Ұн технологиясы

Жоспар:
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1.Дәнді дақылдардың өсіп дамуы
2.Дәнді ұнға өңдеу технологиясы
3.Қара бидай және бидай ұның тарту классификациясы.
4. Ұн тарту зауыттарындағы технологиялық процесс.
5. Ұнның сапасын бағалау.
6. Ұнды биологиялық активті заттармен байыту.
7. Дәннен жарма алудың жаңа технологиясы.
8. Технологиялық процесстерді ұйымдастыру және құру негіздері
9. Технологиялық бөлім
III.Қорытынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер
Халқымызды жоғары сапалы тамақ өнімдерімен қамтамасыз ету мәселесін шешудің басты жолы дәнді дақылдардың түсімін арттырып, дер кезінде ысырапсыз жинап, шығынсыз сақтау және ұтымды өңдеу мен тиімді пайдалану болып табылады.
Дәнді дақылдардан өндірілетін нан, жарма, макарон т.б тағамдық азықтар адам тамағының ең маңызды құрам бөлігі екендігі белгілі. Асатықтан неше түрлі жем және механикалық шикізаттар да алынады. Қазақстанның егемендікке ие бола беруінің басты шарттарының бірі – кең-байтақ еліміздің (Республикамыздың) астық өндірудегі ұшан теңіз мүмкіндіктерін тиімді жүзеге асыра отыра, азық-тулік пен жем қорларын молайру және экспорт ресурстарын арттыру. Бул міндет дәнді дақылдар егісінің құнарлылығын арттыру, егіннің шығымдылыгын өсіру, жинап алынған астықтын сапасы мен одан өндірілетін өнімнің тиімділігін жақсарту, сақтау мен өндеу барысында шығынға жол бермеу есебінен ған орындалады.
Алайда, астық өнімдерінің бүкіл әлем көлемінде таршылығына қарамастан,оның едәуір бөлігі,өкінішке орай,халық мүддесіне жетпей қалып қояды.
Астық сақтау барысында бүкіл әлем бойынша орта есеппен алғанда дәннің 10-15%-ке жуығы шығып болып, тіпті сақтаулы өнімдердің біразының сапасы курт төмендеп, кейде түгелдей бүлініп,пайдалануға жарамай қалуға дейін барады.
Астық қорын сақтаудың өте жауапты да күрделі іс екендігін көп ғасырлық тәржіребе көрсетіп отыр. Біздің елде де астық өнімдерінің сақталу барысында орын алатын шығындарды азайту мүмкіндіктерін толық пайдаланбауға ішінара жол беріліп қалатындығын,көптеген астық қабылдау және өндеу кәсіпорындарында ғылым мен озық тәжірибе жетістіктері дер кезінде тиімді жүзеге асырыла қоймайтындығын мойындауымыз қажет.
Астықты шығынсыз сақтауды және оның сапасын арттыруды қамтамыз етуде кәсіпорындардың материалдық-техникалық базасының маңыздылығымен қатар, сол техникалық жабдықтарды дұрыс пайдланып,өндіріске алдыңғы қатардағы ұтымды техникалық шараларды өндіретін,сақтау мен өндеу процесстерінің экономикалық тиімділігін көздейтін білікті мамндардың орны,ролі орасан зор.
Қазақ тілінде тұңғыш жарық көріп отырған «Астық сақтау технологиясы» оқулығынының басты мақсаты болашақ мамандардың астық сақтауды ұйымдастырудың ғылыми негіздері мен практикалық жолдарын толық меңгеруіне мүмкіндік жасап, көмекші болу.
1. ↑ Агрономия негіздері (авторлар: ЖаңабаевҚ., Арыстанғұлов С.) Астана - 2010. 352бет. ISBN 978-601-292-059-8
2. ↑ ҚазССР. Қысқаша энциклопедия - 2-том. Алматы - 1987.
        
        Жоспар:
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1.Дәнді дақылдардың өсіп дамуы
2.Дәнді ұнға өңдеу технологиясы
3.Қара бидай және бидай ұның тарту ... Ұн ... ... ... ...
5. ... ... бағалау.
6. Ұнды биологиялық активті заттармен байыту.
7. Дәннен жарма алудың жаңа технологиясы.
8. Технологиялық процесстерді ұйымдастыру және құру ... ... ... ... жоғары сапалы тамақ өнімдерімен қамтамасыз ету мәселесін шешудің басты жолы ... ... ... арттырып, дер кезінде ысырапсыз жинап, шығынсыз сақтау және ұтымды өңдеу мен тиімді пайдалану болып табылады.
Дәнді дақылдардан ... нан, ... ... т.б ... ... адам тамағының ең маңызды құрам бөлігі екендігі белгілі. Асатықтан неше ... жем және ... ... да ... ... егемендікке ие бола беруінің басты шарттарының бірі - кең-байтақ еліміздің (Республикамыздың) астық өндірудегі ұшан теңіз ... ... ... ... ... азық-тулік пен жем қорларын молайру және экспорт ресурстарын арттыру. Бул міндет дәнді дақылдар егісінің ... ... ... ... ... ... ... астықтын сапасы мен одан өндірілетін өнімнің тиімділігін жақсарту, сақтау мен өндеу барысында ... жол ... ... ған ... ... ... ... әлем көлемінде таршылығына қарамастан,оның едәуір бөлігі,өкінішке орай,халық мүддесіне жетпей қалып қояды.
Астық сақтау барысында бүкіл әлем ... орта ... ... ... ... ... шығып болып, тіпті сақтаулы өнімдердің біразының сапасы курт төмендеп, кейде түгелдей бүлініп,пайдалануға жарамай қалуға дейін барады.
Астық ... ... өте ... да ... іс екендігін көп ғасырлық тәржіребе көрсетіп ... ... елде де ... ... ... барысында орын алатын шығындарды азайту мүмкіндіктерін толық пайдаланбауға ішінара жол беріліп қалатындығын,көптеген астық қабылдау және ... ... ... мен озық ... ... дер ... тиімді жүзеге асырыла қоймайтындығын мойындауымыз қажет.
Астықты шығынсыз сақтауды және оның сапасын арттыруды қамтамыз етуде кәсіпорындардың материалдық-техникалық базасының маңыздылығымен қатар, сол ... ... ... ... ... ... ұтымды техникалық шараларды өндіретін,сақтау мен өндеу процесстерінің экономикалық тиімділігін көздейтін ... ... ... орасан зор.
Қазақ тілінде тұңғыш жарық көріп отырған оқулығынының ... ... ... ... ... сақтауды ұйымдастырудың ғылыми негіздері мен практикалық жолдарын толық меңгеруіне ... ... ... ... ... одай ... кең тараған орыс тіліндегі басылған белгілі оқулықтармен және оқу бағдарламалары мен ... ... ... жазылған. Оқулықта әртүрлі кезде жүргізілген ғылыми жұмыстардн мәліметтер қарастырылып,астық сақтау технологиясы ғылыми негіздері мен жеңа ... ... ... қорытылды. Сонымен қатар астық зиянкестерінің сипаттамасына және оларға қарсы күрес ... ... ... ... ... ... ... шағын болғандықтан астық сақтау тарихына шолу , құрамаөжем, тұқымдық қор сақтау ... ... ... ... ... есептеу сияқты мәселелерді егжей-тегжейлі қарастыру мүмкіншілігі болмай ,тек қысқаша деректер берумен шектелінді. ... ... және оны ... ... сын ... оқулық авторы ризашылықпен қабыл алатындығын білдіреді.
Астық сақтау және оның сапасын арттыру саласындағы ... ... дән және ... ... ... ... бен совхоздар да, селекциялық станцияларда және басқа да ... ... мен ... ... ... ұн, ... нән өндірісі,крахмал, өсімдік майлар, сыра, спирт фабрикзауыттарында сақталады.
Мемлекеттік астық қорын шоғырландыру, ... ... мен және ... оны ... ... ... мен ... шаруашылығының барлық салаларын астық өнімдерімен қамтамасыз ету, сол астық ... ... ... ... ... ... қоса бұл мекемелер дәнді бұршақты және майлы дақылдар мен жем шөптедің сортты тұқымдарын да қабылдап, өндеп өндіріске өткізіп отырады.
Халықты нан ... ... ... ету ... елде ұн ... жеткілікті, мол болуына байланысты. Сол сияқты жарма іспеттес құнды тамақ өнімдері де жеткілікті болуға тиіс. ... ... пен оның ... ... ... ... маңызы зор мемлекеттік іс деп қаралады.
Астық сапасының төменеуі, тіпті оның бұзылып кетуінің басты ... ... ... сақтаудың ғылыми негіздерін білмеу орны толмөс шығынға әкеліп соғады, ауылшаруашылығы өндірісінің дәнді дақылдардың өнімділігін ... ... ... ... жетістіктерін жоққа шығарады.
Астық сақтау ғылымы дәнді дақылдардың ерекшеліктерін, олардың сапасына физикалық,химиялық,биологиялық,технологиялық факторлердің ... ... ... жиымындағы орын алатын заңдылықтарды, құбыластарды бәлу астықты сақтауды ғылыми негізде ұйымдастырып,оның сапасын ... ... іске ... ... жіне оның ... ... ... ұйымдастыру үшін ұшан теніз де күрделі материалдық техникалық базаның және осы саладағы ғылыми ... ... ... ... орны бөлек екендңгңн баса айта кеткеніміз жөн.
Астық сақтауды ойдағындай ұйымдастырудың күрделіләгін оның ... ... ... және ... ... ... ... дәні тірі организм деп танылады. Осы тұрғыдан қарағанда қоршаған ортаға тікелей ... ... ... дән ... ... зат алмасу процестеріне дұрыс әсерін тигізумен қатар, оның сапасын төмендетіп, едәуір шығынға да әкеп соғатының білген жөн.
Астықтын сапасы микроорганизмдердің және ... ... құрт ... ... ... мен ... ... іс әрекет, тіршілігінің салдары нәтіжесінен де төмендейді.
Сонымен, сақталатын өнімдердің табиғатына байланысты болатын ... ... ол ... қоршаған ортаның әсерінен қорғау дәннің торшығындағы зат алмасуды бәсендетудің кепілі.
Бұл мәселе ... ... ... әртүрлі әдістерімен тиянақты жағдай жасау арқылы щешіледі. Ол үшін астық арналған қоймалар. Элеваторлар әртүрлі дәнді ... ... сай ... және ... ... ... ... сақтау саласындағы көптеген мәселелер мен міндеттерді мына төмендегіше топтастыруға болар еді.
Бірінші міндет астық өнімдерін ... ... ... Негізі сан мен салмақ жіне сапа жағынан болатын шығындарды белгілі ғалым Л.А. Трисвяткий механикалық және биологиялық деп екі топқа ... ... ... тыныс (дем) алуы, өнуі кезіндегі орын алатын, микроорганизмдер, шыбын шіркей және кенелердің өсіп өну ... ... ... және кеміргіштер мен құстардың жеп құрту салдарынан болатын сан мен сапа жоғалтуы жатады да, ал механикалық шығындарға ... ... ... орын ... ... төгіліп шашылуы, дәннің зақымдануы жатады.
Бұның ішінде дәннің тыныс алу барсындағы және астықты ... ... орын ... сан ... ... ғана ... ... шығындар есебіне жатады. Сондықтан шығынның бұл түрлерін есепке алу мақсатымен астық ... мен ... ... ... да орынды азаю, кему мөлшері бекітілген. Егер астық сақтауды дұрыс орынды ұйымдастырған жағдайда бұл аталған щығын түрлері жыл ... ... ... ... 0,3....0,4%-іне ғана жетеді.
Ал, төгіліп-шашылуға, құс-кеміргіштер, шыбын-шіркей мен жәндіктердің тіршілігіне ... ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің өсіп-өнуіне жол берудің салдарынан болатын шығындарды, әрине, ешқандай себептермен ақтауға болмайда.
Екінші міндет - астық ... ... ... сақтауды қамтамасыз ету. Кей кездерде іс жүзінде жиірек кездесіп орын ... ... ... ... дәннің сапасының төмендеуін астық сақтаудың ғылыми тұрғыдағы тәртіп-ережелерін (режимдерін) бұзудың және керекті күтімнің жоқтығының тікелей салдары деп білу керек. Мұндай ... ... ... зор зиян, эарарға әкеліп соғады.
Астық өнімдері сапасыныц төмендеуінің тағы бір себебі -олардың өте ұзақ ... ... ... ... ... ... дәннің, қандай қолайлы жағдайда сақталғанымен жеке өзіне тән"ұзақ мерзімдік" не ... бар. ... ... ... соң ол зат ... ... ... да, оның адам қажетіне керектілігі мен тұтынушылық көрсеткіштері төмендейді. ... үшін ұн мен ... ... ... 1-2 жыл сақталған кейін-ақ тағамдық сапасының, ал тұқымдық дәннің 2-4 жылдан соң егіндік ... ... ... ... ... ... болар еді. Бұлардан гөрі дәнді астық пен бұршақ дақылдары сақтауга едәуір шыдамды болып келеді. Олардың ... ... 7 - 15 жыл ... соң ... ... ... ескіру құбылыстарына байланысты қоймада сақтаулы астың қорын оқтын- оқтын алмастырып, тұру қажеттілігі ... ... ... Оның бер ... ... ... сапасын төмендетіп алмай тұрып, тиісті мекемелерге таратып, өткізіп отырады. Сайып келгенде, астақты сапасын төмендетпей сақтауды қамтамасын ету міндетті шарт білу ... ... - ... ... ... өнімдерінің сапасын арттырып жақсарта беру. Бұл мәселені ... жолы ... ... тәс ... ... қолданып, дәнді дақылдардың мүлтіксіз сақталуын және сақталуға деген төзімділігін (берітілігің) арттыра түсу.
Төртінші міндет - өнімнің сан мен сапасын ... ... ... еңбек пен қаржы шығындарын мейлінше азайтып ... ... ... ... озат тәжірибесіне көз жүгіртіп, талдайтын болсақ ... ... ... ... ... ... жолдары мыналар екендігін ұғу қиын емес. Жеңілдірілген техникалық жабдықтарды тиімді пайдалану, өңдеудің жаңа ... ... ... ... ғылыми негізде ұйымдастыру мекемелердегі мамандар мен жұмыскерлердің ... ... ... ... ... ... ... және оның сапасын арттыра түсуді қамтамасыз ететін технологиялың тәс ілдерге мына ... ... ... ... ... ... ... айырып тазарту;
2) Астықты кепіру. Оны дән ылғалдығын керекті мөлшерге дейін азайту, төмендету үшін ... ... ... бір ... жағдайда, деңгейде сақталуын қамтамасыз ету мақсатымен, салқындатып отыру;
4) ... пен оның ... ... кене секілді зиянкестер мен жәндіктерден, кеміргіштер мен құстардан қорғауды дер кезінде ... ... ... ... саласында арнаулы мақсатпен пайдалану үшін ірі- ірі астық қорларын /партияларың/ дайындау.
Әрине, астық, ... ... ... ... және ... ... ... байлануға байланысты жұмыстарды ұйымдастыру тек жоғарыда атап көрсетілген тәсілдермен ғана шектеледі десек, ол аз айтқаныз. Ауыл шаруашылығы ... ... ... ... да ... қыруар істер атқарылатынын да айту жөн. Біз астықты ... одан ... ... алу мекемелеріндегі басты-басты технологиялық тәсілдердін ғана атап көрсеттік.
Жоғарыда көрсетілген күрделі міндеттерді орындап, астықты сақтау, тиімді өңдеу мәселелерін ... ... ... ... дән мен нан ... ... етуде технолог атты мамандардың орны мен жауапкершілігі бөлек екендігін атап айтқанымыз келеді. Технолог әрі ... ... ... әрі ... ... ... ... және биотехнологиялық ілімдер негіздерін толық меңгерген инженер (бакалавр) маман болуы тиіс.
1.Астық тұқымдас масақты дәнді дақылдар- бидай, ... ... ... ... ... арпа, жүгері. Дәнді дақылдар өздерінің морфологиялық және биологиялық ерекшеліктеріне қарай екі түрге бөлінеді, бірінші топтағы және екінші топтағы дәнді ... 1 ... ... дәнді дақылдар
+ 1.1 Күздік дәнді дақылдар
+ 1.2 Жаздық дәнді дақылдар
* 2 Екінші топтағы дәнді дақылдар
* 3 ... ... ... ... 4 ... ... өсіп-дамуы
+ 4.1 Тұқымның бөртуі және өнуі
+ 4.2 Көктеу
+ 4.3 Түптену
+ 4.4 Түтік шығару
+ 4.5 ... 4.6 ... 4.7 ... ... және пісуі
* 5 Қазақстандағы астық дақылдарының сорттары
* 6 Астықты дәнді дақылдардың шаруашылықтағы маңызы
* 7 Дереккөздер
Бірінші топтағы дәнді дақылдар
Бірінші ... ... ... арпа және сұлы ... Олардың негізгі ерекшеліктері - дәндерінің бауыр жағында ... ... дән ... 3-8 ... ... төменгі гүлдері жақсы дамыған. Өсіп-дамуы үшін жылуды аз мөлшерде, ал ылғалды көбірек талап етеді, сабақтарының іші қуыс болып келеді. Олар ұзақ ... ... ... ... ... кезеңінде тезірек дамып, арамшөптермен шамалы ластанады.Бірінші топтағы дәнді дақылдардың екі түрі ... ... ... ... ... - ... ... қарабидай, күздік арпа.Бұл дақылдардың биологиялық ерекшеліктері - алғашқы даму ... ... 1 ... ... ... ... ... Сондықтан оларды тұрақты суық түскенге дейін 55-60 күн қалғанда себу қажет. Күздік ... ... ... ... ... ... ... Оның себебі, олар күзгі және көктемдегі жауын-шашынды тиімді пайдаланады, күзде жақсы түптенеді, ал ерте көктемде тез өсіп-дамып, ерте ... ... ... ... олардың қыстың қолайсыз жағдайынан жақсы шығуына тікелей байланысты. Себебі, күзде, ... және ... ... дәнді дақылдар әр түрлі қолайсыз жағдайларға ұшырайды ... ... ... жұқа ... ауа ... күрт ... және т.б.). Осы аталған қолайсыз жағдайларға төзімді болу үшін, күздік дәнді дақылдар шынығу сатысынан толық өтуі керек.
Жаздық дәнді ... ... ... - жаздық бидай, арпа, сұлы, күріш, жүгері, қарақұмық, тары, қонақ жүгері.Жаздық дәнді дақылдар өздерінің жылу сүйгіштігіне қарай екі ... ... Ерте ... - ... бидай, арпа, сұлы. Оларды ерте көктемде, топырақтың тұқым сіңірілетін тереңдігі 5-7°С-қа жылыған кезде себеді.
* Кеш себілетіндер - күріш, жүгері, ... Бұл ... ... ... ... ... ... қызған кезден бастап себеді.
Екінші топтағы дәнді дақылдар
Екінші топтағы дәнді дақылдарға тары, жүгері, күріш, қонақ жүгері ... ... ... ... ... тілігі жоқ, масақшаның жоғарғы гүлдері жақсы дамыған. Бұлар бірінші топтың дақылдарына қарағанда жылуды көп, ал ... ... ... аз ... ... ... мен қонақ жүгерінің сабақтары өзекшемен толтырылған. Екінші топ дақылдары - қысқа күннің өсімдіктері және олардың күздік ... ... ... ... құрамы
Астық дақылдары дәндерінің құрамында су, ақуыз, май, крахмал, жасұнық және күл болады. Олар ... ... ... ... ... ... ... дәндегі ақуыз мөлшері қатты бидайда 13,8-20,0% болса, ал күріш дәнінде 6,7-7,6% ғана болады.Астық дақылдарының дәндерінде майдың мөлшері 1,5-3,0%, ал көмірсутегі ... ... ... ... ... ... топырақ-климат жағдайына, қолданылатын агротехникалық шараларға тікелей байланысты. Қазақстанның қуаң далалық аймағында ... ... ... ... ... ... ... өңірлермен салыстырғанда біршама көбірек болады, сондықтан олар жақсы бағаланады.
Дәнді дақылдардың өсіп-дамуы
Тұқымнан өніп, көктеп шыққанна дәннің пісіп детілуіне дейінгі мерзімді ... ... ... деп ... ... ... өсімдіктері вегетациялық кезеңде бірнеше фенологиялық өсу және даму сатыларынан өтеді. Олар:
* тұқымның бөртуі және ... ... ... ... ... ... бас шығару)
* гүлдену
* пісу(сүттеніп, қамырланып және толық пісуі)
Өсу және даму фенологиялық сатыларда өсімдіктерде сыртқы морфологиялық өзгерістер байқалады.
Тұқымның бөртуі және ... ... ... өну үшін ... ... Бөртуге негізінен ылғал, жылу және ауа қажет. Дәннің құрамындағы ақуыз, май, көмірсутегінің мөлшеріне байланысты олардың бөртуіне әр түрлі мөлшерде ылғал ... ... ... ... ... үшін оның құрғақ ауа салмағының 56%-ына тең ылғал қажет, ал асбұршақ тұқымының бөртуіне 50% ылғал қажет, ал дәнінде ақуызы көп ... ... ... есе ... ... керек. Дәннің өнуіне қажетті температура да екі топтағы астық дақылдары үшін әр түрлі.Бірінші ... ... ... дәндерінің өнуіне ең кемінде температура 1-3°С болуы тиіс, жүгері үшін бұл ... 7-8°С, ... ... тең. Бірінші топтағы астық дақылдары дәндерінің көктеуі үшін ең қолайлы температура 6-12°С, ал ... ... ... үшін 18-22°С болып табылады.
Көктеу
Жеткілікті мөлшерде ылғал, қолайлы температура болса, бөрткен дәннен алдымен тұқым ... одан ... ... ... ... сабағының ұшында оны бүлінуден сақтайтын жұқа мөлдір қынап (колеоптиль) ... Жер ... ... ... күн ... ... ... оның ішінен бірінші жасыл жапырақ пайда болады. Мұны өсімдіктің көктеу сатысы дейді.
Түптену
Топырақтың 2-3 см тереңдігінде түптену түйіні пайда ... одан ... ... пен ... тамыр тараған шақ түптену сатысы деп аталады. Түптену ... ... ... ... ... ... ... ылғалдың мөлшеріне, себілу тереңдігне байланысты әр түрлі болады. ... ... әр ... ... ... байланысты 12-30 күнге созылады.
Түтік шығару
Түптенуден 10-15 күн өткен соң, түтік шығару сатысы басталады. Оны топырақтың беткі қабатынан 5 см биіктікте ... ... ... ... ... ... анықтауға болады. Өсімдіктің қарқынды өсуінің арқасында оның буын аралықтары ұзара бастайды. Дәнді дақылдарда 5-6 буын ... ал ... ол 15-ке ... жетуі мүмкін.
Масақтану
Масақтану сатысының басталуы сабақтың жоғарғы жапырақ қынабынан гүл ... ... ... ... ... Тары ... ... дақылдарда бұл саты шашақ бас шығару деп аталады. Бұс сатыда өсімдіктер топырақта ылғалдың, қоректік заттардың, жылудың және жарықтың мол ... ... ... ... ... ... соң ... күннен кейін гүлдейді, содан кейін тозаңданады. Олар ... ... ... тозаңданатындар - бидай, арпа, тары, күріш айқас тозаңданатындар - қарабидай, жүгері, қонақ жүгері. ... ... ... ... ... ... ... 15-20°С қолайлы болса, ал жүгері, тары, қонақ ... ... ... үшін бұл көрсеткіш 20-25°С тең.
Дәннің толысуы және пісуі
Дәннің пісіп-жетілуі көптеген жағдайда, оның ішінде ауа райына, топырақтың гранулометриялық құрамына және ... ... ... пісіп-жетілуін үш кезеңге бөледі: Сүттеніп пісу кезеңінде дән жұмсақ, түсі жасыл, іші сүт тәрізді қоймалжың затқа толы, дәннің ылғалдылығы 50% ... ... пісу - ... ... ... оған тырнақпен із қалдыруға болады, дәннің ылғалдылығы 30%-ға дейін; Толық пісу кезінде дән эндоспермасы қатты, оны бөлгенде іші ұн ... ... шыны ... Дәннің ылғалдылығы ауа райына байланысты 14-22% аралығында ... ... ... ... ... ... жармалық және бұршақ дақылдарының респубилка селекционерлері шығарған 70-астам сорты мен гибриді аудандастырылған. 1980-1984 жылдары күздік ... 10, ... ... 3, ... 3, сұлының 2 сорты, жүгерінің 9 гибриді, күріштің 4, ... 6, ... 1 ... ... ... ең ... - "Қызыл жұлдыз", "Красноводопадская - 210", "Богарная 56", "Алматы аласасы", "Оңтүстік Қазақстан 43", "Қазақстан 126", ... ... 25", ... 3", ... 20", ... 4", "Целинный 21", "Қарағанды 2", "Эритроспермум 74", "Целинный 5", "Бәйшешек", "Қазақстан 43 ТВ", "Қазақстан 367", "Қазақстан С 4", ... 5 ТВ", ... ... ... - ... ... сорты. Красноводопад мемлекеттік сорт сынау стансасы шығарған. 1954 жылы ... ... ... ... ... ... ... Дән түсімі гектарынан 12-25 ц. Ұны мен ... ... ... Көбіне жұқпалы ауруларға шалдықпайды.
* "Красноводопадская - 210" - ... ... ... 1976 жылы ... ... ... Ерте ... бағалы сорт. Дән түсімі гектарынан 22-25 ц. Аса ... ... ... енгізілген.
* "Богарная 56" - күздік бидай сорты. Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу ... ... 1984 жылы ... ... ... ... пісетін сорт. Дән түсімі гектарынан 24-27 ц. Күшті бидай қатарына жатады. Жұмсақ бидай ұнының ... ... үшін ... ... ауру ... ... зиянкестерге төзімді бидай.
* "Алматы аласасы" - күздік бидай сорты. Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институты шығарған. 1980 жылы ... ... ... Дән түсімі гектарынан суармалы жерде 80-90 ц., жартылай тәлімі жерде 50-55 ц. Аса бағалы ... ... ... ... аурулары жұқпайтын, түрлі зиянкестерге төзімді бидай.
* "Оңтүстік Қазақстан 43" - күздік арпа сорты. Красноводопад мемлекеттік сорт сынау стансасы шығарған. 1982 жылы ... ... ... Ерте ... ... Дән ... ... 24-39,6 ц. Жармасы өте сапалы. Өсімдік аурулары жұқпайды.
* "Қазақстан 126" - ... ... ... Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институты шығарған. 1955 жылы Алматы, Талдықорған облыстарында аудандастырылған. Дән ... ... 35-45 ц. ... тұқымын жақсартатын күшті бидай қатарына жатады.
* "Қызылбас" - жаздық бидай сорты. Қарағанды ... ... ... ... 1963 ... ... ... облыстарында аудандастырылған. Кештеу пісетін сорт. Дән түсімі гектарынан 10-13 ц.
* "Шортанды 25" - ... ... ... ... астық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты шығарған. 1975 жылдан Торғай облысында аудандастырылған. Ертелеу пісетін ... Дән ... ... 12,3-28 ц. ... ... ... жатады. Әдетте ауруға шалдықпайды.
* "Қазақстан 3" - жаздық бидай сорты. Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институты шығарған. 1979 жылдан Алматы, Талдықорған ... ... ... ... ... Дән түсімі гектарынан 36-40 ц., кейде 65-66 ц.
* "Целинный 20" - жаздық бидай ... ... ... ... ғылыми-зерттеу институты шығарған. 1979 жылдан Шығыс Қазақстан облысында аудандастырылған. Кешірек ... ... Дән ... ... 13,2-24 ц. Дәні өте ... мөлдір.
* "Қазақстан 4" - жаздық бидай сорты. Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институты шығарған. 1980 жылдан ... ... ... ... ... және ... ... егіледі. Дән түсімі гектарынан 11,5-12,8 ц. Күшті бидай қатарына жатады. Ауру ... ... ... ... 21" - жаздық бидай сорты. Бүкілодақтық астық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты шығарған.1980 жылдан Семей, Павлодар, Целиноград(Ақмола облысы), Көкшетау облыстарында ... Кеш ... ... ... Дән ... ... 13,0-40,9 ц.
* "Қарағанды 2" - жаздық бидай сорты. Қарағанды ауыл-шаруашылығының тәжірибе стансасы шығарған. 1980 жылдан Павлодар облысында аудандастырылған. ... ... ... Дән ... ... ... ц.
* "Эритроспермум 74" - жаздық бидай сорты. Ақтөбе ауыл шаруашылығы тәжірибе ... мен ... ... ... ... шығарған. 1982 жылдан Ақтөбе облысында аудандастырылған. Табиғаты қатал, шөлейт алқапта ... 10,1ц. дән ... ... 8955", Целинный 5", "Бәйшешек"- жаздық арпа сорттары. "Медикум 8955"- сорты сыра қайнату үшін ... ... 43 ТВ", ... 367", ... С4" - ... гибридтері. Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институты шығарған. Дән өндіру және сүрлем ... ... ... ... ... 5 ТВ"- ... ... көктей орылатын сорты.
* "Үштөбе" - күріш сорты. Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институты Қаратал тәжірбие егістігінде шығарылған. Таза ... ... 70%. ... коэффиценті жоғары. Жел өтіне төзімді.
Астықты дәнді дақылдардың шаруашылықтағы маңызы
Астықты дәнді-дақылдарды тағамға, мал ... және ... ... шикізат қоры ретінде пайдаланады. Бидай, қарабидай, күріш, ... ... ... ... ... ... ... олардан түрлі тағамдар жасалса, сонымен қатар олардың кейбіреуі құнарлы мал азығы. Бірқатар дәнді дақылдар - тамақ өнеркәсібі үшін шикізат қоры. Арпа - ... ... ... ... ... Осындай жан-жақты пайдаланылатын болғандықтан, оларды Қазақстанның барлық аймақтарында өсіреді.
2.Дәнді ұнға ... ... ... ... - ... ... ұнтақтау нәтижесінде алынатын тағамдық азық-түлік. Пісірілген нан негізгі азық-түлік болып саналатын барлық елдерде, бидайдың көп мөлшерін және және қара ... ұнға ... - нан, ... ... және ... өнімдерінің негізгі шикізат көзі. Аспаздық, тағамдық және басқа өндірістік салалар үшін көп емес мөлшерде тары, жүгері, сұлы, қарақұмық, асбұршақ, соя ... ұн ... ... сұлы және ... ... ... ... тағам дайындайтын арнайы ұн тартады. Дәнді ұнға ұнтақтауға аз күш жұмсалмайды, бірақ бұл процесс соққы немесе қажағыш әрекетті машиналар ... оңай ... ... Бұл кезде қаралтым ұн алынада, бұл ұннан ... ... түсі де ... ... ... ... ... дәннің барлық бөлшектері соның ішінде қою қоңыр түсті қабықтары да ұнға түседі. Егер ұнды ұсақ ұяшықтары бар ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі бөлшектер бар екенін көруге болады. Електе ірі бөлшектер қалады соның ішінде қабық та бар. Електен өткен ұн неғұрлым ақ ... ... ... ... әлі де ... ... ... шығымы дегеніміз - дәнді ұнтақтағаннан кейін алынған ұн мөлшерін ... Ұн ... ... ... ... ... процент арқылы көрсетеді. Ол барлық астық ұнға айналғанда 100% (99,5%) ... ... ... ... ... ... нан ... дәмі өзгерген, түсі нашар болуы мүмкін. Сондықтан осындай шығымды ұнды ... ... ... ... ұн ... бар: ... - 96% ... 85% - екінші сортты (бір сортты); 78% - екі және үш ... 75% - үш және ... 72% - ... ... ... Қара ... 95% - обойная; 87% - обдирная; 63% - ... ... бір ... Бір ... ұнды бір сортты ұнды бидай мен қара бидай қосындысынан алады: бидай-қара бидайды шығымы 96% және қара ... ... 95%. ... басқа шығымы 70% болатын ұнды тәжірибелік зертханалық наубайханаларда бидай сорттарының ... ... ... үшін ... ... ... бірыңғай емес астықтан ұн тарту схемасына байланысты ортақ бекітілген шығым шегінде (75...78%) бір немесе бірнеше сортты ұн ... ... ... ... ... ұзартып, яғни дәнді ұнтақтау тізбегін және көп машиналарды ... ... ... ... ... ... ... ұнның шығымы 78% болса екі немесе үш сортты ұн алуға болады.Үш сортты ұн ... ... ... ... ... ұн ... ... - бірінші немесе екінші сортты ұн. Әрбір сорттың шығым ... ... ... мен ... ... процесіне байланысты. Макарон өндірісіне арналған қатты дәнді ұнтақтағанда бекітілген шығым ... ... ... жоғары, бірінші және екініші сортты жармашық ұн алады. Ортақ шығымы 70% ... ұнды ... ... ... ... дәнінің құрамындағы эндосперм 81...85% болады. 3 .Қара бидай және бидай ұның тарту классификациясы. Ұн тарту процесі дегеніміз дәнді ұнға ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы. Ұн тарту процесін әдетте технологиялық схема түрінде ... ... онда ... ... ... техникалық сипаттама беріледі, сондай-ақ азық-түліктің қозғалу бағыты көрсетіледі.Ұн тарту классификациясының ... ... ... ... ... ... жылдамдығы, ұн тарту процесінің даму деңгейі, жармашықтарды байыту деңгейінің дамуы.4. Ұн тарту зауыттарындағы технологиялық процесс.
Ұн ... ... ... ... арналған элеваторлармен, дайын өнмдерді сақтауға арналған қоймалармен жабдықталған. Оларда өндірістік процесс толығымен механикаландырылған. Технологиялық процессте сусымалдылық ... кең ... 5. ... ... бағалау. Барлық шығымдағы және сорттардағы ұндар стандарттармен нормаланады және екі топқа ... көп ... ... сипатталады: олардың көрсеткіштері, қасиеттері және сандық көрсеткіштері ұнның шығымы мен сортына тәуелді емес, кез ... ұнға бір ... ... ... ... және ... ұнға ... емес нормаланады.Бірінші топтың сапа көрсеткіштері.
* Балаусалылық, қытырлақ, ылғалдылық, зақымдану, зиянды қоспалар, металл қоспалар, түсі, өңген дәндер сияқты көрсеткіштермен ...
6. Ұнды ... ... ... ... ... Форматин дәруменді-минералды қоспа; Амитон йодты байытқыш қоспа; Веторон тағамдық ... ... ... ... ұн; ... ... алынған ұн; ұнды дәрумендермен байыту. 7.Дәннен жарма алудың жаңа технологиясы.1. Жарма алуға қолданылатын дәнге қойылатын талаптар.Негізгі органолептикалық көрсеткіштер::: түсі (типі мен ... ... ... ... ... ... келуі керек);:: иісі (бөгде иіс болмауы керек);:: жағдайы (қызымаған, көгермеген).Ядроның массалы бөлшегі; ылғалдылық, құрамындағы қоспалар.2. Дәнді жармаға өңдеудің ортақ ... ... ... ... ... ... ... ұнтақтау, ұнтақталған азық-түліктерді сорттау, бетін өңдеу, беті өңделген азық-түліктерді сорттау, қаптау және реттеу.3. Қауыздаудың принципиалды схемалары.Қауыздау процесі екі нұсқа бойынша ... ... ... бөлу ... ... ... конвейерлі әдіспен.4. Құрамажем алу технологиясы
Құрама жем түрлері мен шикізаттар сипаттамасыҚажетті дәрежеге дейін тазаланып, ұсталынған жем түрлерінің біркелкі күрделі ... ... жем деп ... Ғылыми негізделген рецепт бойынша жасалынған құрама жем бөліктері, азықтық қоспалардың аса тиімді сіңімділігін қамтамасыз етуі қажет. Жем ... ... ... ... ... бірлдік ретінде - көлемдік массасы 450-480 г/л, ылғалдылығы 13%1 кг сапалы сұлының тағамдылығы қабылданған. Жемдік ... ... ... жем ... түрлерге бөлінеді: толық рационды құрама жем, құрама жем концентранты, нәруызды (белокты) - ... ... жем ... ... ... ... және карбамидті концентрат.Толық рационды құрама жем - негізінен құс, доңыз, жылқы, ірі қара және жас малға арналған. Мұндай мұндай құрама жем мал мен құс ... ... ... ... толық қамтамасыз етіп, жемнің басқа түрлерін қосуды қажет етпейді. Ал жылқыға арналған ... ... ... ... ... шөп ... ... болады. Құрама жем концентраты - мал мен құстың ірі және құнарлы жем азықтарына қосуға арналған, оның құрамында протеин, минералды ... ... және ... бай. ... қосымшалар - әдетте ұсатылған дән қоспаларын байыту үшін қолданады. Олардың ... ... ... ... ... ... және антибиотиктерге бай шикізаттар болады. Премикстердің құрамында ... ... ... көп. ... құрама жем мен нәруызды-витаминді қосымшаларды керекті биологиялық заттармен байыту үшін қолданады. Жем ... - үш ... төрт ... немесе дән өңдеу өндірістерінің жанама өнімдерінен дайындалады. Оны ірі қара мен ... ... ... қолданады. Байытқыш қоспа дегеніміз - құрама жем кәсіпорындарының арнаулы жем рецептісі бойынша жасалынған ... ... ... минералды және микроқосымшалармен толықтырылған заттар. Карбамидті концентрат дегеніміз - ұсатылған дән, карбамид және бентониттен бекітілген ... ... ... ... ... жем ... сіңетін жем бірлігіндегі энергияны алмасу энергиясы деп атайды. Дайын өнімдегі мөлшері шектелетін клетчатка - ... зат, оны тек ... ... мал ... ... жем ... ... негізгі шикізаттардың азықтық және минералдық құрамыКелтірілген негізгі көрсеткіштермен нәруызды құрайтын өлшем қышқылдары минералды жемдердегі бөлек элементтер мысалы: Ca. P.Na т.б. ... жем ... ... қосымшалар, премикстер және басқа құрама жем өндірісі өнімдерін шығару үшін өсімдік, ... және ... ... шикізаттардың жүзден астам түрлері қолданылады. 1 топқа дәнді-дақылдар: бидай, қара ... ... ... тары т.б. ... ... ... ... жем бірлігі мөлшері көп, ал шикі клетчаткасы аз ... Төрт ... ... ... арпа ... түрінде беріледі. Оның қабығы ядромен беттесе өседі. Сондықтан 9,6% құрайтын қабықты ажырату қиын. Құрама жемге ... қара ... ... мал ... қатты ісініп, ас қорыту жүйесінің өзгеруіне әкеліп соғады. Сондықтан жемге қосатын қара бидайдың мөлшерін шектеу қажет. ... ... ... аса жоғары, оның дәні 30% құрайтын оңай ажырайтын қабықпен қапталған. Жас малмен құсқа сұлыны қабықсыз ... ... топ ... және ... өндіретін жанама өнімдер. Оған: ұн және жарма алу кезінде ... жем, ... және ... ұнтақпен, кебек жатады.3 топ арпа мен сұлының жемдік құны. 4 топ май өндіретін зауыттардың жанама өнімдері. ... ... мен ... (шрот). 5 топ қант кәсіпорнының қалдықтары, кептірілген қызылша жоны және жемдік сірне жатады. ... ... ... ... ... ... жом деп атайды. Қызылша жомы мен сірнесі қант кәсіпорындарының негізгі қалдықтары.Жем патокасы - құрамында 50% -ға ... ... бар ... ... ... зат. Жом мен ... дән шикізатын алмастыра алады. 6 топ Крахмал кәсіпорындарының жем өнімдері: экстракциялы және экстракциясыз жүгері мен бидай ... ... ... топ ... ... ... сыра, т.б) кәсіпорындарының жем өнімдері: жемдік ашытқы, кептірілген сыра бытыршақтары.8 топ Гидролиз кәсіпорындарының жем өнімдері: жемдік ... топ ... ... жем ... ет-сүйек, қан-жын, гидролизденген қауырсын ұндары, балық, теңіз сүт қоректілері мен шаян тәріздес жәндіктердің жемдік ұны. Жануар тектес жем ... ... ... ... олардың құрамында тиімді амин қышқылды нәруыз көп ... Ет - ... ... ұндары кальций мен фосфорға аса бай. 10 топ шөп және көк ... ... ... ұнын ... шөпті кептіргіште кептіріп, оны балғалы ұсатқыштарда ұнтақтау арқылы алады. Құрамындағы протеинді дәнді-дақылдар мен шамалас және каротин А ... бай шөп ұнын ... және ... ... шығарады. 11 топ минерал тектес шикізаттар: бор, әк, ас тұзы, бетонитті ұнтақ, жемдік фосфат, фосфат декальциі т.б. минерал тектес шикізаттар ... ... ... жақсарту, сондай-ақ кальций мен фосфор, натрий мен кальцийдің қажетті қатынастарын ... ... 12 топ ... ... (медицина) кәсіпорындарының өнімдері: карбамид және басқа синтетикалық азотты заттар, микроэлемент тұздары, витаминдер, антибиотиктер, амин ... және ... ... ... және құру ... жем заводтарында технолгиялық процесстерді жетілдіру, дайын өнім сапасын жоғарылату, сондай-ақ шикізаттар мен құрал-жабдықтарды тиімді пайдалану және алдыңғы қатарлы тәжірибе мен ... ... кең ... үшін құрама жем, нәруызыд витаминді қосымшалар, премикстер мен карбамидті концентрат өндірістік технологиялық прцесстерін ұйымдастыру мен ... ... атты ... ... Бұл ереже мынадай негізгі шарттарды сақтауды талап етеді.
* Шикізаттарды сапа көрсеткішіне байланысты қамбаларға орналастыру.
* Сапалығы өзгеше шикізат ... ... ... ... ... аса ... пайдалануды қарастыратын технологиялық процесстің нобайын құру.
* Үздіксіз ағын ... ... ... ... шикізаттардың технологиялық қасиеттерін еске ала отырып машиналардың жұмысының дұрыс режимдерін орнату.
* технологиялық процессті жетілдіру ... ... жем ... ... ... қатаң түрде сақтауды қамтамасыз ететін өндірісті технологиялық және технохимиялық бақылау.
* санитариялы гигиеналық режимдерді қатаң сақтау.
* ... және ... ... ... ... ... құрал-жабдықтардың талапқа сай техникалық жағдайын қадағалау.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ADO технологиясы13 бет
ADSL технологиясын Алматы каласында автоматизациялау53 бет
ATM over ADSL технологиясы20 бет
Case - технологиясы31 бет
CDMA-450 технологиясының негізінде Жамбыл облысы Қаратау қаласында сымсыз желіні ұйымдастыру51 бет
Cүт консервілерін сақтау технологиясы4 бет
Delphi компоненттерінің анықтамалығын құру технологиясы16 бет
Delphі ортасында жұмыс істеу технологиясы80 бет
Gigabit Ethernet жоғары жылдамдықты технологиясы24 бет
HTML - базалық технологиясы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь