Биосфераның ластануы

Жоспар:

1. Кіріспе
2. Биосфераның ластануы және деңгейлері
3. Биосфераның радиоактивтік ластануы
4. Ластанудың түрлері
Биосфераның ластануы - адамның іс – әрекетінің нәтижесінде биосферада зиянды заттар мөлшерінің көбеюі, жаңа химиялық қосылыстардың пайда болуы, температураның көтерілуінен климаттың өзгеруі. Негізгі себептері: өнеркәсіптің (энергетика, транспорт, т.б.) тез қарқынмен дамуы, ауыл шаруашылығы мен күнделікті тұрмыста химиялық жетістіктерін кеңінен пайдалану, халық санының өсуі және урбанизациялану (қалалардың өсуі).
Кен қазындыларын өндіру кезінде жер қойнауынан жылына 100 млрд. т тау жыныстары алынады. Оның 10%-і ғана іске асады да, 90%-і жарамсыз қалдықтарға айналып жер бетін ластайды. Жыл сайын шартты түрдегі 1 млрд. т отын жағылады, атмосфераға 20 млрд. т СО2, 300 млн. т СО, 50 млн. т NO,150 млн. т SO2, 5 млн. т H2S, 400 млн. т-ға жуық күл, түтін, шаң-тозаң түседі. Ал гидросфераны 600 млрд. т-дай өндірістік және тұрмыстық ағын сулар ластайды. Мұнай өндіру және мұнай өнімдерін тасымалдау кезінде әлемдік мұхитқа 10 млн. т-ға жуықмұнай өнімдері төгіледі. Бұл ондағы тіршілікке үлкен зиян келтіреді. Жыл сайын топыраққа 100 млн. т-дай минералды тыңайтқыштар сіңіріледі.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Ж.Ж. Жатқанбаев «Экология негіздері». Алматы 2003 ж
2. В.И. Вернадский «Биосфера», М. 1967 ж
3. А.А. Горелов «Концепции современного естествознания» М. 2002 ж
4. М.С. Панин «Химическая экология» М. 2002 ж
        
        --------------------------------------------------------------------------------
Жоспар:
--------------------------------------------------------------------------------
* --------------------------------------------------------------------------------
Кіріспе
* --------------------------------------------------------------------------------
Биосфераның ластануы және деңгейлері
* --------------------------------------------------------------------------------
Биосфераның радиоактивтік ластануы
* --------------------------------------------------------------------------------
Ластанудың түрлері
--------------------------------------------------------------------------------
Пайдаланған әдебиеттер
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Биосфераның ластануы
* Кіріспе
* ... ... және ... ластануы - адамның іс - әрекетінің нәтижесінде биосферада зиянды заттар мөлшерінің көбеюі, жаңа химиялық қосылыстардың пайда болуы, температураның ... ... ... ... ... өнеркәсіптің (энергетика, транспорт, т.б.) тез қарқынмен дамуы, ауыл шаруашылығы мен күнделікті тұрмыста химиялық жетістіктерін кеңінен пайдалану, халық ... өсуі және ... ... ... ... ... ... жер қойнауынан жылына 100 млрд. т тау жыныстары алынады. Оның 10%-і ғана іске асады да, 90%-і ... ... ... жер ... ... Жыл сайын шартты түрдегі 1 млрд. т отын ... ... 20 ... т СО2, 300 млн. т СО, 50 млн. т NO,150 млн. т SO2, 5 млн. т H2S, 400 млн. т-ға жуық күл, ... ... ... Ал ... 600 млрд. т-дай өндірістік және тұрмыстық ағын сулар ластайды. Мұнай өндіру және ... ... ... ... ... ... 10 млн. т-ға ... өнімдері төгіледі. Бұл ондағы тіршілікке үлкен зиян келтіреді. Жыл сайын топыраққа 100 млн. ... ... ... ... жыл сайын түзілетін жүздеген мың т әр түрлі жаңа химиялық қосылыстардың көпшілігі биологиялық және физиологиялық жолмен ыдырамайды. Биосферада ... ... ... ... ... ... ... полихлордифенилдер, т.б.) және табиғи ыдырау механизмдері немесе сіңіру қабілеті бар заттардың әсерінен (тыңайтқыштар, ауыр металдар, т.б.) табиғи жүйелер мен ... ... ... бұзылады. Биосферадағы зат айналымына бірнеше млн. т хлорорганикалық қосылыстарды енгізу, бір жағынан, жануарлардың (әсіресе, балықтар мен ... ... ... ... ... ... трофикалық тізбектердің үзілуіне, соның нәтижесінде биоценоздардың бұзылуына әкелсе, екінші жағынан, ұсақ жәндіктер мен микроорганизмдердің (космополит организмдердің) шамадан тыс ... ... ... қазба отындарды (тас көмір, мұнай) негізгі қуат көзі ... ... ... ... ... және ... ... басты көзі болып табылады.
Соңғы жылдары атмосферадағы қорғаныштық рөл атқаратын озон ... ... ... ... ... полюстерде) "озон ойықтары" пайда бола бастады. Олардың пайда болуына өндірістерден бөлінетін N, Cu, Fe, Mn, Cl, F, Br ... мен ... ... ... әсер етеді. Әсіресе, метан, этан, пропанның хлорлы және фторлы туындыларын (фреондар) ... ... ... -- озон қабатының жұқара түсуіне үлкен ... ... ... Ал озон ... ... -- Жер ... ... тіршілікке үлкен зиян. Азоттотықтары мен күкірттің сумен қосылыстары "қышқылды жаңбыр" жаудырып, биосфераға ... зор ... ... ... ластануының тағы бір қауіпті де қатерлі көзі -- қоршаған ортада радиоактивті қалдықтардың жинақталуы және АЭС ... ... ... ... ... ... ... (Радиоактивное загрязнение биосферы) -- қоршаған табиғи ортадағы радиоактивтік заттектер құрамының қалыпты деңгейден асып кетуі. Бұл ... және ... ... болады. Биосфераның радиоактивтік ластануының табиғи факторларына ғарыштық сәулелену, литосфераның радиоактивті элементтері; антропогендік факторларына радиоактивтік ... ... ... ... әр ... ... ... АЭС-тегі және кәсіпорындардағы апаттар, ядролық-техникалық қондырғылар, бейбіт мақсаттағы ядролық жарылыстар, ядролық қаружарақты сынау және т.б. ... ... ... апат ... ... ... (стронций-90, цезий-137, церий-141, йод-131, рутений-106, т.б.) ластануы бірден артады.
1940 -- 1980 жылдар аралығында дүние жүзінде ядролық қару 1349 рет ... ... ... ... ... ... ... мөлшері түсті. Арктиканың Жаңа Жер топаралында 1950 жылдардың соңында атмосферада және су астында 90 ядролық жарылыс болды. Бұл ... ... ... ... бар 11 мың ... суға ... 1960 ... бастап Каспий маңында бейбіт мақсатта (мұнай өңдіруді арттыру, тұзды күмбездерде жер асты қуысын жасау, т.б.) 50-ге жуық жер асты ... ... ... Қазіргі кезде АТЭНХА моліметтері бойынша дүние жүзінде 430-ға жуық АЭС бар, олардың электрлік қуаты 320 ... ... ... ... ... ... ... 17%-ы). Жұмыс жасап тұрған реакторлар саны Америкада 110. бұрынғы Кеңестер Одағында -- 46, Францияда -- 55, ... -- 39, т.б. ... атом ... ... ... ... орын ... Бұнда электр энергиясының барлык көлемінің 70%-ын АЭС-тер өндіреді (салыстыру ушін Англияда -- 21,7%, Америкада -- 19%, ... ... ... -- 12,3%). 1986 жылы Чернобыль АЭС-інде болған апат өзінің жалпы зардабы жағынан адамзат тарихында ең ірі ... апат ... ... ... ... ... жалпы қосындысы 77 кг болды (Хиросимада атом ... ... ... 740 г. ... ... ... ... радиоактивтік заттектердін 70%-ы Беларусь аумағына таралды. Гринпис сарапшыларының бағалауынша, бұл апат ... ... ... ... 140 млн кюри ... ластанған аудан 160 мың км² болды. Радиациядан 9 млн-ға жуық адам зардап шекті. ... ... ... ... Дон, Еділ ... ... және ... Каневск, Каховск су бөгендері ластанды.
Экономикалык шығындар: шаруашылық айналымынан ауыл шаруашылығына пайдаланылатын 144 мың га жер, 492 мың га ... ұзақ ... ... ... көшіруге көп шығын жұмсалды, т.б. Зардап шеккен аудандарда ... ... өкпе ... ... ... ... бұрқ ете ... жиілеп, туу көрсеткіштері кұрт төмендеп кетті.Чернобыль радионуклидтерімен Еуропаның барлық аумағы ластанды.[1]
* --------------------------------------------------------------------------------
Ластанудың түрлері
Ластану деп қандай да бір ... ... оған тән емес ... ... және биологиялық агенттерді әкелу немесе осы агенттердің табиғи ортадағы орташа көп ... ... ... ... Экологиялық көзқарас боынша бұл түсінікті екі тұрғыдан қарастыруға болады:
1) ... ... ... ... ... адам мен ... ... әсерлердің нәтижесінд пайда болып жатқан заттар;
2) қоршаған ортаны ластайтын затар (мысалы, химиялық заттар).
Тікелей ластанушы объектілер қатарына (ластайтын ... ... ... қоғамдастықтың (экотоптық) негізгі компоненттері: атмосфера, су, жер қыртысы ... Ал, ... ... ... ... ... ... -- өсімдікгер, жан-жануарлар және микроорганизмдер жатады. Ластаушы жүйе болып, тек қана ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар, күнделікті тұрмыстағы тіршілік, мал шаруашылығы да ластаушылар көзі болып табылады.
Ластаушы заттар мен оны қоршаған ортаға қалдық күйінде бөлетін ... ... ... ... ... ... -- ... заттүрін, оны бөлетін жүйені, оның салдарын бақылау шамаларын қамтиды. Оның пайымдауынша, ластаушы ... ... ... ... ... ... және оттегін жұтатын өзге қалдықтар;
-инфекцияны тасымалдаушы жүйелер;
-өсімдіктерге бағалы қоректік зат болып табылатын дүниелер;
-органикалық қышқылдар мен тұздар, минералдар;
-шайылу барысында ... ... ... ... ... ... ... табиғи апаттардан, атап айтқанда жер сілкініс, өрт жөне т.б. орын алса, оны табғии деп, ал адамзат баласының іс-қимыл әрекеті ... ... оны ... деп ... ... ... объектісі әрдайым экожүйе (биогеоценоз) болып табылытындығын түсіну ... ... ... ... заттардың бір заттың көптігі немесе онда басқа заттардың болмауы (жаңа қоспалардың) экологиялық факторлардың ... ... ... ... ... заттар өзінің шынайы мәнінде эколгиялық фокторлар болып табылыды. Демек, бұл факторлардың ... ... ... ... ... да ... ... қоректік тізбектегі түйіннің) экологиялық қуысының талаптарынан ауытқиды. Бұл кезде зат алмасу үрдістері бұзылады, продуценттердің ассимиляция қарқындылығы, ендеше ... ... да ... кемиді.
Осылайша, ауаның, су мен топырақтың құрамында бар кез келген зат алмасушы ... бола ... ... ортаның құрамына кіретін заттарды құрамдас бөліктер деп атайды. Құрамдас бөліктер ... да ... ... ... ... тозаңы, жел көтерген шаң т.б.),антропогенді де (қоғамның іс -- ... ... ... бола ... ... - күрделі, көп түрлі үрдіс. ... ... ... ... ... өздері бастапқы болмаған жерлерге тап болады. Олардың көпшілігі химиялық белсенді, әрі тірі ағзаның ұлпасының ... ... ... ... ... ... ... белсенді түрде тотығуға қабілетті. Мұндай заттардың барлық тіршілік иелері үшін у болып табылатыны түсінікті.
Ластану ... ... ... ... тегі ... ... екі түрін қарастыруға болады:
- адамдардың қатысынсыз табиғи құбылыстардың нәтижесінде болатын ластанулар;
- адамдардың іс - ... ... ... ... ластанулар; бұған өнеркәсіптік өндірістің техногендік әсерлердің үлкен үлес қосады.
Антропогенді ластаушыларды мынадай түрге бөледі:
1) ... -- ... не ... ... ластануы;
2) Механикалық -- қоршаған ортаның, тек механикалық әсерлердіңнәтижесінде ластануы:
3) Химиялық -- қоршаған ... ... ... ... ... бойы ... әр түрлі зат мөлшерінің, қалыпты жағдайдан артып кетуі;
4) Физикалық ластану -- бұл бес түрге бөлінеді:
а) Өнеркөсіп жөне жылу-энергетикалық ... ... ... орта ... ... мұны жылулық деп атайды.
ә) Жарықтық - жергілікті жерлердін табиғи жарық көздерінен баска, жасанды жарық көздері арқылы, өсімдік жөне ... ... ... ... ... ... Шу, ... нәтижесінде;
в) Электромагнитгі толқындардың шектен тыс артуы;
г) Радиоактивті ластану.
5) ... ... -- ... ... етуі ... ... ... немесе ортада әр түрлі ауру ... ... ... ... ... ... -- кез келген экологиялық жүйеге, оған тән емес сипаттағы жанды-жансыз компоненттердің қосылуы немесеқұрылысының өзгеруі нөтижесінде, экожүйенің -- зат, ... ... ... ... ... табиғаты бойынша ластанудың мына түрлерін айырады:
1. биологиялық ластану - экожүйеге оған жат организм түрлерін әкелу және ... ... ... ... сондай - ақ бактериологиялық, немесе микробиологиялық ластану деп те атайды;
2. физикалық (радиациялық, ... ... ... шулық және т.б.);
3. химиялық (биосфераның химиялық заттармен ластануы.
Түзілу әдісіне байланысты біріншілік және екіншілік ластануды айырады. Біріншілік ластануға - ... ... және ... ... арқылы қоршаған ортаға түсетін ластаушыларды жатқызады. Екіншілік ластану - қоршаған ортадағы физикалық- химиялық процестердің нәтижесінде орта мен ... ... ... ... ... Мысалы, екіншілік ластануға ауадағы газдардың әр түрлі газдардың ... ... қала ... ... келтіруге болады.
Қоршаған ортаның компоненттеріне байланысты біріншіден атмосфераның, гидросфераның, (литосфераның) және атмосфералық ауаның, жербеті мен жерасты суларының және ... ... ... Адам ... ылғи ... тұратын ластаушы заттардың 70% тамақпен, 20% -- ауамен, ал 10% -- ... ... ... әдебиеттер:
* Ж.Ж. Жатқанбаев . Алматы 2003 ж
* В.И. Вернадский , М. 1967 ж
* А.А. ... М. 2002 ж
* М.С. ... М. 2002 ж

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс9 бет
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі. Биосфера ғаламдық экожүйе. Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс14 бет
Азғыр-Тайсойған сынақ полигоны10 бет
Ауаның радиактивті ластануы6 бет
Биосфераны автокөлік әсерінен қорғау57 бет
Гидросфераның ластануы10 бет
Жануарлар дүниесі биосфераның құрамдас бір бөлігі.11 бет
Жасыл микробалдыр CHLAMYDOMONAS REINHARDTII-дің пигментті мутанттық штаммдарын алу2 бет
Су - биосфераның аса маңызды элементi11 бет
Су экожүйесі15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь