Қоршаған орта және халық денсаулығы


• Дәріс жоспары:
1. Қоршаған ортаның ластануына түсінік. Ластану түрлері.
2. Қазіргі атмосфераның жағдайы атмосфералық ауаның ластануының негізгі көздері.
3. Тұрғындардың денсаулығына қоршаған ортаның ластануының әсері.
4. Атмосфералық ауаның жағдайына бақылау.
5. Қоршаған ортаны қорғаудың жүйелік шаралары. Қоршаған орта нысандарының өзіндік тазалануының механизмі.
• Мақсаты: қоршаған ортаның ластануының адам денсаулығына әсер етуінмен байланысты мәселелер және мәселелерді ашу және оның алдын алу бойынша шаралар.
• Дәріс жоспары:
1. Қоршаған ортаның ластануына түсінік. Ластану түрлері.
2. Қазіргі атмосфераның жағдайы атмосфералық ауаның ластануының негізгі көздері.
3. Тұрғындардың денсаулығына қоршаған ортаның ластануының әсері.
4. Атмосфералық ауаның жағдайына бақылау.
5. Қоршаған ортаны қорғаудың жүйелік шаралары. Қоршаған орта нысандарының өзіндік тазалануының механизмі.

Қоршаған ортаның ластануына түсінік. Ластану түрлері

Адамдардың шаруашылық қызметі қазіргі кезде биосфераны ластаушылардың негізгі көзі болып отыр. Табиғи ортаға күн сайын, сағат сайын өнеркәсіптің газ тәріздес, сұйық және қатты қалдықтары түсіп отырады.
Осы калдықтардағы әр түрлі химиялық заттар ауаға, суға және топыраққа түсіп, бір трофикалық тізбектен екіншісіне өте отырып, соңынан адам организміне келіп түседі.
Бүкіл жер шарында осы ластаушы заттардың түспеген жері жоқ деп айтуға болады. Тіпті ешқандай өнеркәсіп орындары жоқ Антарктиданы алайық. Бүл жерде адамдар кішігірім гылыми станцияларда тұрып, ғылыми бақылаулар ғана жасайды. Ғалымдар осы заманғы өнеркәсіптердің әр түрлі улы заттарын осы Антарктидадан да тапқан. Олар бұл жерге басқа жерлерден ауа ағындарымен келіп түскен.
Табиғи ортаны ластаушы заттар әр түрлі болып келеді. Ол заттар өзінің табиғатына, шоғырлануына және адам организміне әсер ету уақытына қарай. әр түрлі жағымсыз ; нәтижелер туғызады. Осындай заттардың қысқа мерзімде болса да адамға әсері— адам-ның басын айналдырады, құсқысын келтіреді, тамағын жыбырлатып, жөтелтеді. Егер адам организміне осындай улы заттар көп молшерде әсер етсе қатты уланып есінен танады, тіптен өліп кетуі де мүмкін. Ондай улы
• Әдебиеттер:
Негізгі
1. Шилов И.А. Экология.- М.: Высш. шк.,2000, 512 с.
2. Одум, Ю. Основы экологии: Учеб. для вузов / Ю. Одум. - М.: Мир, 1975, 740 с.
3. Экология. Юнита 1. Основы экологии. М.:Современный гуманитарный университет, 2001, С.64 –67.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Атырау Көпсалалы Болашақ коллежді

Реферат

Тақырыбы: Кіріспе. Қоршаған орта және халық денсаулығы

Мұғалім: Елешова Қ.

Студент: Ұзақбаев А.
Мамандығы: 11-36 экология

Пән:Табиғи орта жағдайы

Атырау 2014ж.
Тақырып: Кіріспе. Қоршаған орта және халық денсаулығы

• Мақсаты: қоршаған ортаның ластануының адам денсаулығына әсер
етуінмен байланысты мәселелер және мәселелерді ашу және оның
алдын алу бойынша шаралар.
• Дәріс жоспары:
1. Қоршаған ортаның ластануына түсінік. Ластану түрлері.
2. Қазіргі атмосфераның жағдайы атмосфералық ауаның ластануының негізгі
көздері.
3. Тұрғындардың денсаулығына қоршаған ортаның ластануының әсері.
4. Атмосфералық ауаның жағдайына бақылау.
5. Қоршаған ортаны қорғаудың жүйелік шаралары. Қоршаған орта нысандарының
өзіндік тазалануының механизмі.

Қоршаған ортаның ластануына түсінік. Ластану түрлері

Адамдардың шаруашылық қызметі қазіргі кезде биосфераны ластаушылардың
негізгі көзі болып отыр. Табиғи ортаға күн сайын, сағат сайын өнеркәсіптің
газ тәріздес, сұйық және қатты қалдықтары түсіп отырады.
Осы калдықтардағы әр түрлі химиялық заттар ауаға, суға және топыраққа
түсіп, бір трофикалық тізбектен екіншісіне өте отырып, соңынан адам
организміне келіп түседі.
Бүкіл жер шарында осы ластаушы заттардың түспеген жері жоқ деп айтуға
болады. Тіпті ешқандай өнеркәсіп орындары жоқ Антарктиданы алайық. Бүл
жерде адамдар кішігірім гылыми станцияларда тұрып, ғылыми бақылаулар ғана
жасайды. Ғалымдар осы заманғы өнеркәсіптердің әр түрлі улы заттарын осы
Антарктидадан да тапқан. Олар бұл жерге басқа жерлерден ауа ағындарымен
келіп түскен.
Табиғи ортаны ластаушы заттар әр түрлі болып келеді. Ол заттар өзінің
табиғатына, шоғырлануына және адам организміне әсер ету уақытына қарай. әр
түрлі жағымсыз ; нәтижелер туғызады. Осындай заттардың қысқа мерзімде
болса да адамға әсері— адам-ның басын айналдырады, құсқысын келтіреді,
тамағын жыбырлатып, жөтелтеді. Егер адам организміне осындай улы заттар көп
молшерде әсер етсе қатты уланып есінен танады, тіптен өліп кетуі де мүмкін.
Ондай улы заттарға ірі өнеркәсіптк қалалардың үстіне желсіз күндері
жиналған қара түтіндер немесе өнеркәсіптік кәсіпорындардың қалдықтары мысал
бола алады. Электр станциялары, түрлі-түсті металл өндіретін зауыттар,
химиялық және мұнайды кайта өңдейтін кәсіпорындар атмосфераға үлкен түтін
шығаратын мұржалар аркылы көптеген адам организміне зиянды улы заттарды
ауаға шығарады.
Қазіргі кезде ауаны ластайтын улы заттардың 150-ден астамы белгілі. Бұл
заттар ауада күн сәулесінің әсерімен бір-бірімен реакцияға түсіп, жаңа
косындылар түзеді.
Өнеркәсібі дамыған елдерде ауаны ластаушы улы заттың бірі күкірттің қос
тотығы (80з) коксохимия зауыттарымен, тау-кен өндіру және целлюлоза-қағаз
өнеркәсіптерінің жұмысы нәтижесінде ауаға шығарылады. Олар ауада ылғалдың
әсерінен күкірт қышқылына айналады. Құрамында күкірт кышқылы бар тұман
немесе ылғалды ауа адамның, жануарлардың тыныс жолдарының кілегей
қабаттарына, терісіне әсер етеді. және өсімдік те көп зардап шегеді.
Ауадағы күкіртті сутек адам организмін улап қана қоймайды, сонымен қатар
адамдардың жүйке ауруларын туғызады.
Ауадағы фторлы сутек өте улы. Азық-түліктің құрамындағы фторлы сутек
адамды,жануарларды құстырып өте жаман ауру туғызады. Хлорлы сутек
пластмасса қалдықтарын жақканда пайда болады. Осы газбен тыныс алғанда;
адамның тыныс жолдарының кілегейлі қабығын закымдандырып, өкпенің ісік
ауруын туғызады.
Қоңыр көмірді жағудың нәтижесінде ауаға күл бөлініп шығады. Ол
ауылшаруашылығы мен орман өсімдіктеріне әсер етеді. Әсіресе, көкөніс, жеміс-
жидек өсімдіктеріне де зиянын тигізеді Ластанған өсімдікпен қоректенген
жануарлардың адамдарды организмдерінде физиологиялық өзгерістер болады.
Цемент зауыттарынан шыққан цемент шаңдары топырақта калий, кальций,
магний элементтерінің көбеюіне себеп болады. Ал фосфор зауытына жақын
жерлерде фосфордың мөлшері көбейеді. Құрамында мырыш пен қорғасын бар
металлургия зауытының калдықтары да өте улы әсер етеді. Осындай улы заттар
жиналған өсімдікпен адам не жануар қоректенгенде олардың денсаулығына қауіп
төнуі мумкін.
Организмнің осы улы заттарға төзімділігі әр адамнның өзінің жеке
басының гигиенасына байланысты, ең алдымен денсаулығы- жасы мен жынысына
байланысты болып келеді.
Аталған улы заттарға балалар,қарт адамдар және денсаулығы нашар ауру
адамдар өте сезімтал қеледі.
Улы заттар адам организміне біртіңдеп жүйелі турде жинала берсе, онда
созылмалы улануға ұшырайды. Оның басты белгілері: адамның тез шаршағыштығы
немесе үнемі шаршап тұратыны, сезімі, ұйқы басуы немесе ұйқысының қашуы,
бейжайлық, ұмыт-шақтық, көңіл-күйінің тез өзгеруі, зейінінің төмендеуі. Улы
заттар адамдардың қан айналым мүшелеріне, жүйке жүйесіне, бауырына әр түрлі
әсер етеді. Улы химиялық қосылыстар адамның әрбір органдарының созылмалы
қабынуына, жүйке жүйесінің өзгеруіне, адам ұрығының дамуына, жас нәрестенің
ауру болып тууына әкеліп соғады.
Дәрігерлер адамдардың әртурлі аллергиялық аурулары, өкпе демікпесі,
қатерлі ісік ауруларының болуы сол аймақтың экологиялық жағдайымен тығыз
байланысты екенін анықтап отыр. Сонымен катар, хром, никель, бериллий,
бензопирин, асбест, түрлі улы химикаттар сияқты тағы басқа өнеркәсіп
қалдықтары —канцерогендік заттар болып табылады. Олардың адамдарда қатерлі
ісік ауруларын туғызатындығы анықталды. Егер өткен ғасырда балалардың
қатерлі ісік аурулары сирек болса, қазір балалардың арасында ол ауру өте
жиі кездесіп отыр. Ал, химиялық заттармен ластану нәтижесіңде бұрын
кездеспеген жаңа аурулар пайда болуда.
Адам денсаулығына зиян келтіретін улы химиялық заттардың қатарына
темекі мен есірткі заттары да жатады. Темекі түтінінің құрамына 4 мыңға
жуық химиялық заттар кіреді, олардың көбі улы заттар. Олардың қырыққа жуығы
қатерлі ісік ауруын туғызады. Темекінің уы сонымен қатар қолқаның созылмалы
ауруын туғызады, сол себептен де темекі шегетіндер жиі жөтеледі. Темекі
шегетін ата-аналардың жаңа туған нөрестелерінің организміңде улы газ
бірінші жылы олардың канында бірнеше сағатқа дейін болады. Есірткі заттары
да қолка, өкпенің қатерлі ісік ауруларын туғызады. Көптеген органикалық
еріткіштер: авиациялық, желім, бензин, эфирі еріткіштер мен аэрозольдер
буланып ауаға шығарылады. Егер осы заттардың буы көп мөлшерде организмге
түссе жүйкені, миды, асқазанды жөне өкпенің ауруын туғызады. Кейде ол
өлімге де әкеліп соғуы мұмкін.
Ендігі жерде біз, қоршаған ортаның қазіргі заманға нақты
-проблемаларына тоқталамыз.
Қазіргі кезде бізді қоршаған ортаның ластаушы көздері төмендегідей
топқа бөлінеді:
Физикалық ластану — радиоактивті заттар, электромагнитгі толқындар,
жылу, шулар және тербелістер.
Химиялык ластану – көміртегі өнімдері, күқірт, көмірсулар, шайыңды
сулар, пестицидтер, гербицидтер, фторлы қосылыстар, ауыр металдар,
аэрозолдар.
Биологиялық ластану — ауру қоздырғыш бактериялар мен вирустар, құрттар,
карапайымдылар, шектен тыс көбейіп зиян келтіретін жәндіктер.
Эстетикалық зиян —_табиғаттың қайталанбас сұлу ландшафтарының бүліңуі,
ормаң-тоғайлардың жойылуы, т.б.
-Биосферадағы ластану процесін 3 кезеңге бөлеміз:
1)ластаушы заттардың таралуы;
Ластағыш заттардың биологиялық топтануы немесе қорлануы.
Адам баласының организмі жоғарыдағы ластаушы заттарды қабылдаған кезде
белгілі бір деңгейге (мөлшерге) дейін ғана көтере алады. Ал, зиянды
заттардың одан әрі организмде көбейе түсуі денсаулықты бұзып, ауруға
шалдықтырады.
1. Көміртегі оксиді (СО2) және монокосид (СО). Жалпы отын жаққан
кезде көміртектің екі -газы түзіледі. Еқеуі де ластағыш газдар. Оның: бірі
көміртегі диоксиді ~- улы емес ал монооксид улы болып келеді, Ол адамның
қаныдағы гемоглобинмен өте тез қосылып зиянды қоспа түзіп ауру туғызады.
Сонғы жылдары атмосферадағы көміртегі оксидтері тез көбейіп
өсімдіктерде жүретін фотосинтез процесі жылдамдатуда. Нәтижесінде,
көміртегі оксиді әрбір 10 жыл сайын 2 %-ға өсіп, атмосферада жылу
эффектісін туғызуда. Ал, жылу эффектісі өз кезе-гінде жер шары климатының
орташа температурасын көтеріп, түрлі экологиялық апаттардың (мұхиттардың
көтерілуі, ауа райының өзгеруі, кауіпті циклондар мен цунамилер,
шөлейттену, өрттер, т.б.) тууына себеп болып отыр. Аталған газдармен қатар
метан, азот оксиді, озон, т.б. газдар күн сәулесін жер бетіне кедергісіз
жібергенімен, ал жер бетінен космос кеңістігіне кететін ұзын толқынды жылу
сәулелерін өткізбей, көмір қышқыл газдарының қызып жалпы атмосфера шегінде
жылу процесін тездетуде.
Қоршаған ортаның химиялық ластануыньң кейбір түрлері казіргі кезде
глобальды экологиялық проблемаларды туғызьш отыр. Олар жер шарындағы жиі-
жиі байқалып отырған "Жылу эффектісі", "Озонның жұқаруы", "Кышқыл
жауындар", "Фотохимиялық тұмшалар" және осылардың әсерінен туындайтын
аурулар.
Адам баласы әсіресе, атмосфера (ауа бассейіні) ауасының ластану көздерін
тереңірек білгені жөн. Жоғарыда біз, атмосфераның ластаңуына жалпы
сипаттама берсек, ендігі жерде оған толығырақ токталуды жөн көрдік. Оның
себебі, барлық зиянды заттар атмосфера аркылы түрлі химиялық қосылыстарға
айналып, газ, сүйық немесе қоспа түрінде топырақ, су бетінде келіп, одан
адам организміне түссді.
Атмосферадағы тіршілікке кажетті барлық процестер оның тропосфера кабатында
жүреді. Оның жер бетінен калыңдығы 10-18 км. қашықтыкты (қалыңдықгы)
қамтиды. Енді біз жекелеген зиянды заттардың өзіне және қоршаган ортаға
тигізетін әсеріне токталамыз.
Көміртегі оксиді (СОІ) жөне монооксид (СО). Жалпы отын жақкан кезде
көміртегінің екі газы түзіледі. Екеуі де ластағыш газдар. Оның Щк хөміртегі
диоксиді - улы емес, ал монооксид улы болып келеді Ол адамньң қандағы
гемоглобинмен өте тез қосылып зиянды қоспа түзіп ауру туғызады.
Соңғы жылдары атмосферадағы көміртегі оксидтері тез көбейіп өсімдіктерде
жүретін фотосинтез процесін жылдамдатуда. Нөтижесінде, көміртегі оксиді
әрбір 10 жыл сайын 2 %-ке өсіп, атмосферада жылу эффектісін туғызуда. Ал
жылу эффектісі өз кезегінде жер шары климатыньң орташа температурасын
көтеріп, түрлі экологиялық апаттардың (мүхиттардың көтерілуі, ауа райының
өзгеруі, кауіпті циклондар мен цунамилар, шөлейттену, өрттер, т.б.) тууына
себеп болып отыр. Аталған газдармен катар метан, азот оксиді, озон, т.б.
газдар кун сәулесін жер бетіне кедергісіз жібергенімен, ал жер бетінен
космос кеністігіне кететін ұзын толкынды жылу сәулелерін өткізбей, көмір
кышкылы газдарының қызып, жалпы атмосфера шегінде жылу процесін тездетуде.
Мәселен, XIX ғасырдың 20-жылдарында көмір қышқылы газының атмосферадағы
мөлшері 0,029% болса, ал 90-жылдары -0,035%-ке жетіп, 20%-ке көбейіп отыр.
Бұл көрсеткіш БҰҰ-ның зерттеулері бойынша 2000 жылдары 30%-ке жетпек. Ол
жағдайда жер шарының орташа температурасы 0,1°С-қа, ал 2050 жылдары екі
есеге өсе түсетіні дәлелденген. Осы мәліметтерді компьютерлік жүйе арқылы
есептегенде жер шарының орташа температурасы жақын жылдары 1,5 - 4,5°С-қа
жетуі әбден ықгимал.
Жер шарының осылайша жылып кетуі дүниежузілік мүхиттардың деңгейін 1,5
метрге көтеріп, планетамызда "топан су" қаупін туғызары сөзсіз.
Мүхиттардың деңгейінің көтерілуі адамзат үшін кауіпті проблема. Міне,
осының бәрі жылу эффектісінің әрекеті болғандықтан оның жүру механизмін
бәріміздің де білгеніміз жөн.
"Озонның жұкаруы". XIX ғасырдың 80-жылдарында атмосфера қабатында озонның
кейбір жерлерде жүкаруы байқалған. Мөселен, 1987 жылы Антарктида тұсында
озонның мөлшері күрт азайып, (космостық станциясының фотосуреті бойынша) ол
7 млн км2 аумақгы камтыған. Осы жағдай 1992 жылы Оңтүстік Америка тұсында
оның мөлшері 50%-ке ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қоршаған орта және адам денсаулығы
«Қоршаған орта және адам денсаулығы»
Адам денсаулығы және қоршаған орта
Қоршаған орта мен адам денсаулығы
Экология және халық денсаулығы
Халық денсаулығы
Қоршаған орта мен адам денсаулығы жайлы
Жылуэнергетикасы және қоршаған орта
Қоршаған орта және энергетика
Қоршаған орта
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь