Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау

КІРІСПЕ
1. Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты
2. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау
2. 1. Жазаның түрлері
2. 2. Жаза тағайындау
2.2. 1 Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындау
2.2.2 Бірнеше үкімдер бойынша жаза тағайындау
2.2.3 Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі неғұрлым жеңіл жаза қолдану
2.2.4 Аяқталмаған қылмыс үшін, қатысып жасалған қылмыс үшін және қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес біздің мемлекетіміз демоқратиялық, құқықтық, әлеуметтік, зайырлы мемлекет болып табылады. Еліміздің өркендеуіне, мемлекетіміздің нығаюына құқық нормаларын, құқық саласы ғылымын жетілдірудің маңызы ерекше. Құқық нормалары барлық қоғамдық қатынастардың реттеуші тетігі, кез-келген қоғамдық қатынастар жалпыға бірдей, әділ заң нормалары арқылы жүзеге асырылуы қажет.
Заңдылық пен құқық тәртібіне байланысты практикалық міндеттерді шешуде мемлекетіміздің құқықтық жүйесінің бір тармағы болып табылатын қылмыстық заңның рөлі едәуір, ол – заң бұзушылықтың қылмыс сияқты аса қауіпті түрімен күресуге бағытталған. Бұл күресте қылмыс жасаған адамға, оның жасаған қылмысына сәйке жаза тағайындалады.
Қылмыс пен жаза - өзара тығыз байланысты құқықтық түсінік. Мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы ретінде жаза тек қылмыс үшін қолданылады.
Жаза соттың үкімі бойынша дайындалған мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы болғандықтан, қылмыс жасауға кінәлі деп танылған адамға қолданылады және Қылмыстық Кодексте көзделгендей адамды құқықтары мен бостандықтарынан айыру немесе оларды шектеу болып табылады. Оны қылмыс жасаған адамға мемлекеттік ерекше орган – сот ғана үкім негізінде қолдана алады. Жазаға тән ерекшелік – міндетті түрде жазалаудың болуы. Жазалау дегеніміз – жазаның мәжбүрлеу, зорлау сипаты. Олар күш көрсету, моральдық, материалдық және басқадай ықпал ету арқылы жүзеге асырылады.
Тағайындалған жазаның ауыр-жеңілдігі жасалынған қылмыстың сипатына және қаншалықты ауыр екендігіне, айыпкердің жеке басына және басқа мән-жайларға байланысты.
Әрбір мемлекеттік мәжбүрлеу шарасының өз міндеті, өзіне тән мақсаты болады. Жазаның мақсаты - жаза тағайындау, оны қолдану және іске асыру арқылы мемлекет қол жеткізуге ұмтылатын әлеуметтік нәтиже.
Жаза – мемлекет қолындағы маңызды құрал, ол арқылы мемлекет адамды, оның құқын, бостандығын, заңды мүддесін, меншікті ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіпті және қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, конституциялық құрылысты, еліміздің аумақтық бүтіндігін, қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін, адамзаттың бейбіт өмірі мен қауіпсіздігін қылмыстық қастандықтан қорғайды. Ол қылмыстық жауаптылықтыжүзеге асырудың басты формасы және қылмыскерліктің алдын алу шараларының бірі болып табылады.
Міне, сол себептен курстық жұмыстың тақырыбының зерттеу үшін үлкен тәжірибелік мәні бар.
Жұмыстың мақсаты қылмыстық құқықтығы жазаны тағайындауды көрсетіп талдау. Осыған орай міндетер туындайды ол:
жаза туралы тусінікті оның белгілерін және мақсатын қарастыру;
қылмыстық құқықтағы жазаның түрлерін, оның тағайыдалуын зерделеу;
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Беляев Н.А. Цели наказания и средства их достижения в исправительно-трудовых учреждениях/ Н.А. Беляев.- Л., 1963.- 25-26 б.
2. Назарбаев Н.Ә. «Сот жүйесін реформалау мен құқық қорғау органдары қызметінің тиімділігін арттыру шаралары туралы» Жарлығы. Астана, 17 тамыз 2010.
3. Ағыбаев А.Н. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсіндірме. Жалпы және Ерекше бөлімдер. – Алматы: Жеті жарғы, 2010.
4. Агыбаев А.Н. «Уголовное право». Учебник. Алматы «Жеті жарғы» 2001.
5. Алауханов Е., Зарипов З. «Профилактика преступлений» Учебник. Алматы 2008
6. Каиржанов Е.И., Накипов Б.И. «Рецидивная преступность: состояние и профилактика». Алматы 1996
7. Сейілханов Е. Сот ісін жүргізу: Оқу құралы. 2-басылым. – Астана: Фолиант, 2011.
8. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2007 жылғы 25 желтоқсандағы «Соттардың қылмыстардың қайталануы туралы заңнаманы қолдануы туралы» № 8 нормативтік қаулысы.
9. Скаков А.Б. «Влияние прогрессивной системы исполнения наказания на профилактику пенитенциарной преступности». Матр.межд.науч. прак.конф. 2005 М., ВНИИ МВД России, 2006
10. Южанин В.Е., А.В.Армашова. Проблемы рецидива преступлении и ответственности за него. М., 2007.
11. Полубинская С.В. Цели уголовного наказания/ С.В.Полубинская.- М., Наука.- 1990.-486 б.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Орталық Қазақстан Академиясы
Қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу кафедрасы
«Қылмыстық құқықтағы жаза ... ... ... ЮС-26 топ ... ... ... -2013
КІРІСПЕ
1. Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты
2. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау
2. 1. Жазаның ... 2. Жаза ... 1 ... ... ... жаза тағайындау
2.2.2 Бірнеше үкімдер бойынша жаза тағайындау
2.2.3 Белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі ... ... ... ... ... ... қатысып жасалған қылмыс үшін және
қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасы Конституциясына ... ... ... ... әлеуметтік, зайырлы мемлекет ... ... ... ... нығаюына құқық нормаларын, құқық
саласы ғылымын жетілдірудің маңызы ерекше. Құқық нормалары ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар жалпыға
бірдей, әділ заң ... ... ... ... ... пен ... ... байланысты практикалық міндеттерді шешуде
мемлекетіміздің құқықтық жүйесінің бір ... ... ... ... рөлі едәуір, ол – заң бұзушылықтың қылмыс ... аса ... ... ... Бұл ... ... ... адамға, оның жасаған
қылмысына сәйке жаза тағайындалады.
Қылмыс пен жаза - ... ... ... ... ... ... шарасы ретінде жаза тек қылмыс үшін қолданылады.
Жаза ... ... ... дайындалған мемлекеттік мәжбүрлеу ... ... ... ... деп танылған адамға қолданылады және
Қылмыстық Кодексте ... ... ... мен ... немесе оларды шектеу болып табылады. Оны қылмыс жасаған адамға
мемлекеттік ... ... – сот ғана үкім ... ... ... ... ... – міндетті түрде жазалаудың болуы. Жазалау дегеніміз –
жазаның мәжбүрлеу, зорлау сипаты. Олар күш ... ... ... ... ... ету ... ... асырылады.
Тағайындалған жазаның ауыр-жеңілдігі жасалынған қылмыстың сипатына және
қаншалықты ауыр екендігіне, айыпкердің жеке басына және ... ... ... ... ... өз ... өзіне тән мақсаты
болады. Жазаның мақсаты - жаза тағайындау, оны ... және іске ... ... қол жеткізуге ұмтылатын әлеуметтік нәтиже.
Жаза – мемлекет қолындағы маңызды құрал, ол ... ... ... ... ... заңды мүддесін, меншікті ұйымдардың құқықтары мен
заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіпті және қауіпсіздікті, ... ... ... ... ... ... қоғам мен
мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін, ... ... ... ... ... ... қорғайды. Ол қылмыстық
жауаптылықтыжүзеге асырудың басты формасы және ... ... ... бірі ... ... сол ... курстық жұмыстың тақырыбының зерттеу үшін үлкен
тәжірибелік мәні бар.
Жұмыстың мақсаты қылмыстық ... ... ... ... Осыған орай міндетер туындайды ол:
жаза туралы тусінікті оның белгілерін және мақсатын қарастыру;
қылмыстық құқықтағы жазаның түрлерін, оның тағайыдалуын зерделеу;
қылмыстардың ... ... ... ... жаза тағайындауды,
белгілі бір қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі ... ... ... талдау;
аяқталмаған қылмыс үшін, қатысып жасалған қылмыс үшін және қылмыстардың
қайталануы ... ... ... ... ... кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды және қолданылған
әдебиеттер тізімінен тұрады.
Негізгі бөлім екі ... ... ... жаза ұғымы, мазмұны,
оның белгілері және мақсаты қарастырылады, ал екінші жаза ... ... мен ... ... ... ... яғни қылмыстардың жиынтығы бойынша, бірнеше үкімдер бойынша
жаза тағайындау; белгілі бір қылмыс үшін ... ... гөрі ... жаза ... ... қылмыс үшін, қатысып жасалған қылмыс үшін
және қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындауы қарастырылған.
Еліміздің тәуелсіз, демократиялық, ... ... ... қалыптасу
кезеңдерінде көптеген заңнамаларымыз жарық көрді. Осы ... ... ... ... қоғамға қауіптілігіне, қауіптілік сипаты мен
дәрежесіне, ... жаза ... ... ... ... жаза ... түрлеріне, қылмыстық жауаптылық пен жазаны
ауырлататын және ... ... ... ... ... ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУ
1.1 Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
Жаза — бұл мемлекеттің жасалған қылмысқа деген реакциясы. Егер қоғамға
қауіпті әрекет ... ... ... онда ол ... ... ... жазалану белгісі, қылмыстың міндетті белгісі болып табылады. ... ... ... бойынша тағайындалатын мемлекеттің мәжбүрлеу шарасы. Ол
қылмыс ... ... деп ... ... ... және ол адамды
қылмыстық заңда көзделген құқықтары мен бостандықтарынан айыру немесе
шектеу ... ... ... ... жаза — бұл ... ... ... шарасы,
• жаза жеке сипатта болады. Ол тек ... ғана ... ... ... да ... ... ... (мысалы, кәмелеттік
жасқа толмаған қылмыскердің ата-анасына);
• жаза әрқашан қылмыс ... ... ... мен ... ... оған ... бір моральдық қасірет әкеледі және
белгілі бір құндылықтардан айырады.
XV—XVII ғасырларда қазақтың ... ... ... ... ... а) ... қуып ... ә) кінәліні жәбірленушінің туыстарына беру;
• б) адамның жеке басына қарсы ... ... ... ... ... ... в) денеге ауыр жарақат ... ... кісі ... үшін ... г) өлім ...... бұл түрі өте сирек қолданылды;
• ғ) әке-шешесін сыйламаған, ... ... және ... тен ... мен ... ... қолданылды.
Жазаның мақсаты деп түпкілікті әлеуметтік ... ... ... ... мен жүзеге асыру арқылы қол жеткізуге болады. ... ... а) ... ... ... ... Ол ... адамға жазаны
қолдану қылмыстық әрекет жасау нәтижерінде бұзылған жеке және қоғамдық
мүдделерді қалпына келтіруді және қол сұғу ... ... ... ... ә) сотталушыны түзеу. Бұл мақсат кінәлінің теріс бағдарын өзгертуге
бағытталған. Егер адам басқа жаңа қылмыстаp жасамаса және ... ... ... сезіне бастаса, түзеуге қол жеткізеді;
• б) жаңа қылмыстардың жасалуының алдын алу. Бұл мақсатты ... ... үшін ... ... бекітуді және жаза тағайындау мен оның
орындалуын бұлтартпауды қамтамасыз ету арқылы қол жеткізіледі. Жазамен
сескендіру ... ... мен ... әсер ... тән ... шектіруді немесе адамның қадір-қасиетін қорлауды мақсат
етпейді. 1650 жылы Энн Грин деген азаматша ... жаңа ... ... үшін ... Англия, Оксфорд, Касл-Ярд түрмесінде дарға асылып
өлітіріледі. Жіпті кескен соң, мүрдені табытқа салып Оксфорд Университетіне
анатомиялық зерттеу үшін ... (бұл шара 1540 ... ... ... ... ... ... болған). Анатомиялық театрда Энн
Гриннің тірі екендігі анықталады, ол мойнына байланған жіпке қарамастан
тірі ... ... ... ... ... бірқатар көрнекті
шенеуніктердің ара түсуімен сот қудалауынан босатылады. Энн Гриннің ... ... 14 ... соң ... ... ... бір ... соң
сауығып кетеді және бұдан кейін 9 ... өмір ... 3 ... ... ... ... ... театрында жүз жылдың ішінде 17
дарға асылғандардың өмірге қайта келуінің 3 ... ... ... олар тек ... ... — сот үкімі бойынша қылмыс жасады деп танылған азаматтарға ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын
мәжбүрлеу шарасы. Жазаның негізгі ... ... ... ... заң ... адамдарды тәрбиелеп, қайта қатарға қосу, оларды алдағы
уақытта жаңа қылмыс ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексі бойынша, жаза белгілеу кезінде қылмыстың
сипаты мен ... ... ... ... айыпкердің жеке басы, оның мінез-
құлқы, жазаны жеңілдететін және ауырлататын ... ... ... ... ... ... түзелуіне және оның отбасы мен асырауындағы
адамдардың тіршілік жағдайына ықпалы да есепке алынады. ... ... ... ... ... ... ... қолданылады: айыппұл салу;
белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру; қоғамдық ... ... ... бойынша шектеу; бас бостандығын шектеу; қамау; тәртіптік
әскери бөлімде ұстау; бас ... ... ... ... ... ... жазалар бар: арнаулы, әскери немесе құрметті атағынан,
сыныптық ... ... ... ... ... ... ... айыру; мүлкін тәркілеу т.б. Бұрын ... ... жаза ... ... ... ... ... Ол мән-жайларға мыналар жатады: байқаусыз жеңіл қылмыс жасау;
айыпкердің кәмелетке толмауы; айыпкердің жас ... ... ... тікелей медициналық және өзге де көмек көрсетуі; ... ... ... ... ауыр ... тоғысуынан;
қылмыс жасауға жәбірленушінің заңға қайшы, адамгершілікке жатпайтын
қылығының түрткі болуы; шын ... ... ... ... ... қылмысты
ашуға, қылмысқа басқа да қатысушыларды әшкерелеуге, қылмыс жасау ... ... ... ... т.б. ... ... ... үшін
қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-жайлар да ескерілген.
 Жаза – кек алуды, тән ... ... ... ... ... ... мақсат етпейді. Бұл туралы біздің Ата заңымызда да
айтылған. Қылмыс қаншалықты жеңіл ... да, ауыр ... да, ол үшін ... жауап береді. Қолымен істегенді – мойнымен көтеру қажет.
    Қылмыстық жаза - қылмыстық заңмен ғана ... Сот ... ... ... ... ... ... шықпай, жаза тағайындайды.
Сонымен, қылмыстық жаза дегеніміз – ... ... ... ... ... ... ол мемлекет атынан қылмыстық іс-әрекеттері
үшін, кінәлінің кінәсін бетіне басатын құқықтық баға болып табылады.
   Кез-келген ... ... ... негізгі мақсаты, ол:
-           біріншіден, қылмыс жасаған тұлғаны жазалау;
-           екіншіден, әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру;
-           үшіншіден, жазаға кесілген адамды тәрбиелеу ... ... жаза - ... ... шараларының бірi болып табылады
және ол мемлекеттiң қылмыспен қарсы күрес жүргiзу құралдарының бiрi ретiнде
қолданылады.
Жаза дегенiмiз ... үкiмi ... ... мемлекеттiк
мәжбүрлеу шарасы. Жаза қылмыс жасауға кiнәлi деп ... ... және ол ... ... мен ... ҚР ... ... айыру немесе оларды шектеу болып табылады.
Жазаның нақты мақсаты Қазақстан Республикасының қылмыстық ... ... ... ... ... 2-бабы).
Жазаның мақсатын анықтаудың, бәрінен бұрын, соттың заң ... ... зор. ... ... ... жазаның түрін, мөлшерін анықтай
отырып сот жазаның заңда белгіленген мақсаттарын ... ... ... ... ... – заңсыз, дәлелсіз жаза тағайындауға, әділетті емес үкім
шығаруға әкеп соғуы мүмкін.
Жазаның мақсаты ҚК-тің 38 ... ... ... ... әлеуметтік
әділеттілікті қалпына келтіру, ... ... ... ... ... адамның да, басқа адамдардың да жаңа қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру;
б) сотталғанды түзеу;
в) сотталған тарапынан жаңа қылмыстың жасалуын болдырмау (арнайы, жеке
сақтандырудың мақсаты);
г) ... ... ... қылмысты болдырмау (жалпы сақтандырудың
мақсаты).
Жаза тағайындалған әрбір жағдайда осы ... ... ... жаза ... сот тек жәбір шеккен адамға ғана емес,
жалпы қоғамға қатысты әлеуметтік әділеттілікті біршама ... да ... ... ... тиіс.
Жалпы жазаның барлық түрлері үш топқа бөлінеді: негізгі, қосымша және
балама, яғни олар ... ... та, ... ... та ... ... (ҚК-
тің 39 бабы).
Жазаның негізгі түрлеріне тек ... ... ... ... ... басқаларды толықтыруға болмайды. ҚК-тің 39 бабына сәйкес,
жазаның мұндай негізгі ... ... ... қоғамдық жұмыстарға тарту;
әскери қызмет бойынша шектеу; бас бостандығын ... ... ... ... ... бас ... ... өлім жазасы.
Қосымша жаза – негізгі жазамен салыстырғанда қосалқы сипаттағы жаза, ол
тек негізгі жазаны қолдану жазалаудағы мақсатты қамтамасыз ете ... ... екі түрі ғана ... ... жатады: арнаулы, єскери немесе
құрметті атақтан, сыныптық шеннен, ... ... ... және ... ... ... және мүлікті тәркілеу.
Балама жазалар қатарына айппұл салу және белгілі бір лауазымды атқару
немесе ... бір ... ... құқығынан айыру жатады, яғни бұл
жазаларды тек өзінше ғана қолданбай, ҚР ҚК-нің 40,41-баптарында ... ... ... ... ... де бірге қолдануға болады.
2. Жаза тағайындаудың жалпы негіздері
2. 1. Жазаның түрлері
 Жазаның түрі сан ... ... тек ... – құқықтық шаралар ғана
емес, азаматтық, әкімшілік, тәртіптік шаралар да ... ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің 39 бабында көрсетілген. Соның
ішінде, бас бостандығынан айыру жазасына тоқталайық. Қазақстан Республикасы
Қылмыстық ... 48 ... 1-ші ... ... бас ... жазасы – сотталушыны қоныс-колониясына жіберу, жалпы, қатаң, ерекше
режимдегі түзеу колониясына ... ... ... ... ... Бас ... айыру мерзімі қылмыстың қоғамдық қауіптілігі
мен ауырлығына, сотталушының ... және ... да мән ... ... Бас ... ... ... – 6 айдан 15 жылға
дейін, ал Қазақстан ... ... ... ... 1 ... ... ауыр ... үшін – 20 жылға дейін мерзімге, не өмір бойына
белгілейді.
   Өмір бойына бас ... ... ... ... ... ... қылмыстар жасағаны үшін берілетін өлім жазасына ... ... ... ... ... ... деп танылған адамдарға мынадай негiзгi жазалар:
а) айыппұл салу;
б) белгiлi бiр лауазымды атқару немесе белгiлi бiр ... ... ... ... жұмыстарға тарту;
г) түзеу жұмыстары;
д) әскери қызмет бойынша шектеу;
е) бас ... ... ... ... ... бөлiмде ұстау;
и) бас бостандығынан айыру;
к) өлiм жазасы қолданылуы мүмкiн.
Сотталғандарға ... ... ... ... ... ... ... әскери немесе құрметтi атағынан, сыныптық шенiнен,
дипломатиялық дәрежесiнен, ... ... және ... ... ... ... қолданылуы мүмкiн.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі ... ... ... ... ... мен ... бекітеді. Оларға:
айыппұл, белгілі бір қызметпен ... ... ... ... ... ... ... қамау, бас бостандығынан айыру
жатқызылады. Сот тәжірибесінде анағұрлым көбірек ... ... ... ... ... Ең ... айып салу — бұл ... соманы ақшалай өндіріп алу. Айыппұл салған кезде, адам
ақшалай төлемге байланысты ... бір ... ... ... жазаның жеңіл түрі және ол айлық есептік ... ... ... ... ... ... ... адамның жалақысының немесе екі
аптадан бір жылғы дейінгі кезеңдегі өзге де ... ... ... сот ... ... ... ... және
адамның мүліктік жағдайын ескеруі тиіс. Кәмелеттік жасқа толмай сотталған
адамға айыппұл дербес табысы немесе ... ... ... ... болған
жағдайда ғана тағайындалады. Қоғамдық жұмыстарга тарту. Қоғамдық жұмыстар -
бұл сотталған адамның оқудан немесе жұмысынан бос уақытында ... ... ... ... жұмыстары — бұл сотталған адамды табысынын белгілі бір бөлігін
мемлекет пайдасына ұстап қалу арқылы ... ... ... жұмыстарына
сотталған адамның табысынан соттың үкімімен белгіленген ... ... ... ... ... шекте мемлекет пайдасына ұстап қалу
жүргізіледі.
Қамау — бұл сотталған адамды қоғамнан қатаң оқшаулау ... ... ... олар ... ... ... ... бір айдан алты айға
дейінгі мерзімге белгіленеді. Қамау кезіндегі оқшаулау, ... ... ... жаза — бас ... ... ... мүмкін
екендігін еске салуы тиіс. Қамау үкім шығару кезінде он алты жасқа толмаған
адамдарға, сондай-ақ жүкті әйелдер мен ... ... ... ... ... ... бостандығынан айыру — сотталушыны колония — қонысқа жіберу, жалпы,
қатаң, ерекше режімдегі түзеу колониясына немесе түрмеге ... ... ... ... ... кезінде сотталған адамның құқықтық жағдайына
шек қойылады. Ол оған шек қоюдан көрінеді. Адам ... ... ... ... ... өз ... билік етуі шектеледі. Бас
бостандығынан айыру алты айдан он бес жылға дейін, ал ... ауыр ... ... ... дейінгі мерзімге не өмір бойына белгіленеді. Өлім жазасы
— бұл қылмыстық жазаның ең қатаң және ерекше ... ... Өлім ... ең тар шеңберіне тағайындалатындығымен және ... ... Өлім ... ... әрбір адам кешірім
жасауды өтінуге құқылы. Сотталушыға кешірім жасау туралы өтінішті Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Бүгінде көптеген мемлекеттер өлім жазасын алып тастауда,
оны қолдануға мораторий жариялауда немесе іс жүзінде мүлде қолданбай келеді
Егер адам ... ... ... ... бір ... ... көзделген екі немесе одан көп қылмыстарды жасағаны үшін айыпты
деп танылып, олардың ешқайсысы бойынша сотталмаған ... сот әр ... ... ал керек жағдайда қосымша жаза тағайындап, ... ... ... ... ... ... ... ауырырақ қатаң жазаға
сіңіру жолымен немесе тағайындалған жазаларды толық немесе ... ... ... ... ... 1 ... Қылмыстардың жиынтығы
бойынша жаза тағайындау процесі екі кезеңнен тұрады:
1) жиынтыққа кіретін қылмыстардың әрқайсына бөлек жаза ... сол ... ... ... түпкілікті жаза белгілеу.
Жиынтықты құрайтын қылмыстардың әрқайсына бөлек жаза тағайындау ҚК-тің
58-бабының маңызды талабы, одан ауытқуға жол ... Жаза ... ... ... ... ... қылмыстың әрбір нақты түрі
бойынша рахымшылық немесе кешірім ... ... ... ... істі ... немесе қоғамдық тәртіпте қараған жағдайда әрбір
бөлек қылмыс үшін тағайындалған ... егер ... ... ... ... тіптен алып тастауға мүмкіндік болады. Сонымен қатар кейбір
қылмыс үшін жаза тағайындай отырып заң оның құқыктық ... ... ... ... орын ... ... (ҚК-тің 13-
бабы), бас бостандығынан айырғанда колонияның нысанын белгілеу ... ... ... ... бойынша түпкілікті жаза тағайындау әрбір қылмыс
бойынша ... ... ... ... жазаны ауырырақ қатаң
жазаға сіңіру немесе тағайындалған жазаларды толық немесе ішінара ... ... ... 58-бабының 2 бөлігінде белгіленген жағдайларда ғана ... ... қосу ... ... кұқы бар, яғни ауырлығы шамалы
қылмысты жасағаны үшін жаза ... ... ... ... ... тек ... ... ғана емес, басқа санаттағы да қылмыстар кірсе)
сот тек жазаларды қосу принципін ғана колдануға ... ... ... сот ... ... ... айыпкердің
әрекеті сараланатын бабын назарға алмайды, жасалған әрбір қылмыс үшін ... ... ... ... ... ... алады. Жеңілірек
қатаң жаза ауырырақ қатаң жазаға сіңіріледі. Егер сот сотталғанға ҚК-тің
221-бабының 2 бөлігі ... үш жыл бас ... ... ... ... ... 1 бөлігі бойынша екі жыл бас ... ... ... жаза - үш жыл, ... жаза екі жылды ... ал ... ... түпкілікті жаза — үш жыл бас ... ... ... ... ... үшін ... жаза тағайындағанда
да осы принцип сақталады.
Мысалы, бірінші қылмыс үшін сот ... бір жыл ... ... ... 20%-ін ұстауды тағайындады, ал екінші қылмыс үшін —
үш жыл бас ... ... ... тағайындады. Қосу принципін
қолданып, сот, бұл жағдайда, айыпкердің түкпілікті жазасы ретінде үш ... ... ... ... Жазалардың қатаңдығын салыстырғанда
сот ҚК-тің 39-бабындағы, яғни жазалар жүйесіндегі ... ... ... ... ... үшін ... жазаларда қосу толық немесе
ішінара болуы мүмкін, бірак барлық жағдайда қосқаннан кейінгі түпкілікті
жаза ... ... ... ... кез-келгенінен қатаң болуға
тиіс. Жазаларды толық қосқанда олардың жиынтығы жеке жазалардың қосындысына
тең ... ... ... ішінара қосқанда басқа қылмыс үшін тағайындалған
жазаның бір бөлігі қатаңырақ жазаға қосылады.
Жазаларды қосуға белгілі бір шектеу ... ... ... Егер
қылмыстардың жиынтығы тек ауырлығы шамалы қылмыстарды қамтитын ... ... ... ... жаза ... ... ең ауыры үшін
жауаптылық жөніндегі Ерекше ... ... ... ... ... ең көп ... ... мөлшерінен асуға тиіс.
Мысалы, адам ҚК-тің 182-бабының бірінші бөлігі және ҚК-тің 253-бабы бойынша
сотталады. Бұл қылмыстың екі түрінің ... ... ... ... ол
үшін ең қатаң жаза - екі ... бас ... ... ... осы
көрсетілген баптары бойынша бөлек тағайындалған жазаларды қосу ... сот тек 2 ... бас ... ... ... ... алады.
Егер қылмыстар жиынтығы орта ауырлықтағы қылмысты, ауыр және ерекше ... ... онда ... жаза тек ... косу принципін
қолдану жолымен тағайындалады. Бұл ... бас ... ... ... жаза қолданылған қылмыстық заң нормаларының ауқымымен
шектелмейді, тіптен 20 жыл шегінде тағайындалуы мүмкін. Егер ... ... ... дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру немесе өлім
жазасы не бас бостандығынан өмір бойы ... ... жаза ... бір ерекше ауыр қылмысты қамтыса, бұл жағдайда да ... ... ... қосу ... жолымен ғана тағайындалады. Бұл жағдайда бас
бостандығынан айыру түріндегі жаза 25 ... ... ... ... ... ... жиынтығы болғанда жаза тағайындау
принциптерін, сондай-ақ жазаларды қосу ... ... ... ... ең көп ... ... мүмкіндігін заң реттейді (ҚК-тің
58-бабы) және ол жиынтық құрайтын ... қай ... ... ... арасында 20 жылға дейін мерзімге бас бостандығынан айыру
немесе өлім ... не бас ... өмір бойы ... ... ... ... ... байланысты. Мысалы, егер сот
айыпкерге ҚК-тің 288-бабының 1 бөлігі бойынша алты ай мерзімге ... ... ... 1 ... ... екі жыл ... бас бостандығынан айыру
түрінде жаза тағайындаса, ол толық қосу принципіне сәйкес 2 жыл 6 ай ... ... ... ... ... түпкілікті жаза тағайындауға
құқылы. Егер сот ҚК-тің 101-бабының 1 бөлігі бойынша 2 жыл 9 айға ... ... ... ... онда тек ішінара қосуды ғана
қолдана алады, яғни 2 жыл 9 айға бас ... ... ... ... 6 ай ... ... 3 айын ғана қоса ... себебі ҚК-тің 101-
бабының 1 бөлігінде көзделген мерзімнің ең көп мөлшері 3 жыл, ... жаза одан ... ... ... ... ... ... ең
көп мөлшерін түпкілікті анықтау, егер осы мысалға қатысты алсақ, жиынтыққа
кіретін екі қылмыстың да ауырлығы ... ... ... ... ... ... орын алып отырған әртекті жазаларды косу
тәртібі ҚК-тің 61-бабымен ... онда ... ... ... ... бойынша жазаларды ішінара немесе толық қосу кезінде бас
бостандығынан айырудың бір күніне қамаудың немесе тәртіптік әскери бөлімде
ұстаудың бір ... бас ... ... екі ... ... ... әскери қызмет бойынша шектеудің үш ... ... ... ... ... ... келеді делінген.
Кейде сот жиынтық құрайтын қылмыстар үшін әртүрлі, ... ... ... бір ... үшін - ... ... екінші үшін - бас бостандығынан
айыру, үшінші үшін — ... бір ... ... ... ... бір
қызметпен айналысу құқығынан айыру жазасын қолданады. Әрине, бұл жерде
жеңілдеу ... ... ... — бас ... айыруға сіңіру
принципін қолдануға болады (егер ... ... ... бұл ... ықпалы, әсіресе сіңірілген жазаның жеке сақтандыру мүмкіндігі
пайдаланылмайды. Сондықтан да айыппұл салу, ... бір ... ... ... бір ... айналысу құқығынан айыру, арнаулы әскери
немесе құрметті атақтан, сыныптық ... ... ... ... және ... ... айыру, сондай-ақ
мүлікті тәркілеу сияқты жазаларды бас ... ... ... ... ... ... бөлімде ұстау, бас бостандығынан айыру
түріндегі жазалармен ... ... ... бірінші тобы дербес
орындалады (ҚК-тің 61-бабы). Егер жиынтыққа кіретін ... үшін ... ... онда олар да, ... ... ... ... бірі
сіңіре алады немесе біріне бірі қосыла алады. ... ... ... ... де ... ... салу мен ... тәркілеуді) олар дербес
орындалады. Қылмыстар жиынтығы бойынша қосымша жазаларды ... ... ... ... 5 ... реттейді, онда қылмыстар
жиынтығы бойынша ... ... ... ... ... ... тағайындалған қосымша жазалар қосылуы мүмкін ... ... ... ... жаза ... осы түрі үшін ... ең көп
мерзімнен немесе мөлшерден асуға тиіс емес ... 40,41, 50, ... ... ... тәртіп іс бойынша сот үкімі шыққаннан
кейін сол сотталған адамның бірінші іс ... үкім ... ... ... ... ... да ... Бұл жағдайда түпкілікті жаза
мерзіміне бірінші үкім ... ... ... ... өтелген мерзім кіреді.
Бұл норма жиынтық құрайтын қылмыстар әр бөлек уақытта ашылып, осы әр бөлек
қылмыстар үшін ... ... әр ... ... екі ... одан ... бойынша жүзеге асырылған жағдайға да қатысты. Мысалы, адам ... ...... және ... Бұзақылық үшін ол сотталғанда, оның
ұрлығы әлі ... ... үшін үкім ... ... 6 ай ... ... ... үшін жауапқа тартылып сотталады. Бұл жағдай да қылмыстар жиынтығы
деген ұғымға сай келеді, себебі адам бір ... ... ... ... ... жасаған. Сондықтан да бұл ретте де жаза тағайындаудың ҚК-тің 58-
бабы белгілеген тәртібі қолданылады.
ҚК-тің 58-бабының 6 ... ... ... ... бойынша жаза тағайындау мынадай үш кезеңнен өтеді:
1) сот жаңа үкім бойынша, яғни ... ... ... үшін ... екі үкім бойынша тағайындалған жазалардың жұмсақтауын қатаңдауына
сіңіру жолымен немесе жазаларды толық немесе ішінара қосу жолымен, ... ... ... ... ... жаза ... ... 62-бабының ережесіне сәйкес бірінші үкім бойынша жазаның
нақты өтелген мерзіміне есептеу жасалады. Жаза мерзімін ... ... ... адам үкім ... бас ... айырудың алты айын өтесе, ал сот
оған үкім бойынша 3 жыл бас ... ... ... ... онда ... ... ... екінші үкім шығарылған кезге
дейін оған 2 жыл 6 ай бас ... ... ... өтеу ... 2. Жаза ... 1 ... жиынтығы бойынша жаза тағайындау
Қылмыстық жаза - қылмыстық заңмен ғана белгіленеді, осы міндетті –
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мен азаматтың құқықтарын, бостандықтары мен заңды
мүдделерін, меншікті, ұйымдардың құқықтары мен ... ... ... пен ... ... ... ... Республикасының
конституциялық құрылысы мен аумақтық тұтастығын, ... мен ... ... ... ... қол ... қорғау, бейбітшілік
пен адамзаттың қауіпсіздігін қорғау, сондай-ақ қылмыстардың алдын-алу болып
табылады. Бұл міндеттерді ... ... үшін ... ... ... жеке адам, қоғам немесе мемлекет үшін қауіпті қандай ... ... ... ... ... ... үшін ... мен өзге
де қылмыстық-құқықтық ықпал ету шаралары белгіленеді. Қылмыс жасау, яғни
Қылмыстық кодексте көзделген қылмыс ... ... ... бар ... ... бірден-бір негізі болып табылады. Қылмыс жасаған
адамдар шығу тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және ... ... ... ... ... ... көзқарасына, сеніміне, қоғамдық
бірлестіктерге қатыстылығына, тұрғылықты жеріне немесе өзге де кез ... ... заң ... ... ... жасаудың да себептері әр түрлі. Біреулер қылмысты абайсызда
жасаса, енді біреулері заңды білмеуден, енді бірі ... тағы ... ... ... ... ... ... Жоқшылықтан қылмысқа
баратын, керісінше баршылықтың, байлықтың ... не ... ... да ... «Тамағы тоқтық, көйлегі көктік
аздырар адам баласын» деген қанатты сөзді ұлы Абай ... бір ... ... ... айтса да, өзінің құндылығын осы уақытқа дейін жоғалтқан
емес.
   Кез-келген қоғамдағы қылмысты - азайтатын да, ... де, ... ... ... мен ... ... ... Қоғамның
дамуына байланысты әр кезеңде қылмыстың, ... да ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
жағдайы, идеологиялық саясат, қоғамдық сананың өзгеруіне ... ... ауыр ... ... ... аян.
Мысалы: терроризм (233 бап)– қазіргі дәуірдегі ең қауіпті ... түрі ... ... ... ... ... ... халықаралық сипат алуда.
Біздің мекемеде осындай қылмыс жасаған – 6 ... жаза ... ... тағы бір ... ... ... жылдан-жылға қылмыс
қатыгездігімен, шектен шыққан жүгенсіздігімен ерекшеленіп бара жатқаны.
Сыбайлас ... ... ... ... адам ... әйел зорлау,
тонау, денеге ауыр ... ... ... ... ... ... көбеюі. Мысалы: біздің мекемеде ҚР ҚК-нің 175 бабы ... ... 44 ... жаза ... ... 2008 жылға – 78 сотталған
жаза мерзімдерін өтеуде.
    Қылмысқа жауап – ол жаза ... ... ... жаза ... ... ... ... және жаңа қылмыстың жасалуына жол бермеудің
қажетті құралы.
Мемлекет қылмысқа қарсы ... ... әр ... ... ... ... шаралардың барлық түрiн кнiнен қолданады,
сөйтiп қылмыстан сақтандыру мәселелерiне ерекше көңiл бөледi. Сондықтан да
бiздiң жас, ... ... ... қарсы күрес қылмыстық жазаны
қолдануда ең негiзгi басты күрес деп саналмайды, бұл ... ... ... ... ... ... экономикалық, ұйымдастыру, тәрбие,
қоғам мүшелерiнiң белсендiлiгiн, оларың құқықтық сана-сезiмiн жетiлдiру
арқылы ... ... ... да ... шара мемлекеттiк күштеу
шарасы ретiнде тек ... ... ... ... ғана ... Қылмыс iстеген адамдарға мұндай шараны қолдану мемлекеттiң
атқаратын функцияларының бiрi ... ... ... ... өте ауыр
қылмыс iс-тегендерге соған сәйкес ауыр қылмыстық-құқықтық күштеу шараларын
қолдану мемлекеттiң мiндетi болып табылады. Мемлекееттiк ... ... ... ... ... ... құқықтық шаралар ғана емес, ... ... ... да ... ... шара ... ... жеке бiр түрi бола отырып, өз ерекшелiктерiммен оқшауланады.
Бiрiншiден, қылмыстық ... ... ... ... қылмыстық
заңмен ғана белгiленедi. Қылмыстық кодексте жазаның сот үшiн мiндеттi
тiзбектерi мен оны ... ... ... Сот ... ... ... заңда көрсетiлген шараның шеңберiнде оның шегiнен шықпай,
жаза тағайындайды. Тек ерекше ... ғана сот ... ... ... жаза тағайындауға құқылы.
Мемлекеттiң күштеу шарасы ретiндегi қылмыстық жазаны мемлекет атынан
тек қана сот тағайындайды. Қылмысмтық ... ... ... ... ... бойынша тағайындалатын мемлекеттік мәжбірлеу шарасы» делінген.
Қылмыстық жазамен ... ... да Жаза ... — жасалған
қылмыста айыпты деп танылған адамға айыптау үкімін шығарарда қылмыстық
ықпал жасаудың ... ... ... ... ... қылмыстық заңды қолдану барысындағы ең ... ... саты ... ... ... жаза ... оны ... асыру
сотталған адамды түзеуге, әлеуметтік әділеттілікті қалпына ... ... ... ықпал етеді. Жазаның осы мақсаттарына қол жеткізу
көбіне қылмыстық жазаны әділ әрі ... ... ... ... ... ... жаза ... кінәлінің жеке-дара жауапкершілік
принципін негізгі басшылыққа алады. Осы мәселеге ... ... ... Соты ... 1999 жылғы 30 сәуірдегі «Қылмыстық
жаза тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы туралы» № 1 ... ... ... Конституциясының барлық адам заң мен сот алдында
тең, ешкім де сот үкімінсіз қылмыс жасауда кінәлі деп танылуға ... ... ... ... ... ... қағидаларын басшылыққа ала
отырып, соттар қылмыстың түрі мен ауырлығына, айыптының қызметтегі ... ... ... ... ... істі ... ... бұлжытпай
шешуі қажет екендігіне жете назар аударуға тиіс. Заңның бұзылуын ештеңе де
ақтай алмайды. Қылмыстық жаза ... ... ... ... ... жаза ... жалпы кағидаларын бұлжытпай сақтауы, сондай-
ақ сотталушы жасаған қылмыс ауырлығы ... қай ... ... ... және оның түрін; сотталушының кылмыстық әрекеті қай
сатыда тоқтатылғанын; ... топ, ... топ ... ... ... жағдайда сотталушының қатысу дәрежесін; қылмыстық
мақсатқа жету үшін оның ... ... және ... ... мүмкін зиянның сипаты мен көлеміне ықпалын; қылмыстар ... ... ... ... ... сол ... ... жазаға қарағанда неғұрлым жеңіл жаза тағайындау немесе шартты
соттау ... ... ... ... ... заңда қылмыс жасаған
адамдардың жасы кәмелетке толмағандарына, жасы 65-тен асқан ер адамдарға,
сондай-ақ әйелдерге ... жаза ... ... ... ... ... сотталушылардың жынысын және жасын ескеруі қажет.
Сотталушының нақты қылмыс ... ... ... ... сот ... істеген қылмысы үшін жауаптылық қаралған заңның тиісті баптарында
көрсетілген шектен шықпай тағайындайды. Мұндай ... сөз жоқ, ... ... және кінәлінің жеке тұлғасы жан-жақты еске ... қана осы ... ... ... жаза ғана әділ әрі ... сай деп
танылады.
Қылмыс жасаған адамға белгілі бір ... жеке дара ... ... ... ... деп аталатын арнайы ережелерге сәйкес
жүргізіледі. Қылмыстық кодекстің ... жаза ... ... ... ... жалпы негіздері дегеніміз — әрбір нақты іс бойынша
жаза ... ... сот ... алуы тиіс ... бекітілген
белгілер. Қылмыстық заңда жаза тағайындаудың жалпы негіздері ... ... ... ... ... ... Қылмыстық
кодекстің 52-бабы 1-бөлігінде «Қылмыс жасауға айыпты деп танылған адамға ҚК-
нің Ерекше бөлімінің тиісті бабында белгіленген ... және ... ... ... ... отырып, әділ жаза тағайындалады» делінген.
Жаза егер ол жасалған қылмыстың ауырлығына, қоғамға қауіптілік ... ... ... жеке ... және ... ... жағдайларына
сәйкес тағайындалатын болса әділетті деп танылады. ... ... ... ғана ... емес, тепе-теңдік деген мағынада қолданылады, яғни жаза
қылмысқа сыртқы ... ... ... әлеуметтік жағынан және
арифметикалық жағынан емес, заңдық жағынан тең ... ... ... ... бірге, жаза және негізді болуы керек. Егер оны барлығы,
сотталғаннан бастап қоғамның барлық ... ... ... және ... жаза ... қабылдаса ғана ол ... деп ... ... ... сәйкестік талаптары ерекше маңызды. Жасалған
қылмыстың қауіптілігін бағалай отырып, сот ең алдымен, аталған ... ... ... ... заң шығарушының берген бағасын ескеруі
керек. Сондықтан, ... жаза ... ... ... ретінде
қылмыстың нақты заңдық саралануы саналады. Қылмысты саралаудағы ... жаза ... әкеп ... ... лайықтылығы дегеніміз - соттың тағайындаған мәжбүрлеу
шарасының сотталған адамға оң ықпал етуге сәйкес келу талабын ... ... ... оның ... ... қол ... ... болуы керек. Осыған байланысты ҚК-нің 52-бабы ... ... ... оның ... және жаңа ... ... алу ... және жеткілікті жаза ... ... деп ... заң сотты жаза тағайындау кезінде жаза мақсаттарының біреуіне қол
жеткізу болып ... - ... ... ... түзелуіне әсер
ететіндігін көре білуді және жасалған қылмыс пен қылмыскерді сипаттайтын
барлық мән-жайларды ... ... ... ... ең ... ... ... тағайындай білуді, оның мөлшерін анықтауды міндеттейді. ... ... ... ... ... ... отырып тағайындайды.
Жаза тағайындау кезінде сот мына жағдайларды міндетті түрде ... ... ... ... ... сипаты мен дәрежесі;
2). Кінәлінің жеке басы;
3). Кінәлінің қылмыс жасағанға дейінгі және одан кейінгі мінез-құлқы;
4). ... пен ... ... ... ... пен ... ... мән-жайлар;
6). Тағайындалған жазаның сотталған адамның түзелуіне және ... ... оның ... ... ... жағдайына ықпалы.
Қылмыстың қоғамға қауіптілігі - бұл ҚК-нен қарастырылған іс-әрекеттің
қылмыстық заңмен қорғалатын объектілерге нақты зиян ... ... ... ... ... ... объективті қасиеті. Әрбір қылмыстың қоғамға
қауіптілігі қылмыстық қ±қық теориясында екі категория: қоғамға қауіптілік
сипаты (сапалық ... және ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіптілік сипаты — қылмыстың сапалық категориясы, ол
ең ... қол ... ... ... яғни ... ... мемлекет үшін құндылығымен, қылмыс нәтижесінде келтірілген ... және т.б. ... ... ... ... ... ... қауіптілік сипаты бойынша ерекшеленеді.
Қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесі — қылмыстың сандық категориясы.
Бұл жасалған қылмыстың ауырлығына байланысты шешіледі. Ол ең ... ... ... ... келтірілген зардаптың мөлшері мен сипаты;
кінәнің нысаны, мақсат пен ниет; қылмыстың ... ... ... және т.б. ... анықталады. Қылмыстың қоғамға қауіптілік
дәрежесі көбінесе ... ... ... ал ... кауіптілік
сипаты — қылмыстың объектісімен және субъективтік жағымен сипатталады. ҚР
Жоғарғы соты ... 1999 ... 30 ... ... жаза
тағайындаған кезде соттардың заңдылықты сақтауы ... ... ... ... «жасалған қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесін
анықтағанда, соттар қылмыстың ауырлығын ... ... ... ҚК-нің
10-бабы талаптарын, ... ... ... ... (кінәнің түрі,
себебі, тәсілі, ... ... ... мен ... одан болған
ауыртпалық, сотталушылардың әрқайсысының ... ... ... ... т.б.) ... барлығын ескеруі тиіс». Жасалған қылмыстың
қоғамға қауіптілік сипаты мен дәрежесін анықтау ... ... іс ... ... объективтік және субъективтік белгілерін есепке алу
қажет.
Соттар жазаның түрі мен ... ... үшін ... мәні ... жеке ... ... жан-жақты, толық және объективті
түрде ... ... Атап ... ... ... ... қатыстылығын, білімін, сотталғандығы туралы мәліметтерді,
сонымен бірге сотталушының отбасы ... ... ... жаза
оның отбасы немесе оның асырауындағы адамдардың жағдайына қандай әсер
ететінін ескеруі ... ... яғни ... ... шығарарда жаза таңдау сот
қызметіндегі маңызды, жауапты сәт.
Жазаның тағайындалуы әлеуметтік ... ... ... ... түзелуіне, сотталғанның да, басқа адамдардың да жаңа
қылмыс жасауын болдырмауға көмегін тигізеді.
Бұл ... қол жету үшін жаза ... де әділ ... ... Қылмыс
жасаған адамға, делінген ҚК-тің 52-бабында, оның түзелуі және ... ... алу үшін ... және ... жаза ... тиіс.
Соттың жаза тағайындауға осы тұрғыдан қарауы ҚР ҚК-нің 52-бабында
келтірілген жаза ... ... ... ... ... Бұл бап сот үшін жаза ... ... емес, жалпы ережесін
белгілейді, ол бір жағынан ... ... ... ... алуын көздейді,
екінші жағынан жаза тағайындағанда оның өзінше ынта көрсетуіне үмкіндік
береді.
Жаза тағайындау белгілі бір ... ... олар ... ... ... және ... ... принциптерінің нақты көрінісі
болып табылады. Жаза тағайындаудың негізінде жатқан принциптер мыналар:
заңдылық, ... ... ... ... ... ... оның себебінің міндетті түрде көрсетілуі, жазаны жеке ... ... ... үнемдеу. Бұл принциптер ҚК нормаларында өз
көрінісін табады.
Жаза тағайындаудың жалпы негіздері - ... ... ... ... ... ... іс бойынша жаза тағайындағанда сот оларды
басшылыкқа ... ... ... ... қылмыстық іс қаралмасын, айыпкерге кандай
жаза қолданылмасын, сот осы жалпы критерийлерге сүйенуі керек.
ҚК-тің ... ... жаза ... ... ... ... үш
критерийден тұрады. Сот жазаны:
1) ҚК-тің Ерекше ... сол ... үшін ... ... ... ... ... бөлімінде қарастырылған жағдайларды ескеріп;
3) қылмыстың сипаты мен қоғамға қауіптілік дәрежесін, айыпкердің
жеке басын, ... ... және оны ... ... оның ... пен жазаны ауырлататын және жеңілдететін мән-жайларды, сондай-ақ
тағайындалған жазаның ... ... ... және оның ... оның ... адамдардың тіршілік жағдайына ықпалын ... ... ... Сот ... ҚК-тің тиісті баптарында белгіленген шекте тағайындайды.
Бұл — сот жазаны ҚК-тің Ерекше ... ... ... ... ... ... ... ғана тағайындай алады деген ұғым. Мысалы, ҚК-тің
264-бабының 2 бөлігінің санкциясы екі жылдан жеті ... ... ... бостандығынан айыруды көздейді. ҚК-тің осы нормасы бойынша соттағанда
сот бұл баптың санкциясы бойынша белгіленген ең көп және ең аз ... жаза ... ... ... ... жаза ... санкция түрінің маңыздылығы
бар. Өзінің түріне қарай ... ... ... ... яғни ... ... оның ... және төменгі
шектері көрсетілген. Мұндай санкциялар ... жеке ... үшін ... ... ... екі және одан көп негізгі жазалар көрсетіледі, сот
оның кез-келгенін таңдай ... ... ... ... ... жазаны жеке даралауға, оның мерзімі мен түрін анықтауға көп мүмкіндік
береді.
Қандай жағдай болса да, сот ... ... ... ... ең жоғарғыдан (жоғарғы шектен) жоғары жаза тағайындай алмайды
(мысалы, ҚК-тің 264-бабының 2 бөлігі бойынша жеті жыл).
Егер сот оған жол ... онда жаза ... ... ... ... ... ... мән-жайлар болса, сот ҚК-тің Ерекше
бөлімінің бабындағы санкцияда көзделген ең ... ... ... жаза ... ... Бұл жаза тағайындаудағы ... ... ... Сот ... ҚК-тің Жалпы бөлімінде қарастырылған жағдайларды
ескеріп ... Бұл ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жаза тағайындау тәртібіне
қатысы бар ҚК-тің жалпы бөлімінде ... ... ... алуы тиіс ... ... Мысалы, ҚК-тің 359-бабындағы
санкцияда екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру түріндегі жаза
көзделген.
Бұл бап бойынша бас бостандығынан ... ең аз ... ... ... ... ескергенде, алты ай деп белгіленген. ҚК-тің осы
нормасы бойынша соттағанда сот алты ... екі ... ... ... ... ... отырып сот қаралған іс бойынша толық тұжырым жасайды,
жазалаудағы мақсатқа жету үшін ... ... түрі және ... ... ... аяқталмаған қылмысты жасағаны үшін айыпталған адамға жаза
тағайындағанда сот қылмыстың ақырына ... ... ... болған мән-
жайларды есепке алу жөніндегі ҚК-тің 56-бабының 1 бөлігінің талаптарын
ескереді.
Қатысып ... ... үшін жаза ... кезінде, оны жасауға
адамның іс жүзінде қатысу сипаты мен дәрежесі, оның ... ... ... ... ... мен мөлшері жөніндегі 57-баптың ... ... ... ... ... адам ... шарасы ретінде қамауда ұсталса, онда үкім ... ... ... ... ... бас бостандығынан айыру түріндегі
жазаның мерзіміне жатқызу жөніндегі 62-баптың 3 ... ... ... ... тағайындай отырып, сот ҚК-тің 38-бабында белгіленген мақсаттарды
көздейді. Егер қылмыстардың жиынтығы немесе ... ... орын ... сот ... 58, 60, ... белгіленген тәртіп бойынша, ал
кайталанған қылмыс болса - ҚК-тің 59-бабында ... ... ... тағайындайды. Соттың ҚК-тің Жалпы бөлімінде қарастырылған ... да ... ... Атап ... ... түрде соттау немесе
жаза өтеуді кейінге қалдыру мүмкіндіктерін ... ... 63, ... ... кезінде қылмыстық заңның жалпы бөлімінде қарастырылған
жағдайларды соттың елемеуі әділқазылық ... ... ... ... ... ол дәлелсіз үкім шығаруға әкеп соғады.
3. Жаза тағайындаған кезде қылмыстың сипаты мен қоғамға ... ... жеке ... ... ... пен ... және жеңілдететін мән-жайларды соттың ескеруі қажет. Жаңа
қылмыстық заң, осы аталғандардан басқа, ... ... ... ... одан ... мінез-құлқын, сондай-ақ тағайындалған жазаның сотталған
адамның түзелуіне және оның отбасының немесе оның ... ... ... ... ... ... ... және қылмыстың қайталануының алдын алудың тиімділігі
қылмыстың жан-жақты, дұрыс бағалануына тікелей байланысты.
Жасаған қылмысы қоғамға онша ... ... ... ... ... ... емес жаза қолданған дұрыс, және
керісінше, ауыр қылмыс ... ... сот ... жаза ... керек,
себебі ондай әрекет жасаған адамның бойын қоғамға жат қылық жайлап алған,
одан арылту үшін оны ұзақ ... ... таса ... тәрбиелеу қажет.
Қылмыстың қоғамға қауіптілік сипаты, бәрінен бұрын, қастандық жасалған
нысан бойынша анықталады жасалған қылмыстан ... ... ... ... ... қаупі туады, яғни бұл қоғамға қауіптіліктің сапалық
сипаттамасы (6, 407 б.). Осы ... ... ... да ... адам
өлтірудің ар-ұждан мен қадір-қасиетке қастандық жасаудан айырмашылығы бар,
денсаулыққа қарсы қылмыстың мүліктік қылмыстан айырмашылығы бар.
Қоғамға қауіптілігі тұрғысынан қылмыс ... ... де, ... басқа мән-жайлар да маңызды рөл атқарады. Мысалы, аса қатыгездікпен,
бұзақылық ниетпен ... ... ... ... ... ... қасақана адам өлтіру (ҚК-тің 96-бабының «д», «и», «м»
тармақтары) қажетті қорғаныс шегінен шығу кезінде ... кісі ... ... ... ауыр қылмыс болып табылады.
Қоғамға қауіптілік ... ... ... ... ... бар. ... ... қарағанда тонау қауіптірек, өзін-өзі
өлтіруге дейін жеткізуден адам ... ... ... бұл ... ... да әртүрлі болуы керек. Қылмыс ауыр болған сайын жаза да ... ... және ... ... ... орташа ауырлықтағы
қылмыстарды жасағаны үшін, басқа мән-жайларды да ескеріп, жазаның жеңілірек
түрін қолдану керек.
Сонымен ... ... ... ... тек ... қауіптілік сипатын
ғана емес, оның қоғамға қауіптілік дәрежесін де ескеруге тиіс, егер ... ... - ... ... ... ... ... дәрежесі —
сандық көрсеткіш.
Жаза тағайындаған кезде сот ... ... ... қауіптілік
дәрежесі нақты қылмыстың ауырлығын анықтайды, ол сол қылмыстық әрекеттің
жеке ерекшеліктеріне байланысты.
Мысалы, ... ... 1 ... ... ... ... ірі ... ұрлыққа қарағанда (ҚК-тің 175-бабының 3 бөлігі)
қауіптілігі аз. Қару ... ... ... ... ... ... ... 240-бабының 1 бөлігі бойынша жауаптылық көзделген ... ... бір ... ... ... ... дәреже келген зиянның
мөлшеріне, сондай-ақ қылмыс жасаудағы көптеген басқа ... ... ... ... ... ... мен дәрежесіне,
айыптың формасына, қылмыс жасау жағдайына және кезеңіне). Сондықтан да жаза
тағайындаған кезде, тек жасалған қылмыстың сипатын ғана ... оның ... ... де есепке алу жөніндегі заң ... әділ ... ... бір алғы ... ... ... сот ... кімнің жасағанын, жазаны ... ... ... ... жазалаудағы мақсатқа да қол жетеді. Нақты қылмыс жасалғанда
жалпы қылмыскер деген ұғым болмайды, өзіне тән қасиеттері бар ... ... ... Сол қасиеттер жаза шарасын таңдағанда оң не ... ... ... ... да сот жаза ... ... айыпкердің жеке басына
қатысты мәліметтерді жан-жақты, мұқият талдауы ... ... жеке ... ... ... ... әлеуметтік тұлға
ретінде көрсететін, оның өзіндік ... мен ... ... толық ашатын өзгешеліктер деген түсініктеме берілген (8, 6-36 ... жеке басы ... ұғым - оның ... мәнін, адамның әлеуметтік-
психологиялық және дара биологиялық ерекшеліктерін қамтиды.
Арнаулы алдын алу, ... ... ... жазаның мақсаттарына
қылмыстың қоғамға қауіптілік сипаты мен ... ... ғана ... ... ... ... қоғамға қаншалықты қауіпті
екендігін, оны түзеудің және ... ... ... ... ... білу өте ... ... тергеу органдары, сот қылмыскердің мына
жақтарын мұқият ... ... ... әлеуметтік бейнесін, тұрмыс салтын,
үйде, тұрмыста оны қоршаған ортаны, ... ... ... ... немен айналысатынын, психологиялық ерекшеліктерін,
жауаптылық қабілетінен айырмайтын психикалық өзгешеліктерін, жасаған ұнамды
немесе ұнамсыз әрекеттерін, ... ... ... ... және ... заң ... ... жасаған адамға тән белгілер
жиынтығын екі топқа бөледі: бірінші топты қылмыс субъектісінің ... ... топ ... жеке басын ... ... есі ... ең ... жасы, арнаулы субъекті туралы
мәліметтер қылмыс құрамының міндетті түрдегі белгілері болып табылады, олар
әрекеттің қоғамдық қауіптілігін ... ... ... сотының практикасында заңның бұл талабына баса назар
аударылған. ... жеке басы ... ... ... ... алу
қажеттігіне соттар әрқашан да мән береді. Атап ... ... ... ... оның ... қабілеттігін, еңбекке, оқуға
көзқарасын, соттылығы туралы деректерді анықтау керек (9,3 б).
Жоғарыда ... ... жеке басы ... ұғым ... жағынан
әртүрлі белгілерді қамтиды. Олардың кейбірінде психологиялық, ал кейбірінде
әлеуметтік түбір бар.
Сыртқы жағдай айыпкердің мінез-құлқына ықпал ... ... оның ... ... ... ... келбетіне мазмұн
береді. Әркімнің ой-түсінігі өзінше. Әрбір адамның өз көзқарасы, ... ... ... айналасындағы адамдарға және тірліктегі басқа
құндылықтарға ... өз ... ... Әр адам өмір ... ... бір жүйеге келтіреді, оны А.И.Чучаев «өмір құндылықтарының сатысы»
деп дұрыс атаған, ол сатыда әр құндылықтың өз орыны бар, ал ... ... — сол ... ... ... ... өзінің лайықты
орынына қою (10, 409 б).
Адамның сана-түсінігінің бұзылу сипаты жасалатын ... ... ал оның ... ... - ... мінез-құлықтың
сипатын көрсетеді. Жаза тағайындаған ... сот сол ... ... көзқарасын, оның ой-түсінігінің бұзылу сипатын және
қаншалықты ... ... ... тиіс.
Сонымен қатар адамның әлеуметтік қасиеттерінің маңыздылығын да ... Сот ... тек ... ... ... ... жәй
субекті ретінде ғана емес, қоғамның, белгілі бір адамдар ұжымының мүшесі,
адам ... ... ... ... - қоғамдық қатынастар жиынтығы, адамның
ой-түсінігі әуелбастан-ақ қоғамдық өнім, ол адамға тән ... ... ... - ... К. ... (11, 3 ... ... қоғамға қауіптілік дәрежесінің жоғары немесе төмен
екендігін көрсететін оның ... ... ... ... ... ... сот сотталушының мынадай әлеуметтік ерекшеліктерін
ескеруге ... ... ... ... ... нормативтік
міндеттеулер мен этикалық ережелерді сақтауын, тұрмыстағы мінез-құлқын,
т.б.
Айыпкердің жеке басын сипаттайтын мән-жайларды жаза тағайындау ... ... ... ... жол ... ... басты негіздеріне істің жауаптылық пен ... және ... ... есепке алу жөніндегі заң талабы
жатады.
ҚР ҚК-нің 53, 54-баптарында көзделген бұл мән-жайларды айыпкер жасаған
қылмыстың сипаттамасына да, оның өз жеке ... ... да ... олар сот ... жазаның түрі мен мөлшеріне ықпал жасай
алады.
Жеңілдететін ... ... ... ... не қылмыскердің
жеке басының қауіптілігін ... ... ... тең ... жаза тағайындауға мүмкіндік береді.
Ауырлататын мән-жайлар, ондайлар ... ... ... жаза ... ... ... көрсетілген ауырлататын және жеңілдететін мән-жайларды есепке алу
соттың құқығы емес, міндеті. ... да, жаза ... ... ... және ... ... ... аудармаған ... ... ... бұзады. Егер сот ... ... ... жаза ... ... ... оны ... сотталған адам үшін де, сот мәжілісіне қатысқандар үшін де үкім
дәлелді болып көрінеді, үкімнің жаза тағайындауға ... ... ... ... тексеруде жоғары тұрған сот сатысының қызметін
жеңілдетеді.
Жаза ... сот ... ... сол жазаның оны түзейтіндей
ықпалы болатынын, жазалаудағы мақсаттың ... ... ... соң ... мән-жайларды ескеріп, жазаның түрін және оның мөлшерін
анықтауы ... ... ... ... ... ... алып,
айыпкерге тағайындалған жазаның оның отбасына немесе асырауындағы
адамдардың ... ... ... әсер ... де сот ... тиіс.
Жаза тағайындағанда сот бұл талаптың ... және ... бар ... ... ... ... ... салу, мүлкін тәркілеу
және т.б., яғни айыпкерді қандай да бір дүние-мүліктен ... ... ... ал оның ... ... ... оларды өзі ғана асырап
отырса, әрине жаза оның отбасының тұрмыс жағдайына әсер ... бұл ... ... ... ... жағдайды сот жазаны жеңілдететін мән-жайға
жатқызса, ал айыпкердің өзінің отбасы алдындағы ... ... оның ... ... ... ... ... көп баласы
болса, ал сотталған әйелдің артында жалғыз өзі асырап, тәрбиелеп отырған
баласы қалса, ... ... ... ... Егер ... өз ... ... ұрып-соғатын болса, өз балаларына немесе асырауындағы
адамдарға қатыгез мінез көрсететін болса, онда ... ... ... сот ... ... ... жазаның айыпкердің отбасының ... ... ... тұрмыс жағдайына тигізетін ықпалын ғана ескеруге
болмайды, себебі, егер бұл мән-жайлар ескеріліп, ауыр ... ... ... аса қауіпті адамға өте жеңіл жаза тағайындалған болса, сол адамның
қылмысынан жәбір шеккен адамның алдында да, жалпы ... ... да ... ... ... ... жаза ... сот, осы қарастырылған
мән-жайлардан басқа, оның өмір кешу және ... ... ... ... жеке ... өзге де ... ... оған жасы
үлкен адамдардан қандай ықпал болғанын ... Бұл өте ... ... ... айыпкердің есейіп қалыптасуында маңызды рөл атқаратын
бұл мән-жайлар оған жаза ... ... ... жеке даралау принципінің бір жүйемен міндетті ... ... ... ... ... ... ... мән-жайларының жиынтығы,
қылмыстың сипаты мен қауіптік дәрежесі, қылмыскердің жеке басын сипаттайтын
мән-жайлар ескерілсе ғана ... ... ... ... ... жаза ... 60-бабына сәйкес, егер сотталған адам үкім шығарылғаннан кейін,
бірақ, жазаны толық өтегенге дейін ... ... ... бұл ... ... орын ... ... адамға жаза тағайындаған үкімнің болуы;
2) ол жазаны сотталған адам әлі толық ... жаңа ... үкім ... кейін, бірақ
жазаны толық өтегенге дейін жасалса, бұлар үкімдер жиынтығының белгісі
болып табылады.
Үкімдер ... ... жаза ... жаңа ... ... ... ... үшін сотталғаннан кейін жасалынады. Бұл мән-жай айыпкердің
қоғамға қауіпті адам екендігін, заңда оған ... жаза ... ... ... 60-бабына сәйкес, егер сотталған адам үкім шығарылғаннан кейін,
бірақ жазаны толық өтегенге дейін жаңа қылмыс ... сот жаңа ... ... ... ... үкім ... жазаның өтелмеген бөлігін
толықтай немесе ішінара қосады. Бас бостандығынан айыру ... жаза ... бес ... ... тиіс. Егер үкімдер жиынтығына 20
жыл мерзімге бас ... ... ... өлім ... не өмір бойы ... айыру жазасы заңда көзделген тым ... бір ... үшін ... деп танылған үкім кірсе, онда бас бостандығынан айыру
түріндегі үкімдер ... ... ... жаза 30 жыл ... мүмкін. Үкімдер жиынтығы бойынша белгіленген түпкілікті жаза
жаңа жасалған қылмыс үшін тағайындалған жазадан да, ... ... ... ... ... өтелмей қалған бөлігінен де ... ... ... ... ... түрлерін қосу (оның ішінде
қосымшаларын да) ҚК-тің 58 және 61-баптарында белгіленген тәртіп ... (бұл ... ... ... қарастырғанда түсініктеме
берілген).
Сонымен сот үкімдер жиынтығы бойынша жаза тағайындағанда мына ... ... жаңа ... ... үшін ... анықтайды;
2) сол жазаға сот алдыңғы үкім ... ... ... ... ... ... ... қосады.
Үкімдер жиынтығы бойынша жаза тағайындау тәртібінің ҚК-тің 58-бабында
белгіленген тәртіптен ... сол, бұл ... тек ... ... ғана ... ... (ал ... 58-бабында жазаларды сіңіру
принципі де ... ... ... — бас ... ... ... үкімдердін жиынтығында жиі колданылатын түрін қосқандағы ең
көп ... ... ... жаңа ... ... үшін , қылмыстың осы түріне
белгіленген ең жоғарғы жазаны тағайындау сот практикасында кездесіп ... ... ... ... ... өтеп ... адамға жаңа үкім
бойынша 5 жыл мерзімге бас бостандығын шектеу ... 30 жыл ... ... ... тағайындалады. Бұл жағдайда сот бұрынғы үкім ... ... ... жаңа үкім ... ... ... сіңіру
принципін қолдануға мәжбүр болады (бұл принципті ... ... ... болмайтын жазалар, оның ішінде қосымша жазалар дербес орындалады
(ҚК-тің 61-бабы). Қылмыстың қайталануы болған жағдайда сот жазаны ... ... ... ... жаза ... ҚК-тің 59-бабында
белгіленген ережесін сақтауға тиіс. Бұл ережелер жаңа үкім ... ... ... ... және ... анықтауға қатысты.
Мысалы, егер бұзақылық үшін жаза өтеп ... адам ... ... ... ... ... ... жасаса, онда жасаған екінші қылмысы ... тек 1 жыл 6 ... 3 ... ... аралықта бас бостандығынан айыруды
ғана тағайындай алады.
1.2.3 Белгілі бір ... үшін ... ... гөрі ... ... ... ... бөліміндегі баптардың санкциялары жазаны жеке даралауы
үшін сотқа көптеген мүмкіндіктер беруді көздейді. ... ... ... кейбір нақты істердің өзіндік ... ... ... ең ... ... тең жазаны немесе балама санкцияның ең ... ... өзі ... катал боп саналады, жазаның ҚК-тің 38-
бабында көзделген мақсатын қанағаттандырмайды. Сондай ... ... ... ... көрсетілген: ерекше мән-жайлар және ... ... ... ... азайтатын басқа да мән-жайлар болған
кезде, сондай-ақ топтық қылмысқа қатысушы сол топ ... ... ... ... ... жаза осы ... Ерекше бөлімінің тиісті
бабында көзделген ең төменгі шектен төмен тағайындалуы ... не ... осы ... көзделгенінен неғұрлым жеңіл түрін тағайындауы не
міндетті жаза ... ... ... жаза түрін қолданбауы мүмкін.
Төменгі шектен төмен жаза тағайындағанда сот сотталған ... ... ... түрін анықтайды, бірақ бұл жаза төменгі шектен төмен
мөлшерде тағайындалады. ... ... ... 200-ге дейін айлық
есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл көзделген, ал сот 50 ... ... ... ... ... ... ... Санкцияда 3 жылдан
7 жылға дейінгі ... бас ... ... көзделген. Сот ҚК-тің 55-
бабын басшылыққа алып, сол бап бойынша 2 жыл мерзімге бас ... ... ... ... ... осы түрі үшін ... ... көрсетілген ең аз мөлшерден төмен жаза ... ... ... ... ... ... 25 айлық есептік көрсеткіштен аз
мөлшердегі айыппұл немесе 6 ... аз ... бас ... айыру.
ҚК-тің сотталған адамның әрекеті сараланатын бабының ... ... жаза ... ... сол ... ... одан ... түрін тағайындайды. ... ... ... ... ... сот ... 39-бабында
келтірілген жазалар жүйесін басшылыққа алады. Мысалы, ҚК-тің бұл бабы
бойынша ... бас ... ... мен қамауға ... ... Сот ... ... ... ... ... сондай-ақ топтық қылмысқа қатысушының топ
жасаған қылмыстарды ашуға белсене жәрдемдесуі ... ... ... жаза ... ... ... ... жағдайы дегеніміз қылмыс жасау барысында оң мақсаттар мен
игі себептердің болуы, айыпкердің қосалқы рөлі, оның қылмыс жасау кезіндегі
немесе одан ... ... ... немесе психикалық мәжбүрлеу
нәтижесінде қылмыс жасау, т.б. Бұл жерде ескеріліп отырғаны қылмыс зардабын
болдырмауға бағытталған мінез-құлық, ... ... өз ... толтыру, шын
жүректен өкіну, кінәсін мойындап келу, ... ... ... да, ... мән-жайлардың жиынтығы да
ерекше мән-жайлар бола алады.
1.2.4 Аяқталмаған қылмыс, қатысып жасалған қылмыс және ... үшін жаза ... ... аяқталмаған қылмыс, қатысып жасалған ... ... ... үшін жаза ... кейбір ерекшеліктерін
қарастырған.
ҚК-тің 56-бабына сәйкес аяқталмаған ... үшін жаза ... ... кезінде немесе қылмыс жасауға оқталғанда) ... ... ... қылмыстың аяқталмай қалуына себеп болған
мән-жайды есепке алу қажет, сонымен қатар қылмыс жасауға калай оқталғандық
ескеріледі. ... ... ... ... асса, ол жүзеге аспай қалғаннан
қауіптірек. Қылмыстың аяғына дейін жетуіне ... ... ... есепке
алудың қажет екендігі заңда орынды ... ... әйел ... адам әйелдің жанұшыра қарсыласуы нәтижесінде өзінің қылмыстық
әрекетін аяғына дейін жеткізе алмайды. ... ... ... ... пиғылын қылмыс жасау орнына ІІМ ... ... ... ... ... асыра алмайды. Бірінші жағдайға қарағанда екінші
жағдайда қоғамға ... ... ... Бұл ... ... ... ... асыру үшін қылмыскерде қаншалықты нақты мүмкіндік болғанын,
мақсатқа жетуге қаншалықты жақын қалғанын ескеру ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасауға оқталғанда сол қылмысты
аяғына дейін жеткізетіндей өзінде шама болмаса да ... ... сот бұл ... ... алып ... ... әрекеттерді
басқа мән-жайларда жасаған адамға қарағанда, жеңілдеу жаза тағайындауға
тиіс. Қылмысқа ... ... ... ... ... ... ... заң қылмысқа дайындық жасауға қарағанда сол қылмысты
жасауға оқталғандық үшін қатаңырақ жаза қолдану мүмкіндігін қарастырады. ҚК-
тің ... 2 ... ... ... үшін ... ... мен ... осы Кодекстің Ерекше бөліміндегі аяқталған
қылмыс үшін көзделген жазаның неғүрлым ... ... ең ... ... ... жартысынан аспауы керек делінген. Мысалы, егер адамға ҚК-
тің 127-бабының 1 ... ... ... ... үшін ... оған ... ең ... жаза 1 жыл 6 айға бас ... ... бола ... егер ҚК-тің 231-бабының 1 бөлігі бойынша 1 жыл
көзделген болса.
Қылмысқа оқталғаны үшін ... ... мен ... ... ... тиісті бапта ерекше қылмыс үшін көзделген жазаның ... ... ең ... ... ... мөлшерінің төрттен үшінен аспауы
керек (ҚК-тің 56-бабының 3 бөлігі). ... ... ... ... ең ... жаза, тиісінше, 2 жыл 3 ай және 1 жыл 6 ай
бас бостандығынан айырудан аспауға ... ... және ... ... оқталғаны үшін өлім жазасы
мен өмір бойы бас ... ... ... ... бұл жаза ... қолданылатын ҚК-тегі баптардың санкциясында көзделген болса да,
тағайындалмайды.
Қатысып жасалған қылмыс үшін әдетте жаза ... ... заң ... жоғарыда көрсетілгендермен қоса мына ... ... ... ... жасауға адамның іс жүзінде қатысу сипаты мен
дәрежесін, осы ... ... ... ... ... оның
келтірілген немесе келтірілуі мүмкін зиянның сипаты мен мөлшеріне ... ... ... қылмысқа қатысушылардың әрқайсысының қоғамға қаншалықты
қауіпті екендігі және оларға ... жаза ... ... ... ... егер ... алдына қойған мақсатқа жетуіне,
сондай-ақ келтірілген немесе келуі ... ... ... мен мөлшеріне
бандитизмді ұйымдастырушы екі ... ... ... ... ... көру қиын ... қылмысқа қатысушыларға жаза тағайындау жөнінде ҚК-тің ... ... тағы бір ... бар: қатысушылардың біреуінің ... ... ... пен ... ... ... ... мән-
жайлар тек сол ... жаза ... ... ғана ... ... ... біреуінің өз айыбын мойындап ... ... ... ... ... жаза тағайындау кезінде жеңілдететін мән-
жай ретінде ескерілуге тиіс емес.
Қылмыстың қайталануы — адамның сотталғаннан кейін қайта ... ... ... аса ... ... ... сондықтан да заңда қылмыс
қайталанған жағдайда жаза тағайындаудың арнайы ... ... ... Оның мәні ... қылмыстардың қайталануы бойынша жаза тағайындай
отырып, сот бұрын жасалған қылмыстардың санын, сипатын және ... ... оның ... ... ... ... себеп болған мән-жайларды, сондай-ақ жаңадан жасалған
қылмыстың сипаты мен қоғамдық ... ... ... ... ... ... жасалған қылмыс үшін жазаның мерзімі
мен мөлшері, жасалған қылмыс үшін ... ең ... жаза ... ең
жоғарғы мерзімі мен мөлшерінің жартысынан төмен болмауға тиіс.
Қылмыстың қауіпті ... ... ... жаза жасалған
қылмыс үшін көзделген ең қатаң жаза ... ең ... ... ... ... ... ал қылмыстың аса қауіпті қайталануы жағдайында -
төрттен үшінен төмен болмауға тиіс (ҚК-тің 59-бабының 2 ... ... ... ... ... үшін ... болған адам ҚК-тің 175-бабының
1 бөлігі бойынша сотталады. ҚК-тің көрсетілген ... ... ... ... бес ... жазаның сот айыпкерге ең қатаң түрін -
бас бостандығынан айыруды тағайындай алады. Бұл ... ... ... орын алғандықтан, ҚК-тің 59-бабының 2 ... ... ... 1 жыл 6 ... 3 ... ... мер-зімге бас бостандығынан айыруды
тағайындай алады. Егер сотгалғанның әрекетінде ... ... ... ... - 2 ... 3 ... ... мерзімге, егер
қылмыстардың аса ... ... ... — 2 жыл 3 ... 3 ... ... бас ... айыру жазасынтағайындай алады.
Егер Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің ... ... ... ... ... белгі ретінде қарастырса, мұндай қылмыстардың
қайталануында сот ... ... ... ... бөлігінде көзделген
тәртіпті ескермей-ақ тағайындайды, яғни сот жаза ... ... ең аз ... ... ... ... Бұл, мұндай
жағдайларда қылмыстың қайталануы қылмыстық -заң ... ... ... ... да жаза ... ... оны ... алудың қажеті жоқ. Сонымен катар қылмыстардың қайталануы ... ... ... ... ерекше мән-жайлар орын алса, бұл жағдайда да
жаза ... ... ... ... ... ... ... алмай
тағайындалады. ҚК-тің 59-бабының бұл ережелеріне түсініктеме беру ... ... ... ... ... ... 175-бабы 3 бөлігінің
«в» тармағы бойынша бұрын екі немесе одан көп соттылығы бар адам ... ... ... ... ... ... үшін ... адамға жаза тағайындау кезінде ҚК-тің 2-бабында көрсетілген ережені
ескереді (қылмыстардың қайталану белгісі бола ... да), яғни ... 3 ... 10 ... ... мерзімге бас бостандығынан айыру
жазасын тағайындай алады.
Басқа мысал. Қылмыстардың қайталану белгісі бар ... адам ... 1 ... ... сотталуда. Бірақ сот іс материалдарында ҚК-тің
55-бабында көрсетілген ерекше мән-жайлардың бар ... ... ... да сот ... ... ҚК-тің 59-бабының 2 бөлігінде
көрсетілген ережелерді есепке алмай тағайындайды, яғни ... ... ... ... ... ... бас ... айыруға
қарағанда жеңілдеуін тағайындай алады. Егер бәрі бір бас ... ... ... ол 6 ... 3 ... ... мөлшерде болуға тиіс.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда, қылмысқа барған адам оның бір кезде ... ... ... керек және жаза тағайындау жасалған ... сай ... ... және ... ... дегеніміз -
айыпкердің жеке басына және ол жасаған қылмысқа қатысты әртүрлі ... ... ... пен оны ... ... ... ... азайтады немесе арттырады, нәтижесінде ... ... ... ол факторлар жаза белгілеуге де ықпалын тигізеді.
Жеңілдететін мән-жайларды есепке алу сотқа мынадай құқық береді:
а) балама санкция ... ... ... түрін қолдануға;
б) ҚК-тің сол қылмыс сараланатын бабындағы санкция белгілеген ең ... ... ... ... ... ... 55-бабын пайдаланып, сол қылмыс үшін көзделгеннен жеңілдеу
жаза қолдануға;
г) шартты түрде соттауды ... жаза ... ... қалдыруды
қолдануға.
Ал, ауырлататын мән-жайлардың болуы, керісінше, ... ... ... балама санкцияда көрсетілген жазалардың ауырын тағайындауға;
б) ҚК-тің сол қылмыс сараланатын бабындағы санкция белгілеген ең көп
немесе ... ... ... тағайындауға;
в) ҚК-тің 55-бабын қолдану мүмкіндігін болдырмауға;
г) шартты түрде ... ... жаза өтеу ... ... ... болдырмауға. ҚК-тің 54-бабы 1 бөлігінің «а» ... ... ... ... сот ... ... ең ... ҚК-тің 59-бабының 2 бөлігіне сәйкес анықталады.
Жеңілдедетін және ауырлататын мән-жайлардың ... тек жаза ... ғана ... ... қылмыстық жауаптылыққа тарту-тартпау немесе
жауапкершіліктен мүлде босату жөніндегі мәселені қарастырғанда да ескерілуі
тиіс. Мысалы, ... ... ... ... 375-379 және ... ... ... қолдану жауаптылық пен жазаны жеңілдететін
мән-жайлардың болуына байланысты.
Қолданылған әдебиеттер ... ... Н.А. Цели ... и ... их ... в исправительно-
трудовых учреждениях/ Н.А. Беляев.- Л., 1963.- 25-26 б.
2. Назарбаев Н.Ә. «Сот жүйесін реформалау мен ... ... ... ... арттыру шаралары туралы» Жарлығы. Астана, 17
тамыз 2010.
3. Ағыбаев А.Н. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсіндірме.
Жалпы және Ерекше ...... Жеті ... ... ... А.Н. ... право».  Учебник. Алматы «Жеті жарғы» 2001.
5. Алауханов Е., Зарипов З. ... ... ... ... ... Е.И., ... Б.И. ... преступность: состояние и
профилактика». Алматы 1996
7. Сейілханов Е. Сот ісін ... Оқу ... ...... ... ... Республикасы Жоғарғы Сотының 2007 жылғы 25 желтоқсандағы
«Соттардың қылмыстардың қайталануы туралы ... ... ...
8 нормативтік қаулысы.
9. Скаков А.Б. «Влияние прогрессивной системы ... ... ... ... ... ... ... М., ВНИИ МВД России, 2006
10. Южанин В.Е., ... ... ... ... ... за ... М., 2007.
11. Полубинская С.В. Цели уголовного наказания/ С.В.Полубинская.- М.,
Наука.- 1990.-486 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыс құрамы49 бет
Қазақстан Республикасы қылмыстық құқығы бойынша қорқыту мен күш қолданушылық үшін жауаптылық203 бет
Қылмыстық заң5 бет
Жаза тағайындау29 бет
Жаза тағайындаудың жалпы бастамасы66 бет
Жаза ұғымы мен оның түрлері39 бет
Қылмыстардың көптігінің қылмыстық-құқықтық сипаттамасы. Қылмыстардың қайталануы және жаза тағайындау59 бет
Қылмыстық жаза тағайындау туралы87 бет
Қылмыстық жаза туралы41 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь