Жеке ... ... ... реттелуінің кейбір өзекті
мәселелері
Қазіргі уақытта жеке ... ... ... ҚР
Конституциясына сай құқықтық база қалыптасқан, бірақ осы ... ... және ... ... ... ... ... әлі толық
қалыптаспаған. Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызмет саласын
құқықтық ... ... осы ... ... ... байланысты
туындап отырады:
* заңдылықтың тұрақсыздығы: салық, әкімшілік-құқықтық нормалардың
тұрақсыз болуы кәсіпкерлердіңәрекет ету ережелерін тұрақты ... ... ... ... және орта ... ... ... кәсіпорындар
түсінігі мен соған байланысты бекітілетін жеңілдіктердің жоқтығы;
* заңдылықта кездесетін ақаулықтар ... ... ... ... құқықтық актілердің қандай ... ... ... ... ... ... ... конституциялық нормалардың
шектелуіне, орындалмауына себеп болады, өйткені кәсіпкерлік қызмет
саласындағы ... көп ... ... ... және ... биліктің актілерімен реттеліп отырады.
* қабылданған заңдардын орындалмауы
* жеке және шағын кәсіпкерлікті қорғайтын нақты құқықтық механизмдердің
жоқтығы.
1996-1998 жылдары жеке ... ... ... ... сай жеке меншік секторында әрекет теідегі субъектілердің
даму динамикасы тұрақсыз болғандығын ... Жеке ... ... ... ... түрі ... сатуға негізделген болатын.
Кәсіпкерлердің өнтіріс саладан қашуы бизнестің криминализациалануына ... ... ... ... осы ... ... ... кәсіпкерліктің дамуына бөлінетін қаржылық қорлардың аздығымен,
нарықты инфрақұрылымның ... ... және ... тарапынан
кәсіпкерліктің дамуын қаматамасыз ететін тиімді стратегияның жоқтығы себеп
болды. А.К.Қантарбаеваның көзқарасы бойынша кәсіпкерлердің алдында көптеген
кедергілер ... Осы ... ... жүйелендіру жүргізгенде оларды
келесі топтарға бөліп қарастыруға ... ... : ... ... ... Бұл ... ... соңғы кезеңіне қатыстырып, ... ... ... ... ... жер ... ие болу ... капиталдарды қалыптастыруға ықпал ету. Бұл ... ... ... ... қадағалау жүргізу арқылы ғана мүмкін. Ал қосымша
қолдау шаралар ретінде жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... болашақта сатып алатын негізде
арендаға беру ... ... ... ... ... мақсатты
қолдануына бақылау жүргізіп, мақсатқа сай қолданбаған ... ... ... ... қарастыру.
* Кәсіпкерлік институтының әлі ... ... ... мен ... ... қалыптаспауы. Кәсіпкерліктің институтын қалыптастыру
арқылы құқықтық реттеу механизмдерін жетілдіру. Қазақстан ... ... ... ... Республикасында қозғалмайтын мүліктің
Кадастырын дайындау қажет. Кәсіпкерлерге ... ... ... ... мен ... ... ... қалыптастыру.
* білім деңгейінің төмендігі. Бұл кемшілікті жою мақсатында орта арнайы
және жоғарғы білім беру бағдарламаларында ... ... ... ... ... ... ... жаңа оқу бағдарламаларын
дайындау.
* мемлекет тарапынан қойылатын ... ... ... т.б. Осы ... жою ... ... ... реформаларды одан әрі жетілдіру бағытында ... ... ... ... кәсіби Кеңестің қызметін
жетілдіру, заңның үстемдігін қамтамасыз ету және ... ... оның ... ... ... ... ... сақтандыру,
лицензиялау жүйелерін жеңілдету. Кәсіпкерлік қызметті реттейтін мемлекеттік
билік органдардың қызметін айқындаған және ... ... ... ету. ... ... ... ... қорғауға бағыттау, оның ішінде меншік құқығының сақталуының
конституциялық кепілдігінің үстемдігін ... ... жеке және ... ... ... ақпараттық қамтамасыз етілуін
қалыптастыру.[26]
2003 жылда кәсіпкерлер Форумында мемлекет басшысы кәсіпкерлікті қолдау
мақсатында Үкіметке жеке бизнестің дамуын қамтамасыз ететін 11 ... ... ... тапсырды. Осы бағдарламаға сәйкес еліміздің
кәсіпкерлі дамуы ең жоғарғы кезеңге өтетіні ... ... ... ... тапсырысынің бірінші бағыты құқыққорғау
органдары кәсіпкерлік ... ... жеке ... ... ... ... жәнеде Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызмет
бостандығының жүзеге асыруына негізсіз ... мен ... ... ... ... ... Конституцияның
осы нормасын қамтамасыз етуге мемлекеттік ресурстарының барлығы бағытталуы
қажет.
2. Мемлекеттік қызмет пен жеке ... ... ... ... ашу ... ... әлеуметтік жауапкершілігін
көтеріп, бағалар мен тарифтерге әлеуметтік салаларға жіберілетін ... ... ... ... ... тән емес ... ... атап өтіп, 2005, 2006 жылғы бюджеттерде ... ... ... ... ... ... салаға байланысты нормаларды
ретке келтіру
3. Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... және ... ... жүргізудің негізі
болатын әр-түрлі нормаларды реттеке келтіріп, халықаралық ... ... атап ... Осы ... ... «Техникалық
бақылау туралы» заң қабылданып, ... ... ... ... ... туралы» заңдар бір жүйеге келтірілетін
болуы қажет.
4. Лицензиялық-рәсімдеу процедуралары қатандырылып, мемлекеттік
кәсіпорындар осы ... ақша табу ... ... ... ... ... ... сәйкес лицензиялар санын азайтуды талап етті.
5. Несиелік ресурствардың қымбатшылығы. Бұл проблеманы ... те ... әлі ... ... шеше ... ... Шет елдердегі сертификациялау орталықтарының Қазақстанмен ... ... ... ... ... қабылдамай
келеді, сондықтан үкімет осы бағытта өз жұмысын жандандыруы қажет.
7. Кәсіпкерлерді Дүние жүзілік сауда ұйымына ... ... ... ... ... екі ... ... жүргізу арқылы қорғауды
қамтамасыз ету қажет және олардың құқықтарын қорғайтын құқықтық актілерді
жетілдіруде ... де ... ... қажет.
9. Кәсіпкерлердің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғайтын ірі қоғамдық
ұйымдар қажет. Ол ұйымдардың ... ... ... ... мемлекттік органдармен диалогқа түсіп кәсіпкерлердің мүдделерін
қорғау.
Жоғарыда атап өткен ҚР Президентінің тапсырмаларын ... ... ... ... қызметін жүргізетін мемлекеттік
органдар жүйесі дегенмен ... ... ... де ... ... уақытта кәсіпкерлердің қызметіне шектеулер ... ... ... ... ... ... ... базасында
кездесетін келесі ақаулықтарды атап өтуге болады:
- заңдардың декларативті сипатта болуы және жүзеге асыру механимздерінің
қалыптастырылмауы;
- шағын кәсіпкерлікті ... және ... ... етуіне тиімді
құқықтық аумақ құратын арнайы заңдар мен актілердің жоқтығы;
- лицензиялау тәжірибесі толық жетілдірілмеген;
- монополияға қарсы реттеудің айқын түрдегі ... ... ... ... ... ... база қалыптаспаған[27]
Заңдардың декларативті сипаты олардың тікелей әрекет етуіне кедергі
болып, қосымша актіледің қабылдауын ... ... Ал ... ... заң ... арасындағы қарама-қайшылықтың тауындауына себеп
болады. Алматы кәсіпкерлерінің жүргізген зерттеулеріне сай қазыргі уақытта
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... Әкімшілік-құқықбұзушылық Кодексі, Салық Кодексі, «Мемлекеттік
сатып алу туралы» заң, «Лицензиялау туралы» ... ... ... ... мақсатында кәсіпкерлердің ұсыныстарын ескере
отырып осы ... ... ... ... жұмыстың мақсаттары мен міндеттеріне ... ... ... және ... ... ... ... ғылыми-теориялық әдебиеттерді талдауға ұмтылыс жасадық.
Қойылған мақсаттарды және тапсырмаларды іске асыру үшін:
- кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің тарихи дамуы мен құқықтық көздерінің дамуы
қарастырылған, және ... ... ... ... ... мен ... ... өзгерістер
зерттелген;
- кәсіпкерлік қызметтің субектілері - мемлекет және кәсіпкерлерге
сипаттама берілді;
- кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... ... қатар
оған қатысушы жақтардың құқықтары мен ... ... ... ... мен ... ... ... кәсіпкерлерді қорғаудың құқықтық механизмдері зерделенген, олардың
ішіндегі негізгі назар ... ... және адал емес ... ... айтсақ, жеке меншік қатынасын нығайту, еркін экономикалық
қызмет пен ... ... ... ... ... ... бекітетін конституциялық нормалар - бұлар аталған
нормалардың жүйелік күші және олардың өзара байланысы мен ... ... ... ... конституция нормаларын анықтайтын доминанттар.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... бірге конституцияның құрылымының элементтері санатында
«Экономикалық конституцияның» ядросы болып ... және ... ... ... ... сонымен қатар кәсіпкерлердің
конституциялық кепілдіктерін нығайтады және олардың құқығын қорғайды.
Дипломдық ... ... ... сай ... ... еркін кәсіпкерлік қызметпен айналысудың конституциялық
құқық ретінде жүзеге асырылуын қамтамасыз ету және ... үшін ... ... ... ... ... ... ретінде қоғамдық ұйымдардың қызметін
құқықтарын қорғау мақсатта жандандыру (форумдар, кәсіпкерлер
одақтары, эксперттық ... ... ... ... ... Парламенттің тәжірибесіне кәсіпкерлер Форумының
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... Соттардың қызметтін экономикалық жүйенің талаптарына сай келтіру.
Экономикалық соттардың кәсіби деңгейлерін көтеріп, ... ... ... ... ... мүделлерін қорғайтын саяси құрылымдар,
яғни лоббиді қалыптастыру қаже.
4. Мемлекеттің бизнеске тікелей араласу мүмкіндіктерін шектеу ді заң
түрінде бекіту ... ... ... ... ... ...... жарғы, 1995.
2. 1990 жылдың 25 қазанында қабылданған Қазақ ССР – ның егеменділігі
туралы Декларациясы
3. 1991 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы 12 желтоқсандағы 1995 жылғы
Қазақстан ... ... Заңы // ... Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы.–1995.- №23.,ҚР-ның Заңымен
өзгерістер мен толықтырулар 24 ... 1997 жылы ... ... Республикасының Парламентінің Жаршысы 1997. № 4 ст.44. ... 1999 жылы // ... ... ... Жаршысы
1999. № 10. – 342 бап
5. Қазақстан Республикасының Парламенті және оның ... ... 16 ... 1995 жылғы ... ... Заңы // ... Республикасының Жоғарғы Кеңесінің
Жаршысы.–1995.- №23.,ҚР-ның Заңымен өзгерістер мен толықтырулар ... 1997 ... 6 ... 1999 жылы // ... Республикасының
Парламентінің Жаршысы 1999. № 10. – 342 бап
6. ... ... ... ... 26 желтоқсандағы 1995 жылғы
Қазақстан Республикасының ... Заңы // ... ... ... ... №24.,ҚР-ның
Конституциялық Заңымен өзгерістер мен толықтырулар 1999 ... // ... ... ... ... 1999. №
10.
7. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері туралы 24
наурыздағы 1998 ... Заңы // ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
9. Қазақстан Республикасы Президентінің 17.04.95 ... ... заң ... ие заңы ... мен тлықтырулармен бірге
7.04.97//ҚР Парламент Жаршысы. 1997.№7
10. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі ... ... ... 1999 жылғы Заңы // Қазақстан Республикасының Парламентінің
Жаршысы.–1999.- №21., өзгерістер мен ... 4 ... 2001 ... // ... ... ... Жаршысы.- 2001.-
№ 13 –14.
11. Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексі.13
қаңтар 2001жыл. // ... ... ... Жаршысы.-2001.-
№ 5-6.
12. Қазақстан Республикасының «Бәсеке және ... ... ... ... ... ... №2
13. ҚР Президентінің 14.06.96 жылғы «Кәсіпкерлік қызмет бостандығының
кепілдіктерінің жүзеге асырылуының қосымша ... ... ... №27
14. ҚР Президентінің 6.03.97 жылға «Шағын бизнесті дамыту мен ... ... ... Жарлығы// САПП. №12
15. ҚР Президентінің 27.04.1998 ж. «Азаматтар мен заңды тұлғалардың
кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... Қазақстан.
28 сәуір 1998
16. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Заң. ... 2001 жыл. // ... ... ... ... ... теория прав человека. Под редакцией Е.А.Лукашевой. М. 1999
2. Волков А.М. Швеция: социально-экономическая модель. М., 1991.
3. Гуманитарное право. Сб.международно-правовых ... ... ... ... ... ... ... 1997.
5. Кубеев Е.К. Конституционный строй Республики Казахстан (социальные ... ... ... 1998
6. Шайкенов Н. Правовое обеспечение интересов личности.
7. Явич Л.С. Общая теория права. Л., ... ... О.Г. ... ... ... ... М., 1994.
9. Государственное конституционное право зарубежных ... ... ... ... Казахстан. Научно-практический комментарий.
Под.ред. Г. Сапаргалиева. Алматы, 2004
11. Сагындыкова А.Н.Конституционное право .К.Алматы.Білім.1999.
12. ... ... ... ... ... Государственное право Германий. М:, 1994.
14. Здравомыслов А.Г.Потребности,Интересы,Ценности.М,1986.С-59.
15. Всеобщая Декларация прав ... ... ... ... ... ... в условиях рыночной эканомики и
социального государства.М,Монускрип,1996.
17. Орманбаев А.Ж. Трансформация экономической системы обществ переходного
периода:мировой опыт и ... ... ... ... Т. П. ... ...... рыночной
экономики в Казахстане. Караганда 2001
19. Баймуратов У. Национальная экономическая ... ... ... ... В.В. ... основы гражданского ... ... под. Ред. В.В. ... М., 1998 –
21. Шамхалова Ф. Государства и экономика. Власть и бизнес. М. ... стр. ... ... ... ... ... экономики. М. Юрист 2002
23. Кантарбаева А.К. Предпринимательство: институционально-эволюционный
подход. Алматы 2000
24. Ямбаев ... М.К., ... Ж.О ... ... и
полулегалная экономика в Казахстане. Алматы, 2004.
25. Амирханова И.В., Романкова В.А. Правовое обеспечение ... ... ... и ... ... 2003.
-----------------------
[1] Констиетуционное право.Учебник /под ред.проф.В.В.Лазарева. М., 1998.-98
[2] Констиетуционное право.Учебник /под ред.проф.В.В.Лазарева. М., 1998.-98
[3] Государственное конституционное право зарубежных стран. ... ... ... ... ... мемлекеттілік кезеңдері.Конституциялық актілер. Алматы, 1997.-
63
[5] Қазақстан мемлекеттілік кезеңдері.Конституциялық актілер. Алматы, 1997.-
71
[6] Қазақстан мемлекеттілік кезеңдері.Конституциялық актілер. Алматы, 1997.-
163
[7] Амирханова И.В., Романкова В.А. ... ... ... ... ... и ... ... 2003-49
[8] Шамхалов Ф. Государство и экономика. Власть и бизнес.М.,1999.-77 б
[9] Шамхалов Ф. Государство и экономика. Власть и ... ... ... ... М.К., Ильясов Ж.О. Административные барьеры и
полулегалная экономика в ... ... ... ... В.В.Томпиев М.К., Ильясов Ж.О. Административные барьеры и
полулегалная экономика в Казахстане. Алматы, 2004.-11
[12] ... ... В.А. ... ... ... ... ... и практики. Алматы, 2003.- 36
[13] Ямбаев В.В.Томпиев М.К., Ильясов Ж.О. ... ... ... ... в ... ... 2004.-14
[14] Ямбаев В.В.Томпиев М.К., Ильясов Ж.О. Административные барьеры и
полулегалная экономика в Казахстане. Алматы, 2004.-23
[15]Амирханова ... В.А. ... ... ... ... ... и ... Алматы, 2003.- 39
[16] Ямбаев В.В.Томпиев М.К., Ильясов Ж.О. Административные барьеры и
полулегалная экономика в Казахстане. Алматы, 2004.-17
[17] Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының ... ... ... ... Республикасы
Президентінің 17.05.2003жылғы № 1096 Жарлығы
[18] Гаджиев Г.А. ... ... ... экономики. М., 2002.-
16
[19] Мальцев Г.В. Соцальная справедливость и право. М. ... ... Г.А. ... ... ... ... М., 2002.-
51
[21]Шамхалов Ф. Государство и экономика.Власть и бизнес.М., 1999.-77
[22] Конституция РК. Кмментарии. /под рук.академикңа Г.С.Сапаргалиева/
Алматы,2004.-168
[23] Ямбаев В.В.Томпиев М.К., Ильясов Ж.О. ... ... ... ... в Казахстане. Алматы, 2004.-17
[24] Шамхалов Ф. Государство и экономика.Власть и бизнес.М., ... ... А.К. ... ... ... ... ... А.К. Предпринимательство: институциональнол-эволюционный
подход. Алматы, 2000.-135
[27] Ямбаев В.В.Томпиев М.К., Ильясов Ж.О. ... ... ... ... в Казахстане. Алматы, 2004.-75
[28] Ямбаев В.В.Томпиев М.К., Ильясов Ж.О. Административные барьеры и
полулегалная ... в ... ... 2004.-17

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алдын-ала тергеу стадиясындағы сезікті мен айыпталушының конституциялық құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктері101 бет
Адам және азаматтың жеке құқықтары мен бостандықтары19 бет
Адам мен азаматтардың конституциялық құқықтары, бостандықтарына және міндеттері38 бет
Адам құқықтары мен бостандықтарына қатысты мәселе34 бет
Қазақстан Республикасында сот билігі137 бет
Адам және азаматтардың конституциялық міндеттері18 бет
Адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау28 бет
Алдын ала тергеудегі конституциялық қағида ретіндегі кінәсіздік презумпциясы29 бет
Интеграция20 бет
Ислам - әлемдегі бейбIтшIлIктIң кепIлI13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь