Өндіріс шығындарының бухгалтерлік есебі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1. ӨНДІРІС ШЫҒЫНДАРЫНЫҢ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІ.
1.1 Өндіріс шығындарының түрлері мен классификациясы. 7
1.2 Өндіріс шығындарының есебін жүргізетін счеттар жүйесі. 9
1.3 Өндіріс шығындарының аналитикалық есебін ұйымдастыру. 11
1.4 Өндіріс шығындарын есептеу тәсілі және өнімнің өзіндік құнының калькуляциясы. 14
1.5 Өндірісте жұмсалған материалдық, еңбек және қаржылық ресурстарды құжаттап рәсімдеу, есептеу және тарату.
24
1.6 Көмекші өндіріс шығындарының есебі және өнімдерді калькуляциялау.
33
1.7 Өндіріс шығындарын жинақтау. 34
1.8 Шығарылған дайын өнімнің есебі. 35

2. ДАЙЫН ӨНІМ ЕСЕБІ.
2.1 Дайын өнімді бағалау, оның номенклатурасы. 36
2.2 Дайын өнімді шығарудың және оның қоймадағы есебі. 37
2.3 Дайын өнімнің синтетикалық және аналитикалық есебі. 38
2.4 Дайын өнім қозғалысын, оны жөнелту мен сатуды құжаттау (орындалған жұмыс, қызмет).
39
2.5 Өткізуге жұмсалған шығындардың есебі және оны тарату. 40

ҚОРЫТЫНДЫ 42

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 45
КІРІСПЕ
Өндіріс ұйымның шаруашылық қызметіндегі ең басты үрдісі. Осы үрдіс ұйымның қаржылық жағдайына, яғни пайда немесе залалына әсер етеді. Осыған байланысты өндіріс үрдісін, яғни олардың шығындарын, өнімдерді шығару көлемін, олардың бәсекеге қабілеттілігі мен сапасын және т.б. басқару қажеттілігі туындайды.
Бұл үрдісте, барлық шаруашылық операциялармен тығыз байланысты құжаттар негізінде ақпараттардың деркезділігі мен дәлдігін қамтамасыз ететін бухгалтерлік есептің алатын орны ерекше.
Өндіріс шығындарының бухгалтерлік есебін жүргізудегі негізгі мақсаттар:
• өнімді өндіру мен өткізуге байланысты жұмсалған нақты шығындардың дер кезінде, толық және дәлме дәл көрсетілуін қамтамасыз ету;
• барлық тауарлық өнімнің және өнімдердің жеке түрлері бойынша нақты өзіндік құнын есептеп шығару (калькуляция);
• басқару құрылымдарына өндірістік үрдістерді басқарып және тиісті шешімдерді қабылдау үшін қажетті ақпараттарды беру;
• материалдық, еңбек және қаржылық ресурстарын үнемдеп және ұқыпты пайдалануды бақылау.
Өткізілген өнімдердің, орындалған жұмыс пен атқарылған қызметтің өзіндік құны, есептегі кезеңдегі шығындардың, сонымен қатар өткен кезеңдегі, және қазіргі есепті кезеңде алынатын табысқа қатысы бар, келешекте жұмсалатын шығындардың есебінен құралады.
Құндылықтардың есебін жүргізу тәртібі ХҚЕС есептеу жүйесі бойынша ХҚЕС (IAS) 2 “Құндылықтар” және ҚЕҰС 12 бөлімдері арқылы реттеледі.
Қаржылық қорытындының қалыптасуына әдеттегі шығындар түрінен басқа, операциялық, өткізуден тыс және төтенше шығындар қосылады, бірақ олар өндірістік өзіндік құнның санатына қосылмайды.
Әдеттегі түрдегі шығындардың қатарына төмендегілер жатады:
• Шикізат, тауарлар және басқа да құндылықтарды сатып алуға кеткен шығындар;
• өнім өндіру үшін құндылықтарды өңдеуге (қажетті түріне жеткізуге) тікелей жұмсалатын шығындар, оларды өткізу, сонымен қатар тауарларды сату (қайта сату) үшін орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер шығыны (негізгі құралдар мен айналымнан тыс активтерді қалыпты жағдайда ұстап тұру және пайдалануға жұмсалатын шығындар);
• коммерциялық шығындар;
• әкімшілік және т.б. шығындар.
Бухгалтерлік есеп жүйесінде бұл шығындар ақшалай түрде көрсетіледі.
ҚЕҰС 2 және ХҚЕС 2 сәйкес түсім түсіруге, операциялық немесе басқа да түрдегі табыстарды табу мақсатына және есептесу формасына (ақшалай, айырбас, есепке алу) байланыссыз, шығындардың барлығы бухгалтерлік есепте көрсетілуге тиісті. Ақы төлеудің ақшалай немесе есептесудің басқа да формасының қай уақытта қолданылғанына қарамастан, шығындар жасалған есептегі кезеңге сәйкес танылады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік есеп және қаржылық қорытынды есеп жөніндегі заңы (соңғы өзгерістер мен толықтырулар 2005ж.).
2.Халықаралық қаржылық қорытынды стандарттары, 2001 ж.
3. Баймұханова С.Б., Балапанова А.Ж. Бухгалтерлік есеп негіздері: оқулық құралы. Алматы, 2001ж.
4. Нидлз Б., Андерсон Х., Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета.М., Фин и стат, 2002, 495с.
5. Радостовец В.В., Шмидт О.И. Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета, 1998.
6. Радостовец В.К., Радостовец В.В. Бухгалтерский учет на предприятии, 1998.
7. Тасмағамбетов Т.А. Қаржы есебі, Алматы, 1997ж.
8. Тишков И.Е., Балдинова А.И. Бухгалтерский учет, 1999.
9. Тасмағамбетов Т.А., Әбленов Д.О. Бизнестегі есеп пен талдау, 2002ж.
10.В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдуллин, В.В. Радостовец, О.И. Шмидт «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы – 2003ж.
11. Н.П. Кондраков «Бухгалтерский учет» учебное пособие Москва-2003г.
12. Е.П. Козлова, Н.В. Парашутин, Т.Н. Бабченко, Е.Н. Галанина «Бухгалтерский учет» Москва-1996г.
13. Экономика предприятия: Учеб. Для вузов/ И.Э Берзинь С.А., Н. Н. Савченко, С.Г Фалько-М.: Дрофа,2003.
14. Экономика предприятия: Учебник/ Под ред А.Е.Карменко М.Л. Шухгальтера. –М.: ИНФРА-М, 2004.
15. Экономика предприятия: Пер с нем-М: ИНФРА -М, 1999.
        
        МАЗМҰНЫ | |
| ... |3 |
| | ... ... ... БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІ. | ... ... ... ... мен ... |7 ... ... ... ... ... ... ... |9 |
|1.3 ... ... ... есебін ұйымдастыру. |11 |
|1.4 ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнының |14 ... | ... ... ... ... еңбек және қаржылық ресурстарды | |
|құжаттап рәсімдеу, есептеу және тарату. |24 ... ... ... ... ... және ... ... | |
| |33 ... ... ... ... |34 ... Шығарылған дайын өнімнің есебі. |35 ... ... ӨНІМ ... | ... ... өнімді бағалау, оның номенклатурасы. |36 ... ... ... ... және оның ... есебі. |37 |
|2.3 ... ... ... және ... ... |38 |
|2.4 ... өнім ... оны ... мен ... ... ... |
|жұмыс, қызмет). |39 ... ... ... ... ... және оны ... |40 |
| | ... |42 |
| | ... ... |45 ... ... ... ... ең басты үрдісі. Осы үрдіс
ұйымның қаржылық жағдайына, яғни ... ... ... әсер ... ... ... үрдісін, яғни олардың шығындарын, өнімдерді шығару
көлемін, ... ... ... мен ... және т.б. ... туындайды.
Бұл үрдісте, барлық шаруашылық операциялармен тығыз ... ... ... деркезділігі мен дәлдігін қамтамасыз
ететін бухгалтерлік есептің ... орны ... ... ... есебін жүргізудегі негізгі
мақсаттар:
• өнімді өндіру мен ... ... ... нақты шығындардың дер
кезінде, толық және дәлме дәл ... ... ... ... тауарлық өнімнің және өнімдердің жеке ... ... ... ... ... шығару (калькуляция);
• басқару құрылымдарына өндірістік үрдістерді басқарып және тиісті
шешімдерді ... үшін ... ... ... материалдық, еңбек және қаржылық ресурстарын үнемдеп және ... ... ... ... ... пен ... ... құны, есептегі кезеңдегі шығындардың, ... ... ... және ... ... ... ... табысқа қатысы бар,
келешекте жұмсалатын шығындардың есебінен құралады.
Құндылықтардың есебін жүргізу тәртібі ХҚЕС есептеу жүйесі ... ... 2 ... және ҚЕҰС 12 ... ... ... ... қалыптасуына әдеттегі шығындар түрінен басқа,
операциялық, ... тыс және ... ... ... ... ... өзіндік құнның санатына қосылмайды.
Әдеттегі түрдегі шығындардың қатарына төмендегілер жатады:
• Шикізат, тауарлар және басқа да ... ... ... ... өнім ... үшін құндылықтарды өңдеуге (қажетті түріне жеткізуге) тікелей
жұмсалатын шығындар, оларды өткізу, сонымен қатар тауарларды сату ... үшін ... ... мен ... ... шығыны
(негізгі құралдар мен айналымнан тыс активтерді қалыпты жағдайда ... және ... ... шығындар);
• коммерциялық шығындар;
• әкімшілік және т.б. шығындар.
Бухгалтерлік есеп жүйесінде бұл шығындар ... ... ... 2 және ХҚЕС 2 ... ... ... ... немесе басқа да
түрдегі табыстарды табу мақсатына және есептесу формасына ... ... алу) ... ... барлығы бухгалтерлік есепте
көрсетілуге тиісті. Ақы төлеудің ақшалай немесе есептесудің ... ... қай ... ... ... ... жасалған
есептегі кезеңге сәйкес танылады.
Ұйымның бухгалтерлік есеп жүйесінде төмендегі ... ... ... ... ... ... табылады:
• заң талаптары мен нормативтік актілерге, іскерлік айналым дәстүрлері мен
тиісті келісім ... сай ... ... ... ... көлемін анықтау мүмкіндігі бар болса;
• тиісті операциялардың атқарылу ... ... ... ... көз ... ... Ондай жағдай ұйымның активтерін
басқа мекемеге берілетіні белгілі болған жағдайға байланысты ... ... ... бірі ... бухгалтерлік есеп бойынша
дебиторлық қарыз пайда болады.
Ескере кететін жай, ... сай ... ... мен ... ... ... ... амортизацияланатын активтердің
құнына, пайдалы қолдану мерзіміне және мекеменің амортизация есептеудің қай
тәсілін таңдауына орай жүргізіледі.
Әдеттегі жұмсалатын ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы;
• әлеуметтік сақтандыру аударымдары;
• амортизация;
• басқа да шығындар.
Өнімнің өзіндік құнын қалыптастыратын және ... ... ... әсер ... ... ... мен көлемін анықтау
құқысы ұйымдардың өзіне берілген.
Өнімнің, жұмыс пен қызметтің өзіндік құнына ұйым өнім өндіру ... ... ... ... энергия қуатын,
негізгі құралдарды, еңбек және қаржылық ресурстарды және өнім ... ... ... ... да ... ... оның ... технология мен өндірісті ұйымдастыруға, өндірістік үрдістер мен
шығарылған өнімнің ... ... ... ... ... ... жаңа ... дайындап және игеруге жұмсалған шығындар;
• өндіріске байланысты өнертапқыштық және ... ... ... ... ... ... орай өнімдердің жаңа үлгілерін дайындап,
сынақтан өткізу, өнертапқыштық және рациоанализаторлық іс ... ... ... ... ... ... ... жасау шығындары;
• еңбек етудің қалыпты жағдайы мен техникалық қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... туралы заңдарға байланысты жұмыссыз тұрған кездегі ақы төлеу,
кезекті және қосымша ақылы еңбек демалыстарының ... және ... ... ... ... ... ... есебінде өнімнің өзіндік құнына қосылатын негізгі өндірістік
қорларды қалпына келтіру шығындары;
• материалды емес активтердік амортизациясы;
• басқа да шығындар.
Өнімнің ... ... ... ... ішкі ... ... жұмыссыз тұру және жарамсыз өнімдерді шығару шығындары ... ... ... мен ... ... жұмыстар мен
қызметтерге байланысты шығындар туралы ... ... ... ... ... ұйым ... сәйкес тиісті жоспарын жасап алғаны
жөн. Ол жоспарда өнімнің өзіндік құны, сату ... ... ... ... ... ... және ... (басқару) және
қаржылық есептер түрінде бөлек көрсетіледі. Осы ақпараттардың негізінде
бухгалтерия ұйымның есеп ... ... ... өнім - ... ... соңғы нәтижесі. Ұйым сатып алушылар
мен тапсырыс берушілермен жасалған келісім шарттардағы өнімнің ... ... ... ... ... өнім дайындап, шығаруды
ұйымдастырады. Сонымен ... ... ... ... өнімге деген
сұранысты, оның бәсекеге қабілеттілін зерттеп, түрлерін ұлғайтуды ... ... ... шарт бойынша өнімдерді жеткізіп беруге басты назар аударылады.
Жіберілген ... ақы ... ... ... олар ... ... жатқызылады.
Өнімді сату арқылы ұйым шаруашылық айналымын аяқтап, бюджет, банк,
еңбеккерлер мен ... ... ... ... ... ... ... айналымдық қор айналысын тежеп, ... ... ... шарт ... ... үшін ... төлеуге мәжбүр
етеді, төлемдер уақытында жасалмай, ұйымның қаржылық жағдайын нашарлатады.
Дайын ... ... ... ... ай ... ... ... құны мен
оның толық нақты өзіндік құнының айырмасы ретінде ... ... құн және оған ... ... сату ... әрі одан ҚҚС сомасы
мен акциздер алынып тасталады.
Ұйымдарда дайын ... ... ... ... ... ... сатуға басты назар аударылады, себебі оның барлығы ұйымның қаржылық
жағдайына тікелей әсер ... ... ... ... ... ... ... өнімді шығаруды, құндылықтардың жағдайын және ... ... ... ... ... жіберілген өнімнің (жұмыс, қызмет) құжаттарын уақытында және дұрыс жасау,
сатып алушылармен есептесуді ұйымдастыру;
• әкімшілік басқару ... ... ... ... ... сатылған
өнімнің көлемі мен түріне сай, келісім шарт ... ... ... ... ... ... оған ... нақты шығындарды және
алынған пайданы уақытында және дұрыс есептеу.
Бұл мақсаттарды орындау үшін, ұйым тұрақты, ... ... ... ... ... ... уақытында жасап, өнімді сату
мен олардың қоймада дұрыс сақталуын ұйымдастыруды қамтамасыз ептуге тиіс.
1. ӨНДІРІС ... ... ... ... ... ... мен классификациясы.
Өндіріс шығындарын басқару мен оның есебін бақылау мақсатындағы
жұмыстар бірнеше бағытта жүргізіледі.
1. ... ... ... ... ... ... ... учаскелерде және т.б.) және өндіріс түріне қарай (негізгі,
көмекші ... ... ... ... ... қай ... ... мөлшерде жұмсалғанын біліп қана қоймай, олардың не үшін, қай ... яғни ... ... ... қатысы бар ма, жоқ па оны
да ... ... ... Осы ... ... орай ... ... қарай топтастырылады.
Негізгі өндіріс – ол жерде өнім өндіруге ... және оны ... ... мен ... орындалып, қызметтер көрсетіледі.
Көмекші өндіріс–ол жерде негізгі ... ... ... ... өндірістің өнімдерді өз ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, таза ауа
айдайтын станцияны, өндірісті жылумен, тоқпен, бумен, сумен ... жылу ... ... ... ... Басқа көмекші өндірістер
негізгі өндірісті құралдармен, жабдықтарды жөндеуге қажетті қосалқы
бөлшектермен қамтамасыз ... жүк ... ... және т.б. ... ... Экономикалық элементтер бойынша (элементтер, шығын баптары) шығындар
элементтік және кешендік болып бөлінеді. Элементтік ... ... ... түрі ... (еңбеккерлердің еңбек ақысы, ... ... ... ... ... мен ... ... есептелген амортизация). Осылай жіктеу арқылы құндылықтарды
дайындау үрдісін жоспарлауға, штаттық кестені сараптауға, ... мен ... ... ... болады және т.б.
Кешендік шығындар элементтік шығындардың бірнеше ... ... ... ... ... шаруашылық шығындары, алдағы кезеңдегі
шығындар және т.б.). ... ... ... ... мен нормативтер
бойынша бақыланады.
3. Өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құнына қосылу ... ... ... және ... ... ... шығындар-өнімнің жекеленген бір түріне жатқызылатын шығындар
(матераилдар, еңбеккерлердің еңбек ... және ... ... бір ... ... ... ... пен қызмет
түрлеріне бөлінетін шығындар ... ... ... ... ... жұмысы мен басқалары). Бұл шығындар жекеленген өнім түрлеріне
есеп саясатында көрсетілген тәртіппен жалпы шығындарды пропорционалды ... ... ... есебін осылай жүргізу, өнімнің өзіндік құнына өнім түрлері
мен құрамдас ... ... ... ... ... береді. Өнімнің
өзіндік құнының құрамындағы тікелей шығындар, ... ... ... ... шығындар кешенді баптарды құрайды.
4. Технологиялық үрдіске қатысты өндіріс шығындары негізгі және ... ... ... ... ... ... басқару). Қосымша
шығындар есебінде үлігілік баптар бойынша цехтарды ... ... ... ... ... және ... ... басқару
шығындары (жалпы шаруашылықтық шығындар) кіреді.
5. Техникалық – экономикалық факторларға қатысты және негізінен өнім
көлеміне ... ол ... ...... және ... ... деп қарастыруға болады.
Шартты–айнымалы шығындар шартты бір көлемдегі өнімге сай ... ... ... өнім ... ... ... азаюына
қарай пропорционалды түрде өзгеріп тұрады, мысалы, соған сәйкес, олардың
қатарына өндірістегі еңбеккерлердің ... ... және ... ... т.б. жатқызуға болады.
Шартты–тұрақты шығындарға құрылымдар немесе ұйым ... ... ... ... ... ... Және олар өнім ... бағдарламасына тікелей қатысты емес (мысалы, ғимаратқа ... беру ... ... ... ... ... Өнімді өндіру және өткізу, ... ... ... ... ... ... мақсатында олар калькуляция баптары
бойынша топтастырылады, ... ... ... ... ... ... құны және өнімнің сату бағасы есептеліп шығарылады.
Калькуляция баптары ... ... ... ... ... көбірек болады, себебі ол өндірістің құрылымын, қажеттіліктерін
толық қамтып, дайындалған өнімнің ... ... және ... ... жасауға мүмкіндік береді.
Өзіндік құнды дұрыс есептеп шығару үшін, шығындарды ағымдағы (ағымдағы
айға қатысты) және бір мезеттік (кейінгі бернеше айға ... деп ... ... ... ... ... шаруашылық үрдестеріне,
өндіріске, өнім түрлеріне қарай ... ... үшін ... ... жүйесі құрылған. Әрбір ұйым ... ...... ... есеп ... ... ... счеттар топтамасын таңдап
алуға тиіс.
Одан әрі, шығындардың классификациясына байланысты, ... ... ... ... ... ... есеп ... сай
шығындарды есептеудің негізгі элементтерін бекіту қажет. Осыған байланысты,
өнімнің өзіндік құнына анықтау үшін ... ... ... ... калькуляция түрлерін бухгалтерлік счеттардың мәліметтері ... ... ... анықталады.
1.2 Өндіріс шығындарының есебін жүргізетін счеттар жүйесі.
Өндіріс үрдісі және өндірістегі шығындардың әртүрлі болуы, ... ... мына ... ... ... ... ... 8100
“Негізгі өндіріс”, 8200 “Жеке өндірістегі ... ... ... өндірістер”, 8400 “Жүкқұжат шығындары”.
Өндірістік шығындарды элементтерімен және калькуляция баптары бойынша
есебін жүргізуді қамтамасыз ету ... ... ... ... шығындарын
дайындалған өнімнің түрлеріне қарай 8100 ... ... ... Счет ... мақсаты бойынша калькуляциялық болғанмен,
экономикалық мазмұны бойынша шаруашылық жағдайын сипаттай алады.
8300 “Көмекші өндірістер” ... ... ... ... өнідірістер өнімдері мен қызметтерінің өзіндік құнын анықтайды
(мысалы, жылу өндіретін цех ... бу, ... мен ... басқармасын
жылыту үшін қолданылады). Осыған байланысты көмекші өндірістер өнімдері мен
қызметтерінің өзіндік құны өндірісті басқаруға ... ... ... ... ... ... ... сүлбесі
|Технологиялық |Экономикалық |Өзіндік құнға ... ... ... ... ... ... |статьялары бойынша |
| ... ... | ... ... ... |1. ... |1. ... ... ... ... |2. Сатып алынатын |
|Материалдар |Еңбеккерлер еңбек|Еңбеккерлер ... ... ... ... ... |фабрикаттар ... ... ... ... ... еңбек|ақысының |ақысының ... (-) ... ... ... |4.Тасымалдау, ... ... ... ... ... ... шығындары |
|Игеру шығындары |мен материалды ... ... ... жиыны |
|Кепілдік жөндеу |емес активтердің |резерві |5. ... ... ... | ... ... ... |Басқа да шығындар|2. Жанама |6. Еңбеккерлер ... және | ... ... ... |
|т.б. |2. ... ... ... |
| ... ... ... |7. Игеру шығындары |
|2. Қосымша шартты|шығындар ... |8. ... ... ... ... ... | ... ... ... мен | ... ... ... | ... |
|Жалпышаруашылық ... | ... ... ... ... | ... |
| ... | ... |
| ... | ... |
| ... | ... - |
| ... | ... ... |
| ... | |құн |
| | | |12. ... |
| | | ... ... ... | | ... ... құн |
Счеттарды корреспонденциялаудың мысалы
|Дт - Кт|Мазмұны ... |Дт – ... ... – ай ... аяқталмаған | | |
| ... ... ... құны | | |
| | | | ... ... ... ... шикізат| | ... |пен ... ... ... ... | |мен ... ... |Кт 8300|
|Кт 1310| ... | |
| | ... құны | ... ... ... құнына кіретін |Іске жарамайтын |(Дт ... ... ... ... ... ... құны |8400 Кт|
|3310, |сомасы | |8300) ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... |Өнім өндірумен айналысатын ... ... |Дт ... ... ... ... |дайын өнімнің өзіндік |Кт 8100|
|8200 |шығындарының ... ... | ... 3350| | | ... ... ... жұмыстарды |Орындалған жұмыс пен |Дт 7010|
|8100, |орындап, ... ... ... ... |Кт ... ... еңбеккерлердің еңбек |нақты өзіндік құны | ... ... ... әлеуметтік | | |
| ... ... | | ... ... ... ... | | ... |демалысы үшін жасалған резервтік | | ... ... | | ... 3430| | | ... ... ... ... | | ... 2420| | | |
| ... кезеңдегі нақты шығындардың| | |
| ... | | |
| | | | |
| |Ай ... ... аяқталмаған | | |
| ... ... ... құны | | ... 8400|Материалды емес активтердің | | ... ... | | ... ... шығарылған қосымша | | ... ... | | ... | | | ... 8400| | | ... ... - Кт ... ... |Дт - ... |Сальдо – ай басындағы ... ... ... 1350|
| |инструменталдық және жөндеу ... ... ... |Кт ... ... ... |қалдықтардың құны | |
| ... ... ... құны | | ... 8300 ... ... пайдаланылған|Іске жарамайтын өнімнің |Дт 8400|
|Кт 1310,|құндылықтардың құны ... құны |Кт ... | | | ... 8300 |Көмекші өнім өндірумен ... ... |Дт ... 3350 ... ... ... ... |1310, |
| |еңбек ақысы шығындарының сомасы|көлік цехы ... |1350 |
| | ... құны |Кт ... 8300 ... ... ... өндіріске |Дт 1320|
|Кт 3430 |еңбеккерлердің ақылы демалысы |босатылған өнімдер |Кт ... ... ... ... сома | | ... 8400 |Іске жарамсыз өнімдерден келген|Көмекші өндірістен |Дт ... 8300 ... ... ... ... |Кт ... 8300 ... өндіріске шығындалған |Есепті кезеңдегі есептен | |
|Кт 8400 ... ... ... ... ... | |
| | ... | |
| | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| | | | |
| |Ай ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... құны | | ... ... ... ... ... және олардың
есебін төмендегі ретпен жүргізуге мүмкіндік береді:
а) ай ... ... ... ... ... счеттардың
дебитінде көрсетіледі (материалдар, еңбек ақы, амортизация және т.б.);
б) алдағы ... ... ... ... және осы ... шығындары резервтеледі;
в) шығындар есептен шығарылып немесе көмекші ... ... ... ... ... ... қосылып және таратылады;
д) жарамсыз өнімдерге кеткен шығындар анықталып, өнімнің өзіндік
құнына ... ... ... өндіріс пен шығарылған өнімнің өзіндік құны
анықталады.
1.3 Өндіріс шығындарының аналитикалық есебін ұйымдастыру.
Ұйымның қызметін ... үй ... ... ... ... және өнімді өткізу. Ұйымдар технологиялық ... ... ... ... ... қарай бір біріне
ұқсамауы мүмкін. Өндіріске кеткен шығындарды анықтауға кеткен ақпараттарды
анықтауда, олардың мақмұнын, ... ... және ... анықтауды,
басқару мақсаттарына сай әрбір мекеменің өздеріне қалыптастыруға рұқсат
етілген. Өнімнің, жұмыстың, қызметтің түрлеріне қарай, ... ... ... және ... жүргізіп отырудың маңызы зор.
Аналитикалық есептің көрсеткіштері ішкі қаржылық есепті жасаған кезде
қолданылады, ... ... өнім ... ... өлшем бірліктері,
құрылымдар, дайындалған өнімнің шығындарының баптары туралы толық ... ... есеп ... жұмсалған шығындардың барлық счеттардағы
есебі ... ... ... үшін ... ... ... ұйымды басқару мен бақылауға қажетті көрсеткіштерді айқындаумен
анықталады. ... 8100 ... ... счетындағы мәліметтер
менеджерлерді нақты ақпараттармен қамтамасыз ету ... ... ... жұмыс, өндірілген өнім, олардың қай жерде ... ... түрі ... жайлы егжей – тегжейлі түсіндіріп беруге мүмкіндік
береді. Аналитикалық есеп ... ... ... өндіріс жайлы ай
басындағы және ай соңындағы ақпараттар топтамасымен ... ... ... ... айдағы жарамсыз өнімге кеткен шығындардың сомасы,
үнемделген материалдардың сомасы және ... ... ... ... атқарылған қызметтің өзіндік құны туралы ақпараттармен қамтамасыз етуге
тиіс.
8200 “Көмекші ... ... ... жылу ... жөндеу цехы, көлік цехы және т.б.) өндіріс түрлері бойынша
аналитикалық счет ашылады, ал олардың ішінде – 8100 ... ... ... ... ... сай ... счеттар ашылады.
Ескерте кететін жағдай, көмекші өндірістердің қызметтері негізінен
ұйымның өз ішінде пайдаланылып, сыртқы мекемелерге аз ... ғана ... ... ... есептің регистрлерінде тіркеліп,
олар туралы ақпараттар сол жерде ... және ... ... мен ... ... тәртібі ҚР “Бухгалтерлік есеп
пен ... ... ... Заңы ... ... Қабылданған
бастапқы құжаттардағы ақпараттар бухгалтерлік регистрлерде жинақталады және
реттеледі, ... ... ... ... ... ... ... және (немесе) Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісі Қазақстан
Республикасының заңнамаларына сәйкес бекітеді.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... құжаттар мен бухгалтерлік есеп
регистрлері электрондық ақпарат түрінде жасалатын болса, ұйым ... ... ... қоса ... ... қатысушы басқа
тұлғаларға, сонымен қатар Қазақстан ... ... ... ... талап ете алатын мемлекеттік органдарға тапсырысуға
тиісті.
ҚР “Бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ... ... мен ... есеп тіркелімдерінің мазмұны
коммерциялық құпияны құрайтын ақпарат болып табылады, оларға қол жеткізуге
басшылықтың ... дара ... ... бар ... ... Республикасының заңдарына сәйкес ... ... ... ғана рұқсат етіледі”.
Аталған құжаттармен танысуға құқығы бар тұлғалар, ақпарат иесінің
рұқсатынсыз, ол ақпараттарды ... жеке басы үшін ... ... Коммерциялық құпия болып табылатын ақпараттарды заңсыз түрде жария
еткен тұлғалар, ... ... заң ... ... ... регистрлердің жиынтығы, олардағы жазу тәртібі мен бір ... ... ... ... ... ... ... кезеңде,
негізінен жорналды–ордерлік және бухгалтерлік есептің ... ...... ... ... ... кезде аналитикалық есеп
регистрлерін ұйымдастырудың мысалын ... ... ... басқа түрдегі есеп жүйелерін қолдану кезінде де пайдаланылады,
себебі регистрлердің осындай құрылымы ... ... ... алуға, яғни басқару есебінде қолданылатын мәліметтерді алуға
мүмкіндік береді.
Аналитикалық есеп ... ... бере ... ... ... ... ... атауға болады.
Өндіріс есебінің карточкасы
|№ |Ұйым |Жыл |Ай ... ... ... | | |аты | ... |
| | | | | ... | |
| ... ЖШС |2008 |наурыз |Компрессор |Дана |20 |
| ... |НЗП ай ... ... ... |НЗП ай |
| ... ... |шығындар ... |
| ... ... | | |
| | | | ... |Шығарылған | |
| | | | ... ... | ... ... ... ... ... құжаттар (талап
құжатты, лимиттік – алу картасы, орындалған жұмыстардың наряды, ... ... ... және басқалары), жұмсалған материалдарды және
тасымалдау, дайындау ... ... ... ... ... ақыны және т.б. тарату үшін қолданылатын арнайы таблицаны жасау үшін
қолдануға негіз болады. ... ... ... ... ... карточкасына түсіріледі.
Цехтық басқару құрылымына байланысты карточкадағы калькуляция баптары
цехтар ... ... ... цех №01, 02, 03 және ... счеттардың аналитикалық құрылымы, бақылауға сай келетін
бағалауға жататын ... ... ... ... мүмкіндік береді:
• жабдықтарды ұстау мен пайдалану шығындары;
• цехтарды басқару шығыны;
• ғимараттарды, құрылғыларды ұстау шығындары;
• еңбекті қорғау және техникалық ... ... ... ... және т.б.
1.4 Өндіріс шығындарын есептеу тәсілі және өнімнің өзіндік құнының
калькуляциясы.
Өндіріс шығындарын есептеу тәсілдері төмендегідей болып бөлінеді:
... ... ...... сай, ... байланысты;
• калькуляция жасау объектісі бойынша – деталь, ... ... бір ... тобы, үрдіс, өңдеу, өндіріс, тапсырыс;
• шығындарды бақылауды қамтамасыз ететін ақпаратты ... ... ... ... (алдын ала бақылау арқылы) және шығындардың ағымдағы
есебі (соңынан бақылау арқылы).
Тапсырысқа сай есеп ... ... ... ... және
өнімдерді толықтай механикаландырылған түрде жинау кезінде; цехтар арасында
тығыз ... ... ... ... ... өнімді тек қана технологиялық
тізбектегі соңғы цех шығаратын кезде қолданылады. ... ... ... ... ... ... кейін ұйым бойынша ... Одан соң ... ... цехтары бойынша шығындар қоса
есептеліп, өнімнің жеке өзіндік құны есептеліп шығарылады.
Тапсырысқа сай ... ... ... есеп және ... жеке
өндірістік тапсырыс бойынша, алдын ала ... өнім ... ... ... ... ... ... тапсырыс бойынша
бекітілген калькуляция баптары бойынша топтастырылады.
Тапсырыс беруші (төлеуші) және өнім өндірушінің ... ... ... шарт, жұмысты орындаудағы басты құжат ... ... ... ... ... шарт ... оның сапалық сипаттары,
көлемі (мөлшері), жеткізу ... ... ... ... ... ... ... сай шығындар, еңбек ақыны индекстеу), есептесу
формасы, жеткізу шарттары және т.б. ... ... ... сай есеп ... ... ... тәсілін, жеке
өндірістер мен ұсақ мөлшерлі өндірістерде қолданады.
Жеке өндірістер мен ұсақ мөлшерлі ... ... ... ... үшін арнаулы тапсырыс беріледі. Яғни тапсырысқа сай
тәсілді қолданған кезде, есеп жүргізу мен ... ... ... ... ... табылады, ол тапсырысқа айрықша нөмір бекітіледі.
Ұйымның өз ішінде осындай ... ... бір ... ... ... үшін ... тапсырысымен жұмыс істеуі мүмкін. Ондай тапсырыстар
жекеленген түрде және бір жылдық ... ... ... ірі ... әртүрлі қажетті өнімдер мен детальдарды шығару үшін бір жылдық
тапсырыс бойынша жұмыс ... ... ... ... ... аты, ... цехы, дайындау
мерзімі көрсетіледі. Тапсырыстар әр цех бойынша жекеленген ... ... ... ... ... ... және ... жіберіледі. Тапсырысқа арнаулы нөмір беріліп, өндірістің
тікелей ... ... ол ... ... ... ... (лимиттік – алым карталарында, талап ету құжаттарында, көлік
құжаттарында және жұмысты орындауға байланысты ... ... ... шығындар топтасрылып, материалдарды, еңбек ақыны бөлетін арнаулы
таблицаларда ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құны барлық ... ... ... ... ... ... санына бөлу арқылы анықтайды. Алынған соманы
жоспардағы көрсеткішпен салыстыру арқылы өнім ... ... ... ... ... жұмсалғаны анықталады.
Өндіріс шығындарының есебін тапсырысқа сай жүргізу ... және ... ... ... ... шығындарының есебін жүргізу тәсілі және өнімнің
өзіндік құнының калькуляциясы ... ... ... айналысатын
салалары бойынша жүргізіледі. Ол кезде өңделетін ... ... ... өтуі ... ... ... кезеңі бойынша, ең соңғысынан басқасы,
ол кезде ұйым толық өңделіп болған өнімді алады, ал оған ... ... ... ұйым өзі ... ... ... ... саналады. Жартылай фабрикаттар өнім өндіру кезінде пайдаланылып қана
қоймай, басқа мекемелерге де ... ... ... ... ... ... ... жүргізу арқылы қолданылатын тәсіл,
металлургиялық, текстиль, ағаш өңдеу өнеркәсіп салаларына тән.
Өндірістегі ... ... ... ... тәсілі және өнімнің өзіндік
құнының калькуляциясы.
Өнім дайындаудың шығындары бір ... ... ... ... мен ... ... ... алынады. Мысалы, қара металлургия
саласында өңдеу өнімдеріне ... ... ... ... ... ... ... цехы) болып табылады, металлопрокат (прокат цехы) – соңғы ... ... ... тікелей шығындар әрбір өңдеу түрі ... ... ал ... ... ... құны ... ... жүргізілген
кезде есепке алынады. Соңғы ... ... ... барлық өңдеу
шығындарының сомасы қосылады (аралық өңдеу жасалған кездегі өнімнің құнына
калькуляция жасалмайды).
Жартылай фабрикаттардың ... ... және ... өз ... ... ... түрде есепке алады. Шығындарды есептеуде
өңдеу тәсілінің осы нұсқасы мен өнімнің ... ... ... ... деп ... Ұйым ... үш рет өңдеуден өткізеді. Жоба бойынша және
нақты ... 100 дана өнім ... ... ... ... ... 75000 ... материалдары жіберілген, материалды өңдеу шығыны 40000
теңге болған. Екінші рет өңдеуден өткізген кезде 35000 теңге, үшінші жолы ... ... ... ... ... ... – 115000 теңге/100 дана = 1150 теңге;
II өңдеу – 35000 теңге /100 дана = 350 теңге;
III өңдеу – 50000 ... дана =500 ... 2000 ... дана ... нақты өзіндік құны 2000 теңгеге тең.
(200000 теңге/100 дана) .
Өнім ... ... ... ... ... қолданылады. Соңғы
өнімнің ғана емес, сонымен қатар әрбір өңдеу жүргізілгеннен кейін ... ... ... құнның жеке сомасы есептеледі. Ол жағдайда екі
түрлі есеп жүргізу жолдарын қолдануға ... 8200 ... ... ... ... тобын пайдалану – бірінші жолы; екіншісі
– ол счетты пайдаланбау жолы.
Бірінші жағдайда ... ... ... ... ... ... ... қоймаға өткізеді және келесі өңдеуге олар қоймадан
босатылады. Екінші ... ... ... 8200 счеттар тобын қолдану
қарастырылмаған. Бір өңдеу шығындары ... ... ... ... өндірістің бір цехының дебиті арқылы көрсетіліп, негізгі өндірстің
екінші цехының кридитіне сол секілді ... ... ... ... есеп тәсілін қолданатын ұйымдарда, дайын ... құны ... ... ... өңдеу мен соңғы өңдеу
шығындарының ... ... Бір ... ... ... өзіндік құнының құрамындағы шығындар сомасы бірнеше рет
қайталанады, олар ұйым бойынша ... ... ... ... ... ... тиіс. Мысалы, 8100 счеты бойынша шығындар 465000 теңге
болады (115000 + 150000 + 200000), ал ішкі ... ...... + ... ... счеттарда көрсету
(жартылай фабрикаттық емес нұсқасы), теңге
8100 счеттар тобы
1320 счеттар тобы
“Негізгі өндіріс”
“Дайын өнім”
(цех 01)
Д ... ... ... құны 75000 I ... ... ... бағасы, ... ... I ... ... “Негізгі өндіріс” (цех 02)
Д ... ... ... II ... ... ... шығыны
35000
35000 ... ... ... (цех 03)
Д ... ... ... III ... ... ... ... ... ... ... нақты
өзіндік құны
Өндіріс шығындарын счеттарда көрсету
(жартылай фабрикаттық нұсқасы), ... 8200 ... ... ... ... “Жеке өндірістегі жартылай
фабрикаттар”, теңге
8100 ... ... (цех ... ... өндірістегі”
Д ... ... мен ... ... ... ... ... құны 75000 фабрикаттың өзіндік құны I өңдеу, ... ... ... өзіндік құны, 02 цехқа
яғни I ... ... ... ... ... (цех 02)
Д К
I ... ... ... ... ... ... ... жартылай
қоймадан алынған, 115000 ... ... құны II ... ... бағасы 35000 150000 ... ... 03 ... ... “Негізгі өндіріс” (цех 03)
Д ... ... ... ... құны, Дайын өнімнің ... ... құны ... ... ... 150000 ... ... кірістірілген,
Үшінші ... ... 50000 ... ... ... жартылай фабрикаттар” счеттар тобын пайдаланбай,
теңге
“Негізгі өндіріс” ... ... ... 01) (цех ... ... К ... Д К Д ... пен 02 цехқа ... 03 ... ... өнімнің
материалдар ... ... ... өзіндік құны
өзіндік құны ... ... ... алынған
қоймаға өткен
75000 ... ... ... ... құны фабрикат ... ... ... құны ... ... ... ... ... ... ... өнімнің
яғни I өңдеу яғни II ... ... ... ... ... ... ... ... 115000 150000 ... ... бір ... өнім ... әр цех ... өңделген
сәттегі өзіндік құнын анықтауға болады, нақты өзіндік құнның жоспарлы
көрсеткіштен ... ... ... ... қай ... оған ... анықтауға болады. Әрбір өңделген жартылай фабрикаттарды сыртқы
мекемелерге ... ... ... ... ... фабрикаттық
нұсқасын пайдаланады, қалғандары – шығындарды ... ... ... қолданады.
Технологиялық үрдіс пен калькуляция жасау объектілерін әр ... ... және ... ... ... Есепті
ұйымдастыру кезінде өнім өндіруге кеткен ... ... ... ... ... ... ... Өнім өндіруге жұмсалатын еңбек ресурстарын
азайту, жұмыс сағаттарын мейлінше кеміту, ... ... ... пайдалану, нормалау тәсілдерін жетілдіру, еңбекті ғылыми түрде
ұйымдастырудың прогрессивтік ... ... және т.б. ... ... ... тәсілін енгізуге ықпал етеді.
Өндіріс шығындарының есебін және өнімнің ... ... ... ... ... ... түрде есептеу
тәсілі материалдарды, еңбек және қаржы ресурстарын ұқыпты ... ... ... айқындауға ықпал етеді. Нормативтік тәсіл
бір бірлік ... ... ... түрі үшін ... ... ... ... мен еңбек мөлшерін техникалық тұрғыдан есептеп шығаруға
негізделген. Өндірістік шығындардың нормасы - өндірісті басқарудағы ... ... ... ... ... техникалық және ұйымдастыру
деңгейінің дамуын көрсетіп, ұйым ... ... ... ... ... ... ... сай, ағымдағы және жоспарлы норма
болып екіге бөлінеді.
Жұмыстың аусымдық жоспарын жасау, материалдарды жұмыс ... ... ... ... сай ақы ... сол уақыттағы ағымдағы немесе
күшін жоймаған нормалар бойынша атқарылады, ай сайын детальдар, ... ... ... ... ... ... мен нақты жұмсалған шығынды салыстыру ... ...... ... ... ... ішкі ... анықталып, келесі есепті кезең үшін жаңадан нормативтер жасалады.
Соған сәйкес, бір ... ... ... ... ... ... енгізуге тура келеді. Ондай нормалардың өзгеруіне, өндіріске
жаңадан ... ... ... ... ... детальдар мен жабдықтардың сапасын жақсартып, ұйымдастыру
– техникалық іс – ... іске ... ... ... ... ... қымбат бағалы материалдарды арзан түрлерімен алмастыру немесе
қажетті материалдар табылмаған кезде, ... ... ... ... ... ... өзгерістер арнаулы құжаттарда (норманы өзгерту туралы
хабарларма) ... ... ... технологиялық операциялардың
нөмірлерін, детальдарды, жабдықтарды, ... ... ... ... ... ... ... қаржылай мөлшерін көрсете отырып
ескертіледі. Әдетте нормалар жаңа есепті ... ... ... ... ай ... бұрынғы аяқталмай қалған өндіріс көрсеткіштері, тиісті
шығын баптары бойынша міндетті түрде қайта есепке алынады.
Нормаларды ... ... ... ... ... ұйым ... ... жаңа техника мен технологияны енгізу,ұйымдастыру –
техникалық іс – шаралардың орындалуын бақылауды іске ... ... ... туралы хабарламаны жасайтындар:
1. технологиялық бөлім – шикізат пен материалдар шығыны бойынша;
2. жоспарлау бөлімі – шикізат пен материалдар бағасының өзгеруі туралы;
3. ... және ... ақы ... шығыны, расценкалар мен өнімділіктің
өзгерісі туралы;
4. ... ...... ... ... ... мен
жабдықтардың өзгерісі туралы;
5. бас энергетика ... мен ... ... ... ... ... ... хабарлама келіп түскен ... ... және ... ... ... ал ... хабарламаны алғаннан кейінгі басталатын айдың басынан бастап
өзгертіледі. Өзгеру ... ... ...... ... ... ... өзіндік құнын азайту жайлы берілген төмендегі
тапсырмаға ... ... ... ... ... ... көтеру;
• өндіріс пен еңбекті ұйымдастыруды жақсарту;
• өндірістік көлемі мен құрылымын өзгерту;
• табиғи ресурстарды пайдалануды жақсарту;
• өндірісті дамыту.
Нормативтік ... ... үшін ... бөлім немесе қызмет түрі
ұйымдастырылады, онда ... ... ... мен ... ... ... ... нормативтік базасы жасалып, нормативтік
калькуляция есептеледі, соған ... ... ... ... ... ... калькуляциялар детальдар, жабдықтар және өнімдер бойынша
жасалады, оларды өнімнің нақты өзіндік ... ... ... және ... ... ... құнын бағалаған уақытта қолданады.
Детальдар мен жабдықтар үшін нормативтік калькуляция тікелей шығындар
бойынша жасалады (материалдар, еңбек ақы), ал ... ... - ... құнның барлық баптары бойынша есептеулер жүргізіледі.
Есеп жүргізудің нормативтік тәсілін пайдаланған кездегі ... ... ... ... ... ... ... жинақтау сызбаларын,
детальдардың бір–бірін алмастыратын ... ... ... мен
жабдықтардың ерекшеліктерін көрсетіп береді.
2. Технологиялық (техникалық бөлім). Детальдардың жүріп өтетін жолын
көрсетеді; құралдардың түрін; кесу режимін; инструмент пен ... ... ... ... ... және ... ... нормаларын анықтайды; жұмыс разрядтарын
бекітеді; ... ... мен пішу ... ... ... құрамында метеллопрокат шығындарының нормасын
анықтайтый материалдық нормативтер бюросы құрылады. Әртүрлі
материалдар мен ... ... ... ... ... ... бекітіп, нормативтен ауытку
себептерін, оған себеп ... ... ... ... ... және ... ақы ... Уақыты мен жұмыс разрядына сай
операциялық – нормативтік карталарды, нормативтік ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеу тәртібін ... ... ... ... ... ... Детальдар
мен өнім бойынша нормативтік еңбек ақы көлемін және ... ... ... анықтайды.
4. Маркетинг бөлімі. Қажетті тауарлы – материалдық құндылықтармен
керекті ... және ... ... ... етіп тұрады.
Лимиттік – алым карталарын жазып береді. Қоймалардың қалыпты түрде
жұмыс ... ... ... ... ... өлшеу құралдарымен
жабдықтайды. Материалдардың номенклатурасын, бағаларын анықтайды.
5. Техникалық бақылау бөлімі. Жарамсыз өнімдердің ... ... ... және ... ... отыратын
тексеру нүктелерінің орнын белгілейді. Келіп түскен шикізаттардың,
материалдар мен ... ... ... ... жарамсыз
өнім шығару себептерін сараптап, оған кінәлілерді іздеп табады.
6. Жоспарлау – ... ... ... ... ... ... мен бағасын анықтайды
(бухгалтерия және маркетинг бөлімімен ... ... ... ... ... ... Оның құрамында нормативтердің
құрамдас бюросы құрылады. Бекітілген барлық калькуляция баптары
бойынша нормативтерді ... ... ... ... ... талдау жүргізеді; ұйымның басқа да бөлімдерімен
бірге ... ... ... ... ... ... Бас ... және инструменталдар бөлімі. Жылу және ... ... ... жұмсау нормаларын бекітеді; олардың нормадан
ауытқу себептерін анықтайды.
8. Дайындаушы – цехтар. Олардың бәрі техникалық құжаттармен, шикізат
түрлерімен, тауарлы – ... ... ... еңбек ақымен және жанама шығындармен бекітілген
нормаларға сай қамтамасыз етіледі. Өндіріс шығындары мен есептелген
еңбек ақы ... ... ... ... ... есеп ... Бухгалтерия. Бастапқы құжаттарды негізге ала отырып, нормаға
сәйкес өндірістік шығындардың есебін жүргізеді, ... ... ... ... ... ауытқудың индекстерін
есептеп, өнімдер бойынша ... ... ... номеклатурасы мен бағасын анықтауға қатысып,
нормативтік калькуляция жасайды, сонымен ... ... ... ... шығындарды есептеудің нормативтік тәсілі бойынша, жоспарлы,
нормативті және есепті калькуляция көрсеткіштері қолданылады.
Өндіріс ... ... ... ... ... есеп ... ... құжаттардың уақытында жасалуы арқылы,
олардың нормадан ауытқуын дер кезінде ... ... ... ... ... тәсіл бойынша жүргізу ерекшеліктерінің
бірі, ағымдағы және алдағы болатын шығындарды ... ... ... бір құжаттар бойынша материалдар, шикізаттар, жанармай
босатылып, бекітілген нормаға сәйкес еңбек ақы есептеледі (лимиттік – алым
карталары, ... ... ... онда ... ... мен ... ақының нормативтік лимиті ... ... ... – қоймадан босатылған материалдар мен шикізаттар, егер нормадан
артық есептелген еңбек ақы ... ... сол ... ... тұрып, бұл құжаттарға өндіріс үрдісі мен оған кететін шығынды
бақылайтын тұлғалар қол ... тиіс ... ... бас ... ... ... ... материалдардың, еңбек шығындарының
нормадан ауытқуын анықтайды.
Оң ауытқулардың нәтижесінде – еңбек өнімділігі арттырып, ... ... ... аз уақыт шығындалып, шикізат қалдықсыз ... ... ... үнемдеуге қол жеткізіледі.
Теріс ауытқулардың нәтижесінде – қосымша шикізат пен ... ... ... ... ... өсіп, құралдардың жұмыс істемеуі
нәтижесінде, еңбек ақы көлемі ... ... ... ... ... ... мәжбүр болады.
Нормативтік калькуляцияға сәйкес, егер ағымдағы айда нормативтен
ауытқу туралы құжат жасалған болса, ... ... ... ... ... ... Нақты өзіндік құнның есебі төмендегі формула
бойынша есептеледі:
Сф=Сн+-Он ... Сф – ... ... ...... ... құн;
Он – нормадан ауытқу (үнемдеу немесе артық шығын);
Ин – норманың өзгеруі (көбею немесе азаю).
Мысал. ... ... ... құны – 3000 ... ай ... өнім – 500 ... ай ішіндегі шығын: артық шығын сомасы 30000
теңге, үнемделген сома – 22500 ... ай ... ... ... ... дана, 1 дананың нормативтік өзіндік құны 3050 теңге.
Барлық өнімнің және бір дана ... ... ... ... ... Төмендегі мәліметтер берілген:
1. Нормативтік өзіндік құн – 1500000 теңге (3000 теңге * 500).
2. Нормадан ауытқу: ... – 22500 ... ... ... +30000 ... Норманың өзгерісі+5000 теңге, себебі бұрынғы норма бойынша аяқталмаған
өндірістің құны – 305000 теңге, (3050 теңге *100), жаңа норма ... ... ... (3000 ... *100).
4. Нәтижесінде шығарылған өнімнің нақты өзіндік құны: 1512500 теңге
(1500000+30000-22500+5000).
Бір дана өнімнің ... ... ... ... ... үшін, нормадан
ауытқу индексі есептеліп шығарылады.
Индекс (%) = ... ... ... ... нормативтік өзіндік құны
Үнемдеу индексі – (-) 1,5% (22500 теңге * 100/1500000 теңге)
Артық шығын ... –(+)2% (30000 ... * ... ... ... – (+) 0,33% (5000 теңге * 100/1500000 теңге)
Бір дана өнімнің нақты өзіндік құны
3025 теңге (3000 теңге + (2% 3000 теңгеден) –(1,5% 3000 ... + ... ... = 3000 ... + 60 ... – 45 ... + 10 ... айтылғандарға байланысты өндіріс шығындарын есептеудің
нормативтік ... ... ... ... ... ... өнімдер бойынша норманың өзгеруіне орай ай ... ... ... ... және ... ... бойынша есептерді жеке жүргізу;
• норманың өзгерісін есептеу, есепті калькуляция жасау.
Нормативтік тәсіл өндірістік шығындардың көлеміне алдын – ала ... ... етіп және ... ... талаптарына толық жауап
береді. Нормативтік ... ... ... ... қосымша
шығындардың стандарттарға сай жұмсалуын қамтамасыз ететін, ... ... - ... жүйесіне сәйкес келеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... салыстырылады,
солардың негізінде өндірістік үрдістерді басқару ... ... ... ... қалыптасуы бақылауға алынады.
1.5 Өндірісте жұмсалған материалдық, еңбек және қаржылық ресурстарды
құжаттап рәсімдеу, есептеу және тарату.
Бұл саладағы бухгалтерияның атқаратын басты қызметі, ... ... ... ... ... ... жұмыс пен қызмет түрлерінің
өзіндік құнының құрамына қосу. Кейбір жағдайларда, өндірістегі ... өнім ... ... тапсырысқа бөлу кезінде қиыншылықтар
туындауы мүмкін. Осыған байланысты, бухгалтерияға арнаулы есеп ... ... ... ... ... топтастырып, кейіннен өнім
түрлері мен жұмыс, қызмет түрлеріне қарай бөлу ұсынылады.
Материалдар шығынын есептеу және бөлу
Материалдар өндіріске ... ... ... ... ... ... салмағы, көлемі, шамасы көрсетіліп дұрыстап
толтырылған құжат бойынша босатылады. ҚР ҚМ 11 наурыз 2004 ж. №117 және ... 2004 ж. №128 ... ... материалдар есебін жүргізетін
арнаулы формалар бекітілген, оларды кез келген ... ... ... ... ... ... Шығындалған материалдарды бөлу үрдісі,
бастапқы құжаттардың негізінде, төмендегідей етіп топтастырылады:
• материалды - өндірістік ... түрі ... ... ... ... (цех, ... ... және т.б.);
• тапсырыстар бойынша (өнімнің, жұмыстың, қызметтің түрлері);
• шығын баптары бойынша.
Ұйымның есеп ... ... ... қаржылық қызмет басшылары,
шығындалған материалдардың нақты өзіндік құнын ... үшін ... ... ... алады:
1. Материал түрлерінің орташа өзіндік құнына қарай.
Мысал. Материал N, өлшем бірлігі – ... ай ... ... 30 кг 1000 ... 30000 ... есепті айдағы кіріс 500 кг 1200 ... 600000 ... ... ... - 530 кг 63000 ... 1 кг ... ... ... құны – 1188,7 ... (630000/530);
г) есепті айда жұмсалғаны (400 кг 1100 теңге) – 440000 ... ай ... ... (130 кг 1100 ... – 143000 теңге;
2. Алғашқы келіп түскен партия бағасы ... ... ... бағасы
көмігенде ФИФО тәсілі қолданылады.
Дайындау кестесі
2008 ж. наурыз айындағы материалдар шығынын бөлу
|Дебет ... | ... | ... ... ... |1321 |1322 ... |8100 |001 ... А |12000|1600 |- |
| |8100 |002 ... Б ... |- |
| |8100 |003 ... В |4000 |1600 |- |
|8100 счетының жиынтығы ... | |
| |8400 |cт. 6 ... мен | | | |
| | | ... ... мен| | | |
| | | ... ... |- |4000 | |
| | |ст. 8 ... | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... мен | | | |
| | | ... |- |4000 ... | |cт. 7 ... тәжірибелер|2000 | |1000|
|8400 счетының жиынтығы |2000 |8000 ... ... ... ... |3000|
|02 |8100 |001 ... А |10000|- |- |
| | |002 ... Б |14000|- |- |
| | |003 ... В |10600|- |- |
|8100 счетының жиынтығы |34600| | |
| |8100 |cт. 6 ... мен | | | |
| | | ... ... мен| | | |
| | | ... жөндеу. | |2400 |1000|
| | |ст. 8 ... | | | |
| | | ... ... | | | |
| | | ... мен | | | |
| | | ... | |3600 ... | |cт. 7 ... тәжірибелер| |2000 | |
|8400 счетының жиынтығы | |8000 ... ... ... ... ... |8300 |2301 |Эл. ... ... |- |2000 |700 ... |8400 |Ст. 9 ... мен | | | ... | |жабдықтарды ұстау мен| | | |
| | | ... ... |- |4000 |900 ... ... ... | |4000 |900 ... ұйым ... ... ... ... ай ... ... 70 кг 3000 теңгеден - 210000 ... ай ... ... түсті
1 – партия 140 ... ... – 350000 ...... 220 ... ... – 330000 ... - партия 150 ... ... – 150000 ... 580 ... ... ай ... қалдық 130 кг * 1000 ... ... ... ай ... ... ... ... партиялар бойынша 70 кг 3000 ... ... 2500 ... - 350000 теңге
220
кг 1500 теңгеден - 330000 ... ... ... - 40000 теңге
Жиынтық 470 ... ... ... қалдық 210000 + 1040000 – 930000 = 320000 теңге.
Осыған ... ... ... ... ... ... бір ... төмендегі жағдайларға байланысты қолданылады:
• тауарлы–материалдық құндылықтардың ... ... ... ... ... ... жекелей жүргізгенде;
• олардың сандық – бағалық аналитикалық ... ... ... ... ж. ... ... тасымалдау, дайындау
шығындарын (ТДШ) бөлудің мысалы
|Дебет |Бөлу базасы |ТДШ ... |
| | ... % ... ТДШ |
| | | ... ... |Тапсырыс |Жұмсалған материалдардың| | |
| | ... | | |
| | |Цех 01 |Цех 02 |Цех 03 | | ... |00 |88400 |65000 |153400 | |26988 ... |002 |96200 |91000 |187200 | |32942 ... |003 |36400 |68900 |105300 | |18525 ... |- |221000 |224900 |445900 |17,6 |78455 ... % = ... ... ... ... саласында материалдарды өңдеу кезінде қалдықтар пайда болады.
Оларға технологиялық өңдеу кезінде өз сапасын ... ... ... ... ... қалдықтары жатады.
Өнімдер шығаруда қайта пайдалануға жарайтын қалдықтар ... ... деп ... ... құндылығы қалмаған (ұйым ішінде қолданылмайды,
сыртқа сатуға жарамайды, сонымен қатар көзге көрінбейтін ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Қайта қолданылатын қалдықтар сомасы өндіріс шығынын азайтады, соған
сәйкес ... ... ... жазу ... ... – т сч. 1310 ... пен материалдар”.
К – т сч. 8100 “Негізгі өндіріс”
Қалдықтарды қоймаға өткізген құжаттардың негізінде, тисті тапсырыстар,
жұмыс пен ... ... орай ... сомасын есептен шығаратын топтама
ведомостар жасалады.
Тапсырыс бойынша ... ... ... аналитикалық
карточкаларда “Өндірістің қайтармалы қалдықтары” ... ... ... ... және № 10 ...... 2 ведомосында мынадай
бухгалтерлік жазу жазылады ... 1310, ... ... ... ... өнім өндіру үшін, алдын ала арнаулы ... ... ... ... ... ... ... алдағы
кезеңнің шығындары пайда болады.
Нақты түрде шығындалған соманың ... 1620 ... ... ... ... ... байланысты кезең келген кезде,
олар таратылады. Шығындардың түріне қарай оларды ... ... ... тәсілі қолданылады. Бірінші тәсіл, номенклатура мен бекітілген баптар
бойынша ... ... ... өндірістегі жаңа ... ... ... өнім түрі ... тұрақты түрде шығарыла бастаған
кезде, шығындар ай сайын өнімнің өзіндік құнына қосылып отырады. ... ... ... ... түріне, көлеміне және өндіріске
жұмсалатын шикізат пен материалдардың нормасына сай ... Жаңа ... ... ... 1600000 ... ... ... өнім
өндіру жоспары – 4000 дана. Бір дана өнімге ... ... ... ... ... (1600000/4000). Айына шығарылатын өнім – 30 дана, жұмсалатын
шығын 12000 теңге (400*300);
Д - т 8100 ... ... ... – т 1620 ... ... шығыстары” 12000 ... ... ... ... жөндеуге және соған ұқсас ... ... Ол ... ... ... тең ... ... 2008 жылы ақпан айында құралды жөндеу жұмыстары ... ... 1200000 ... (Д – т 1620 “Алдағы кезеңнің шығыстары”, Кт
3310). ... ... ... жөндеу жұмыстарының сомасы өнімнің
өзіндік құнына алты айдың ішінде бөлініп ... ... ... ... ... ... бір ... яғни 200000 теңге есептен шығарылған (Д –
т 8400 – К – т 1620).
Жарамсыз өнімнің есебі
Өнім өндіру барысында өнімнің ... ... ... ... жол ... мүмкін. Ең алдымен ондай шығындарға жарамсыз
өнімдерді шығаруға кеткен шығындар ... ... ... орын ... ... олар іішкі және сыртқы болып бөлінеді. Ішкі жарамсыз
болған өнімдерді ұйым өзі ... ал ... ... ... ... ... анықтайды. Жарамсыз өнімдер одан әрі түзетуге келетін және келмейтін
түрлерге бөлінеді.
Түзетуге келетін жарамсыз өнімдерді қажетті ... ... ... ... ... тура келеді.
Ұйым қосымша жұмсалған шығындарды, жарамсыз өнімді жасаған кәнәлі
тұлғалардың және қайта ... ... ... ... ... ... тырысады.
Жарамсыз өнімге кеткен шығын мен ол шығындарға байланысты жұмыскерлер
мен қоюшылардың есебінен келіп түскен ... ... ... ... ... болып саналады.
Жарамсыз өнім хабарлама немесе актілермен рәсімделеді, іске жарамды
детальдар болса, ... ... құны ... ... ... ... ... шығаруға кеткен пайдасыз шығындар.
Ондай жарамсыз өнімдер мен детальдар ... ... ... Осыған
байланысты, өнімнің жалпы шығындарынан жарамсыз, өндірістен алынған
өнімдерге кеткен шығындардың ... 8100 ... ... ... алынып,
8815 счетқа апарылады. Ол үшін жарамсыз деп ... ... ... ... ... сай ... ... есептеледі:
• шикізат пен материалдардың құны норма бойынша ... ... оған ... ... ... ... және қайтарылған
қалдықтар құны шегеріледі;
• жарамсыз өнім шығарылар алдындағы норма бойынша жұмсалған еңбек ... ... ... ... ... нормативтік және жоспарланған калькуляция бойынша қарастырылған жалпы
өндірістік шығындар норма бойынша есептеледі.
Жалпы шаруашылық шығындары, жарамсыз болып ... ... ... ... келмейтін жарамсыз өнімдердің пайдасыз шығындары. Әдетте,
сатып алушы шығарылған ... ... ... өнім ... айда ... ... ... және өнімнің құны 8100 “Негізгі өндіріс”
счетынан ... ... ... басқа айлардың құжаттарында
көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... өзіндік құн бойынша есептеледі. Сонымен қатар, жарамсыз өнімнің
пайдасыз шығындарына сатып алушының ... ... ... ... шығыны да қосылады.
Пайдасыз шығындардың өндірістік емес шығындар қатарына, ... ... ... ... тұру ... ... шығындар да кіреді.
Жұмыссыз тұру кездері электр энергияның, ... ... ... мүмкін, бірақ оған қарамастан, жұмыскерлерге аңбек ... ... ... ... қоса ... ... бәрі пайдасыз
шығынға барып қосылады. Жұмыссыз қалу ... ... ... қай ... ... созылғанын, оған не себеп болғанын көрсете оотырылып
құжатталады.
Өндірістегі жарамсыз ... ... ... мен ... ... ... да |Жиынтығы |
| ... |ақы | ... |
| | | | |к | |
| | | | ... | ... ... 26280 2880 ... 33720 |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... | | ... ... ... ... |33720 |86720 ... ... ... | | | ... ... | | | ... | | | ... ... фабрикат, | |960 |960 ... және т.б. | | | ... ... ... | | | ... танылған өнімнің | | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... мен |21600 |28200 |49800 ... ... | | | ... қарай шығарылған| | | ... Ай ... ... |31440 |4560 |36000 ... (п. 1 және 2 | | | ... п. 3 және 4) | | | ... ... ... және ... есебі.
Тауарлардың, шикізаттың, материалдардың табиғи шығыны, олардың табиғи
жағдайда салмағын, көлемін жоғалтуға орай пайда ... ... ... сақтау, тиеп және түсіру, ... ... құю ... ... ... нормативтер бекітілген, сол бойынша
қайтарымсыз жоғалған тауарлы – материалдық құндылықтардың көлемі және ... ... ... ... ... ... қарастырып
көрейік:
- көмірді 750 шақырымға тасымалдаған кезде табиғи ... ... ... 0,6% ... 751 ден 1500 км – ... ... 1500 км асса – ... 0,8%;
- вагон, кемелерге тиер кезде – салмағының 0,85%;
- вагоннан вагонға тиерде – салмағының 0,80%.
Табиғи шығындардың нормасын уәкілетті ... ... ... ... КСРО Госснаб мекемесі бекіткен нормалар басшылыққа алынады.
Тауарлы–материалдық құндылықтардың физикалық–химиялық сипаттарына ... ... ... ... оны ... немесе тасымалдауға, климаттық
жағдай ерекшеліктеріне де орай жоғалтатын ... ... ... ... ... жаз ... ауаға тез ұшып кететіндіктен, соған
сәйкес жаз ... ... ... ... қыс ... ... ... тәсілдері де басты орын алады. Мысалы, ашық вагондарға
тиелген құм мен цементке желден ... ... ... басқаша
норма бекітіледі.
Табиғи түрде жоғалатын шығындарға, ... және ... ... ... ... сақтап және тасымалдау кезіндегі
стандарттардың бұзылуынан, ... және ... ... ... ... қолданбаудан және ыдыстардың
жарамсыздығынан туындайтын ... ... ... ... ... ... ара қатынасын ажырата білу керек. Технологиялық
шығындар кезінде құндылықтардың ...... ... өзгермейді.
Табиғи жарамсыздық кезінде олар өзгеріске ұшырайды.
Мысалы, кебу кезінде ... ... ... ... ... ... ... заттардағы шаңның ұшып кетуіне орай, олардың да
салмағы өзгереді. Егер, ... ... ... оның бір ... ... қоятын болса, ол технологиялық жоғалтуға жатады, себебі
цистерна түбінде қалған май өзінің физико – химиялық сипатын ... ... ... ... ... ... ... құжаттармен толық
дәлелденуге тиіс.
Технологиялық жоғалтудың нормалары технологиялық үрдістердің
ерекшеліктеріне сай ... ... ... ... ... ... негіздеуге тиіс. Технологиялық тұрғыдан
жоғалту нормалары ұйым басшысының бұйрығымен бекітіледі.
Технологиялық шығынның нормативін анықтау үшін ... ... ... ... бөлім қызметкерлерінің есептерін, болмаса
технологиялық үрдістерге қатысты басқа да құжаттарды қолдануға болады.
Салалық ... ... ... ... туралы әртүрлі
анықтамаларды пайдаланған ... ... ... ... ... ... артық болуы, технологияның бұзылғанын немесе
сапасыз шикізаттардың қолданылғанын көрсетеді.
Негізгі немесе көмекші өндірісте қолдануға жарамды қалдықтар ... ... ... деп ... Қайтарымды, бірақ өндірісте
қолданылмайтын қалдықтар, материалдар есебінде отын ретінде, немесе басқа
шаруашылық қажеттеріне пайдаланылып болмаса сыртқа сатылуы ... ... ... ... ... ... мен ... жатады, оларды металлолом есебінде өткізуге болады. Технологиялық
үрдістерге сай басқа құрылымдарға шикізат есебінде немесе қосымша ... ... ...... ... ... қалдықтар
есебіне жатпайды.
Технологияға байланысты жоғалатын шығындар өзіндік құнға қосылады.
Табиғи шығын нормасынан артық жоғалған ... ... ... ... ... ... ... соған сәйкес кәсіпорын әкімшілігі
тиісті шаралар қолдануға міндетті. ... ... тыс ... ... берген тасымалдаушы мекемелер, сақтандыру компаниялары немесе
басқа да ұйымдар мен тұлғалар, ол ... ... ... ... ... ... ... мен қайтарымды қалдықтардың есебін
жүргізу, арнайы түрде ... ... ... табиғи шығындардың
бухгалтерлік есебін жүргізуге және ... ... ... ... ... ... көрейік.
Өндіріс қалдықтары қайтарымды және қайтарымсыз ... ... ... сол ... техникалық және технологиялық үрдістерге
сай ... ... ... ... саналады. Қайтарымсыз қалдықтар
бағалауға жатпайды.
Жылу энергиясын өндіретін (қазандық) кәсіпорынды ... ала ... ... ... ... ... есепте көрсету тәртібін
қарастырып көрейік.
Мекемеге 1000 тонна көмір әр тоннасы 2500 ... ҚҚС ... ... Оған ... ала 2875000 теңге сомасында аванстық төлем
жасалған. Көмір темір жол ... ... ... ... ... ... аралық 700 шақырым.
Бухгалтерлік есепте алдын ала жасалған ... ... ... ... 1030 – 2875000 теңге;
Көмірді қабылдап ... ... 20 ... ... кем шыққаны белгілі
болады, сомасы 57500 теңге, оның ішінде ҚҚС бар. Есептен шығарылатын табиғи
нормасы жалпы ... 0,6 %, ... 6 ... ... 17250 ... оның
ішінде ҚҚС бар.
Дт ... 3310 1610 – - 2875000 ... ... ... ала ... ... сомасы көрсетіледі.
2) 3130 3310 – - 375000 ... ... ... ... ... ішінен ҚҚС бөлініп алынады (2500 теңге *
1000 тн * 15%).
3) 3540 3310 - 35000 ... ... ... ... кем ... сома ... (20 тн – 6 тн) *
2500 = 35000 теңге.
4) 3540 3130 – 5250 ... кем ... ... ... ҚҚС : (2500 ... * 14 тн * 15% = ... 7210 3130 – 2250 ... табиғи шығын есебінде ... ... ... ... қалпына
келтірілген ҚҚС көрсетіледі: (2500 теңге * 6 тн * 15% = 2250 ... ... ... ... тек қана ... ... бойынша табиғи шығын нормасы бекітілмеген болса ... Егер ... ... болса, онда ҚҚС шегерілмейді, онда ол проводка жасалмайды.
6) 8410 3310 – 15000 ... ... ... ... ... ... көлемінде жоғалтқан сомасы
есептеліп апарылады (2500 теңге * 6 тн = 15000 теңге).
Қосымша шығындар тауардың ... ... ... ... ... сомасы 938 счетқа апарылған, себебі кәсіпорын ол шығынды
өндірілген жылу ... ... ... апарып қосады.
7) 1310 3310 - 2450000 ... ... ... ... ... ... (2500000 ... – 35000 теңге –
15000 теңге) жетпей қалған сома мен табиғи шығынның сомасы ... ... ... ... мекемелерінде қалай қолданылып, ол
сомалардың бухгалтерлік есепте қалай ... ... ... Сауда
саласында табиғи шығындарды қолданудың жалпы принциптері:
- тауарлардың табиғи шығындарын есептен шығару, ... ... ... ... ... ... тауарлардың табиғи шығындары нақты көлеміне байланысты есептен
шығарылады, ... ол ... ... ... ... жекелеп сатылатын тауарларға, сонымен қатар сауда ... ... ... ... тауарларға табиғи шығындардың нормасы
қолданылмайды;
- дүкеннің өз ішінде оралып сатылатын тауарларға, ... ... ... ... нормасы қолданылады;
- табиғи нормаға сай есептелетін шығындар, тауарларды ... ... ... ... ... сорттау мен түгендеу жүргізу барысында, артық кем ... ... ... алу бір ғана ... жауапты тұлға бойынша және
бір тектес материалдар бойынша, ерекше ... ... ... орай ... ... ... ... түрде жоғалу шығыны бекітілмесе, онда ол ... ... ... ... ... мекемелері бойынша табиғи түрде жоғалу ... ... 7110 ... құндылықтар есебінің счетынан кредиттеу арқылы
жүргізіледі.
Ай талық, ... ... ... ... ... делік.
Кәсіпорынның қоймасында бухгалтерлік есеп бойынша 10000 литр май ағаш
бөшкелерде, 15000 литр ... ... ... ... ... ағаш бөшкелердегі майдың 20 литрі және темір бөшкелердегі майдың – 15
литрі кем болып шықты. 1 литр ... ... – 130 ... ҚҚС ... ... сақталатын майдың табиғи жоғалу шығынының нормасы, сақталу
мерзіміне қарай 0,04 % болып бекітілген. ... ... ... ... ... ... шығыны қолданылмайды (Сауда министрлігінің 21.04.87 ж. №
12–168 бұйрығы ... ... ... ... ... ... ... 4
литр (10000 л * 0,04%), немесе ... 520 ... (130 ... * 4 л). ... ... ... ... тыс, 4030 теңгенің майы жеткіліксіз
болып табылады (130 ... * 31 л). ... есеп ... ол былай
көрсетіледі:
Дт ... 1310 – 520 ... ... ... ... 1310 – 4030 ... табиғи шығын нормасынан
тыс сома;
1280 1420 – 605 ... ... ... ... (4030 ... * ... кем шыққан соманы есептен шығару туралы құжаттар бойынша,
нормадан тыс шығынға жол ... ... адам ... ... оны есептен
шығару үшін, сот органдарының кінәлі адамның ... ... ... ... қажет.
Ондай кезде мына проводка жасалады: Дт 7210 – Кт 1280 – 4365 ... ... ... ... ... ақшалай түрде қайтарған болса,
мынандай жазба жасалады:
Дт 1010 – Кт 1280 – 4635 ... ... ... ҚҚС ... ... өндіріс шығындарының есебі және өнімдерді калькуляциялау.
Көмекші өндіріс – ұйым үшін қажетті аспаптар цехы, жөндеу қызметі,
көлік ... ... ... бу, қысымды ауа беру қызметтерінен
тұрады. Көмекші өндірістің көп түрлілігі олардың есебін жүргізу ... ... және ... ... ... ... ... өндірістің технологиялық циклы бір кезеңнен тұратын бір текті
өнімдерді шығарады ... ... ... ... ... және
т.б.). Бұл өндірістегі өнімнің өзіндік құны, жұмсалған ... ... ... ... ... бөлу арқылы, калькуляция баптарына ... ... ... күрделі түрі - әртүрлі өнімдер дайындап немесе
бірнеше технологиялық операциялар жасайтын, аспаптар, ... және ... ... ... ... ... ... алу үшін 8300 “Көмекші
өндіріс” счетын пайдаланады. Аналитикалық есеп ... ... ... мен ... ... сәйкес – калькуляция жасайтын
объектілер бойынша;
цехтар бойынша;
шығындар сомасы бойынша (тікелей, жанама).
Әрбір цех бойынша жеке ведомость жүргізіліп, онда жыл ... ... ай ... ... және ... шығындар көрсетіліп отырады. Сметалық
және нақты мәлеметтерді салыстыра ... ... ... талдау
жүргізіледі. Ведомостарды толтыру үшін ... ... ... ... өндірістің шығарған өнімі, орындаған ... және ... ... ... бойынша рәсімделеді:
жүкқұжаттары;
жөндеуден өткен объектілерді қабылдап алу актілері;
жол ... ... ... бас ... бас ... ... ... өнімдері мен қызмет түрлерін ұйымның негізгі және
көмекші цехтары, зауыт басқармасы пайдаланады және ... ... ... ... ... ... ... үшін, оларды өнім
түрлері мен орындалған жұмыстар бойынша жеке топтастыру қажет. Күрделі
көмекші ... ... ішкі ... тапсырыстардың
калькуляциясына сай тартылады.
1.7 Өндіріс шығындарын жинақтау.
Өндіріс шығындарын жинақтау дегеніміз – есепті кезеңдегі ... ... ... ... ... шығындарының көлемін анықтауға мүмкіндік
беретін, синтетикалық сипаттағы және ... да ... ... жинақтау болып табылады. Бұл ақпарат өнім өндірудің
пентабельділігін ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі, оның
бағасы ... ... ... ... ... ... ... құрамы мен сомасы жайлы толық ... №10 ... ... оның ... ... ... №10 ... – ордердің ерекшелігі,
шығындарды екі түрлі бөлуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... жорнал – ордердің “Есепті ... ... ... ... ... деп ... 3 ... көрсетілген жиынтық,
бірінші бөлімнің сомасын реттеп, азайтуға немесе көбейтуге мүмкіндік береді
(мысалы, аспаптар мен ... ... өз цехы ... ... ... көрсеткенде және т.б.).
1.8 Шығарылған дайын өнімнің есебі.
Технологиялық өңдеудің барлық сатысынан өткен және ... ... ... шарттарға сай күйінде қоймаға өткізілген
өнім, дайын өнім деп аталады.
Өндірістен ... ... ... ... ... ... оны ... екі дана етіп жазып береді. Біреуі қоймашыға беріледі,
екіншісіне қабылдап ... деп ... қол ... ... ... жүкқұжаттарының негізінде ай ішінде шығарылған дайын
өнімнің жинақтау ведомосын жүргізеді.
Шығарылған дайын өнім түрлері ... ... құны ... ... ... есепке алынады (егер мекеме есепті өзіндік құн
бойынша жүргізетін болса).
Дайын өнімнің жеке түрлерінің ... ... ... ... өндірістік өзіндік құны, ... ... ... мәліметтері бойынша анықталады. Әрбір шығарылған дайын өнімнің
жеке түрі (тапсырыс) бойынша ... ... ... ... ... одан
соң оларды қосу арқылы барлық шығарылған өнімнің нақты өзіндік құны
анықталады. Одан ... ... өнім ... ... ... құн мен ... құн сомасының айырмасы анықталады (үнемдеу немесе артық шығын).
8100 “Негізгі өндіріс” счетының ... ... сома ... ... шығындары тауарлы өнімнің өзіндік құнын есептеуге
негіз болады.
1320 счетты қолдану туралы ... ұйым өз ... ... ... ... ... ... бағалау тәртібіне, нақты өзіндік құны бойынша
бағалана ма, әлде нормативтік (жоспарлы) өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ... ӨНІМ ЕСЕБІ.
2.1 Дайын өнімді бағалау, оның номенклатурасы.
Есепті кезең аяқталғасын (ай) ... ... ... ... ... ... болады. Өнімнің қозғалысы күнделікті жүріп тұратындықтан
(шығару, жіберу, тиею, сату), ағымдағы есепті жүргізу үшін ... ... ... қажет. Дайын өнімнің ағымдағы, күнделікті қозғалысының
есебі жоспардағы өндірістік өзіндік ... ... кей ... есептеу
бағасы деп аталатын, ұйымның келісімді бағасы бойынша есептеледі.
Жоспарлы өзіндік құнды да, немесе келісімді еспетегі бағаны да ұйым өз
бетінше ... ... ... Ай ... жоспарлы өзіндік құн өнімдердің
әр тобы бойынша, қосымша есептеулер жүргізу арқылы, ... ... ... мөлшерге жеткізіледі. Олардың сомасы мен пайыздық ауытқулары, ай
басындағы және ай соңындағы қалдық өнімдер бойынша ... ... ұйым ... ... ... артық жұмсалғанын көрсетіп
береді, соған қарай өнім өндіру кезіндегі ұйым жұмысының нәтижесіне баға
беріледі. Ауытқулар ... ... ... ... ... ... ... ауытқулар мен жіберілген өнімнің жоспарлы өзіндік
құны, оның нақты ... ... ... мүмкіндік беріп, ай соңында
қоймада қалған өнім қалдығын анықтайды.
Мысал. Ай басындағы қоймадағы дайын өнім ... ... құны ... ... ... ... ... қалдық сомасының ауытқуы – ... ... ... ... шығарылған өнімнің толық өзіндік құны
– 1321600 теңге. Есепті кезеңде шығарылған өнім сомасының ауытқуы, - 52304
теңге ... ... = ... ... ... + ... құнымен келіп түскен
(31360 + 52304) * 100 = 83664 * 100 = 4% (үнемделген)
(784000 + 1321600) ... айда ... ... құны ... ... дайын өнім 1120000
теңге.
Ауытқу сомасы (үнемделген) жіберілген өнім бойынша – 44800 ... ... ... мен ... ... ... қолданған кезде
(келісімді, көтерме немесе ... ... ... ... мен ... ... осы ... бойынша жүргізіледі.
Өнім номеклатурасын анықтау кезінде, дайын өнімдерді бір – бірінен
айыруға ... ... ... ... ... тәсілін қолданады
(үлгісі, фасоны, артикулы, маркасы, сорты, сапасы).
Тауар номенклатурасын ұйымның төмендегі қызмет ... ... ... - өнім шығару графигінің орындалысын бақылау үшін;
цехтар - өнім түрлерін шығаруда және дайын өнімдерді қоймаға жіберер
кезде жүкқұжаттарын ... ... ...... шарт ... ... жеткізуді бақылау
үшін;
бухгалтерия – аналитикалық есеп ... және ... мен ... ... ... ... ... және оның қоймадағы есебі.
Дайын өнім өндіруді ұйым бухгалтериясы тұрақты ... ... ... ... ... түрде шығарылып тұруы, сатып ... ... тұру ... ... шарт ... ... міндеттерін уақытында
орындауға, басқа да төлемдерді кешіктірмей орындауға мүмкіндік береді.
Дайын өнім шығару ... ... ... күнделікті келіп тұрады,
сол жерде өнімнің түрлері, көлемі жөнінде ... ... есеп ... ... кейін шығарылған барлық өнімнің көлемі ... ... және ... өзіндік құнымен бағаланады (өндірістің ... ... ... ... қарап ұйым қызметінің қорытындысын ... ... ... ... ... ... бағасымен бағаланып,
соған орай түсім көлемі және өндірілген өнімді сатқаннан ... ... ... ... ... ... ... жорнал – ордерлік формасына сай, шығарылған өнімнің
нақты өзіндік құнының сомасы №10 жорнал – ... 1320 ... ... ... ... ... дебитінде және 8110 “Негізгі өндіріс” деп аталатын
счеттың кредиті бойынша көрсетіледі. 1320 ... ... ... ... дайын өнімнің қалдығы нақты өзіндік құнымен ... ... ... – негізгі өндірістің шығарылған өнімі өзіндік құны
бойынша және сыртқа жіберілген, ... ... мен ... ... ... және басқа да өнімдер көрсетіледі; кредит айналымында –
есепті айда жөнелтілген өнім нақты ... ... ... ... ... ... ... – бухгалтерлік тәсіл бойынша
жүргізіледі, яғни әрбір ... ... ... тауарлы –
материалдық құндылықтар (ТМҚ - 5) карточкасы ашылады. Қоймашы ... ... ... сайын және босатқан сайын құжаттарға сай карточкада
құндылықтың мөлшерін ... ... және ... ... ... қояды.
Бухгалтер күн сайын қойма есебін қабылдап отыруға тиісті ...... ... тасымалдау жүкқұжаттары, босату жөніндегі бұйрықтар).
Қойма есебінің дұрыс жүргізілгені туралы қойма ... ... қол ... ... ... ... негізінде, материалды жауапты тұлға ай
сайын есеп беру ... ... онда ... ... ... бойынша өлшем бірліктерін, санын көрсете отырып бухгалтерияға
өткізеді. Бухгалтерия қойма есебі мен бухгалтерлік есепті сомасы ... ... ... ... және аналитикалық есебі.
Дайын өнім болып технологиялық процестің барлық кезеңдерінен өтіп,
бақылаушымен қабылданып және қоймаға ... өнім ... ... ... ... акт және ... арқылы жасалады. Дайын
өнімнің синтетикалық есебі үшін №1320 “Дайын өнім” шоты пайдаланылады. Бұл
– активті шот. Дебет ... ... ... өнім бейнеленеді, кредиті
– оның өндірістік өзіндік құны бойынша сатудан түскен ... ... үшін №7010 ... ... және көрсетілген қызметтердің
өзіндік құны” шотына шығыс ... Есеп ... ... ... ... жүргізіледі.
Синтетикалық есебінде дайын өнімді ... ... ... ... ... ... олар ... өзіндік құнымен не келісімді
бағаларымен бағалануы мүмкін. Өнімнің нақты ... құны мен ... құны ... немесе келісімді бағалары мен нақты өзіндік құны
арасындағы ... (+,-) ... ... алынады.
Қолда бар және айналымдағы ... өнiм ... ... ... Сатылу тауарлары немесе құрастыру ретiндегi дайын бұйымдар
«Тауарлар» шотында есептелiнедi. Iстелген жұмыс және ... ... ... шотында есептелiнедi. Қабылдау актiсiне тiркелмеген және
орнында өткiзiлген өнiмге жататын ... ... ... ... және ... ... шотына тiркелмейдi.
Егер дайын өнiм толығымен кәсiпорынның өзiнде қолданса, онда ... ... ... ... ... ... шоттарға және дебет
«Материалдар» шотына тiркеуге болады. Ауыл ... ... ... ... жыл бойы ... ... ... ал жыл аяғында оны нақтылы өзiндiк құнына деген ... ... ... ... есебімен қатар, оның жеке атаулары бойынша
аналитикалық есебі ұйымдастырылуы тиіс. Сонымен, өнім түрлерінің ... ... ... ... құн), ... ... және т.б.) бойынша
бейнелеуге болады. Өнімге есепті бағалар ... ... ... ... есеп ... ... ... “Дайын өнімді өткізуден алынатын кіріс”
Дт
Кт
5410 “Есептік жылдың пайдасы 1210 ... ... ... ... ... өнім үшін
алушыға шоттар
қойылды
7010 “Өткізілген дайын өнімнің өзіндік құны”
Дт
Кт
1320 “Дайын өнім” 5410 ... ... ... құн мен
коммерциялық
шығыстар шығыс
етілді
Өткізу көлеміне өнімді енгізудің бір әдісі бар: ... ... ... ... ... ... құжаттарды ұсыну. Өнімді жөнелткеннен
соң, соған сәйкес оны өткізілген деп санайды және алынған табыстан ... ... өнім ... оны жөнелту мен сатуды құжаттау (орындалған
жұмыс, қызмет).
Дайын ... ... үшін ...... ... онда екі ... ... берілетін бұйрық және босату ... ... ... ... ... ... сатып алушымен жасалған келісім
шарттың ... ... ... ... өнімнің көлемі мен түрлерін,
жіберілу мерзімін көрсете отырып толтырады.
Материалды жауапты ... ... ... ... ... ... оларды босату үшін экспедиторға береді, “Жіберілді” деген графаға
өнімнің санын ... ... ... ... ... және экспедитор қол қояды.
Бұйрық – жүкқұжат екі дана етіп жасалады: біріншісі ... ... ... ... ... бойынша, сатып алушы қабылдап алатын стансаға
дейін қанша сома тасымалдау құны төленгенін, қанша ... ... ... ... ... екіншісі жүктің жіберілгенін растау үшін
қоймашыда қалады. Осы құжат бойынша қойма есебінің ... ... ... жүктің мөлшері көрсетіліп, ол бухгалтерияға
өткізіледі. Экспедитор ... ... ... ... өткізіп,
өткізгені жайлы түбіртек алады. Келесі күні экспедитор бұйрық – ... ... ... ... ... ... формадағы (немесе төлем
тапсырысын) және шот–фактураны сатып ... ... ... беру үшін ... ... ... жұмыстың, қызметтің жасалғанын көрсету үшін,
бухгалтерияға келісім шарттың орындалғанын қуаттайтын құжатты, ең ... ... ... ... ... ... ... ету қажет.
Олар бұйрық – жүкқұжаттан басқа, теміржолдың, ... да ... ... ... ... ... ... бар жүк
тасымалдау құжаты немесе коносамент, жұмысты қабылдау актісі және басқа да
тиісті құжаттар болуы мүмкін.
2.5 ... ... ... ... және оны ... ... мен ... алушының арасында жүк ... ... ... ... ... өткізуге байланысты шығындардың құрамы және
тараптардың міндеттері айқындалады. Ол шығындар өнімді сату ... ... ... санатында: дайын өнімдер қоймасында заттарды
ыдыстарға салып, орау шығындары (орам қағаздары, ағаш үгінділері, шпагат);
жеткізу ... ... ... ... жеткізуге байланысты тасымалдауды
жеткізушінің есебінен төлеу шығындары (тиеу, жеткізу, түсіру); жеткізуші
және басқа да делдал ... ... ... ... ... ... өнімдерді сақтайтын ғимараттарды ұстауға ... ... ... ... ... ақысына
жұмсалатын шығындар; жарнама шығындары; және басқа да шығындар.
Егер дайын өнімдер қоймаға өткізілгеннен кейін ... ... онда ол ... сату ... ... Егер заттар қоймаға
өткізілмей тұрып ыдыстарға салынған болса, онда ыдыстардың құны ... ... ... қосылады.
Әдетте, шығынның басты бөлігін келісім шартта көрсетілген ... ... ... төмендегі түрлері кеңінен тараған:
франко – қойма жеткізуші, жеткізуші ұйым жүкті жөнелтуге кеткен
шығындардардың ... ... ... ... ... теміржол
стансасындағы, тиеу, түсіру құны, тасымалдау құны және теміржол тарифі);
франко – ... жүк ... – жүк ... ... ... ... тиелетін стансаға дейінгі тасымалдау құнын және вагондарға тиеу мен
түсіру құнын қосады;
франко – ... ... ... – жүк ... счетқа (төлем
талабына) тиеу шығындарын және теміржол тарифінің ... ... ... ... – қойма сатып алушы – жүк жеткізуші аталған шығындардан басқа,
сатып алушының ... оның ... ... түсіру жұмыстарын,
оның қоймасына дейін жеткізу шығындарын өзі төлейді.
Егер тараптар келісім шартта мүлік құқығының ауысу ... ... ... ... төлеу түрлері де соған байланысты өзгереді.
Мүлік сатып ... ... ... ... ... берілген
уақыттан бастап, меншіктік құқығын өзгерткен болып табылады. ... ... ... ... берілуі де, заттардың меншіктік құқығының
өзгергені болып саналады. Тауарды сатушының ... ... ... ... арқылы беруі тиісті жүкқұжаттар арқылы рәсімделеді. Тауарды
беру орнын көрсету де, ... ... ... ... ... ... ... байланысты, сол жерге дейін жүк жеткізушінің шығындары, өнімді
сату шығындарының құрамына қосылатын болады.
Шоттардың үлгілік ... ... ... ... 7110 ... ... ... өзіндік құнын есептеу кезінде, ... ... ... сатылған өнімнің өзіндік құнына пропорционалды
түрде бөлінеді.
Есепті калькуляция жасалған кезде шығарылған ... ... ... ... ... сату ... өнімдердің түрлері бойынша есепке
алынып, тікелей бөлінеді. Егер ... ... бір дана ... ... ... мүмкіндігі болмаса, оларды салмағына, көлеміне немесе
жіберілген өнімнің өндірістік ... ... ... ... ... басқару мен оның есебін бақылау мақсатындағы
жұмыстар бірнеше бағытта жүргізіледі.
1. Шығынның пайда болған ... ... ... ... ... және т.б.) және өндіріс түріне қарай (негізгі,
көмекші өндіріс).
2. ... ... ... ... ... ... шығындар
элементтік және кешендік болып бөлінеді. Элементтік ... ... ... түрі ... ... ... ақысы, жұмсалған
материалды құндылықтардың құны, негізгі құралдар мен материалды емес
активтерге есептелген амортизация). Осылай жіктеу арқылы ... ... ... штаттық кестені сараптауға, тарифтік
ставкалар мен жалақы көлемін реттеуге болады және т.б.
3. Өнімнің, жұмыстың, ... ... ... ... ... ... ... және жанама болып бөлінеді.
4. Технологиялық үрдіске қатысты ... ... ... және ... бөлінеді (өндіріске қызмет көрсету, ұйымды басқару). Қосымша
шығындар есебінде үлігілік баптар ... ... ... шығындары
ескеріледі (жалпы өндірістік шығындар) және ұйымды тұтастай басқару
шығындары (жалпы ... ... ... Техникалық – экономикалық факторларға қатысты және ... ... ... ол ... ...... және ...
тұрақты деп қарастыруға болады.
6. Өнімді өндіру және өткізу, жұмыстарды ... ... ... ... жоспарлау мақсатында олар калькуляция баптары
бойынша ... ... ... ... өндірістік және
тұтастай өзіндік құны және өнімнің сату ... ... ... ... жүйесі шығындарды топтастырып және олардың
есебін төмендегі ретпен жүргізуге мүмкіндік береді:
а) ай ... ... ... ... ... счеттардың
дебитінде көрсетіледі (материалдар, еңбек ақы, амортизация және т.б.);
б) алдағы кезендердің шығыстары есептен шығарылып және осы ... ... ... шығындар есептен шығарылып немесе көмекші өндірістің ... ... ... ... ... қосылып және таратылады;
д) жарамсыз өнімдерге кеткен шығындар анықталып, өнімнің өзіндік
құнына ... ... ... ... пен ... өнімнің өзіндік құны
анықталады.
Өндірістік счеттардың аналитикалық құрылымы, бақылауға сай ... ... ... ... ... ... ... береді:
• жабдықтарды ұстау мен пайдалану шығындары;
• цехтарды басқару шығыны;
• ғимараттарды, ... ... ... ... ... және ... ... шығындары;
• пайдасыз шығындар;
• және т.б.
Өндіріс шығындарын есептеу тәсілдері төмендегідей болып бөлінеді:
• технологиялық үрдіске қатысты – тапсырысқа сай, ... ... ... ... объектісі бойынша – деталь, жабдық, өнім, бір тектес
өнімдер ... ... ... ... ... шығындарды бақылауды қамтамасыз ететін ақпаратты жинауға байланысты –
нормативтік тәсіл (алдын ала бақылау арқылы) және ... ... ... бақылау арқылы).
Өндірісте жұмсалған материалдық, еңбек және ... ... ... ... және ... ... ... атқаратын
басты қызметі, нақты шығындалған ресурстарды есептеп шығару, ... ... пен ... түрлерінің өзіндік құнының құрамына қосу. Кейбір
жағдайларда, өндірістегі шығындалған ресурстарды өнім ... ... бөлу ... ... ... ... ... байланысты,
бухгалтерияға арнаулы есеп регистрлерін жүргізіп, оларда барлық ... ... ... өнім ... мен ... қызмет түрлеріне
қарай бөлу ұсынылады.
Көмекші өндіріс – ұйым үшін ... ... ... ... ... ... ... жылу, бу, қысымды ауа беру қызметтерінен
тұрады. Көмекші өндірістің көп ... ... ... ... қажеттігін
туғызады. Қарапайым және күрделі көмекші өндірістер кездеседі.
Өндіріс шығындарын жинақтау дегеніміз – есепті кезеңдегі ... ... ... ... ... ... көлемін анықтауға мүмкіндік
беретін, синтетикалық сипаттағы және басқа да ... ... ... ... ... Бұл ... өнім ... анықтауға немесе өнімнің бәсекеге қабілеттілігі, оның
бағасы жайлы мәліметтер алып, сараптау ... ... ... ... ... ... өткен және бекітілген
стандарттарға немесе техникалық шарттарға сай ... ... ... ... өнім деп ... кезең аяқталғасын (ай) дайын өнімнің ... ... ... ... болады. Өнімнің қозғалысы күнделікті жүріп тұратындықтан
(шығару, жіберу, тиею, сату), ағымдағы есепті жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... күнделікті қозғалысының
есебі жоспардағы өндірістік өзіндік құнмен, немесе кей кездері ... деп ... ... ... ... ... ... өнім өндіруді ұйым бухгалтериясы тұрақты түрде бақылап отыруға тиіс.
Өнімнің ... ... ... тұруы, сатып алушыларға өнімдерді жіберіп
тұру туралы келісім шарт бойынша ... ... ... ... да төлемдерді кешіктірмей орындауға мүмкіндік береді.
Дайын өнім шығару туралы құжаттар бухгалтерияға күнделікті ... ... ... ... ... көлемі жөнінде натуралды түрде есеп жүргізіледі.
Ай аяқталғаннан кейін ... ... ... ... ... сату
бағасымен және нақты өзіндік құнымен бағаланады (өндірістің ... ... ... ... ... ... өзіндік құнымен; талдау
есебінде тұрақты бағаларымен, олар жоспарлы өзіндік ... не ... ... ... Өнімнің нақты өзіндік құны мен жоспарлы
өзіндік құны арасындағы немесе келісімді бағалары мен ... ... ... ... (+,-) ... ... ... өнімнің синтетикалық есебімен қатар, оның жеке атаулары бойынша
аналитикалық ... ... ... Сонымен, өнім түрлерінің қозғалысын
есепті бағалар (жоспарлы ... құн), ... ... және т.б.) ... болады. Өнімге есепті бағалар кәсіпорынның ағымдағы қаржылық
жылға қабылданған есеп саясаты негізінде анықталады.
Дайын өнімді ... үшін ...... жасалады, онда екі құжат
біріктірілген: қоймаға берілетін ... және ... ... ... бұйрықты тиісті қызмет бөлімі сатып алушымен жасалған келісім
шарттың негізінде, сатып алушының ... ... ... мен ... ... көрсете отырып толтырады.
Жүк жеткізуші мен сатып ... ... жүк ... ... соған орай, өнімді өткізуге байланысты шығындардың құрамы ... ... ... Ол ... ... сату шығындарының
құрамына қосылады. Олардың санатында: дайын өнімдер қоймасында заттарды
ыдыстарға салып, орау шығындары ... ... ағаш ... ... ... ... сәйкес, өнімді жеткізуге байланысты тасымалдауды
жеткізушінің есебінен төлеу шығындары (тиеу, жеткізу, ... ... ... да ... кәсіпорындарына төленетін комиссиялық алымдар шығыны;
сатылатын жерде өнімдерді сақтайтын ... ... ... ... өнімді сатушылардың еңбек ақысына
жұмсалатын шығындар; жарнама шығындары; және басқа да ... ... ... Республикасының Бухгалтерлік есеп және қаржылық қорытынды есеп
жөніндегі заңы (соңғы өзгерістер мен толықтырулар 2005ж.).
2.Халықаралық ... ... ... 2001 ... ... С.Б., ... А.Ж. ... есеп негіздері:
оқулық құралы. Алматы, 2001ж.
4. Нидлз Б., Андерсон Х., Колдуэлл Д. Принципы ... ... ... ... 2002, 495с.
5. Радостовец В.В., Шмидт О.И. ... и ... ... ... ... Радостовец В.К., Радостовец В.В. Бухгалтерский учет на предприятии,
1998.
7. Тасмағамбетов Т.А. ... ... ... ... ... И.Е., Балдинова А.И. Бухгалтерский учет, 1999.
9. Тасмағамбетов Т.А., Әбленов Д.О. Бизнестегі есеп пен талдау, ... ... Т.Ғ. ... В.В. ... О.И. ... бухгалтерлік есеп» Алматы – 2003ж.
11. Н.П. Кондраков «Бухгалтерский учет» учебное пособие Москва-2003г.
12. Е.П. Козлова, Н.В. ... Т.Н. ... Е.Н. ... ... ... ... ... Учеб. Для вузов/ И.Э Берзинь С.А., Н. Н.
Савченко, С.Г Фалько-М.: Дрофа,2003.
14. Экономика ... ... Под ред ... ... –М.: ... ... Экономика предприятия: Пер с нем-М: ИНФРА -М, 1999.
-----------------------
№1 тапсырыс
№3 ... ... ... теңге
Шығыны
26000 теңге
Шығарылған өнім
100 дана
Шығарылған өнім
140 дана
Шығарылған өнім
200 дана
Нақты өзіндік құн 1 дана – 200 теңге *100 дана (20000 ... ... құн 1 дана – 1000 ... *140 дана (140000 ... ... құн 1 дана – 130 теңге *200 дана (26000 теңге)
Ұйым бойынша жалпы
шығын – 186000 теңге
I өңдеу
II өңдеу
III өңдеу
Шикізат құны – 30000 ... құны – 16000 ... құны – 30000 ... құны – 16000 ... жиынтығы 46000 теңге
Өңдеу құны – 20000 теңге.
Шығарылғаны – 400 ... ... ... – 80000 ... – 400 ... дана ... өзіндік құны – 200 теңге
(80000 теңге) 400 дана
Конструкторлық
бөлім I
Технологиялық
(техникалық)
бөлім 2
Жоспарлау экономикалық бөлімі 6
Бухгалтерия
9
Бас механик және аспаптар бөлімі 7
Дайындаушы цехтар ... ақы ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығының бухгалтерлік есебі42 бет
Бухгалтерия мен шаруашылық субъектісі есебін ұйымдастыру құрылымы32 бет
Коммерциялық ұйымдардың қызметінің есебі мен аудиті94 бет
Материалдық қорларды пайдалануды талдау4 бет
Мақта өндірісіндегі негізгі өндіріс шығындарының есебі29 бет
Нақты бір ұйымдағы өнім өндірісі шығындарының есебін, оған әсер ететін факторларды анықтап, талдау жүргізу70 бет
Шығындар мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың есебі54 бет
Өнімнің өзіндік құны13 бет
Өндірістік іс тәжірибе АО Халық Жинақ БАНК34 бет
Өндірістің жалпы сипаттамасы және классификациясы35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь