Оңтүстік Американың физикалық географиялық сипаттамасы

Мазмұны

Кіріспе 3

I Тарау. Оңтүстік Американың физикалық географиялық сипаттамасы.
1.1 Геологиясы. 4
1.2 Жер бедері. 4
1.3 Климаты. 5
1.4 Ішкі сулары. 5
1.5 Топырақ жамылғысы. 6
1.6 Өсімдігі. 6
1.7 Жануарлар дүниесі. 6

II Тарау. Оңтүстік Америка материгінің физикалық географиялық аудандастыру бойынша ландшафтысына сипаттама.
2.1 Шығыс субконтиненттегі ландшафтардың таралуы 7
2.1.1 Амазония. 7
2.1.2 Гвиана таулы қыраты мен ойпаты. 10
2.1.3 Ориноко жазығы. 11
2.1.4 Бразилия таулы қыраты 13
2.1.5 Тропиктік жазықтар 16
2.1.6 Ла.Плата аймағы 18
2.1.7 Прекордильер 20
2.1.8 Патагония үстірті 21
2.2 Анд тауындағы ландшафтардың таралуы 23
2.2.1 Кариб Анд тауы 23
2.2.2 Солтүстік Анд 25
2.2.3 Орталық Анд 27
2.2.4 Чили . Аргентина Андысы 30
2.2.5 Оңтүстік Анд 31
2.2.6 Отты жер 32

III Тарау.
3.1 Оңтүстік Американың табиғат зоналары 34

Қорытынды 37

Пайдаланған әдебиеттер 39
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі: Оңтүстік Америка ландшафтысына сипаттама беру, жер бетіндегі жаратылыс жағдайы әртүрлі табиғат кешендерінің ерекшеліктерін, олардың құрамын, байланысын, бір–біріне тигізетін әсерін, құрамдас бөліктерінің өзара орналасу заңдылықтарын көрсету өзекті болып табылады. Оңтүстік Американың физикалық–географиялық ланшафтысын сипаттау барысында, географиялық кешендердің түрлендіру жолдары, табиғат байлықтарын тиімді пайдалану, сонымен қатар Оңтүстік Американың материгінің физикалық – географиялық аудандастыру бойынша ландшафтысын ауқымды қарастыру өзекті болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты: Оңтүстік Америка материгінің ландшафтысының таралу ерекшеліктерін құрастырып, оларға сипаттама беру.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- Алдымен әдебиеттермен танысу;
- Алынған әдебиеттерді жинақтау;
- Оңтүстік Америка материгіне физикалық – географиялық аудандастыру бойынша ландшафтысына сипаттама;
- Курс жұмысының иақырыбын мектеп бағдарламасымен байланыстыру;
- Курстық жұмысқа байланысты суреттер, карталар, құрастыру.
Курстық жұмыстың құрылымы: Оңтүстік Америка материгіне физикалық географиялық сипаттама бере отырып, материктің табиғи қалыптасу кезеңдеріне, яғни геологиясы сонымен қатар жер бедері, климаты, ішкі сулары, топырақ жамылғысы және өсімдігі мен жануарлар дүниесі бірінші тарауда айтылып жалпы сипаттама беріліп кетеді.
Курстық жұмыстың негізгі тақырыбын алатын негізгі мәліметтер екінші тарауда жазылған. Онда Оңтүстік Америка материгінің физикалық – географиялық аудандастыру бойынша ландшафтысына сипаттама беріледі. Жалпы оңтүстік Америкада орналасқан Шығыс субконтиненттегі ландшафтысының таралуы.
Гвиана таулы үстірті мен Бразилия таулы қыраты, Амазонка ойпаты, Отты Жер аралы, Анд тауындағы ландшафтысының таралуы жайлы мәліметтер қарастырылады.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Власова Т.В. Материктердің физикалық географиясы. Педагогика институтында география мамандықтары бойынша оқитын студенттерге арналған оқулық. Алматы, “Мектеп”, 1985 ж. Издательство “Просвещение” 1976 г.
2. М.Қ. Қаратаев., Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы 1977 ж, 8 – том, 212 бет.
3. География және табиғат №1 (43) – 2008 Қаңтар – ақпан Ж. Аманқұлова “Дамыты оқыту тәсілі” 61 бет.
4. География және табиғат №4 (40)- 2009 шілде – тамыз Ә. Құлахметова “Саяхатшылар ізімен” 22 бет.
5. Притула Т.Ю., Еремина В.А., Спрялин А.Н. Физическая география материков и океанов: Учебное пособие для студентов высших учебных заведений/М.:Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2004.-685 с.:ил.
6. Шәріпов Ә. Алыс жағалаулар. Жол жазбалары. Алматы, “Жазушы”, 1970. 18 бет.
7. Молдағұлов Н. Ландшафт.-Алматы: Қазақстан, 1983.-52 бет.
8. Энциклопедия географии.-М.: “Махаон ”, 2001 г.
9. Тальская Н. Н., 2010 г. Атлас. География материков и океанов. Природа. Население. Хозяйство. 7 класс: С комплектом контурных карт.
10. Крылова О.В., География материков и океанов. 7 класс. Атлас. 2008 г.
11. Алексеевский А.А., География: Материки и океаны: В 2 ч.: Ч. 2: Материки планеты Земля: Антарктида, Южная Америка, Северная Америка, Евразия: Учебник для 7 класса общеобразовательных учреждений. 2008 г.
12. Атлас. География. 7 класс. 2009 г.
13. Душина И.В., Коринская В.А., Щенев В.А География материков и океанов. 2009 г.
14. О.В. Крылова. Материки и океаны. М, “Просвещение” 2000 г.
15. Библиотека энциклопедии для юношества. Америка и Австралия.-М.: “Педагогика-Пресс”, 2001 г.
        
        Мазмұны | |
| ... |3 |
| | |
|I ... ... ... физикалық географиялық сипаттамасы. | ... ... |4 ... Жер ... |4 ... ... |5 ... Ішкі ... |5 ... Топырақ жамылғысы. |6 ... ... |6 ... ... ... |6 ... ... Оңтүстік Америка материгінің физикалық географиялық | ... ... ... ... | ... Шығыс субконтиненттегі ландшафтардың таралуы |7 ... ... |7 ... ... ... ... мен ... |10 ... ... ... |11 ... ... ... қыраты |13 ... ... ... |16 ... ... ... |18 ... ... |20 ... ... ... |21 ... Анд ... ландшафтардың таралуы |23 ... ... Анд тауы |23 ... ... Анд |25 ... ... Анд |27 ... Чили – Аргентина Андысы |30 ... ... Анд |31 ... Отты жер |32 ... Тарау. | ... ... ... табиғат зоналары |34 |
| | ... |37 |
| | ... ... |39 ... ... өзектілігі: Оңтүстік Америка ландшафтысына сипаттама
беру, жер ... ... ... ... ... ... олардың құрамын, байланысын, бір–біріне тигізетін әсерін,
құрамдас бөліктерінің өзара орналасу заңдылықтарын көрсету өзекті ... ... ... физикалық–географиялық ланшафтысын сипаттау
барысында, географиялық кешендердің түрлендіру жолдары, табиғат ... ... ... ... ... ... материгінің физикалық –
географиялық аудандастыру бойынша ландшафтысын ауқымды ... ... ... жұмыстың мақсаты: Оңтүстік Америка материгінің ландшафтысының
таралу ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... Алдымен әдебиеттермен танысу;
- Алынған әдебиеттерді жинақтау;
- Оңтүстік Америка материгіне физикалық – географиялық аудандастыру бойынша
ландшафтысына сипаттама;
- Курс жұмысының иақырыбын ... ... ... ... ... байланысты суреттер, карталар, құрастыру.
Курстық жұмыстың құрылымы: Оңтүстік Америка материгіне физикалық
географиялық сипаттама бере ... ... ... ... яғни геологиясы сонымен қатар жер бедері, климаты, ішкі
сулары, топырақ жамылғысы және ... мен ... ... ... ... ... сипаттама беріліп кетеді.
Курстық жұмыстың негізгі тақырыбын алатын ... ... ... ... Онда ... ... материгінің физикалық –
географиялық аудандастыру бойынша ландшафтысына сипаттама ... ... ... ... ... субконтиненттегі ландшафтысының
таралуы.
Гвиана таулы үстірті мен Бразилия таулы қыраты, Амазонка ойпаты, ... ... Анд ... ... ... жайлы мәліметтер
қарастырылады.
I Тарау. Оңтүстік Американың физикалық географиялық сипаттамасы.
1. Геологиясы.
Оңтүстік ... жері ... ... ... жаралған таулы,
үстіртті, қыратты өңірлерден, ... мен ... ... ... бөлігін биіктігі орташа ... ... ... мен ... ... ... батысын Анд жүйесі,
солтүстік – шығысын, шығысын Гвиана және Бразилия таулы қыраттары (араларын
Амазонка ... ... ... Патагония үстірті алып жатыр. Аталған
таулы қыраттар Оңтүстік Америка ... ... мен ... көтерілімдеріне, ал Амазония – тау ... ... ... Анд тау жоталарымен, көршілес таулықыраттар аралындағы ... және Ішкі ... ... Пантанал, Гран–Чако, Пампа жазықтары)
құрылды. Неогендік – төрттік ... ... ... ... ... ... және Гвиана (орталық бөлігі) таулы қыраттарында жақсы
байқалады; мұнда сол кезде шұғыл көтерілулер ...... тау ... ... ... ... ... жүрді.
Дүние жүзіндегі аса күрделі тау жүйелерінің бірі – Анд, ... ... ... ... ... Солтүстік және Орталық
Андыдағы шығыс жоталардың негізі ... ... Анд бас ... бор ... ... ... ... бойы жалғасты; қазіргі
мұндағы вулканизм және сейсмизм құбылыстары тау ... ... әлі ... ... Бұл ... дә ... ... альпілік қозғалыстар
кезінде Анд тауларының Кариб Андысы, ... ... ... Анд ... ... Өте күшті плиоцендік және бұдан кейінгі жас тектоник
қозғалыстар кезінде Анд жүйесі ... Перу ... ... және ... тағы да ... ... және көтерілулерге ұшырады,
вулканизм процесі күшейді. Қазіргі кеологиялық кезеңде Колумбия, ... Чили ... Анд ... және ... ... ... сейсмизм өте күшті байқалады. Биік шыңдары мұздықтар жамылған.
Оңтүстік Америка платформасының ежелгі архейлік негізі Гвиана, Батыс
және Шығыс ... ... кей ... пенеплен (кейде төбелі
таулы үстірт) ретінде Жер бетіне шығып жатады. Барлық ... ... және ... ... ... ... ... мезозойлық және кайнозойлық жыныстар Бразилия таулы қыратының
қалқандары аралығындағы ... ... Жер ... ... ... ... ... биіктігі 580 м, жерінің
45%-і ойпатты жазық. Батысы мен ... Анд ... тау ... ... Бұл ... ... жоталардан және биік үстірттен
құралған. Басты шыңдары: Аконкагуа (6960 м), ... (6862 м), ... (6880 м), ... (6800 м), ... (6768 м), ... (6485 ... (6425 м), Чимборасо (6267 м). Биік жоталары, шыңдары мұздықтар
және көп жылдық қар жамылған; экватор маңында ... ... шегі ... – ден, Отты ... 700 – 900 м- ден ... Сөнген және сөнбеген вулкандар
Андының әр ... ... Жер ... ... ... ...... Гвина таулы қыраты орналасқан; оңтүстік беткейі тік,
солтүстік және солтүстік шығысқа ... ... ... биік шыңы ... (2810 м). ... ... қыраты экскаватор мен 30° оңтүстік ендік
арасын алып жатыр; мұның шығыс бөлігі едәуір көтерілген, Атлант ... ... ... Ең биік дері – ... шыңы (2890 м). ... ... – шығысында көтеріңкі Патагония үстірті жатыр, бұл
өзінің шығысында аласарады, Атлант мұхиты ... ... 200 м – ... Анд ... шығысындағы ойпатты жазық зоналар Ориноко өзенінің
сол жағындағы Ориноко Льяносы деп аталатын ойпаттан ... ... ... өзенінің оңтүстік – шығысындағы жағасын – Гвиана ойпаты,
экватордың ...... ... ... Оңтүстік Американың
орталық бөлігінде Анд тауы мен Бразилия таулы қыратының аралығында Гран –
Чако жазығы орналасқан, ... Гран – Чако ... дала ... ... ... ... ... жері негізінен төменгі ендіктерде жатқандықтан,
күн ... ... мол ... ... күн ... 120 – 160
ккал/см², жылдық радиация ... ... ... үшін 60 – 90 ... ... орай жылу ... өзгеруі көбінесе қоңыржай, субтропиктік
ендіктерде, тропиктік тау аудандарында байқалады. ... ... ... ... тропике дейінгі аралығының ... ... 20°, 28° С, ең ... ... ... 47° С ... -
Чакода). Қыста оңтүстіктек келетін қысқы ауа әсерінен Гран – Чако ... ... ... оңтүстігінде шамалы үсік түседі. Жауын – шашынның
таралуына ... ... ... ылғалды тропиктік ауа массаларының әсері
зор. Бразилия тау қыратында 500 – 1000 мм, Амазонка ... мен ... ... ... 1500 – 2500 мм, Анд ... мен ... мұхит жағалауында 5000
– 7000 мм жауын – шашын түседі; қуаң бөлігі Патагония мен Оңтүстік Андыда
200 мм – ге ... Ішкі ... ... ... ... жер ... ерекшелігіне
байланысты өзендер торы жақсы дамыған; ірі өзендердің суы мол. ... ... 7450 км³. ... ... су ... – Анд ... жоталары.
Өзендердің басым көпшілігі Атлант мұхит алабына жатады; бұлардың жалпы
мөлшері Тынық мұхитқа ... ... 12 есе көп. ... ... ... қоректенеді. Оңтүстік Американың ең үлкен өзені – ... бойы ...... мол экваторлық ойпатпен ағады, көршілес жатқан
аудандардағы ағын түгел осыған құяды. Ірі салалары – Риу – ... ... км), ... (ұзындығы 3230 км). ... ... ... ... зор 2 ... өзен ... – Ла – ... алабы (алабы 4
млн. км²-ден астам). Бұған Парана мен ... және ... ... ... Американың ірі өзендерінің бірі – Ориноко, Гвина ... ... ... ... ... ... ... көл онша көп
емес. Қазан шұңқырларының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... Ірі көлдері – Титикака (Анды таулы
үстіртінде), Поопо.
1.5 ... ... ... ... ... және ... қызыл қоңыр топырақ
басым (әсіресе солтүстігі мен орталығы). Бразилия таулы қыратының солтүстік
– шығысында қоңыр және сұр топырақ, ... ... ... ... материктің оңтүстігіне таман саванналық қара, Анд тау ... ... ... ... ... ... таралған.
1.6 Өсімдігі.
Өсімдігі жөнінен Оңтүстік Америка 2 ботаника – ... ... ... ... 40° ... ... ... солтүстік бөлігі
неотропиктік, оңтүстік жағы антарктикалық аймаққа кіреді. Өсімдік ... бай; ... ... ... ... ... бір ... картоп және
шоколад, хина, каучук ағаштары, кокос, шарап пальмалары т.б. бар. Бразилия
территориясының өзінде 40 ... ... ... ... Қалың орманды
алқаптар Амазонка ойпатының ... ... ... ... ... және
Гвиана таулы қыраттарының беткейлерін алып жатыр.
Материктің тау ... ... ... жамылған. Мұнда биік шөптесін
өсімдіктер, кактус түрлері кездеседі. Гран – Чако жазығындағы өңірлерде
тікенді ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктер түрлерінің жерорта теңіздік өсімдіктерге ... ... бар. ... да мәңгі жасыл жапырақты бұталар басым.
1.7 Жануарлар дүниесі.
Оңтүстік Американың қазіргі фаунасы флорасы сияқты ... ... ... Кайнозойдың ортасында басқа материктердің бөлінуіне
байланысты ... ... ... ... ... қалталы жануарлар, кең
танау маймылдар, құмырска жегіштер, кинкажы аюы ... ... ... Жер ... ең ірі ...... су ... өзен –
көлдерінде өзен дельфині, балықтардың екі мыңдай түрі т.б. ... ... ұлы ... су ... ... ... насекомдордан өрмекші тәрізділер саванналар мен сирек ... ұсақ ... ... ... ... ашық ... мен ... пума, пампа бұғысы, магеллан иті, құндыз, қама, лама,
көзілдірікті аю, жүгіргіш ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Америка материгінің физикалық географиялық аудандастыру
бойынша ландшафтысына сипаттама.
2.1 Шығыс субконтиненттегі ландшафтардың таралуы.
Оңтүстік ... ... ... және жер ... ... ... келетін шығыс бөлігі солтүстік субэкваторлық және оңтүстік қоңыржай
климаттық белдеулердің аралығында ... ... ... ... қарай бөлінуінің басты факторларына,
бір жағынан, платформаның құрылымы мен жер бедеріндей айырмашылықтар (кең –
байтақ қалқаңдар мен ... ... ... ... екінші
жағынан, зоналық құрылымы ... ... қоса ... ... ... ... барынша кеңіп, оңтүстікке таралуының, ... ... тау ... ... ... жағынан анағұрлым ашық болуының мәні
зор.
Жер ... ... ... ... ... территориялық табиғат
комплекстерінің жекеленуінде) платформаның мұхит маңы және геосинклиналь
маңы ... ... ... ... бірге Бразилия таулы қыраты
мен Прекордильераның эпиплатформалық таулары түзілуінің ... ... ... ... ... осы ... бәрі оның ... формасының бөлінуіне қарайғы күрделі бейнесін қалыптастырады және айқын
жекелеген табиғат аймақтары жүйесін ... ... ... ... табиғатының негізгі ерекшелігі оның жер бедерінің жазық
болуына, континенттің ұзақ ... ... мен ... ... орнына
байланысты. Ол – жер бетіндегі ыстық ылғалды климат пен ... ... ... – ақ суы мол өзен ... ең зор ... ... Бразилия пен Гвиана таулы ... және Анд ... ... ... айқын белгілеп тұрады. Солтүстікте
табиғат жағдайына қарай оған ... ... ... шеті мен ... тау ... ... болады.
Амазонка ойпаты ұзақ уақыт бойы шөккен алап, соған орай оның ... ... ... шамалы және жер бедері бірыңғай тегіс болып
келеді. Тіпті, Анд тауының етегі маңында да оның жер бетінің биіктігі ... 100 м – ден ... Тек ...... ғана Анды жағынан
терең өзен аңғарларымен тілімденген құм тасты үстірттер, ал ... ... ... ... ... ... сілемі (900 м) бой түзеп тұрады.
Шығыста платформаның ежелгі негізі көтеріңкі және жер ... ... ... Бұл ... ... ... ... жаппай 200 – 250 м дейін
көтерілуіне және өзен аңғарларының тереңірек тілемденуіне әкеліп соғады. Ең
терең ... ... тау ... ... ... Су ... ... айқын кемерлерімен және негізгі жағалармен ... ... ... ... ғана су ... ... бөлігінде оның аңғары қайтадан кеңейеді, ... ... кең – ... атырауға айналады. Атырауында өзен жан – жаққа
тарамдалып кетеді де, салалардың, ... және ... ... ... ... орта және ... бөліктеріне экваторлық климат тән. Онда
февральдан ... және ... ... дейінгі жаңбыр өте мол жауатын
екі кезең болады.
Амазонияның солтүстік және оңтүстік шет ... мол ...... ... жарты шардың жазына сәйкес келетін бір кезеңге ... Онда ... ... ... өте ... ... ... маусым
кезінде де жауын – шашын жауады, бірақ оның мөлшері елеулі азаяды.
Ең ұзақ құрғақшылық ... ... ... ... оңтүстік жарты
шардың пассаты сағатын жерде болады. Онда декабрьден майға дейін жаңбыр мол
жауады және ауаның ... ... 95% - ке ... ... ... жауын - шашын мөлшері мен ауаның салыстырмалы ... аз ... ... ... ... шамалы, жоғары және бірқалыпты
температура тән. Температураның тәуліктік ауытқуы температура жылдық
ауытқуынан көп асып ... Өте ... ... ... бірақ +24, +27° С
температураның өзін адам ... ... ... ... және ... түспеуіне байланысты ауырсынады.Жаңбыр әдетте түстен кейін әрі ұзақ
нөсер болып жауады, ал ... және ... ашық ауа райы ... ... бұл ... сан ... түрлі өсімдігі ну болып өсетін
ылғал сүйгіш тропиктік ормандардың дамуына қолайлы жағдай жасайды.
Амазонка ... ... ... ... ... мен ... өзеннің қайсыбір бөлігіне қарай, орналасу орнына ... ... ... мен оның ... ... ...... басып
кетуі өсімдікке үлкен әсер етеді. Осыған орай ... ... ... типі ... ... ... ай бойы су ... жататын өзен
аңғарындағы ормандар (жергілікті халық оларды “игапо” деп атайды); су ... ... өзен ... аңғарындағы ормандар (олар “варзея” деп
аталады); мүлде су баспайтын суайрық ... ... ... ... ... ... қоса ... өзінің және басқа өзендердің су
өсімдігі, сондай – ақ ... ... ... ... бар.
Өзен бойындағы ұзақ уақыт су басатын территорияның өсімдігі оншалықты
бай емес. Су ... ... ... ... ... болмайды, және
батпақты тұнба басып жатады,ол ағаштардың діңін бірнеше метр биіктікке
дейін орап ... ... ... жер беті ... ... мен орман
шілігі болмайды, ал онда өсетін биік ағаштардың тыныс алатын ... ... ... ... ... ... ... түсті жапырағы және тіреуіш
тамырлары бар биіктігі орташа ағаш ... тән ... ...... және ашық, әрі әдемі гүлдейтін эпифит өсімдіктері көп. Тоспа және
баяу ағатын сулардың бетін әртүрлі ... мен су ... ... ... ең ... ... ... жататын,
жапырағының диаметрі 2 м – ге дейін жететін және 50 кг – ға ... ... ... ...... Оның хош исті ірі гүлдері гүлдеу кезінде
түсін бірте – бірте ақтан қара қощқылға дейін өзгертеді, ал ... ... ... оны ... ... ... ... суайрық ормандары 10 – 12 қабаттан ... Бұл ... ... орасан көп түрлері бар, олардың ... ... ... ... ... ... Бұл ... басым
болған ағаш топтары қалмаған. Өсімдік түрлері көп – ақ, бірақ бір ... ... ... ... көп ... Жоғарғы қабаттарда кездесетін ағаш
– бертолетия немесе ... ... ... сейба алып ағашы, т.б.
туыстарға жататын ... ... ... ... ... ... ... Олардың көпшілігі бағалы құрылыс материалын және жөндеу жұмыстарына
жұмсалатын ағаш сүрегін ... ... ... ... ... және
әртүрлі бұйымдар жасауға пайдаланылады. Жер беті ... ... ... ... алуан түрлі ірі шөп өсімдіктері, биіктігі бернеше метрге
жететін папоротник, ірі ашық гүл жаратын бромелия, кани ... ... ... ... ... астық тұқымдастар, қоғашықтар,
марантустар өседі. Ағаштар мен ... ... ... ... және ... өсетін өсімдіктер аса көп, олардың сабағының
жуандығы мен беріктігі арқаннан кем түспейді.
Амазонияның ... ... ... ... өте бай ... ... баспаған орманда бұл байлық бірден көзге түске қоймайды. Амазонияның
қалың тропиктік ... ірі ... көп ... ... ... шет ... мен өзен ... кездеседі. Құстар мен
насекомдар, бауырымен жорғалаушылар мен қос мекенділер басым.
Әсіресе ... мен оның ... ... ... бай. ... 2000 – ға ... ... солардың ішінде жыртықш пираньялар, ірі
сүт қоректілер ... тұщы су ... ... су ... ... (өзен тасбақалары, қаймандар) өседі. Өзендер мен
көлдердің жағалауларында уақытының көбін суда ... алып ... ... ... өңделген жер аз. Амазония ... ... ... ... ... ... бразилия жаңғағы т.б.) ертеден бері
Оңтүстік Американың көптеген аймақтарында және басқа материктерінде көптен
өсіріліп келеді. ... ... өз ... ... ... ... түгелдей
дерлік жабайы өсімдіе ретінде пайдаланады: осы уақытқа дейін Амазонияда
гевеяның ... ... ... ... ... керту арқылы жинау орын
алып келеді және бұл бағалы өсімдік қолдан ... десе де ... ... егіп ... Малакка түбегінде кең тараған, ал Амазонияда
халық ... ... ... ... ... жаңғақтарын ғана жинайды.
Амазонияның үндіс халқының көпшілігі жеміс немесе әртүрлі жануарларды,
мысалға ірі сүт қоректі ... ... ... берік және әдемі
терісі, жоғары бағаланатын ... ... ...... жүреді.
Жергілікті халықтың табыс көзінің бірі – ... ... де ... жинау. Тасбақалар топталып жұмыртқалайтын жерде олардың ... ... ... Гвиана таулы қыраты мен ойпаты.
Атлант мұхиты жағалауына Ориноко ойпатына ... жер беті ...... саты ... көтеріле береді. Теңіз маңы өңірін батпақты ойпат алып
жатады, ол әрі қарай ... ... ... баяу ... ... үстіртке өтеді. Оңтүстік – батысқа қарай жер беті тау ... шоқы – шоқы ... ... ... ... ... тауға
айналады.
Гвиана таулы қыраты орталық бөлігінде өте – мөте биік және тілемденген
болады. Беті кристалды ... ... ... ... ... ... құмтас және кварцитпен жабылған жеке массивтер
2000 м – ден асып кетеді, ал тау ... ең биік ... ... ... - ... 2772 және 2950 м – ге ... Кей ... жер ... ... ... ... 2000 м – ге ... баратын және
одан да асатын қырқалар ... ... ... биік ... ... ... орман өспейді және оларды
түзетін жыныстар әртүрлі – сұр, ақ, қызыл түстерге боялған. ... ... ... ... көктің арасында көз тарарлықтай оқшауланып тұрады.
Рорайма қызыл массивін жергілікті үндіс ... ... деп ... оған ... әртүрлі аңыздар бар. Қазіргі кезге дейін адамдар оның
маңына бара алмайды десе де ... ... қия, ... ... ... ... биік кемелерді
басып өтеді де, көптеген сарқырама жасайды. Әсіресе, тау қыратының орталық
бөлігін басып өтетін ... – тау ... аса биік ... және ... пен кварциттердің қия жарларын жарып өтетін Карони мен
оның оң жақ ... ... зор ... ... ... айырмашылықтары жауын–шашынның режиміне байланысты.
Солтүстік шығыста, яғни Атлант маңы ... және тау ... ... жыл бойы ...... ... Сәл байқалатын минимум
экваторлық муссон солтүстік – шығыс пассатымен ауысатын күз айларына тура
келеді. ...... ... ... құрғақ кезең оңтүстік жарты
шардың қыс айларымен тұстас ... Тау ... ішкі ... ... және ...... ... кезең солтүстік жарты шардың қысында
болады, ал ол жаңбыр апрельден сентябрьге дейін ... ... ... ... және ... (орташа айлық
температура +26, +28° С) болады. Ол тауға көтерілгенде ... ... ... ыңғайы бірсыдырғы қалпында қалады. 2000 м шамасындағы биіктікте
температура, әдетте, +10, +15° С – ден ... ... ... ... ... және жер ... ... биіктігіне байланысты. Биіктік белдеулік тау қыратының ... ...... ... өте – мөте ... мұхиты жағалауын бойлап мангра тоғайлары тараған, олар мұхиттан
алыстаған сайын ылғалды ... ... ... Бұл ... ... әртүріл тропиктік дақылдар плантацияларымен кезектесіп
ауысып отырады.
Ылғалды тропиктік ормандар сонымен қатар өзен аңғарларын бойлап тау
қыратының ішкі ... ... ... қоса олар ... ... ... ... жауып жатады. Алайда жер ... ... ... алып ... тау ... ішкі бөлігінің тегіс
үстірттерінде саванна кең тараған және тау ... 400 – 500 ... ... ... жатады. Саваннада қалың әрі биік шөптердің арасында
әдем і сымбатты ... ... ... ... мен ... ... ... сайын
флоралық құрамы өте алуан түрлі және әдемі, әрі ашық гүлдейтін ... ... ... ормандармен ауысады. 2000 м – ден биігірек жерде тау
орманы бұталарға және ірі, ... ... ... ... ауысады. Тау
қыратының ең биік ... ... ... ол ... ... ... ... қыраты аймағы, әсіресе, оның ішкі бөліктері әлі де ... және оны ... ... ... Елді мекендер мен плантациялар
негізінен жағалық аудандарға шоғырланған. ... елді ... ... мол ... ... рудасы өндірілетін жерлерде, алмас пен алтын кең
орындарының маңында пайда ... ... ... қыратының орталық
бөлігіндегі ормандарда қашқын құлдардың ...... ... ... ... айналысатын тайпалары тіршілік етеді.
Кейбір үндіс ... ... ... ... жоқ десе де ... ... жазығы.
Аймақ Атлант мұхиты жағаларынан оңтүстік – ... ... ... ... ... ... кең – ... өңір құрайды. Оңтүстігінен және
солтүстігінен ол Гвиана таулы қыратымен және ... Анд ... ... ... ... ... айқын көрінеді. Ең төменгі
саты – Ориноко өзенінің және оның салаларының бойындағы ойпат. Бұл ... ... ... мұхит деңгейінен 100 м – ден ... ... Оның ... ... ... ... сусымалы шағыл құм алып жатады.
Ойпатта биіктігі 200–300 м дөңес ... ... ... Олар
солтүстікте және оңтүстікте кездеседі.
Тау алдындағы мессадан гөрі биігірек үстірт тәрізді бөлік пьемонт деп
аталады. Оларды кей жерлерде ... ...... ... өтеді.
Месса мен пьемонт бетін Ориноконың ең ірі салалары – Метаның, Апуреннің
және ... ... ... ... Гуавьяреннің аңғарын аймақтың
оңтүстік шекарасы деп есептеугек болады.
Аймақ ... ... ......... маусымдылығы.
Жаңбырлы кезең шамамен алғанда апрельден октябрьге дейін, құрғақ кезең –
ноябрьден ... ... ... ... аудандарға қарағанда солтүстік –
шығыс пассат анағұрлым бұрын келетін ... ... ... ұзағырақ
болады, жаңбырлы маусым жазғы үш айға ғана созылады. Оңтүстікке қарай жауын
... ... ... ... ... кезеңнің ұзақтығы бірте –
бірте артады. Жауын – ... ... ... ... ... 800 ... – 1000 мм- ге дейін. Мұның өзінде бүкіл жыл бойы +20° С – ... ... ... басым. Құрғақ маусымның солтүстік – шығыс
пассат соғатын ең құрғақ айларының өзінде орташа ... ... ... С ... ал ... ... басы мен соңында 29° С – қа дейін
жетеді.
Венесуэла мен ... ... ... ... ... жазды
– қыс деп, ал құрғақ қыс кезін – жаз деп атайды. Жаңбырлы маусымда өзендер
кемерінен аса суға толады да, ... ... ... ... ... ... Льяностарда – бұл жағдайда көптеген километрге созылып кететін ... ... ... ... Бұл кезеңде кейбір аудандар ... адам ... ... келеді, бірақ оның есесіне көп ... ... ... жолы ... ... ... кеме ... жағдайы жақсарады. Су
қайтқаннан кейін кең көлемді батпақ жерлер пайда ... Олар ... ... ... ... ошағына айналады. Жаңбырлы кезде
өсімдік қаулап өтеді–астық тұқымдастар жайқалып өсіп, көгереді, ... ... ... ... ... ... ағаш өсімдігі бірте – бірте үлкен алқапты
алады, өзен ... ... ... ... қалың галерея ормандары
көсіліп жатады.
Жылдың құрғақ кезінде су қоймаларының көбі таяздайды, кейде олардың
суы мүлде ... ... ... ... ... тұратын құрғақ солтүстік –
шығыс жел, ауа температурасының ... және ... ... шық ... ... ... ... кеме қатынасына жарамай қалады. Ауада
шаң көтеріледі, көптеген ағаштың жапырағы түседі, шөп қурап ... ... ... ... ағаш қана ... қалпында қалады және
кактустар мен құрғақшылыққа жақсы төзетін басқа да өсімдіктер ... ... ... ... ... кезге дейін нашар игерілген, халық ... Тек ... ... жүгері, маниок, мақта, банан өсірілетін
өңделген алаптар бар. Мал шаруашылығы өркендеген, ... ... ... мал
жаюға жарамды жерлердің шағын бөлігі ғана пайдаланалады.
Төменгі Ориноко ... ... ... ... Венесуэланың
территориясында, халық едәуәр тығыз, ол жерде жаңа қалалар мен поселкелер
пайда болуда, өңделетін жердің ... ... ... ... кесіп өтеді.
Жануарлар дүниесі алуан түрлі және жақсы сақталған. Аймақты жыртқыштар
– пума мен ягуар ... ... олар ... ... ... және ... ... жануарларға шабуыл жасайды, сонымен бірге үй малын ұстап әкетіп
жейді. Өзен бойларындағы батпақты тоғайларда тапир ... ... ... ... ... мен ... тіршілік етеді. Саваннада
термиттер құрылыс салады, өте – мөте құрғақ кезде көбейіп кететін ... ... ... Бразилия таулы қыраты.
Аймақ табиғатының басты ерекшеліктері таулы үстірттер мен төрткүлді
үстірттердің көп болуына және ... ... пен ... ... ... ... ... ұзақ әсер етуі және таяу уақыттағы тектоникалық
қозғалыстар тау қыраты өңірінде ... ... жер ... ... Онда ежелгі
кристалды мүжілген алаптары шөгінді жыныстардан ... ... ... ... ... және ... жарылу мен көтерілу нәтижесінде
пайда болған жақпарлы жоталармен ... ... ... ең биік бөліктері Атлант мұхитына таяу жатыр және ... ... ... ғана ... ... ... ... жағалық сызықта
таяу арада болған жердің төмен түсуінің ізі байқалады. Кей ... ... ... ... ... ... үшкіл қойнаулар кіріп тұрады.
Осындай қойнаулардың бірінің ... ... ірі ... – Рио – де –
Жанейро ... Одан ... және ... ... тау ... ... ... шегінеді. Атлант мұхитының жағасын бойлап толысу кезінде
ішінара су ... ... ... ... ... жатыр.
Бразилия таулы қыратының шығыс және оңтүстік – шығыс ... ... ... биік және ... тілімденген тау жүйесі сияқты болып
көрінеді. Шығыс Бразилия ... ... ... неогенде бөлшектенуінің
және көтерілуінің нәтижесінде биіктігі 2000 м – ден асатын жоталар немесе
сьерралар пайда ... ... ... ... төмен түсуінен
сьерраллардан Рио – де – Жанейро қойнауын қоршап жатқан төбелері бас ... ... ... Тау ... бұл бөлігінің қойнауында темір
және марганец рудаларының, ... ... ... ... бай кен ... бар.
Орталық аудандарда жұрнақ таулы үстірттер бар, оларға өзеннің ... ... ... және ... бөлігінде кристалл тау жыныстарын палеозой мен
мезозой кезіндегі әк тас пен құмтас қабаттары жауып жатады. Өзендер ... қия ... ... ... ... бөлшектейді. Жоғарғы
Парана бассейнінде кристалды негіздің беті триас лавалары қабатының астында
қалады. Олар сатылы ... жер ... ... Бұл ... ... мен оның ... ... құлап ағады да, шоңғалдар мен
сарқырамалар (Игуасу, Сети – Кедас, Урабуганга т.б.) жасайды. Шоңғалдар ... ... ... ... ... ... ... де көп.
Батысында және солтүстігінде Бразилия таулы қыраты ойпаттармен
шектеседі. Тропиктік оймандар жауып ... ... ... өзен ... тау ... ... ішкерілей кіреді.
Cолтүстікте ылғалды кезең неғұрлым ұзақ уақытқа ... ... ... ... де гөрі бірқалыпты болады, жыл бойы өзгермейді дерлік.
Тау ... ішкі және ... ... ... салалары –
Шингу мен Токантинс суландары жатады. Өзен торы өте жиі, ... ағыс ... ... ... ал жылдың қалған уақытында су ... өте ... ... мен ... көптігіне байланысты өзендері кеме
жүзуге жарамсыз, бірақ су энергиясының қоры өте мол болады.
Шығысқа қарай ... ... ... өзгеріс байқалады. Тау
қыратының солтүстік – шығыс бөлігінде ылғалды маусым жыл ... үш ... ... ал ...... мөлшері 1000 – 400 м – ге дейін азаяды,
сонымен бірге оның жылдық жиынтық ... жыл ... күрт ... ... ... ... ылғалының көпшілігін жағалауда қалдырады да, ... ішкі ... ... құрғақ күйінде келеді. Экваторлық ауа
солтүстік – шығыс дөңіне ерқашан өзгермеген күйінде жете бермейді.
Солтүстік – ... ... ірі ... – Сан Франсискудің режимі өте
тұрақсыз, бірақ соған қарамастан, оның шоңғалдаған бос жеке ... ... ... ... ... алаптарында электр станциялары
салынған. Соңғы жылдары жер суару мақсатында шығын өзендерде бірқатар ұсақ
су қоймалары ... ... ... қараған беткейлері мен жағалау жазығында
жауын – шашын мөлшері күрт артады және ол бүкіл жыл бойы үзбей ... ... ... Ол ... ... ... жүйесінің көптеген өзендері басын
алады. Су ... ... пен ауыл ... ... Тау ... бұл ... ... ең ірі су
станциялары мен су қоймалары салынған.
Бразилия таулы ... ... мен ... ... ... ... Негізгі тау жыныстарын жауып жататын қалың және ежелгі үгілу қабығы
тау ... ... ... топырақтың аналық тау жынысы болып табылады.
Оның үстінде тау қыратының ішкі ... ... және ...... ал ... ... ұдайы ылғалды аудандарында – қызыл
латериттік топырақ ... ... ... екі ... ...... кампос – серрадос таралған. Кампос – саваннаның Бразилияла қабылданған
жалпы аты. ...... ... онда ағаш ... ... ... ... шөп теңіз бетіндей төрбеліп тұрады, ... ... ... ... ... кетеді.
Тау қыратының өте құрғақ болып келетін солтүстік – шығысында кәдуілгі
саванна бірте – бірте ерекше тропиктік ... ... ... ... ... ... қуаңшылыққа, саваннаның өсімдігінен де гөрі
бейімдірек келеді, ал топырақ жамылғысында қоңыр – ... ... ... ... ... ... Каатинганың өсімдік жамылғысы ағаштар мен
бұталардан ... шөп, ... ... тұқымдастар мен күрделі гүлділер
мүлде жоқтың қасы. Ағаштардың көбінің діңі қампиған және ... ... ... ... онда ылғалдың мол қоры жиналады. Басқа ағаштардың діңі
жіңішке, бөрік басы өте – мөте ... Өте көп ағаш пен ... ... болады. Осының бәрі өсімдіктер бір – бірінен
айтарлықтай қашықтықта тұрса да, ... ... ... өте ... Каатинганың өзіне тән өсімдіктерінен алуан түрлі пішіндегі
кактустар, опунциялар мен ... ... ... ... ... ... бар. Сондай – ақ пальманың бірнеше түрлері,
соның ішінде балаусыз пальмасы карнауба кездеседі.
Тау қыратының шығыс ... ... ... ... мен төбелі
жағалау жазығында ылғалды тропиктік орман өседі. Олар нақ мұхиттан мангра
тоғайларының жалпақ ... ... ... ол әрі ... ... өте ... орманға айналады. Онда цекропиялар, пальмалар, ағаш
тәріздес папоротниктер, лианалар, соның ... ... ...... ... ... Таулардың мұхитқа қараған беткейлерінде ... және оның ... ... ... байланысты өзгеруі жақсы
байқалады. 1800 – 2000 м ... ...... ... мен ағаш
тәріздес папортниктер ... ... ... бір ... ... ... ағаш ... сирейді, бірақ оның есесіне шөп өсімдігі
анағұрлым қалың бола бастайды, барған сайын жапырағын түсіретін өсімдіктер
жиі ... ... ... ... енді едәуір төмен болады. 2100 –
2200 м биіктікте, ағаш өсімдігінің жоғарғы ... ... ... ... жойылады. Бұдан жоғарыда биік тау шалғындары, ал одан кейін кең –
байтақ ... ... бар ... ... ... басталады.
Батпақтарда сфагнум мүгі, әртүрлі ... және ... ... ... ... ... аса ... қыста желді ауа райы басым болады,
қар түсетін кез де ... ... ... – 5, -7° С – ге ... ... шығыста, субтропиктік белдеумен шекара бойында, Атлант
мұхиты жағалауында, қызыл топырақта бразилия ... ... ... ... аралас өседі. Араукарияның құнды сүрегіне бола бұл ... ... мен ... ... өте – мөте көп. ... адам тұрағына таяу қоныстанады да, адамдарға үлкен қолайсыздық
тудырады. ... ... тән ... бір ...... илеуі.
Бразилия таулы қыратының территориясын халық әркелкі мекендеген, және
ала – құла ... ... ... ... ... дәрежесі де
аймақтың әр бөліктерінде әртүрлі. Атлант мұхитына іргелес өңір ... ... ... ... ... ең ... аудандары
шоғырланған, онда темекі, банан, ... ... ... ... суармалы жерлерде күріш плантациялары бар.
Ылғалды солтүстікте қрнт ... мен ... ... құрғағырақ
жерлерде – кофе ағашы өсіріледі. Солтүстік – шығыстағы суармалы жерлерде
мақта егіледі.
Табиғи өсімдік атлант маңы ... көп ... ... ... ... ... ама көп зақымданған. Аймақтың ішкі бөліктерінде ... ... ... мен қайтара өскен тоғайлардың орасан зор
аудандары жатыр.
2.1.5 Тропиктік жазықтар.
Бұл аймақ солтүстікте ... ... ... ... ... ... 30° о. e., шығыста – ... ... ... ... батыста – Андының етегін бойлап өтеді. Аймақ Аргентинаның,
Боливияның, Парагвайдың және ... ... ... ... жер ... ... ... саванналар мен тропиктік сирек орманның кең
таралуы - оның табиғатының ... ... ... ... мен Андының аралығындағы протерозой мен
протерозойдан кейінгі шөгіндімен толған меридиандық майысуға сәйкес келеді.
Биіктік 300–ден 700 м–ге дейін ... ... ... ағысының қазан
шұңқырында олар 200 м – ден аспайды.
Амазонка мен Парагвай жүйелерінің суайрығында ежелгі ... ... Оның ең биік жері 1425 м ... ... Осы ... ... ағып шығатын өзендер жазықта сала – сала болып ағып, оны құм мен
тұнба материалға толтырады. Көпшілігінің ... ... ... ... ... ... бойлап жаңбырлы кезде адамға қауіпті болатын ... ... ... өңір ... ... ... құрғақ уақытында тұнба құрғайды
да, өзендердің берік биік жағасына айналады.
Аймақтың климаты тропиктік, ылғалды және құрғақ маусымдар күрт ... ... ... ... ... ... байқалады, оған
жылдың ыстық және салқын кезеңінің орташа айлық температурасы ... ... ... ғана емес, сонымен бірге материктегі
температураның тәуліктік ең күрт ... тән. Гран – Чако – ... ... ... ... ... тұрғындар оны “жасыл аптап” деп
орынды атаған. Жазғы айлардың орташа температурасы +28, +30° С – ге, ... ... +47° ... ... Ең суық ... орташа температурасы
солтүстіктен оңтүстікке қарай +20 – дан 16° С – ге дейін өзгереді, сонымен
бірге қыста күндіз ... ал ... ... ... желі ... кейде
температура 0° С – ден төмендейді де, қырау түседі. Оңтүстіктен ... ... ... ... ... ... де күрт ... береді, әрі өте
тез төмендейді.
Гран – Чаконың көпшілік бөлігінде ылғал балансы теріс. Жауын – ... ... екі - үш айда ... Оның ... тек шығыста ғана 1000
мм- ге жетеді, ал территорияның көпшілік бөлігінде ол 500 мм- ден аз, ... ... ... ... ... мүлде жеткіліксіз.
Солтүстікте, Маморе мен Бени өзендерінің бассейнінде ылғалды кезең 5 ... айға ... және ... – шашынның жалпы мөлшері 1500 мм – ге дейін
көбейеді. Жауын – шашынның ... ... ... ... ... де ... ... ылғалдың қыстағы жеткіліксіздігі өсімдікке Гран –
Чакодағыдай әсер етпейді. Әдетте, жазда жаңбыр мол түседі және ... ... ... ... ... территорияны су басады және
батпақтанып кетеді. Топыраққа ... ... ... кезеңнің бас кезінде
өсімдікке нәр береді. Мұндай ... ... ... ... іргелес жатқан
және Пантанал деп аталатын қазан шұңқырға да тән. Жазғы жаңбырлы ... және оның ... ... ... жерге кең жайылып тасиды да, оны
тұтас батпаққа айналдырады. Құрғақ кезең басталысымен - ақ ... ... ... сонымен бірге ағысының бағытын жиі өзгертелі.
Баяу буланатын ылғал өсімдікті ... ... ... ... Гран – ... ... аудандарына қарағанда бұл жердің өсімдігі
жасыл түсін, балғын қалпын анағұрлым ұзақ сақтайды.
Парагвай ... ... Гран – ... ... де ... т.б.) жаңбырлы маусымда суы молайып, күшті тасиды. Олардың бәрі ... ... жыл ... тасыған кезде арнасын өзгертіп отырады. Грунтының
сортаңдылығын Гран – ... ... ... және ... дерлік
көлдерінің суы ащы болады. Жазықтың ең аласа жерлерінде жаңбырлы ... ащы ... ... ... ... мүлдем болмауы жағдайында өзендердің транспорттық
маңызы зор. Гран – ... ішкі ... ... негізгі жолдар –
Парана мен Парагвай, сонымен бірге Парагвайдың тек ... ... ... ... өте ... кейбір салалары.
Солтүстікте және шығыста су басатын жерлерде үлкен алаптарда өсімдігі
қалың және ... ... бай ... алып ... ... ... пака деп ... дүние жүзіндегі суда болатын ең ... ... ... және ... құс ... ... ... тоты және орман тауықтары өзен бойындағы қалық ормандарда жүреді.
Кей жерлерде өзен бойында тек пальмадан дерлік ... ... ... жеке ... ... 40 – 50 м- ге ... жерлерде шөп өсімдігіне бай және биік ... ... ... ... ... ... Гран – Чакоға ксерофиттік
тропиктік ормандар мен бұта тоғайлары тән. Гран – ... ... ... ... бағалы түрлері көп, олардың ішінде ... ... ... кесу, өңдеу және тасу жұмыстарымен халықтың көпшілігі
айналысады.
Гран – Чаконың ең ... және ... ... ... деп ... тоғайлары тараған. Олардың құрамында мимоза, каперцалар және кактустар
бар. Бұл тоғайлар ормандармен қатар ... ... ... ... жабайы
жануарларды паналатып келеді. Гран – Чако фаунасының байлығы ... ... ... ол жерде сақталып қалған шағын үндіс тайпалары
үшін тіршілік етудің көзі болып ... ... олар ... оның ... ақ еті ... халық үшін ғана емес, сонымен бірге
үлкен қалалардың бай халқы үшін де ... ас ... ... ... өзен мамандарында тұрады, мұнда кебрачо күшті оталған.
Онда ірі елді мекендер емес, ағаш кесушілер семьялары ... жеке ... ... Соңғы жылдарда Гран – Чакода мақта мен қант құрағын қолдан
суарып өсіру кең етек жайып отыр.
2.1.6 Ла – ... ... ... ... аймақтың оңтүстігінде жатыр. Оның құрамына
Бразилияның территориясының бір бөлігі, ... ... және ...... кіреді. Ол Ла–Платаның эстуарийін үш жағынан орап жатыр,
ал шығыста және оңтүстік–шығыста Атлант мұхитының ... ... оның ... ... ... ... Прикордильераға ұласып
кетеді.
Аймақ платформа алабындағы меридиан бағытындағы ... ... ... алып ... және ... барлық жерінде дерлік жер
бедері жазық. Тек оңтүстік пен солтүстік шығыста платформаның ... ... ... шығып, төбелі қыраттар мен аласа таулар
құрайды. ... ... ... ... ... ауа ағындарының өтінде жатыр
және территориясының көпшілік жерінің климаты ылғалды субтропиктік, ... ... ... ... ...... ... айтарлықтай азая
береді. Субтропиктік және орманды дала өсімдіктерін – барлық ... ... ... ... ... ... оңтүстік Америка континентінің
халық барынша жиі қоныстанған әрі игерілген аудандарының қатарына жатады.
Пампаның солтүстік – шығыс бөлігінде, Оңтүстік ... мен ... ... ... ... жер бетіне таяу жатады және
кейініректегі шөгінділердің арасынан ... кей ... ... тілімденген және биіктігі бірнеше жүз метрге баратын ... ... ... Жергілікті халық кучильяс деп атайтын бұл қыраттардың
басында көбіне үгілген граниттің ... ... ... ... тіліп өтетін өзендер шоңғалдар мен ... бар ... ... жағалауына және Парана мен Уругвай өзендерінің төменгі ағысына
қарай ... ... ... шөгінді жамылғының астына қарай шөге
береді де, жер беті бірте–бірте тегістеледі. ... мен ... ... және Ла – Платадан оңтүстікке қарай, кәдуілгі Пампа деп аталатын
жерде жер бедері ... және ... ... кайнозойдың континенттік
шөгінділерінің қалың қабаттарының астында жатады. Ла – Плата мен ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын жерде,
жер бетінің кең алаптары лесс ... ... ... және ... ... олардың биіктігі 200 м – ден аспайды, ал жағалауға
таяу жерлерде 100 м – ден ... ... мен ... ... ... ... ойпатты жағалау Ла –
Платаның орасан зор әстуарийімен тілімденген.
Ла–Платадан оңтүстікке қарай ... ... ... ... тау
жыныстарынан құралған, 1000 м- де ... ... шоқы ... ... Бұл ... сьеррасы немесе Буэнос–Айрес Сьеррасы деген жалпы атпен
белгілі. Сьерра – де – ла Вентана ме ... – де – ... ... ... мен өркешті қырлары айналасындағы жерден бөліктеніп көрініп
тұрады.
Бүкіл аймаққа субтропиктік ... тән, ... әр ... жауын – шашын
түсуі әркелкі болады. Территорияның көп жерінде жыл ішінде жауын – ... ... да еш ... дерлік құрғақшылық болмайды. Бірақ оңтүстік
– батыста ... ...... мөлшері азаяды және олардың жыл маусымдары
бойынша таралуын ... ... ... ... 2000 мм ... мен ... өзендерінің өзен аралығында, шамамен соншалықты, Ла –
Платаның жағаларында – 1000 мм жайын – шашын ... ал одан да ... ...... ... 500–300 мм–ге дейін азаяды. Сонымен бірге
оңтүстік–батыста жауын–шашын түсуінің маусымдылығы ... жыл ... ... емес және жыл сайын күшті ауытқып отырады. Осы ... ... ... ... деп ... ...... өте мол кезі жаз
болады. Жазда жауын – шашынды ...... ... ... ... түсуі полярлық ауа фронтының циклонды әрекетіне байланысты.
Батысқа қарай ...... ... қана ... сонымен бірге
климаттың континенттігінің жалы күшеюі байқалады. Бүкіл аймақта жаз ... ... ... ... ең ... ... ... температурасы
+27° С – ге, ал оңтүстік бөліктерінде +23°, +24° С – ге жетеді. Ең ... ... ... ... өте зор, ал ... мен ... өзен
аралығында және батыста ол 45° С – ге жетеді. Жазғы ыстықты күшейте түсетін
ыстық ылғалды солтүстік желдері жиі соғады.
Қыс ... ... ... ... ... жылы, бірақ бүкіл
аймақта аяз болып тұрады. Өзен аралығында июльдің орташа температурасы ... – ге, ... ... +7, +9° С – ге дейін, батыста +6, +10° С – ге ... ... ... ... ... және өзен аралығында аяз сирек
болады, бірақ Ылғалды Пампада – ақ температура - 10° С – ге ... ... ... ... оңтүстік памперо суық желі соғып, қаптаған шаң – тозаң
көтереді, өйткені қар жамылғысы болмайды; қар өте сирек ... және ... ... ... жаз бен қыстың арасында айырмашылық болғанымен, ол
бүкіл жыл бойы өсімдік ... ... және ауыл ... ... ... ... және Парана мен Уругвайдың көптеген мол сулы салалары
ағып ... өзен ... ... ... Бірақ Ылғалды Пампаның
өзінде – ақ өзен аз, оны ... ... ... ... ... су ... ғана кесіп өтеді. Батысқа қарай, Құрғақ Пампада
су ағындары күрт ... онда ... ... ... ... ғана ... шағын уақытша өзендер басым болады. Тұзды көлдер көп, ... ... ... жоғарғы қабаты да сортаң болып келеді. Құрғақ ... ... ... ... ... қалған өзен арналарының бойында
тұз шығып жатады. Бүкіл Пампада ішуге жарамды суды құдықтан алады.
Аймақ алқабында топырақ - ... ... ... шығысқа қарай
жауын – шашын жылдық мөлшерінің азаюына қарай өзгеруі ... ... және ... өсімдік жамылғысында орман үлкен роль
атқарады. Олар әдетте өзен ... ... ... ... ... ... қызыл топырақты алаптарды қамти отырып, суайрықтарға да шығады.
Орман көбіне мәңгі жасыл ... ... және ... ... мен
қалыңдығы жөнінен тропиктік орманға ұқсас болады. Олардың ... мен ... ... ... ... ... шайы ... Орман
алқаптары суайрықтарда ашық алаңдарға ауысады, онда астық тұқымдастар қалың
да биік өседі.
Су басатын ... ... ... уругвай мен Панараның өзен
аралығында үлкен көлемді жерді батпақ өсімдігі алып жатады. Көп жерде ... ... ну ... ... ... пен ... ... қалған, олардың арасында
бетін тұңғиық пен әртүрлі балдырлар басқан су айдындары көрінеді.
Оңтүстік ... ... ... ... ... ағаш тектес
өсімдіктерді мүлде ығыстырып ... да, ... ... ... түгелдей жойылады. Бұрын бұл жерде астық тұқымдастардың ... ... ... ... Пампа кәдімгі шөлейт тәрізді болады.
Пампа–Оңтүстік Американың халық жиі мекеңдеген әрі адам ... ... Бұл, ... ірі ... ... және ... ... жыртылған Ла – Платаға іргелес жатқан аудандарға тән жағдай. Бұрын
мұнда үлкен көлемді жерде орман мен бұта ... ... ... керек, бірақ
бұл күндері ол із – түзсіз жойыоып кеткен. Оның орнында қазір ... мен ... ұшы – ... ... ... қарай елді мекендер
азая береді, ал жыртылған жер бірте – ... ... мен ... ... – ақ бір кезде құрамында көптеген тұяқтылар мен ірі дала
құстары болған ... ... де аз ... Оның ... ... кемірушілер пайда болған. Өзен аралығының батпақты ... ... ... ... ... ... құстар: қызыл қаз,
құтандар, қызғыштар т.б. ұялайды.
2.1.7 Прекордильер.
Түгелдей ... ... ... бұл ... ... оның ... ... Оңтүстік тропик пен 38° о. е. аралығында,
Атлант мұхитынан алыста, оны ... ... ... ... ... ... ... орнымен байланысты. Жер бедеріне платформа
шетінің неоген – ... ... ... тау түзілудің нәтижесінде
пайда болған меридиан бағытындағы жақпарлы жоталар мен оларды бөліп жатқан
терең қазаң ... және ... ... ... ... ... ... алабында жер бедерінің әртүрлілігіне байланысты ... ... ... ... ... басым.
Прекордильердің Пама сьерралары деп аталатын шығыстағы алдыңғы
жоталары: Сьеррас – де – ... мен ... ... 2880 м ... ... Одан ... ... Гран–Чаконың батыс шекарасында биіктігі
5000 м – ден ... ... ... ... ... – де – ... ... 6250 м – ге жетеді.
Тауаралық ойыстарда климат құрғақ және континентті, климаттың бұл
белгісі шығыстан батысқа ... ... ... Жауын – шашын түгелдей дерлік
жазғы кезде түседі, оның жылдық мөлшері Құрғақ Пампа ... 250 – ... ... ойыстар мен Анды алды ойыстарында 100 мм – ге ... ... ... жауын – шашын мөлшерінің жылдан – жылға едәуір ауытқуы
байқалады. Кей жылдары Мендоса ... Сан – Хуан ... ... ... түспейді десе де болады.
Жауын–шашынның жылдық мөлшері меридиан ... тау ... ... және ... ... ... ... онда
Атлантика жағынан келетін ауа массалары Сьеррас–де– Кордованың және басқа
жоталардың шығыс бөліктерімен көтеріледі де мол ... ... ... және ... етектеріндегі басқа елді мекендерде, сондай – ... ... ... 500 – ден 1000 мм – ге дейін ...... ... су өте ... оның ... ... ... грунт және беткі суларының біразы ... ... ... ... Анды мен ... ... беткейлерінде пайда болады да, құмға
барып сіңіп кетеді немесе Құрғақ ... мен ішкі ... ... ... мен ... барып құяды. Өзендер жазда таудағы қардың еруінен
және жаңбырлы кезде суғалыққа толады да дер бетін көп ... ал ... ... ... таяздайды. Олардың көпшілігінің суын таудан ... жер ... ... ... ... ... оазистер жасалған, онда жүзім (Мендоса ауданы),
қант құрағы (Тукуман ауданы) және басқа дақылдар өсіріледі.
Ойыстар ... ... ... мен ... ... ... ... шығыс беткейлерінен басқа жерлерде өсімдік жұтаң және айқын
ксерофиттік сипатта. Сор немесе ... құм ... ... ... ... ... ... тұқымдастар өсетін кең–байтақ жерлермен
кезектесіп суысып отырады.
2.1.8 Патагония үстірті.
Патагония деп Оңтүстік Американың Аргентина ... ... ... ... бөлігін айтады. Бұл 40° о.е. оңтүстіктегі дүние жүзіндегі ... ... ... ... ... шөп және ... ... өсетін, суы жоқтың қасы мен
халық өте сирек тұратын сиқысыз ... ... ... ... жатады.
Ол шығыста буырқанған салқын мұхитқа тік жар жасап құлайтын қатыгез ... ... ... ... бет жағы ... ... жас ... жыныстар мен
қоңыр түсті базальт лаваларының жабындыларынан ... Бұл ... ... таяу жатқан, ежелгі фундаменттің бетін жауып жатады. Солтүстікте
ежелгі фундамент жер бетіне шығып, ... ... ... ... ... ... ... таулық немесе кейде құрғақ, кейде
мардымсыз су ағындары болатын астау тәріздес кең ... ... ... ... ... үстірттер басым келеді.
Патагония жағалауы кеме ... өте ... ... ... 100 м – ге ... және одан да ... қия кемерлер жасап құлайды.
Мұхиттан алыстаған сайын жер беті ...... ... ... ... ... ... 1500 м биіктікке дейін көтеріледі.
Патагония үстіртінің климаты құрғақ. Бұл ендіктерде атмосфералық жауын
... ... ... әкеледі, бірақ олардың аймақтың шегіне өтетін жолын
Анд тауы бөгейді. Ауа ағындары Анд тауынан асып түскенше ... ... ... ... ... ... екінші себебі – Оңтүстік
Американың оңтүстік–шығыс жағасы маңындағы ... ... ... ... ... ... ... қана қоймайды, сонымен бірге жазғы
температураны төмендетеді. ... ... ... ... ... осы ... емес шамалы ғана болады.
Жауын – шашынның жылдық мөлшері Атлант жағалауында өте – мөте аз ... ... ... ...... не бары 135 мм). Андының етегінде
жауын–шашын әсіресе тауды аңғарлар тілімдейтін және ылғалды ... ... ... беткейіне өтетін жерлерде біршама артады. Мұндай жерлерде
жауын–шашын 300–400 мм–ге ... ... ... ... ...... ... кезі қыста болады.
Патагонияның солтүстігіндегі жаз ыстық, оңтүстігінде–салқын. Рио ... ... ... ... ... ... жуық, бірақ тау
үстіртінің орта ... – ақ ол +18°С – ге ... ... ... ... ... +15°С. Мұның өзінде ең жоғары температура
+28, +35°С – ге жетеді.
Құрғақтық және ... жел ағаш ... ... кедергі жасайды. Шоқ
– шоқ шағын ормандар Андының етегінде ғана кездеседі. Патагонияның қалған
жерінде өсімдік ... ... ... және ... ... ... ... тұрады. Солтүстікте осы жерлерге тән өсімдік күміс түстес
аргентина қоңырбасы көбірек өседі, барлық ... ... азық ... ... пен ... түрлері тараған. Мәңгі жасыл өсімдіктер:
кактус, опунция т.т. кездеседі. Жалпы алғанда ... ... ... өзгереді. Оңтүстікте мүк пен қына өседі және алап құрғақ ... ... ... ... ... аздаған елді мекендері ықтасыны бар және сумен
қамтамасыз етілген өзен аңғарларына ... ... ... ... ... ... ... тыс жатқан Андының көлдері ... ... ғана ... өзендерде су ағыны болады. Қолдан
суармайынша, Патагонияның еш ... ... егін ... ... ... өзенінен оңтүстікке қарайғы жерде дәнді ... ... ... ... ... ... табиғи жайылымдарды пайдаланып, қой
шаруашылығымен ... ... аз ... және мүлде дерлік игерілмегендіктен,
онда көптеген жабайы жануарлар жақсы сақталған: қой ... ... ... пума ... кезге дейін мекендейді, астық тұқымдас өсімдік
өсетін жұтаң шалғындарда гуанако ламасы жайылып ... ... ... алып кондора және колибри кездеседі.
2.2 Анд тауындағы ландшафтардың таралуы.
Тектоникалық құрылымы мен орографиясы күрделі, орасан зор ... ... ... ... ... мүлде өзгеше. Оның жер бедері
климаты қалыптасуының заңдылықтары басқаша болады және ... ... да ... ... келеді.
Андының табиғаты айта қаларлықтай алуан түрлі. Бұл ең алдымен ... ... ... ... зор ... ... және Андының
әртүрлі бөліктерінің геологиялық құрылысы мен ... ... ... ... ... ... ... Оның солтүстік, орталық және оңтүстік бөліктерінің бір –
бірінен ... ... ... ... немесе Патагониядан
айырмашылығынан кем соқпайды.
Андының орографиясы мен тектоникасының негізгі ерекшеліктері жалпы
шолуда ... ... ... ... ... жер ... ... және солтүстіктен оңтүстікке қарай
зоналық жағдайлардың ... ... ... жеке ... ... аймақтар көлемінде берілді.
Анды алабында экваторлық және субэкваторлық белдеулерде жатқан Кариб
Андысы мен Солтүстік Анды, тропиктік белдеудің ... ... ... ... және ... ... алабында жатқан Оңтүстік Анды
бөлінеді. Отты ... ... ... ... ... ... Анд тауы.
Андының Тринидад аралынан Маракайбо ойпатына дейінгі солтүстік ендік
бөлігі орографиялық ерекшеліктері мен құрылымы, сондай–ақ климат ... ... ... ... ... Анд тау ... ... болады әрі
ерекше физикалық – географиялық аймақ ... ... ... Анд тауы Кордильер қатпарлы белдеуінің
Антиль – Кариб аймағына жатады. Ол ... мен даму ... ... ... Кордильерінен де, кәдуілгі Андыдан да өзгеше болады.
Кариб Анд тауы материкте екі антиклиналь зонадан тұрады, ... кең ... ... ... ... ... бөлініп жатқан Кордильера – да –
Коста және Сьерра – дель – Интериор жоталары тұспа – тұс ... ... ... тау ... де, ... және ... ... екі жаққа бөлінеді.
Сьерра–дель–Интериор платформасы жағынан мұнайлы Анд маңындағы майысу терең
жарықтармен бөлінген, ол рельефте Ориноко ойпатына қосылып ... ... ... ... ... ... Анд тау жүйесін Кордильера – де –
Меридадан бөліп тұрады. Солтүстікте ... суы ... ... ... аралдарының антиклинорийін материктен бөледі. Бұл
құрылымдардың жалғасы ... мен ... ... ... Анд ... ... тау ... палеозой мен мезозойдың
қатпарланған ... ... және онда ... ... ... Оның қазіргі жер бедері ... ... ... ... ... ... ... мен жарылуы қабаттаса жүрген соңғы
көтерілу неогенде өткен. Кариб ... ... тау ... ... бірақ сөнбеген жанар таулары жоқ. Таудың жер бедері жақпарлы, орта
биіктіктегі, ең биік шыңдар 2500 м- ден ... тау ... ... ... және ... ойпаңдармен бөлінген.
Cубэкваторлық және тропиктік белдеулердің арасындағы ... ... Анд ... әсіресе Парагуана мен Гоахира аралдары, көршілес аудандарға
қарағанда анағұрлым құрғақ климатымен ерекшеленеді. Бұл ... жыл ...... ... ... ... ... ықпалында болады.
Жауын – шашынның жылдық мөлшері 1000 мм – ден аспайды, көбіне, тіпті, ... – ден де аз. Оның ... ... ... ... ... ал өте – ... солтүстік аудандарда ылғалды кезең не бары 2–3 айға ғана ... ... ... ... ... ... көп мөлшерде опырылған материал
апаратын шағын қысқа су ағындары ағып шығады; жер бетіне сор шығып жататын
жерлер ... ... ... ... және аралдардың лагуналы жағалауларын мангра тоғайларының
жалпақ өңірлері жауып жатады, ... ... ... ... опунциядан, сүттігенінен, мескиттен тұратын монте типтес
тоғайлар басым. Осы сұр–жасыл өсімдіктің ... сұр ... ... сары
құм көрініп жатады. Таудың мол сулы беткейлерінде және теңізге қараған
жағындағы ашық аңғарларда ... ... ... Оларда ағаштардың мәңгі
жасыл және жапырағын ... ... ... ... және жапырақты
тұқымдары араласып кеткен. Таудың биік ... ... ... ... ... шамалы биіктікте король пальмасы мен кокос
пальмасының тоғайлары немесе жеке өскен ағаштары шоқ – шоқ ... ... ... ... ... ... ... қонақ үйлері және
парктері бар курорттық – туристік зонаға айналдырған.
Теңізден ... – да – ... ... бөлінген кең аңғарда және
айнала қоршаған тау беткейлерінде Венесуэланың астанасы–Каракос орналасқан.
Орманнан ... тау ... мен ... кофе мен ... мақтаның, темекінің, сизальдың плантациялары алып жатады.
2.2.2 Солтүстік Анд.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... Эквадор
мен Перудің арасындағы шекараға дейінгі солтүстік бөлігі аталады. Бұл
жерде, 4–5° о. е. ... ... ... ... ... ... жарық
өтеді.
Кариб теңізі жағалауында Колумбия мен Венесуэланың ... ... ... ... ... тау бөктері ойыстарымен және кең
тауаралық аңғарлармен кезектесе отырып, жалпы ені 450 км – ге ... ... ... бұл тау ... 100 км – ге дейін тарылады.
Солтүстік Андының негізгі бөлігінің (шамамен 2 және 8° с.е. ... Анд тау ... ... ... ... ... ... Тынық мұхит жағалауын бойлап ... ... және ... ... жота ... ... Ол ... қалған бөлігінен Атрато
өзенінің ұзына бойғы тектоникалық ойысымен ... ... ... ... Орталық Кордиьердің ең биік және кең аумақты ... бір – ... ... ... ... ... ... өзенінің тар аңғары
бөледі. Орталық Кордильер – Колумбияның ең биік тау жотасы. Оның ... ең ... ... шыңдар көтеріліп тұрады, олардың ішінде ... м ... ... ... с.е. ... ... Кордильер екі тармаққа–меридиан маңындағы Сьерра
– Перихаға және солтүстік–шығысқа қарай бұрылып кететін, әрі ... ... ... ...... бөлінеді. Олардың арасында жатқан
ортаңғы массивте кең–байтақ тауаралық Маракайбо ойысы қалыптасқан. ... ... осы ... ... – көл алып ... ... – Периха
жотасынан батыста төменгі Магдалена – Кауканың жас тауаралық майысуға тұспа
– тұс келетін ... ... ... ... ... ... ... Орталық Кордильер антиклинорийінің жалғасы болып табылатын,
оның негізгі бөлігінен Магдалена аңғарының майысуымен ... ... ... – де ... – Марта оқшау массиві (Кристобаль – Колон – 5800 ... ... мен ... ... ... жатқан жас
шөгінділерде мұнай бен газдың аса бай кендері бар.
Бүкіл Солтүстік Анд ... ... ... жас Анд ... ... ... сонымен бірге бұл жерде мұнайлы қабат бар.
Солтүстік Андыда биіктік белдеулері ... ... ... ... мен ... ... ... әрі ыстық болады, онда Оңтүстік
Америкадағы ең жоғары жылдық орташа температура (+28°C) байқалады. ... ... ... ... ... ... ... шілденің
орташа температурасы +29°С, қаңтардың орташа температурасы +27°С. ... ... ...... ... жыл бойы түседі десе де болады, ... ... 2500 – 3000 мм – ге ... ал ... мұхит жағалауында –
5000 – 7000 мм.
Таулардың жеткілікті ... ... ... деп ... ... ... адам тіршілігіне қолайсыз. Ауа ылғалының үнемі жоғары ... ... ... адам ... ... ... Зор ... батпақтар әртүрлі
аурулардың ордасы болып табылады. Таудың төменгі белдеуін түгелдей ... ... ... ... бөлігінің ормандарына ұқсас ылғалды
тропиктік орман алып жатады. Оның ... ... ... ... ... ... кастиллоа), какао ағашы, банан т.б. кіреді.
Жағалауда орман ... ... ... ал батпақталған алаптарда зор
көлемді және көбіне адам жүре ... ... ... тараған.
Солтүстік Андының көпшілік аудандарында тазартылған ылғалды тропиктік
ормандардың орнында ... ... ... ... басты
тропиктік дақылдары – қант құрағы мен ... ... ... ... тау
белдеуінің баурайында халық аз қоңыстанған. Мұнайға бар ойпаттар мен Кариб
теңізінің жағасында ғана тропиктік ормандардың көп ... ... ... де, ... ... ... көп ... мұнаралары “орманы” жұмысшы
поселкесі, ірі қала пайда болған. Әсіресе,Тынық мұхит жағалауында ... ... ... ... ... елді ... ... кезге
дейін бағана үстіндегі құрылыстарды көруге болады.
Тау баурайындағы ыстық белдеуден жоғарыда ... ... ... ... оның ... 2500 – 3000 м- ге ... көтеріледі. Тау
баурайындағы белдеу сияқты бұл белдеуде де жыл ішіндегі ... ... ... ... онда биіктікке байланысты температураның
тәуліктік ауытқуы біраз ... ... ... ... өте ыстық
болмайды. Жылдық ... ... ... 20°С–ге дейін ауытқиды,
жауын–шашын мөлшері мен ылғал төменгі ... гөрі ... аз. ... биік тау ... ... мен ... ... – шашын
мөлшері өте аз болады (жылына 1000 мм – ден ... Бұл ... ... ... ... және сырт ... ... тау етегіндегі орманды
белдеуден біраз өзгешелеу. Таулы ормандарда пальмалар жоғалады да, ... ... мен ... басым, хина ағашы жапырағында ... кока ... ... ... ... үшін ... басқа тұқымдар да
өседі.
Таулардың келесі белдеуін жергілікті халық “салқын жер” деп ... ... ... 3800 м ... ... ... Бұл ... бірқалыпты температура сақталады, бірақ ол қоңыржай белдеудегіден
гөрі анағұрлым төмен (не бары +10, ... Бұл ... ... ... мен ... ... биік таулы гилея кездеседі. Түрлердің алуан
түрлілігі, эпифит өсімдіктері мен лианалардың мол болуы биік тау ... ... ... ұқсас келеді.
Солтүстік Андының келесі белдеуі – альпілік белдеу. Жергілікті ... ... ... ... ... белгілі. Ол мәңгі қар жиегі маңында 4500 м
шамасындағы биіктікте ... Бұл ... ... климат қатаң. Күндізгі
температура жылы бола тұра, жылдың барлық мезгілінде түнде ... ... ... ... ... және қар ... ... – шашын аз ... ... өте ... Парамостың өсімдігі ерекше және айқын ксерофитті түрге
ие. Ол сирек өсетін шымды ... ... ... өсетін, дегелек
тәріздестерден немесе ашық ... бар ... (5 м ... қатты
мамықтанған күрделі гүлді өсімдіктерден тұрады. Жер беті ... ... ... ... ... алып ... ал тік ... тастақты
жерлерінде ештеңе өспейді.
2.2.3 Орталық Анд.
Орталық Анд солтүстікте Эквадор мен ... ... ... ... 27° о.е. дейін орасан зор қашықтыққа созылып кетеді.
Бұл тау жүйесінің ең енді бөлігі, оның ені Боливия ... 700 – 800 ... о.е. ... қарай Андының орта бөлігін таулы ... ... ... екі ... ... және ... Кордильер жоталары жарыса
жүреді.
Батыс Кордильера сөнген және сөнбеген: Охос – дель – ... (6880 ... (6425 м), ... (6060 м), ... (5821 м) т.б. ... ... биік тау ... болып табылады. Боливия алабында Батыс Кордильер
Андының бас суайрығын құрайды.
Солтүстік Чилиде Тынық мұхит ... ... 600 – 1000 м ге ... ... ... ... Оны Батыс Кордильерден Атакама шөлінің
тектоникалық ойысы ... ... ... ... тура ... ... ... да, кеме тұруға өте қолайсыз түзу сызықты жартасты жаға құрайды.
Перу мен Чили ... ... ... ... ... ... жатады.
Жағалардағы жартастардағы сияқты ол аралдарда да миллиондаған ... да, бұл ... ... ... аса ... табиғи тыңайтқыш –
гуаноны үйіп тастайды.
Батыс және Шығыс Кордильердің аралығында жатқан, жергілікті ... ... ...... ал Боливияда – альтиплано деп атайды. Анд таулы
үстірттерінің биіктігі 3000 – 4500 м – ге ... ... ... ірі ... немесе сусымалы құм үйіліп жатады, ал шығыс бөлігінде жанартаулық
жыныстардың қабаттарынан тұрады. Кей жерлерде ... ... алып ... ... ... 3800 м биіктікте жатқан ... ... ... ... бола алады. Бұл көлден оңтүстік–шығысқа ... ... 3700 м ... ... ... ... түскен терең шатқалдың
түбінде және оның беткейлерінде Боливияның басты қаласы – дүние ... биік ... ... – Ла – Пас орналасқан.
Өзінің шығу тегі жөнінен Пуна – Альтиплано зонасы кайнозойдың ... ... және ... ... және ... ... ... күшті
көтерілмеген, тегістелген, палеозой жасындағы қатпарлы ғимараттардан
тұратын ортаңғы массивке тұспа – тұс ... ... орта ... 4000 м – дей, ... ... 6000 м – ден ... жеке ... шыңдар көтеріліп тұрады. Олардың
ішіндегі ең биіктіктері – Ильямпу (6550 м) және ильмани (6462 м). ... ... тау ... ... ... өн ... ... сирек және радиоактивтік
металл рудаларының ірі кендері бар. Атакамада және Тынық мұхит ... ... ... ... ... – бір кен орны бар.
Орталық Андыда шөл мен шөлейт ... ... ... жылына
200 – 250 мм жауын – шашын түседі, мұның көпшілігі жаз айына тура келеді.
Ең ... ... ... ... +26°С, ең ... +18°С. ... ... түрден және кактус, опунция, қараған және ... ... ... тез ... береді. Атақама шөлді ойысы мен Тынық
мұхит жағалауының көршілес алабында жылына 100 мм – ден аз ...... ал кей ... 25 ... ... ... Кордильердің шығыстағы
кейбір жерлерінде ешқашан жаңбыр ... ... маңы ... ... м - ге ... ... ... ауаның салыстырмалы
ылғалдылығының ... ... (80% - ке ... ... ... қыс
мезгілінде түсетін тұмандармен және шықпен біршама ... ... осы ... есебінен тіршілік етуге бейімделген.
Перуан суық ағысы жағалаудағы температураны бәсеңдетеді. ... ... ... ... қарай +24–тен +19°С–ге дейін,
ал шілденің ортага температурасы +19-дан +13°С ге дейін өзгереді.
Атакама топырақ пен ... ... ... ... ... құрамайтын жеке
эфемерлік өсімдіктер туманды маусымда шығады. Үлкен көлемді жерді тұзды
алап алып ... ол ... ... ... ... ... Тынық мұхит жағына қараған беткейлері өте құрғақ.
Онда шөлдер солтүстікте 1000 м ... ал ... 3000 м – ге ... ... ... әр ... бір көрінетін кактустар мен
опунциялар өседі.
Тынық мұхит шөлі алабында оазистер біршама аз. ... ... ... ... ... ... немесе жауын – шашын едәуір
мөлшерде түсетін аудандарда кездеседі. ... көбі ... ... ... Онда шөл ... ... ... және
гуаномен тыңайтылған алаптарда қант құрағының, мақтаның және кофе ағашының
плантациялары көгеріп тұрады. ... ... ең ірі ... ... Перудің астанасы – Лима орналасқан.
Тынық мұхит жағалауының ... ... пуна деп ... ... ... ... кетеді. Құрғақ пуна ішкі таулы үстірттердің оңтүстік –
батыс бөлігіне, 3000 – нан 4500 м ... ... ... кей ... да ... түседі.
Құрғақ пунада жауын – шашын 250 мм – ден аз ... оның ең мол ... ... тура ... Мұндай температура барысында климаттың континенттіні
байқалады. Ауа күндіз қатты ... ... ... желдер жылдың ең жылы
кезеңінің өзінде ауаны өте қатты салқындатып жібере алады. Қыста – 20°С ... ... аяз ... бірақ айлық орташа температурасы жылы. Ең жылы
айлардың орташа ... +14, +15°С. ... ... ... күн мен
түннің температурасының айырмашылығы зор. Жауын – шашын негізінен жаңбыр
мен бұршақ түрінде ... ... ... қар да ... ... де ... ... өте тапшы. Аласа бұталар, олардың ішінде тола деп аталатын
туыстасының өкілдері басым, ... ... ... бүкіл ландшафтысы
көбіне тола деп аталады. Оларға айрауық, селеу сияқты ... ... мен ... ... ... Сондай–ақ кактустар да
кездеседі. Тұзды алаптар өсімдікке бұдан да ... ... ... ... ... ... шығысы мен солтүстігінде жауын – шашынның жылдық мөлшері
бірте – бірте арта береді, ал ... ... ... ...... ... ... 800 мм – ге дейін, ал солтүстікте тіпті, 1000
мм – ге дейін көбеюіне ... ... мол және ... ... ... ... таулы далаға ауысады, оны жергілікті халық пуна деп атайды.
Таудың биік жерлерінде де егіншілікпен ... ... және ... ... ... ... 4000 м биіктікке дейін
кездестіруге болады, одан да биіктікте ала өсіріледі. Киноа жергілікті
халықтың негізгі ... ... ... ұсақ тұқымдардан мол өнім береді.
Ірі қалаларды (Ла – Пас, ... ... пуна ... ландшафтыға
айналдырылған. Ол жерлерде егістер испандар ... ... ... ... ... ... және ... бұталар шіліктерімен кезектесіп
отырады.
Оңтүстікке 5000 м, ал солтүстікте 6000 м биіктікте температура ... бойы ... ... ... құрғақ болғандықтан мұз басу шамалы, тек
жауын – шашын көп түсетін Шығыс Кордильерде ғана ірі ... ... ... ... ... Орталық Андының ландшафтысынан
әдәуір өзгеше болады. Жазғы мезгілде ... ... ... ... ... ... ... –шашын әкеледі. Бұл ылғал тосқауылсыз аңғарлар ... ... ... ... ... және таулы үстірттердің іргелес
жатқан бөліктеріне өтеді. Тау беткейлерінің төменгі бөліктерін 1000 – ... ... ... ... мен хина ағаштарынан тұратын ... ... алып ... Осы ... ... ... қант құрағы, кофе,
какао және әртүрлі тропиктік жемістер ... 3000 м ... ... ... жасыл таулы ормандар – лианалар шырмаған бамбук пен ... ... Одан ... бұта ... мен биік ... ... Чили – ... Андысы.
Субтропиктік белдеуде 27 мен 42° о.е. аралығында Чили мен Аргентина
алабында Анд тауының ені тарылады, ал кей ... бір ғана тау ... ... ең ... ... көтеріледі.
Тынық мұхит жағасын бойлап ... ... ... ... ... Жағалық Кордильердің аласа үстіртті өңірі созылып кетеді.
Оның ... ... 800 м, жеке ... 2000 ... ... ... ... аңғарлары оны Тынық мұхитқа тік құлайтын ... ... ... ... ... оған жарыса Чили
ағарының Орталық немесе Ұзына бойғы тектоникалық ойысы жатыр. Ол ... ... ... болып табылады, бірақ одан Андының кесе –
көлденең сілемдерімен бөлінеді. Бас жотаның ... ... ... жеке – жеке ... ... ... түбінің биіктігі
солтүстікке 700 м шамасында, оңтүстікке қарай ол 100 – 200 м – ге ... Оның ... ... ... ежелгі жанар таулардың салыстырмалы
биіктігі бірнеше жүз метрге баратын жеке конустары көтеріліп ... ... ... ... ең көп ... ... бұл жерде осы еслдің астанасы
Сантьяго орналасқан.
Орталық аңғар шығысынан Бас ... биік ... ... ... ... Чили мен Аргентинаның шекарасы өтеді. Анды ... ... ... ... ... және жанар таулық
жыныстарынан тұрады, сонымен бірге орасан зор ... әрі ... Бас ... ... Андының ең биік шындары–Аконкагуа (6960м),
Мерседарио (6770 м), ... (6800 м), ... (5323 м) ... ... ... тұрады. 4000 м- ден биіктікке тауларды қар мен мұз ... ... ... адам аяқ баса ... тіп – тік ... болады.
Орталық аңғармен бірге бүкіл тау өңірінде жер ... және ... ... ... жатыр. Өте – мөте жиі және аса күшті жел сілкінулер ... ... ... ... жер ... ... 1960 жылы болды. Әлденеше
реет қайталанған дүмпілер 12 баллға ... Жер ... ... толқындар
Тынық мұхитты кесіп өтіп, Жапонияның жағаларына орасан зор күшпен келіп
соқты.
Чили ... ... ... бөлігінде климат субтропиктік, жазы
құрғақ, ал қысы ылғалды. Бұл ... ... ... 19 және 37° о. ... ... ... аңғарларды және Бас Кордильердің батыс
беткейлерінің баурайын ... ... ... өту ... ... ... ... – шашынның көбеюі жене жазғы құрғақ кезеңнің бірте ... ... ... ... ... ... жағдайына ауысуы
байқалады.
Оңтүстік – батыста жауын – шашынның жылдық мөлшері тез артады және
олардың жаз бен ... ... ... ... ... батыс беткейлерінде жауын – шашын көбейеді, ... оның ... ... ... ... жамылғысы өте ала – құла. Ең көп таралғаны – ... ... тән ... ... ... ... аңғарда қара
топырақ сияқты қоңыр түсті топырақ дамыған.
Табиғи өсімдік ... ... ... ілдің көбіне ауыл
шаруашылығымен айналысатын халқы түгелдей дерлік ... орта ... ... ... ... ... ... жерін әртүрлі дақылдардың
егісі алып жатады. Табиғи өсімдігінде Оңтүстік Европаның максисін немесе
Солтүстік Американың чаппаралы сияқты мәңгі ... бұта ... ... ... ... 2000 – 2500 м биіктікке дейін орман алып
жатқан. Орманның жоғарғы ... ... ... беткейлерге қарағанда
шығыстың құрғақ беткейлерінде 200 м төмен жатады. Қазіргі ... ... ... Анды мен Жағалық Кордильердің беткейлері жалаңаштанған.
Ағаш өсімдігі негізінен қолдан отырғызылған көшет түрінде елді ... егіс ... ... Сантьяго алабында аңғардың түбінен көтеріліп
тұрған конусты жанарт тауларда ... ... мен ... ... ... орман шілігінде – ашық гүл шашатын қазтамақ пен ... ... ... Бұл ... жергілікті флора Европадан әкелінген
түрлерімен ұштасып ... 2500 м ... ... тау шалғыны белдеуі жатыр, оның алабына
аңғарларды бойлап аласа ормандар мен бұталардың жіңішке өңірлері ... ... ... жамылғысы Ескі дүниенің альпі шалғындарында
кездесетін өсімдік туыстарының түрлері – ... ... ... т.б. ... Сонымен бірге кейбір бұталар, мәселен ... ... ... ... ... ... ... шымтезекті батпақты
жерлері кездеседі. Тау шалғындарын жазғы ... ... ... ... ... ... қоңыржай белдеу алабында Анды аласарған және
бөлшектенген. ... ... 42° о.е. ... ... ... мыңдаған таулы аралдарына айналып кетеді. Орта Чилидің ұзына
бойғы аңғары оңтүстікке ... ... ал одан ... ... ... астына
кетіп жоғалады. Оның жалғасы Чили архипелагы ... ... ... ... мен ... жүйесі болып табылады. Бас Кордильер де
мүлдем аласарады. Оңтүстік Чили алабында оның биіктігі 3000 м- ден ... ... ал қиыр ... 2000 м – ше ... ... ... таудың
батыс беткейін оқшауланған бірқатар түбек алаптарына бөлшектейтін ... ... ... ... ... ірі ... көлдерге жалғасады,
олардың қазан шұңқырлары аласа жотаны қиып ... оның ... ... ... ... да, ... асуды жеңілдетеді. Бүкіл Тынық мұхит маңы өңірі
Скандинавия ... ... ... ... ... ... ... фьердтары Норвегиядағыдай орасан зор емес.
Оңтүстік Андыда жер ... ... ... кең ... Онда
фьордтар мен мұздық көлдерден басқа үлкен цирктерді, пішіні кәдуілгі астау
тәріздес болып келетін аңғарларды, ілінбе ... ... ... ... мореналық қырқаларды т.б. кездестіруге болады. Ежелгі мұз басу
формалары қазіргі зор мұз ... және ... ... дамуымен ұласып
жатады.
Патагония Андысының солтүстігінде шамамен 1500 ... ... ... м – ден ... жатады. Қазіргі мұз бау өте үлкен ... ... 48° о.е. ... мұз көп ... басқан, онда 20 мын км² - де настам
территорияны қалың мұз ... ... ... ... ... діңі биік ... мен ... ылғал сүйгіш субантарктикалық ... алып ... ... ... ... ... басым: 42° о.е. маңында араукария ормандарының
алқабы бар, ал ... ... ... ормандар тараған.
Оңтүстік Анды ормандары флорасының басты өкілдері – мәңгі жасыл және
жапырағы түсетін оңтүстік ... ... ... ... алып алерце және либоцедурустар, бамбуктар және ағаш ... ... ... ... ... көктем мен жаз
мезгілдерінде түрлендіріп жіберетін әдемі хош ... гүл ... ... мен діңдері лианалармен шырмалған және мүк пен қына сәнді
жамылғысына оранған. Мүк пен қына ... ... ... топырақ бетін
жауып жатады.
Оңтүстік Анды ормандарында жоғары сортты ағаш сүрегінің орасан зор
қоры бар. ... олар ... ... дейін біркелкі пайдаланылмай келеді.
Көбіне араукария ормандары кесілген. Оңтүстік, баруға қиынырақ аудандарда
қазіргі кезге ... адам қолы ... ... ... ... Отты ... Жер деп ... Американың оңтүстік жағалауы төңірегінде 53 пен
55° о.е. аралығында жатқан және Чили мен ... ... ...... ... ... архепелагты айтады. Аралдар материктен
және бір – ... ... ... ... бөлінген. Ең шығыстағы
және ең ірі арал Отты Жер немесе ... арал деп ... ... ... ... архипелаг Андының және ... ... ... ... ... ... жағалаулары жартасты және
фьордтармен терең тілімденген, ... ... ... әрі аз ... ... ... қиыр ... басқа жерінде өте ылғалды. Архипелаг
ұдайы өкпен және ылғалды оңтүстік – ... ... ... ... – шашын батысында жылына 3000 мм – ге ... ... ... бірге
сіркіреуік жаңбыр басым болады, ол жылына 300 -330 күндей ... ...... ... күрт азаяды.
Бүкіл жыл бойы температура ... әрі ол ... ... ... Отты Жер ... ... температурасы тундраға, қысқы
температурасы субтропиктерге ұқсас деуге болады.
Оттты Жердің климат жағдайлары мұзданудың дамуына қолайлы. Қар ... 500 м ... ... ... да ... ... тікелей
опырылып түсіп, айсбергтер түзеді. Тау жоталарын мұз басып жатады, тек жеке
сүйір шыңдар ғана мұз жамылғысының үстіне ... ... ... тар ... ... ... батыс бөлігінде,
мәңгі және жапырағы түсетін ағаштардан тұратын ормандар тараған.
Отты Жер архипелагы мен Оңтүстік Анд ... ... ... бірдей әрі едәуір ерекше. Онда гуанакомен қатар көгілдір түлкі,
түлкі тәріздес немесе магеллан иті және ... ... ... ... тіршілік ететін эндемик туко – туко кемірушісі кездеседі. Құстар:
тотылар, колибрилер көп – ... ... ... ... табиғат зоналары.
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі - Оңтүстік Америка бойынша баланың бойына ... ... ... ... ... ... мақсат беру.
Тәрбиелілігі - Оқушының ой өрісін дамытып, ұныммен бірлесіп картамен
жұмыс жасауға дағдыландыру түсінікпен жұмыс істеуге бағыттау.
Дамытушылығы – ... ... ... ... ... ... Америка бойынша оқушылардың алған білімдерін пысықтау
сабағын дәстүрмен тыс саяхат сабағы ретінде өткізуді жөн көрдім.
Сабақты биология, ... ... ... сабақтарымен байланыстырдым.
Жаңа сабақты түсіндіру:
I аялдама. Аралдар елі.
1. Х. Колумб жасаған саяхат кезінде қандай ... ... тобы ... Бұл ... ... ... дүниесіне бай екен?
3. Екі рет саяхат жасап, Саргасс ... ... ... ... ... Х. Колумб қай өзеннің сағасына жетті?
5. Төрт рет саяхат жасап, үндістанды аштым деген кім?
6. Х. Колумбтан ... ... кім ... Жер ... ... шыққан теңіз саяхатшысы кім?
II аялдама. Таулар әлемі. Аралдар елінен өттік, ... ... ... Анд ... ... не ... ол неге мыс тауы деп ... Анд тауының ең биік нүктесі?
3. Сарқырамалары?
III аялдама. Климаттар ауылы ... ... ... ... ... ... ... қандай тау үстірттері бар?
2. Күн сәулесін мол алатын ең ылғалды материк?
3. Оңтүстік Америка мен Солтүстік Американың климатын ... ... ... |Климатындағы ұқсастығы ... ... ... ... | | ... ... | | |
IV ... ... көл, ... ...... ... су, ұшы – ... жоқ апат әлемі бар ... ... ... 500 – ден ... салалары бар, тіршілікке бай, маусымға байланысты
өзгеріп отыратын қандай өзендерін білесің?
2. Күміс өзендері деп неге ... Анд ... ... ірі тектоникалық көл бар?
4. Қандай Лагуналық көл бар?
5. Игуаса сарқырамасының табитғатын тамашалайық.
V аялдама. Табиғаттар елі.
1. ... ... ... дүниесі, табиғатының ұзақ уақыт жеке дара
дамуына байланысты, географиялық орны мен ... ... ... кең ... ... ... ... қалталылар өкілі де бар екен. Он қандай
жануарлар екен?
VI ... ... ... ... ... ... ... не білеміз?
2. Гуана ламасы туралы не білеміз.
VII аялдама. Халқы және ... ... ... ... ... 320 млн. астам, нәсілдік
ұлттық құрамы алуан түрлі.
1. Оңтүстік Американың байырғы халқы туралы не ... ... ... қалыптасуы:
а) Анд елдеріне саяхат жасайық.
ә) Шығыстағы жазық елдеріне саяхат.
Оңтүстік Америка паттшалығына келіп ... Тест ... ... ... Тест сұрақтарына жауап көрейік.
1. Оңтүстік Америка ежелгі қай материкттің құрамында болған?
а) Америка; б) ... ... в) ... ... ... мына ... материктердің қайсысына көлемі жағынан
кіші?
а) Солтүстік Америка; б) ... ... в) ... ... ... ... шеткі нүктесі:
а) Горн мүйісі; б) ... ... ... мүйісі; в) ... ... ... пен Отты Жер ... ... ... бөліп тұр?
а) Дрейк бұғазы; б) ... ... ... ... г) ... ... Оңтүстік Америка материгіне қай мұхиттың әсері үлкен?
а) Тынық мұхиты; б) ... ... ... ... ... в) Үнді ... ... Американы Солтүстік Америкадан не бөліп тұр?
а) Панама мойнағы; б) ... ... ... ... в) Суец ... Мына аталған теңіздердің қайсысы Оңтүстік Америка материгін шайып жатыр?
а) Кариб теңізі; б) ... ... ... ... г) ... ... Аталған ағыстардың қайсысы Оңтүстік Америка жағаларын шайып өтеді?
а) Бразилия жылы ағысы; б) ... ... суық ... Перу суық ... в) Осы ... ... ... тау массивтерінің ішінде қайсысының шыңы биік?
а) Кордильер; б) ... ... в) ... ... ... жер ... аса ірі ... жазығы:
а) Ла – Плата ойпаты; б) ... ... ... ... в) ... ... ... ...... – мәтелдер тосқауылы.
Бұл тосқауылдан өту үшін табиғат, су, ... ... ... ... тоқталайық.
Сабақты қорытындылау.
Картамен жұмыс.
1. Оңтүстік Америка туралы не ... ... ... әсер ... ... ... білімін бағалап, нәтижесін шығару.
Үйге тапсырма беру. Оңтүстік Америка ... ... ... ... ...... жарты шардың оңтүстік бөлігінде орналасқан.
Оңтүстік Америка жері бернеше геологиялық мезгілдерде жаралған таулы,
үстіртті, қыратты ... ... мен ... ... ... ... биіктігі орташа таулы үстірттер қыратты жазықтар
мен мен ... ... ... батысын Анд тау жүйесі, солтүстік
– шығысын, шығысын Гвиана және Бразилия таулы ... ... ... алып ... ... ... қыраттар Оңтүстік Америкамен
Патагония платформалық көтерілімдеріне, ал ...... ... ... ... ... жері ... төменгі ендіктерде
жатқандықтан, күн сәулесінің жылылығы мол түседі. Жылдық күн ... ... 160 ... қиыр ... ... 80 ккал см² жылдық радиация
балансы барлық бөлігі үшін 60 – 90 ккал/см².
Жауын – шашынның ... ... тау ... 500 – 1000 ... ... Гвиана тау қыратында 1500–2500 мм, Анд беткейлерімен
Тынық мұхит жағалауларында 5000 – 7000 мм ...... ... қуаң бөлігі
Патагониямен Оңтүстік Андыда 200 мм – ге ... ... жер ... ер екшелігіне байланысты өзендер тор жақсы
дамыған; ірі өзендерінің суы мол. ... ағын ... 7450 ... Андыда тропиктік қызыл және саванналық қызыл қоңыр топырақ
басым. ... ... өте бай: ... ... ... ... (бұршақтың бір
түрі) картоп, каучук ағаштары, кокос, шарап пальмалары т.б. бар.
Қалың орманды ... ... ... ... ... ... ... и Гвиана таулы қыраттарының беткейлерін алып жатыр.
Оңтүстік Америкасының фаунасында эндемиктік түрлер ... ... ... кең ... ... ... жер ... ең ірі кеміргіш
– капибара су шошқасы, өзен көлдерінде дельфині, ... 2000 ... ... Шығу тегі мен ... ... ... болуына
байланысты осы бөліктердің әрқайсысының ... ... ... жағдайлары
қзгеше болады, таулы өңірдегі биіктік белдеулігі әртүрлі қалыптасады және
органикалық дүниесінің құрамымен бейнесі де ... ... ... ... ... және жер бедері көбіне жазық
болып келетін шығыс бөлігі солтүстік субэкваторлық және ... ... ... ... жатыр.
Амазония - жер бетіндегі ыстық ылғалды климатпен ылғалды ... ... – ақ суы мол өзен ... ең зор ... ... мамыр айына дейін жаңбыр мол жауады және ... ... 95%- ке ... ... ... ... 10 – 12 қабаттан
тұрады.
Бразилия таулы қыратының шығыс және оңтүстік – шығыс бөктері ... ... биік және ... ... тау ... ... ... Бразилия таулы қыратында саванналар мен тропиктік сирек ормандар
басым болады. Бұдан жоғарыда биік тау ... ал одна ... кең ... ... бар тундраға ұқсас ландшафт басталады.
Патагония үстірті ... ... ... ... ... ... ... айтады. Патагония үстірті бет жағы көлбеу жатқан жас
шөгінді жыныстар мен қоңыр түсті базальт лаваларының жабындыларынан тұрады.
Мәңгі жасыл ... ... ... кездеседі.
Анды алабында экваторлық және субэкваторлық белдеулерде жатқан Кариб
Андысы мен ... ... ... ... Орталық Андысы,
субтропиктік Чили – Аргентина Андысы және қоңыржай ... ... ... Анды ... ... Жер аралдық аймақ ретінде ерекше қарастырылады.
Тектоникасы жөнінен Кариб Анд тауы ... ... ... –Кариб аймағына жатады. Субэкваторлық және тропиктік белдеулердің
арасындағы шекарада жатқандықтан Кариб Анд ... ... мен ... ... ... қарағанда құрғақ климатымен ерекшеленеді.
Жауын – шашын 1000 мм- ден аспайды, 500 мм – ден ... ... ... ... ... Анд тау жүйесінің
барлық басты оротектоникалық элементтері айқын көрінеді. ... ... ... құрғағы мен банан өсіріледі. Солтүстік
аудандарында Орталық Андыда шөл мен ... ... ... ... 200 – 250 мм – ден ... ... түседі.
Чили Андысы теңіз жағалауы бөлігінде климаты субтропиктік, жазы
құрғақ, ал қысы ... ... ... өте ала – ... Ең көп таралғаны
– құрғақ субтропиктік аудандарға тән қоңыр топырақ ... ... ... ... ... ... ... тамыған. Оңтүстік Анды ормандарында
жоғары сортты ағаш сүрегінің ... зор қоры бар. ... Анды ... басты өкілдері – мәнгі жасыл және ... ... ... ... түрлері, қылқан жапырақты алып алерце өседі.
Ең шығысындағы ең ірі арал Отты Жер ... ... арал деп ... және ... ... ... Андының және Патагония
үстіртінің жалғасы болып ... Отты Жер ... ... ... ... 3000 мм – ге ... ... Мәңгі және жапырағы түсетін
ағаштардан тұратын ормандар тараған. Жер астында ... ... ... – туко ... кездеседі, тотылар, колибралар көп.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Власова Т.В. ... ... ... ... ... ... ... оқитын студенттерге
арналған оқулық. Алматы, “Мектеп”, 1985 ж. Издательство “Просвещение”
1976 г.
2. М.Қ. ... ... ... ... ... 1977 ж, 8 – ... бет.
3. География және табиғат №1 (43) – 2008 Қаңтар – ақпан Ж. Аманқұлова
“Дамыты оқыту тәсілі” 61 бет.
4. География және ... №4 (40)- 2009 ...... Ә. ... ізімен” 22 бет.
5. Притула Т.Ю., Еремина В.А., ... А.Н. ... ... и ... ... ... для студентов высших учебных
заведений/М.:Гуманитар. изд. центр ВЛАДОС, 2004.-685 с.:ил.
6. Шәріпов Ә. Алыс жағалаулар. Жол ... ... ... 1970. 18
бет.
7. Молдағұлов Н. Ландшафт.-Алматы: Қазақстан, 1983.-52 бет.
8. Энциклопедия ... ... ”, 2001 ... ... Н. Н., 2010 г. ... География материков и океанов. Природа.
Население. Хозяйство. 7 класс: С комплектом контурных карт.
10. Крылова О.В., География ... и ... 7 ... Атлас. 2008 г.
11. Алексеевский А.А., География: Материки и океаны: В 2 ч.: Ч. ... ... ... ... ... Америка, Северная Америка,
Евразия: Учебник для 7 класса общеобразовательных учреждений. 2008 ... ... ... 7 ... 2009 г.
13. Душина И.В., Коринская В.А., Щенев В.А ... ... и ... ... О.В. ... Материки и океаны. М, “Просвещение” 2000 г.
15. Библиотека энциклопедии для ... ... и ... 2001 г.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Солтүстік Америка материгіне физикалық-географиялық сипаттама28 бет
Солтүстік Американың географиялық орны22 бет
Солтүстік Американың физикалық – географиялық жағдайы70 бет
Америка8 бет
Америка Құрама Штаттары9 бет
Америка Құрама Штаттары жайлы8 бет
Американың экономикалық жүйесі9 бет
Діни экстремизм11 бет
Латын Америка елдері6 бет
Латын Америка елдері туралы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь