Банк депозиті - автоматтандырылған жұмыс орнын құрастыру

МАЗМҰНЫ


Кіріспе............................................................................................................... ...3
1 Банк депозиттері ........................................................................................... ..6
1.1 Депозит нарығының мәселелері .............................................................. ....6
1.2 Депозит түрлері........................................................................................... ...9
1.3 «Халық Банкі» ұсынатын қызмет түрлері ................................................ ...15
1.4 Халық Банкінің депозиттік операциялары ............................................... ..18
2 Delphi ортасында «Банк депозиттері» автоматтандырылған
жұмыс орнын құру ...........................................................................................
.24
2.1 Автоматтандырылған басқару жүйелерiнiң пайда болуының
алғы шарттары ..................................................................................................
.24
2.2 Программалық қамтамасыздандыру жүйелері ........................................ .32
2.3 Автоматтандырылған жұмыс орны .......................................................... .34
2.4 Borland Delphі ортасының интерфейсі ..................................................... .37
2.5 Жобаның кестелерін байланыстыру әдістері ........................................... .57
Қорытынды ...................................................................................................... .63
Әдебиеттер ....................................................................................................... .65
Қосымшалар ..................................................................................................... .66
Кіріспе


ХXI ғасырға Қазақстан Республикасы елеулі өзгерістер мен үлкен және ауқымды бағдарламалармен қадам басты. Соңғы жылдардағы өзгерістер, Ата заңымыз – Конституацияға реформалаудан бастап, басқа да заңдарға өзгерістер мен толықтырулар ендіру нәтижесі жалғасын табуда.
Компьютер технологиясы дамуымен көп процестерді автоматтандыру мүмкіндігі пайда болды. Бір жағынан деректер қорының дамуына және көрсетілетін қызмет комплексіне байланысты өңделетін ақпарат көлемі көбейді. Осыған байланысты қызметкерлердің жұмысын жеңілдету үшін автоматтандырылған жұмыс орнын құру керектігі туындады [1].
Технология дамыған заманда бұл өте қажет нәрсе. Қазіргі уақытта барлық салада жұмыстар компьютерленген және автоматтандырылған. Барлық мәліметтер деректер қорында сақталады. Бұл өте ыңғайлы және тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Мысалы, бұрынғы 1980-1990 жылдар басында барлық құжаттар қолмен толтырылатын. Бұл ұзақ уақытты алатын үрдіс және еңбек өнімділігі төмен еді. Архивке сақтағанда қабат-қабат қағаздар болып тұратын. Және де олар жоғалып, тозып кетуі мүмкін еді. Ал компьютерде жазылған деректер қоры мәліметтері ұзақ уақыт сақталып тұрады және көп орын алмайды, сонымен қатар өте үлкен көлемдегі мәліметтерді сақтауға болады. Ол мәліметтерді магниттік жинақтауыштарда сақтап қоюға болады.
Автоматтандырылған жұмыс орны – бұл техникалық кешен, ақпараттық және бағдарламалық қамтамасыздандыру, адам мен компьютер технологиясын орындау барысында байланыстырылатын үрдіс. Автоматтандырылған жұмыс орны терминалдармен жабдықталған, оның көмегімен ақпаратты енгізу және деректерді өңдеу жүргізіледі [2].
Ал баспа құрылғылары әр түрлі құжаттық формаларды толтыру үшін қолданылады. Сонымен қатар ақпаратты жинайтын және басқа сатыдағы жүйелік байланыс құрылғылары көмегімен әр түрлі құжаттық формаларды толтыру үшін қолданылады.
Дипломдық жұмыстың тақырыбы: Банк депозиті - автоматтандырылған жұмыс орнын құрастыру.
Қазіргі таңда барлық бағдарламалау тілдері - объектке бағытталған бағдарламалау технологиясын қолдануда. Бұл технология бағдарламалау тілі дамуының жоғарғы эволюциялық сатысы болып есептеледі. Объектіге бағытталған бағдарламалау әдісі - басқа бағдарламалау әдістерінің жетістіктерін өз ішіне ала отырып, бағдарламалау процессінде абстракттық құрылымдардан пайдалана алады [3].
Жұмыстың Borland Delphi объектіге бағытталған программалау ортасында жасалыну себебi, біріншіден, Borland Delphi объектiге бағытталған программалау ортасы кез-келген қосымшаны дайындауға болатын, жылдамдығы тез қуатты тiлдердiң бiрi болуы және де басқа деректер деректер қорымен жақсы байланысатын болуы [4].
1 Бойко В.В. Савиников В.Н. Проектирование информационной базы автоматизированной системы на основе СУБД. –М.: Мир, 1982.
2 Савинков В.М., Бойко В.В. Проектирование баз данных. –М.: Мир, 2002. –216 с.
3 Климова Л.М. Delphi 7. Основы программирования. Решение типовых задач. –М.: Кудиц-образ, 2004. -480 с.
4 Пестриков В.М., Маслобоев А.Н. Delphi на примерах. –Спб.: БХВ-Петербург, 2005. –496 с.: ил.
5 Бен–Ари М. Языки программирования. Практический сравнитель-ный анализ. –М.: Мир, 2000. –208 с.
6 www.atfbank.kz
7 Информатика. Учебник под ред.проф. Н.В.Макаровой. –М.: Финансы и статистика, –2001. –768 с.
8 Гринберг Ф., Гринберг Р. Самоучитель программирования на входным языке СУБД dBase. –М.: Мир, 1989.
9 Одинцов И.О. Профессиональное программирование. Системный подход. –СПб.: БХВ-Петербург, 2004. –624 с.
10 Избачков Ю., Петров В. Информационные системы: Учебник для вузов. 2–е изд. –Спб.: Питер, 2006. –656 с.:ил.
        
        Кіріспе
ХXI ғасырға Қазақстан Республикасы елеулі өзгерістер мен үлкен және
ауқымды бағдарламалармен қадам басты. ... ... ... ...... ... бастап, басқа да заңдарға өзгерістер
мен толықтырулар ендіру нәтижесі жалғасын табуда.
Компьютер технологиясы дамуымен көп процестерді автоматтандыру мүмкіндігі
пайда ... Бір ... ... ... ... және ... қызмет
комплексіне байланысты өңделетін ақпарат көлемі көбейді. Осыған байланысты
қызметкерлердің жұмысын жеңілдету үшін автоматтандырылған жұмыс орнын ... ... ... ... ... бұл өте ... ... Қазіргі уақытта барлық
салада жұмыстар компьютерленген және автоматтандырылған. ... ... ... ... Бұл өте ... және ... ... Мысалы, бұрынғы 1980-1990 жылдар басында барлық құжаттар ... Бұл ұзақ ... ... ... және ... ... төмен
еді. Архивке сақтағанда қабат-қабат қағаздар болып ... Және де ... ... ... ... еді. Ал ... жазылған деректер қоры
мәліметтері ұзақ уақыт сақталып тұрады және көп орын алмайды, сонымен қатар
өте үлкен ... ... ... ... Ол ... ... сақтап қоюға болады.
Автоматтандырылған жұмыс орны – бұл техникалық ... ... ... қамтамасыздандыру, адам мен компьютер технологиясын ... ... ... ... ... ... жабдықталған, оның ... ... ... және
деректерді өңдеу жүргізіледі [2].
Ал баспа құрылғылары әр түрлі құжаттық формаларды ... ... ... ... ... ... және басқа сатыдағы жүйелік
байланыс құрылғылары көмегімен әр түрлі құжаттық формаларды толтыру ... ... ... Банк ... - ... жұмыс
орнын құрастыру.
Қазіргі таңда барлық бағдарламалау тілдері - объектке ... ... ... Бұл ... ... тілі
дамуының жоғарғы эволюциялық сатысы болып есептеледі. Объектіге ... ... - ... бағдарламалау әдістерінің жетістіктерін өз
ішіне ала отырып, бағдарламалау ... ... ... ... ... Borland Delphi объектіге бағытталған ... ... ... ... Borland Delphi объектiге бағытталған
программалау ортасы кез-келген қосымшаны дайындауға болатын, жылдамдығы тез
қуатты ... бiрi ... және де ... ... ... ... ... болуы [4].
Екіншіден, ол Windows операциялық жүйесінде программалаудың ... ... ... Онда көптеген операторларды пайдаланып программа
дайындау, программа мәзірін құру, ... ... ... OLE ... ... сол ... басқа да іс-
әрекеттерді орындау мүмкіндігі бар ... ... орны банк ... де қолданылады. Бұл жұмысты
тездетеді, жеңілдетеді және жұмыс өнімділігі артады. Бұл салада қолданатын
бағдарламалар бар. ... олар ... ... ... ... ... жұмыс орны, яғни «Банк депозиті» бағдарламасы сол банк
қызметкері жұмысын ... үшін ... ... жұмысының өзектілігі. Қазіргі кезде қоғамның дамуы ... ... ... және нақты түрде бере ... ... ... байланысты болуда. Банк қызметі оперативті іздестіру
жұмыстарды ұйымдастыру деңгейімен анықталады. Ал ... ... ... ... ... ... ... Осы функциялар банк
бөлімін ақпараттық жабдықтау жүйесімен қамтамасыз етуге бағытталған.
Зерттеу жұмысының объектісі: «Халық Банкі» АҚ негізі 1924 жылы ... ... ... ... бірі ... табылады. Осы 88
жылғы табанды еңбек нәтижесінде банктік қызметтің барлық бағыттарында
айтарлықтай ... ... ... ... ... айналды.
Халық Банкі мақсатына шағын және орта бизнес субъектілерімен бұдан былай
да белсенді ... ... ... ... ... ... құрылымы ретінде танылған көршілес мемлекеттер рыногындағы
филиалдар желісі мен ... ... ... ... Банкінің негізгі міндеттері болып клиенттер ... ... ... ... көрсетумен қанағаттандыру, өзара пайдалы және ұзақ
мерзімді серіктестіктерін нығайтуға ... ... ... ... ... ... Group ... енуі клиенттер үшін жаңа
мүмкіндіктер ашты:
• әр клиент автоматты түрде ... Group ... ... ... ... ... ... және ол қайда болса да, банктік
қызметтің барлық түрін пайдалана алады;
• UniCredit Group ... жүзі ... өз ... ... ... ... ... Еуропалық сапада қызмет көрсету.
Халық Банкті қаржылық серіктестік ретінде сенімді деп ... ... ... ... ... болды:
• халықаралық рейтинг агентігі Standart & Poor’s «В++» дан «ВВ+»
дейін;
• халықаралық рейтинг ... Fitch Ratings ... дан ... жұмысының мақсаты: Банк қызметкерінің жұмысын Borland Delphi
программалау ортасының көмегімен автоматтандыру және ... ... ... Банк қызметкеріне салымшылырды реттеу, ... ... ... Сол ... оған көп ... ... жұмыс істеуге
тура келеді. Салымшы туралы барлық ... ... ... ... толтырылғандықтан, қабат-қабат қағаздардың жиналуына әкеледі. Ал
керек уақытта мәліметті іздеп отыру ... ... және ... кету ... жоғары болады. Ал бұл құжаттық жұмыстарды автоматтандыру арқылы біз осы
мәселенің бәрін шешеміз. Мәліметтің ... ... ... сақталады. Бұл
бағдарламада іздеу жүйесі де қамтылған. Сондықтан керек мәліметті оңай
іздеп ... ... Бұл ... арқылы уақыт үнемделеді, еңбек
өнімділігі артады. Қағаздарды толтырып жүру қажет емес. ... ... ... ... ... ... бағдарламам осы мақсатта,
яғни Банк қызметкерінің жұмысын жеңілдету мақсатында құрылып отыр.
Зерттеу жұмысының теориялық ...... ... ... ... - ... ... бағдарламалау әдісін қолдануда. Бұл ... ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Объектіге бағытталған бағдарламалау әдісі - басқа бағдарламалау әдістерінің
жетістіктерін өз ішіне ала отырып, ... ... ... пайдалана алады. Әдісте қолданылатын негізгі ұғым - объекттің
үш қасиеті бар. Осы қасиеттер ... ... ... ... олар ... сақталуда. Пайдаланушы өз бағдарламасында сол
объекттерді шақырып, визуалды ... ... ... ... ... Банк ... ... нарығының мәселелері
Депозит нарығының экономикалық мәні. Кез ... ... ... ... ... өз ... ... жүзеге асыру үшін
ғимарат, құрылыс және технология ... ... ... ... ... ... ... бюджетке төлемдер және т.б. ақшалай қаражаттар
яғни қаржы ресурстарын қажет етеді. ... ... өз ... ... негізгі бөлігін жеке және заңды тұлғалардың салымдары ... ... ... ... қаражаттар және қарыздар есебінен
қаржыландырылуы мүмкін [6].
Депозиттік ... ең ... ... двор және айыр ... ... ... алтын монеталарды сақтау түрінде пайда
болған. ... ... ... ... ... ... сақталуына кепіл беріп отырған. Мұндай шарттарда олар алынған
монеталар мен ссудалық операцияларды ... ... ... ... өте берген
монеталарды талап етуді ... Тек қана ... ... ... ... ... ... Кейіннен егер де айырбастаушылар несие
беру үшін ... ... ғана ... ... беру үшін ... қолдануға мүмкіндік пайда ... ... үшін ... оның бір ... ақша ... ... ... таңда депозиттік операциялар әртүрлі түрлер мен формаларға
бөлінеді. Алайда әрбір ... ... үшін ... ... ... ... ... көзі ретінде депозиттік базаны
кеңейту, ... ... ... ... ... – клиенттердің барлық салымдары болып табылады. Оларға
салынатын ... көзі ... ... ... ... корпоративтік
клиенттердің,мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындардың және жұмысшылар мен
қызметкерлердің уақытша ... ... ... ... ... банктер әртүрлі депозиттің түрлерін қарастырады.
Қазақстанның банктік тәжірибесінде депозиттердің келесі ... ... ... ... ... ... Мерзімді депозиттер;
• Жинақ салымдары.
Қазақстанның депозит нарығының ... ... ... құрылымын институттар тұрғысынан және нарықтың қаржылық
құралдары тұрғысынан да ... ... ...... реттеуші органдары және
шаруашылық субъектілердің байланысы болып ... ... ... ... ... өз ... асыру мақсатында салымдар тартатын ұйымдар ... ... ... 1. ... ... депозит нарығының институционалдық
құрылымы
Сурет 2. ҚР депозит нарығының сегменттері
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... ретінде коммерциялық банктер және мамандандырылған
қаржы ... ... ... ... ... нарығын (соның ішінде депозиттік ... ... ... ... болып Қазақстан Республикасының қаржы нарығын және
қаржы ұйымдарын ... және ... ... ... табылады.
Қазақстанда депозиттерді сақтандыру жүйесі. Банктерде тұрғындардың
жинағының өсуі,өзіндік тұрақтылық және сенімділік ... ... ... ... ... мен өтімділігін арта ... ... бірі ... ... Республикасында 2000 жылдың 1 ... ... ... салымарын сақтандыру жүйесі қызмет етуде.Оның ... ... ... жеке ... ... ... беру (сақтандыру)
қоры табылады. Ол Қазақстан ... ... ... ... сәйкес екінші деңгейлі банктердің ... ... ... акционерлік қоғам формасында құрылған.Бұл жүйеге ... ... ... ... сай ... ... ... Олар:
• халықаралық стандарттарға өту ... ... ... меншікті капитал мөлшері ... ... ... ... өтініш беру уақытына дейін 3 ай ішінде ... ... ... сұрақ бойынша Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... және ... міндетті
түрде жіберіледі)
• Ұлттық банктің тізіміндегі халықаралық ... ұйым ... ... ... ... ... қаржылық есеп беруі;
Банктің өтініш ... ... қор ... ... ... банктің берген құжаттарын есепке ала отырып ... ... ... Қор басқармасының шешімі өтініш ... ... 1 ай ... ... ... Депозит түрлері
Нарықтық қатынастардың дамуына байланысты, сондай-ақ ескі банктік ... ... ... ... бос ... ... ... тәсілдерінің
болуы, тартылған қаражаттар құрылымын толығымен өзгертті десе болады [6].
Банктік тәжірибеде барлық тартылған қаражаттарды жинақтау тәсілдеріне
байланысты ... екі ... ... депозиттер;
• депозиттік емес тартылған қаражаттар.
Тартылған қаражаттар ішінде ең көп ... ... ... ... үшін ... ... ресурс көзі болып табылады.
Депозит – бұл клиенттің (жеке және заңды тұлғалардың) банктегі белгілі
бір шотқа ... және ... ... ... қаражаттары.
Депозитік емес банктік ресурс көздері мен депозиттер өзара ажыратылады.
Біріншіден, олар персоналдық емес, яғни банктің нақты ... ... ... мұндай қаражаттарды тарту ... ... ... емес ... ... ... ірі ... деңгейлі банктер
айналысады. Өйткені, депозиттік емес ... ірі ... ... да, ... ... ... ... сипатына жатқызуға
болады.
Депозиттік операциялар активті және пассивті болып бөлінеді. ... ...... ... бос ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... өтімді активі ретінде, яғни жалпы активтердің өте аз бөлігін
алады.
Пассивті депозитті операциялар - бұл ... ... бос ... ... ... және пайыз төлеу шартымен тартумен байланысты
операциялар. Бұл ... ... ... ... ... ... бөлігін алады және банктік ресурстар қалыптастырудың негізгі көзі.
Қазіргі банктік тәжірибеде салымдардың, депозиттердің және депозиттік
емес ресурстардың шоттарының ... ... Бұл ... ... ... банк қызметтеріне деген клиенттер топтарының сұранысын
қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос ... ... ... ... ... ... мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға бөледі:
• талап етуіне дейінгі депозиттер;
• мерзімді депозиттер;
• жинақ ... ... ... ... ... ... байланысты жіктеуге болады:
• мерзімдеріне қарай;
• салым иелерінің категорияларына қарай;
... салу және ... алу ... ... пайыз төлеу тәсіліне қарай;
• банктің активтік операциялары бойынша жеңілдіктер ... ... тағы ... ... ... байланысты депозиттік шоттар мынадай
түрлерге бөлінеді:
• жеке тұлғалардың шоттарына;
• қаржылық мекемелердің ... ... ... ... ... дейінгі депозиттер - бұл салым иелерінің бастапқы ... ... әр ... төлем құжаттар арқылы қолма-қол ақшаларын алатын
әр түрлі шоттардағы қаражаттар.
Отандық ... ... ... ... дейінгі депозиттерге мыналар
жатады:
• мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әртүрлі
шағын коммерциялық құрылымдардың ағымдық ... ... әр ... мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
• есеп айырысудағы қаражаттар;
• жергілікті ... ... және ... ... ... ... корреспонденттік шоттарындағы қаражат
қалдықтар.
Талап етуге дейінгі депозиттік шоттардың артықшылығы олардың иелері ... ... ... ... Талап етуге дейінгі депозиттік
шоттарға қаражаттар, шаруашылық және басқа да ... ... ... түседі және пайдаланылды.
Ал, кемшілігі - бұл шот бойынша пайыз мүлде ... ... ... ... ... ... осыған келіп талап етуге байланысты
олардың мынадай өзіндік ерекшеліктері қалыптасады:
• ақша салу және оны алу кез ... ... ... да ... асырылады;
• шот иесі банктен осы шотты ... үшін ... ... ... ақы алып отырады;
• банктер талап етуге ... ... ... ... үшін өте ... ... ... төлейді, кейде
төлемеуі де мүмкін;
• талап етуге дейінгі депозиттер ... ... ... ... ... ... міндетті резервтерге жоғарғы мөлшерде
аударымдар жасады.
Мерзімді депозит - бұл банктерде белгілі бір ... және ... ... орналастырылған клиенттердің уақытша бос ақша қаражаттары.
Бұл депозит түрі алдын ала хабарлаудан кейін ... ... ... ... ... депозиттер чектің көмегімен пайдаланылмайды,
бірақ қолма-қол ақша түрінде еркін ... ... ... ... Егер ... ... бұл салымды алатын болса, онда шот иесі
айып-пұл ... ... ... ... - ... еткенге дейінгі депозитке қарағанда
оларға міндетті резервтердің ... ... ... бұл ... ... ... негізінде немесе уақыты жеткен
кезде салым иесі ала алады. ... ... ... ... ... ... ... басқа шоттарға аударуға болады
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
• меншікті-мерзімді депозиттер;
• алдын ала алуы ескертілетін мерзімді ... ... ... ... ... жіктеледі:
• 30 күнге дейінгі;
• 30-90 күнге дейінгі;
• 90-180 күнге дейінгі;
• 180 ... ... ... 360 ... ... депозиттер бойынша, салым иесіне алдын-ала хабарлау депозиті
бойынша міндетті түрде өтінішіне ... ... ... беру уақыты алдын ала
келісіледі және депозит бойынша, соған сәйкес пайыз белгіленеді. ... ала ... ... мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің мынадай ерекшеліктері болады:
• есеп айырысу үшін пайдаланылмайды, әрі ... ... ... есеп ... құжаттары толтырылмайды;
• шоттағы қаражат баяу айналады;
• тұрақты пайыз төленеді;
• пайыз мөлшерінің ең жоғарғы деңгейі Ұлттық ... ... ... ... алу туралы салым иесінің алдын ала хабардар етуі талап
етіледі;
• бұл шоттағы қаражаттар бойынша ең ... ... ... бір ... ... депозиттердің түрі - жинақ салымдары.
Олардың белгіленген мерзімі жоқ, қаражатты алуда ескертуін ... ... ... шегі ... ... салу және алу ... жинақ
кітапшасын көрсетуі қажет.
Банктер үшін мұндай шоттар қосымша жұмыстарды талап етеді: ... ... ... ... және ұрлатып алу жағдайына сай екі
жақты тіркеу енгізу қажет және т.б. ... ... ... ... шоты ... ... негізінде жинақ салымдарымен басқа салымдарды
ауыстыруға мүмкіндігі бар.
Мерзімді ... және ... ... депозиттік ресурстардың біршама
тұрақты бөлігін білдіреді.
Жинақ салымдарының тұрақты мерзімі ... Бұл ... ... мерзімді депозиттерге қарағанда төменгі мөлшерде пайыз ... ... ... кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ салымдарының мынадай ерекшеліктері бар:
• ақшалай қаражаттарды сақтауда тұрақты мерзімі болмайды;
• шоттағы қаражатты ... ала алу ... ... да ... ... ақшаны шотқа саларды немесе шоттан аларла міндетті ... ... ... ... ... ... ... етеді;
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын жинақ салымдары
салым оперцияларының ... және ... ... ... ... ... жинақ салымдары;
• қосымша жарна қосылатын мерзімді жинақ салымдары;
• ұтыс ... ... ұтыс ... ... және ... ... ... ала алуын хабарлайтын салымдар;
• валюталық салымдар.
Мерзімді жинақ ... ... ... ... және сол ... ... ... емес салымдар жатады. Мерзімді жинақ салымдарына басқа
жинақ ... ... ... мөлшерде пайыз төленеді.
Мерзімді депозиттер және жинақ салымдары ... ... ... ... ... жинақ салымдары, негізінен, ... ... ... ... үшін ... және пайдаланылатын қаражаттарды
білдіреді. Мұндай салымдар бойынша өте ... ... ... ... мен ... салымдарының бір түріне депозиттік және
жинақ сертификаттарын жатқызуға болады.
Депозиттік және жинақ сертификаттары – бұл ... ... ... ... соң, ... ... және оған есептелетін пайызды алуға ... және оның ... ... ... барлығы куәландыратын
эмитент банктің жазбаша куәлігі.
Депозитті және жинақ ... ... ... екі ... ... ... Мәлімдеуші сертификаттар.
Атаулы депозиттік жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің ... ... Ал ... сертификаттартарда салым иесінің аты-
жөні көрсетілмейді, яғни оны кім ... сол ... иесі ... және ... сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін төлеуге болатын төлем құралы ... есеп ... ... ... Депозиттік сертификаттар көбіне ірі сомада шығарылатындықтан
да, оларды заңды тұлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік депозиттік сертификаттардың екі түрі ... ... ... ... сертификаттар салым иелерінің қолдарында болады,
уақыты жеткен соң банкке ұсынылады.
Аударылатын депозиттік ... ... бір ... ... ... алу-сату арқылы өтеді.
Жинақ сертификаты жеке тұлғаларға арналып ... ... ... 1 ... 3 жылға дейінгі мерзім аралығын ... ... тек жеке ... ғана ... ... және жинақ сертификаттары мерзімінен бұрын төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк ... ... ... бірақ
төменгі мөлшерде пайыз төлейді. Екінші деңгейлі банктер үшін бұл ... ... ... яғни соманың белгілі бір мерзімге түсуін
сипаттайды.
Банктік сейфті жалға алу сіздің қолма-қол ... ғана ... ... ... да ... оның ... өнер туындыларын,
зергерлік әшекейлерді, бағалы қағаздарды, отбасылық құндылықтарды ... ... ... ... ... ... ... барынша ыңғайлы. сіз ақшаңыз бен бағалы
заттарыңызды бір түнге де ... ... ... ... ... ... резервте ұстауға да болады, сонымен қатар бағасы
бойынша жеңілдік ала ... ... ... мөлшері мерзім
ұлғайғанда, пропорционалды түрде төмендейді;
• сейфтік сақтаумен бірге ... ... ... ... ... мәміле жасағанда Банк қолма-қол ақшаны немесе
аяқталмаған мәміле бойынша құжаттарды сақтау үшін сейфтік ұяшық
және ұяшыққа сіз және ... ... ... ... ... ... барлық сейфтік депозитарийлерінің сертифи-кациясымен
расталған сақтау қауіпсіздігінің ... ... ... жауап береді.
АҚШ-тың банктік тәжірибесінде, талап етуге дейінгі депозиттік шарттармен
қатар, сондай шоттар түріндегі Нау-шот және куәландырылған ... ... АҚШ ... ... ... бұл пайыз төленетін, чектік депозиттер болып табылады.
Нау шоттың мынадай ... тән ... ... бұл шот түрі ... ... ... бұл шот жеке тұлғаларға немесе ... ... ... ... иелерінен бұл шотты ең төменгі ... ... ... ... ... – бұл куәландырылған чектерді төлеу ... ... ... ... ... депозиттік шоттағы қаражаттар.
Куәландырылған чектер – бұл банктің, шоттағы қаражаттың барлығын чектер
арқылы ... ... ... жаңа ... ... ақша нарығының
депозитті шоты ашылады.
Оның мынадай ерекшеліктері бар:
• ақша ... ... ... ... мөлшерлемелерінің
өзгеруіне байланысты, әр аптада шот ... ... ... ... шот ... ең ... қалдықтың болуының талап етілуі;
• салымдардың сақтандырылуы;
• иемденуші, үшінші жақтан төлемдер үшін айына шоттан алты рет
аударма ... ... ... ... ... ... көшіріп жазу
жолымен, үшеуі телефон арқылы ... ... ... ... ... ... ... ашу және енгізу. Банктің ... ... ... ... ашу және ... ... толық кеңес береді. сіздің
ұйымдастырушылық – ... ... ... ағымдағы шоттарды
теңгеде және шетел валютасында ашу үшін ... ... ... ... шот ... ... ... және ағымдағы қызмет
көрсету тарифтерімен таныстырады [6].
Ағымдағы шот ... ... ... ... ... бизнесіңізді ыңғайлы
және оңай ұйымдастыруға көмектесетін қосымша қызметтер тізімін ұсынады.
Мысалы: Егер сіз Банктік құжаттарды төлеу үшін ... жол ... ... болсаңыз Банкке құжаттарды ертерек өткізуге үлгермей
жатсаңыз, бірақ қызмет көрсетуге минималды тарифтерге ие болғыңыз ... Банк ... бір ... ... ... аудармалар жасау туындап жатса
онда сізге шығындарыңыз бен уақытыңызды айтарлықтай үнемдейтін ... ... ... ... ...... бір ... ашылға шотыңыз бойынша банктік
операциялардың толық тізімін дистанциялық ... ... ... ... сонымен қатар Банк жүйесі бойынша басқа қалаларда ашылған ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Аудио қызмет көрсету – Компанияның басшылары үшін оларға ... ... ... ... код арқылы телефонмен лездік ақпарат алу сервисі. Бір
уақытта күрделі банктік операциялар бойынша кеңес береді. Осы ... ...... ... оны Банк ... қызметті
қолданып жүрген Клиенттер үшін барлық шоттар бойынша ұсынылады.
Клиенттік ...... ... қызметкеріңіз арқылы, сіздің Банкке
келмей-ақ, банктік шоттарыңыз ... ... ... ... ... ... сай құралдары және банк жұмысын
өте тиімді етіп ұйымдастыруы, сіздің серіктесіңізбен өзара есеп айырысу
үшін бір ... күні ... ... мен ... ... асыруды
қамтамасыз етеді, бюджетке міндетті төлемдер жасаудың және басқа да сізге
қажетті транзакцияларды ... ... іске ... ... ... ... сол күн ішінде тегін аудару;
• тауарға, қызметке және басқа да ... ... ... ... ... ... әрі ... уақытта, ұлттық және шетел
валютасында төлем жасау үшін, сіздің ақшаңызды аудару;
• валюталау күнімен аударған ... ... ... ... теңгедегі шұғыл аударымдар бір сағат ішінде жүзеге ... ... ... ... үшін ... ... күні
Алматы уақыты бойынша 18-00 дейін белгіленген;
• Банктің халықаралық аударымдарды сізге тиімді UniCredit Group
Банктері арқылы ... ... ... ... ... алыс және ... ... кең таралған
корреспонденттік желісін пайдалану арқылы жүргізіледі.
Шетел валютасын айырбастау және конверсиялау бойынша ... ... ... ... қызмет қатысушысы болсаңыз, сіз шетел валютасында
кредит аласыз\төлейсіз, сізге шетел валютасын ішкі валюталық рынокта сатып
алуыңз және ... ... ... ... ... ... жинау үшін, сонымен бірге шарттардың, келісім-шарттардың және
т.б. жобаларын дайындағанда сізге білікті кеңес беруге дайын, сонымен ... ... да ие ... ... ... ... алу\сату, сіздің қалауңыз бойынша сол күні
немесе келесі күні төмен тарифпен жүргізіледі;
... ала ... ірі ... ... ... ... арнайы курс бойынша жүргізіледі.
Кассалық операциялар. Егер сіз сауда агенті ... ... ... және ... саудамен байланысты болса, болмаса ... ... ... ... берілсе, онда банк сізге
мыналарды қамтамасыз етеді:
• ақшаны санағанда жоғары ... пен ... іс ... шығындарға кез келген шетел валютасын беруді;
• күзеттің ілесіп жүруін;
• талап етілген номиналда ақшаны ... және ... ... ... және ... ... ақша
белгілеріне, егер олардың ... ... ... ... ... мен ... айырбастау және ірілеу;
• сауда кәсіпорындарының кассаларын айырбасталатын монеталармен
қамтамасыз ету;
• шетел мемлекеттеріндегі төлем жасалмайтын ... ақша ... ... ... инкассоға қабылдау, алмастыру.
Депозиттер. Егер сіз Халық Банкі депозиттеріне еркін ақшаларыңызды салған
болсаңыз сіздің бизнесіңіз тұрақты, әрі ... ... ие ... ... болу ... ақша ... басқаруды оңтайландыруға,
тәуекелді бір мезгілде төмендете отырып, табысты арттыруға көмектеседі.
Банк сіздің компанияңызға ... ... ... ... «Halyk – әмбебап» депозиті.
• «Халықтық арнаулы» депозиті.
• «Халықтық ... ... ... ... ... ... депозитке жарналардың сомасы мен саны жағынан
шектеусіз ... ақша ... ... ... береді. Қосымша жарналар
депозиттің негізгі сомасына қосылады. Сыйақы ... ... ... ... ... қызметіңіз арнайы спецификамен байланысты болса (жер асты
қойнауын пайдалану, шетел жұмысшы күштерін ... және т.б.), ... ... ... арнайы шартты салымдарды ұсынуға дайын.
Халық Банкі депозиттерінің айтарлықтай артықшылықтары - әр клиент ... ... жеке ... ... ... Егер сіз тауарлар, ... мен ... ... алу ... ... ... ... қатысуды жоспарлап
отырсаңыз, онда сізге заңнама ... ... ... кепілдік –
конкурстық өтінімді қаматамасыз етуді растайтын құжат қажет.
Осы ... ... ... ... ... жабу ... пайдалануды
ұсынады, оны біздің банкте ресімдеу екі сағатан аспайтын уақыт алады. Сізге
қажеттісі біздің банктен ағымдағы шот ашу, ... ... ... жабу сомасына депозит ашу болып табылады.
Сейфтік сақтау. Егер сіз іскерлік сапарларда және ... ... ... пәтеріңізе немесе кеңсеңізде қалдыруға қорықсаңыз,
сізге қолма-қол ... ... күн ... ... ... ... ... раритеттер мен маңызды құжаттарды тұрақты түрде
сенімді сақтау қажет болса-банктк сейфте сақтау қызметін пайдаланыңыз.
1.4 Халық ... ... ... ... ... ... ашуға болатын депозиттердің кеңейтілген
ассортиментін ұсынады. Халық Банкінің ... ... өз ... қана ... көбейте түсуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... отырып, өздеріңізге неғұрлым
қажеттісін таңдап алады деп сенеміз [6].
Халық ... көп ... ... ... ... және салымшылардың
қалаулары есепке алына отырып әзірленген арнайы ... ... Төрт ... ... таңдап, бюджетіңізді басқарумен байланысты
өзіңіз үшін маңызды мәселелерді шеше аласыз. Депозиттерді ұлттық және шетел
валютасында ... ... ... ... мен мүмкіндіктері бойынша
ерекшеленеді. Барлық депозиттер шартты ... ... бұзу ... ... алу ... ... бұл орайда сыйақы
мөлшерлемесі шарттың талаптарына ... ... ... - бұл ... ... бір ... және ... төлеу
шартында орналастырылған клиенттердің уақытша бос ақша қаражаттары.
Бұл депозит түрі алдын ала хабарлаудан кейін немесе ... ... ... ... ... ... көмегімен пайдаланылмайды,
бірақ қолма-қол ақша түрінде еркін ... ... ... ... Егер ... ... бұл салымды алатын болса, онда шот ... ... ... ... ... - талап еткенге дейінгі депозитке қарағанда
оларға міндетті ... ... ... ... бұл түрін алдын-ала хабарлау негізінде немесе уақыты ... ... иесі ала ... ... ... чектер арқылы алуға
болмайды. Мерзімді депозиттерді басқа шоттарға аударуға болады
«Halyk – ... ... ... ... 12 ... ... ... салым мерзімі аяқталғанда.
• Салымды толықтыру мүмкіндігі: қосымша жарнаның ең төмен мөлшері
- 15 000 теңге ... 100 АҚШ ... ... 100 евро ... ... ... ... ақша алу мүмкіндігі: жинақ шотындағы кемімейтін
салым қалдығы 700 000 теңге немесе 5000 АҚШ доллары ... ... ... ... ... Салымның ең төмен мөлшері: 700 000 теңге немесе 5000 АҚШ ... 5000 ... ... ... ... немесе Шартқа қосымша келісімде өзге жағы
қарастырылмаған болса, сыйақы мөлшерлемесі салым мерзімі ... ... ... 5 000 АҚШ  ... балама мөлшердегі
кредиттік лимитпен төлем карточкасы қоса беріледі. 
Салымшының таңдауына қарай салымды қолма-қол ақшамен де, ақша ... да ... ... ең аз ... 70 000 KZT, 600 USD, 500 EUR. Акцияға осы депозитте 130 000
теңге, 1 000 АҚШ ... және одан көп ... бар ... қатыса алады.
• VIP-орталық үшін - 100 000 USD, 90 000 EURO, 14 000 000 ... ...... ... сыйақы мөлшерлемесі
|пайыздық мөлшерлемелер, айлар |%-дық мөлшерлеме |12 |
| валюта | | ... ... |8,5 ... ... |9,0 ... ... ... |5,5 ... ... |5,7 ... ... |5,0 ... ... |5,2 ... ... шарт ... ... бұзылған жағдайда сыйақы депозит
мөлшерлемесінің 100% мөлшерінде депозитте ақша ... ... үшін ... бір ... екіншісіне айырбастағанда сыйақыны жоғалтпай
жеңілдікті шарттар.
Депозит ашу үшін қажетті құжаттар:
• жеке ... ... ... ... ... ... мерзімі 12 айды құрайды.
• Сыйақы төлеу: салым мерзімі аяқталғанда.
• Салымды толықтыру мүмкіндігі: қосымша жарнаның ең төмен мөлшері
- 7 000 ... /50 АҚШ ... /50 евро ... толықтыруға
болады.
• Салымнан ішінара ақша алу мүмкіндігі: жинақ шотындағы кемімейтін
салым қалдығы 75 000 теңге немесе 500 АҚШ ... ... ... мөлшерінде болған жағдайда ішінара ақша алуға болады.
• Салымның ең төмен мөлшері: 75 000 теңге ... 500 АҚШ ... 500 ... ... ... ... ... Шартқа қосымша келісімде өзге жағы
қарастырылмаған болса, сыйақы мөлшерлемесі салым мерзімі ішінде
өзгермейді.
Салымшының таңдауына қарай салымды ... ... де, ақша ... да ... ... 2
Халықтық арнаулы депозитінің сыйақы мөлшерлемесі
|валюта |%-дық мөлшерлеме |12 |
|теңге ... |8,5 ... ... |8,6 ... ... |жылдық |5,5 ... ... |5,6 ... ... |5,0 ... ... |5,1 |
Депозиттің ең аз сомасы:
• филиалдар мен ЕКБ үшін - 70 000 KZT, 500 ... ... қ. ... үшін - 140 000 KZT, 1 000 ... ШҚО ЕКБ үшін - 15 000 KZT, 100 ... ... мерзім аяқталғанда не тоқсан сайын төленеді, ... 1 ... және одан көп ... ... ... ... ең аз сома - 60 000 USD, 10 ... орналастырылғанда - 10%
жылдық;
• шарт мерзімінен бұрын бұзылған жағдайда сыйақы төленетін ... ашу үшін ... ... жеке ... ... СТТН.
«Халықтық жинақтаушы» депозиті.
• Салым мерзімі 6, 9, 12, 18, 24,  және 36 айды ... ... ай ... ... ... ... соммаға
сыйақы мөлшермесі қосылады.
• Салым бойынша сыйақы төлеу: салым мерзімі аяқталғанда.
• Салымды толықтыру мүмкіндігі: қосымша жарнаның ең төмен ... 000 ... ... 10 АҚШ ... ... 10 евро болса,
толықтыруға болады.
• Салымнан ішінара ақша алу мүмкіндігі қарастырылмаған.
... ең ... ... ... және ... ... ... 000 теңге немесе 100 АҚШ доллары немесе 100 евро. Басқа
өңірлер үшін – 7 000 ... ... 50 АҚШ ... ... 50 ... Сыйақы мөлшерлемесі салым сақталатын мерзім ішінде өзгеріссіз
қалады, егер басқаша ... ... ... Келісім шартта
немеса оның қосымшасында айтылмайтын ... ... ... ... ... ақшамен де, ақша аудару
арқылы да ашуға болады.
Кесте 3
Халықтық жинақтаушы депозитніңі сыйақы мөлшерлемесі
|валюта ... ... |6 |9 ... ... |7,0 |10,0 ... ... |7,3 |10,6 ... доллары  |жылдық |5,95 |7,0 ... ... |6,2 |7,3 ... ... |4,95 |6,35 ... ... |5,1 |6,6 |
Депозит ашу үшін қажетті құжаттар:
• жеке ... ... ... Delphi ... ... депозиттері» автоматтандырылған
жұмыс орнын құру
2.1 Автоматтандырылған басқару жүйелерiнiң пайда болуының
алғы шарттары
Басқарудың автоматтандырылған жүйелерiнiң пайда болуының алғы шарттары 60-
жылдардың ... ... ... ... ... ... ... алады. Тұтас алғанда әлемде экономикалық
жағдай күрделене бастады. Сондықтан БАЖ құру ... ... ... ... өстi. Сол бiр ... тұңғыш есептеу машиналарының дүниеге
келуi инженерлердi, ғалымдарды қайран ... ... ... бүкiл
процесiн бастан аяқ қайта ойлауға және БАЖ-ға көшуге мәжбүр еттi. Сол кезде-
ақ басқаруда қызмет етушiлердiң саны көбейдi. БАЖ-дың ... ... ... ... ... ... 60-70 ... өндiрiстi басқару БАЖ-ға көшiрiлдi.
өндiрiстi басқарудың ұйымдастырылу құрылысы жатқызылды. Сол себептi БАЖ-ды
енгiзуде алғашқы ... ... ... ... оған ... ... ... автоматтандырылды. Сонда да кейбiр өнiмдердiң
материалдық техникалық жабдықтары автоматтандырылды. Мұның өзi экономикалық
жағдайды дамуға жол ... ... ... тән ... БАЖ–ды енгiзудiң бұрын кәсiпорынды басқарудың ұйымдай құрылымын
мұқият тексерiп шығу керек;
• есептелетiн ресурстар бойынша қызметтегi мiндеттердi ... ... ... ... түрде қамтитын ... ... ... басқарудың бiр жүйесiнде кәсiпорынның
экономикалық қызметiн бiрiктiру қажет.
2-кезең БАЖ–нің ... ... ... ... ЭЕМ–дерiн
пайдалану кәсiпорынды басқару жүйесi информациялық ... ... Бұл ... ... өнiмдiлiгiн тез артады, кiшi қызметкер де
жұмыстарын автоматтандырады. Арнайы бiлiм талап ететiн және ... ... ... iсi автоматтындырады.
БАЖ–ды құруға арналған методикалық материалдар жазылды. Кейбiр шешiмдер
модельдендi. Математикалық әдiстер қолданылады.
3-кезең. Қазiргi ... БАЖ ... жүйе ... ... ... бастап техникалық процестерге дейiнгi деңгей. Техникалық
құралдар III буын ЭЕМ–дерi ... көп ... ... ... ... де пайдалана бастады. Жобалау процесстерiн автоматтандыруға
жол беретiн ... ... ... ... ... барлық салаларға енгiзiлуде. Мысалы қолмен ... ... ... да ... және ... ... заявкалар толтырумен
айналысатын жұмысшыларға қажетiлi тыйылады. Бiздiң елiмiздiң шаруашылықта
қазiрдiң ... ... мен ... ... БАЖ ... ... оларды тиiмдi деп көрсетiп отыр. Әйтсе де қазiргi кезеңде
автоматты жүйелер проблемалары комплекстi тѕрде тұр.
Кәсiпорындарда БАЖ бiр ғана ... ... ... ... шешiмi
сатысында тұр. Ал кейбiреулерiн теория ... ... ... ... ... ету ... жетiлдiру төмендегi бағытта жүргiзiледi [2].
• ЭЕМ есептерiн шешу көбеюде;
• алда ... ... түзу ... ... операцияларын
автоматтандыру арқылы ең қиын, ең күрделi ... ... ... ... ... әдiстер
қолданылды;
• машина информация өңдеуде, автоматты машинаның салмағы қол
еңбегiнде арта ... БАЖ – ды ... ... ... ... ... ... жаңа түсiнiк болып табылады халық шаруашылығында адам ... және ... ... ... ... ... сипаттайтын бiр қатар
емес және ең көп мағыналы мiндетiн басқарудың бiр жолын таңдау керек.
Автоматты жүйеде оның ... ... ... ... адамның араласуын талап
етедi. Мысалы, информация әзiрлеу үшiн, ... ... ... ... ... (клавиштi басу) қимылы керек. Машина
тасылғыштарына әзiрлеген информация оператор тағы да ... ... ... ... ... ... оператор машинамен сөйлесiп оның ... ... ... және өзiнiң директиваларын берiп отыруы керек.
Адам машиналар жүйесiнде маңызды болып саналатын бiр жағдай – ... ... ... объектiсiне тiкелей әсер етпейдi. Ондай ықпал
жасайтын ЭЕМ берген хабарламаны алатын адам болып саналады.
БАЖ-дағы ... ... ең ... техникалық құрал ЭЕМ болып
табылады. ... ... ... ... қолдану бiр ғана
фактiсi басқару мiндеттерiн шешу үшiн БАЖ-сiн ... ... БАЖ ... ... ... ... жаппай шығаруды проблемасын
бар болғаны кәсiпорынды қазiргi заманғы ЭЕМ – мен ... деп ... ... Басты нәрсе ЭЕМ-де басқару ... ... ... ... ... ... дәл де тез ... үшiн қолдану қажет. БАЖ
экономикалық объектi басқару ... ... ол ... ... ... теориясына негiзделедi:
• кибернетика жанды және жансыз ... ... ... информатика информацияны жинау, сақтау, ... ... ... ... ... ... процестi модельдеу және
математикалық әдiс қолдану. Бiздiң айнала ... ... ... объектiлер көптеген элементтерден тұрады. Құрылымы өте күрделi
және көп ... iшкi және ... ... ... өте ... элементтерiнен және толық жүйемен жүзеге асыруға болады.
Жүйе бұл ... ... және ... ... жасайтын көптеген,
реттелген элементтер жиыны. Элемент бұл ... ... жүйе ... ... ... ары ... ... структуралық бiрлiк.
Басқару жүйенiң алдында тұрған мақсатқа жетуге және ... ... ... ... жүйесi басқарылатын және басқарылатын бөлшектерден тұрады.
Олардың қимылы тексерiлiп және ... ... ... ... қоғамға пайдалы жұмыс етумен байланысты. Басқару бөлшегi бұл басқару
органы, ол басқару жүйеснің жұмысын бақылайды. Белгiлi қалыптан ауытқымауын
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... және
информация жинайтын, сақтайтын, өңдейтiн техникалық құралдардан құрылып
басқару шешiмдерiн қабылдайды. Жүйенiң жұмысы басқару ... және ... тiке, керi ... ... арқылы бiрiгiп әрекет етуiнен
жүзеге асады.
Iшкi информация тiке ... Бұл ... ...... ... ... керi байланыс қабылдайтын басқару шешiмдерi.
Сыртқы информациялық байланыстар. Бұл ... ... ... ... ... белгiлейдi. БЖ–нiң мiндетi информацияны қабылдау.
Оны программа бойынша ... және ... ... ... ... қабылдау. Автоматтандыру адамның өндiрiс процессiнде қатысуын
азайтатын техникалық – ұйымдық және экономикалық әрекеттер.
БАЖ-ды жұмыс ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк шаруашылық басқару халық ... ... ... ... ... объектiсi. Олар тiкелей
өндiрiстiк процесстердi басқару ... ... ... ... ... мiндеттерiн шешу жолымен әкiмшiлiк ұйымдық басқаруға
арналады. ... ... ... нәтижелерi негiзiнде экономикалық
объектiлер мен көрсеткiштердi басқару үшiн басқарушылдық шешiмдердi тiзедi.
ӨБАЖ–дағы құрылымдық белгiлерi ... ... ... қызметкерлер заты
мен еңбек нәтижесi экономикалық информация ... ... ... ... ... тұрақтандырудың өте зор ауқымдағы мiндеттерiн
қарастырып шешедi. ... ... ... ... басқару
мiндеттерi шешiледi. ӨБАЖ алдына кәсiпорындар аппаратының ... ... ... ... ... ... басқару автоматтындыру проблемасы қойылады. Барлық кәсiпорындар
бақылау барынша ... ... ... ... Бұл жердегi қиыншылық
оларды толық қалыптастыру ешқандай мүмкiн емес. Өйткенi өндiрiстi үздiксiз
дамыту адам факторларының ... өз еркi ... ... адамдардың басқару
процесiне қатысу және олардың әртүрлi қабылетi мен қасиеттердi меңгеруi
бөгет жасайды. ... ... ... ... ... ... ... Басқару қарапайым тәсiлмен жұмыс iстеу көбiнесе
қате шешiмдер қабылдауға әкеп ... ... бiр ... ... әртүрлi жарлықтар берiледi. Әрине ондай жабдықтар ... ... жиi ... Мұндай шалағайлықтарды ӨБАЖ–нде
басқарушылық мiндеттерiнен қалыптастыру жолымен ... ... және ... ... шешiмiн табады. Бұл өндiрiстiк кеңiстiктегi материалдарды
тасқыны түрiнде бейнеленуi мүмкiн.
Материалдар тасқыны сипатына сәйкес ... ... ... ... (үздiктi) болып бөлiнедi.
• үздiксiз өндiрiс. Оның қатарына мұнайды қайтып ... газ, ... ... Үздiксiз өндiрiстiң өнiм энергия түрiндегi
бiрқатар заттар ал техникалық параметрлi ... ... ... ... ... табылады;
• дискреттi техникалық процес үздiктi өнiм шығаруға тән сипаталынуына
тиiсiнше ... ... осы ... жүргiзiледi. Дискреттi
сипаттағы өндiрiске аспаптар, машина жасау кәсiпорындары жатады. ... ... ... ... ... техникалдық процесстер
дискреттi параметрлермен (загатовка саны, жартылай фабрикаттар ... ... ... де соған жатады. Сондай-ақ әрбiр операция
дискреттi өлшемдер (орындалудың басы және аяғы) арқылы сипаталады. Ондай
өндiрiс туралы хабарламалар да ... ... ... ... ... ... ... ерекшелiктерге ие болады.
БАЖ құрылым негiзiне жүйелiк қатынас жатады. Бұл ... ... ... ... ... байланысын есепке алатын ... ... ... ... ... ... ... – дегенiмiз объектiлердiң жиынтығы, оның ... ... ... ... ... ... ... Жүйелiк қатынас
базасында жүйенi талдау схемасы.
Жүйенi синтездеу ... алға ... ... ... ... ... ... ықпал етедi. Бұл кезең қажеттi мәлiметтердi алуға мүмкiндiк
беретiн ... ... ... ... ... iске асырылады және тиiстi
талаптар қоюды айқындайды. Олар алға қойылған мақсатты орындауға ... ... ... басты мақсат жұмыс барысында кiшiгiрiм мақсаттарға
бөлiнедi. Мақсаттардың иерархиясы әрбiр ... жету үшiн ... ... тиiс. ... мағұлматтар берiлгендердiң алынған
берiлгендердiң жиынтығы негiзiнде қоршаған ортамен жан–жақты ... ... ... ... ... ... асырудың мақсат
бағыттары айқындалады. Техникалық талаптар ... ... ... ... ... К – ... көрсеткiш бойынша
таңдалады.
БАЖ–дың жаңа үлгiлерiн жасау жиi ... ... одан әрi ... ... ... алатын әдiстемелiк материалмен жарнамаланылады. Олар
БАЖ–ды жасайтын және өндiрiске енгiзетiн ... ... ... ... ... ... және тәртiбiн жүйелердi жалпы ... ... ... ... жасаушы мамандырылған ғылыми
зерттеу және жобалау ... ... ... ... ... ... ... БАЖ–ды құру (алдында) үшiн оны ... ... ... ... ... және ... ... жобалауды жасау оларды пайдалануға ... iске қосу ... ... ... ... ... және пайдалануға беру,
реттеу жұмыстары жүргiзiледi. Жүйелередiң үлгiлерiн сынау жүргiзiлiп iске
берiледi. Техникалық ... ... ... ... ... ... Ол БАЖ–дың мақсатын және өңдеу қажеттiлiгiн мүдделi ... алғы ... ... ... тапсырма барлық берiлгендердiң жобалардың негiзiнде алға
қойылған мақсаттарға сай ... ... ... ... және заказшы кәсiпорынды анықтаудағы ... ... ... ... ... жасайды. Жобалау алдындағы кезең ғылыми
зерттеу және ұйымдастыру жұмытарының кешенiн қамтиды.
Ондағы алға қойылған (шарттар) басты мiндет ... ... ... ... келбетiн анықтау, зерттеу және жеткiлiктi
деректермен берiлгендер алу ... ... ... ... алынған
деректер басқару жүйесiндегi ұйымдық және жұмыс iстемейтiн функционалдық
құрылымдарды жасау үшiн қызмет етедi. ... ... ... ... ... және ... мiндеттерiн, олардың жасалу ... ... ... ... ... алғы ... мен
ұсыныстарын анықтайды.
Жұмыс iстейтiн құрылымды зерттеу кәсiпорынның барлық құрылымындағы,
деңгейiндегi басқару қызметiнiң ... ... ... ... ... ... ... оған қатысатын мақсатын жүзеге асыратын
қызметкерлердiң олардың бiлiм ... мен саны ... ... уақыт
шығыны анықталады. Есептердiң шешiмiн лайық жай ғана әдiстемелерiнiң
түгелдiгiмен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... басқаратын басшы қызметкерлердiң жұмыс барысымен
нәтижелерiн жарнамалап отырады.
Материалды тасқындарды зерттеу өндiрiстiң сипаты мен ерекшелiктерiн ашуға
мүмкiндiк бередi. Сол ... ... ... және учаскедегi өндiрiстiк
операциондық сипатын анықтады. Әрбiр өндiрiстегi бөлiмше қандай материалдық
бөлшектерге және қандай өлшемдi алады және ... ол да ... ... ... және ... ... дәл есебi
жүргiзiледi, тасымалдау құрылымды, жинау құрылымды өнiм ... ... ... ... ... ... мен ... қызметкерлердi өзара
түсiнiсiн қамтамасыз ету үшiн қолданылатын терминдердi ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын
iшкi - сыртқы құжаттарды ашуға және құжаттар айналымының кетесiн жүзеге
қолайлы жағдай ... ... мен оның ... ... ... ... ... Өндiрiстi зерттеу, жоспарлау
тәсiлдерi, өндiрiстiң үлгiсiн ... ... ... ... де ... болып саналады. Кәсiпорынның сипаты басқаруды жетiлдiру оның
iшiнде автоматтандыру ... ... ... ... ... ... ... түгелдей көрсетiледi. Кәсiпорынның тиiмдiлiгiн
арттыру жолдары мен ... ... ... мен ... жоба ... ... кезеңнiң соңғы аяқталар сатысы технологиялық
тапсырмалар автоматтанған жүйенiң ... ... ... ... ... ... тұратындығын анықтайды;
• жоба жасау кезеңi бекiтiлген тапсырмалар негiзiнде технологиялық жоба
(ТЖ) ал оның негiзiнде жұмысшы жоба (ЖЖ) ... Ол ... де ... ... ... ... ТЖ жасау сатысында заказшы БАЖ–ды
пайдалануға беруге әзiрлiк жұмыстарын жүргiзуге ... ... ... ... ... ... етедi. Ұйымдастыру
шаралары мен қызмет етушiлердi оқытуды бiр жақты етiп ... ... ету ... ... ... ... түрлерiн
құруды аяқтауы және сараптауы тиiс. Бұл сараптауға жұмысшы, жұмысшы
операциялары бойынша ... мен ... ... ... ... құрылымдық бөлiмшелер. Қызмет етушiлер еңбек шығынының
нормалары және ... ... ... ... ... сарапқа салынған
атаулар басқа нормалық, анықтамалық хабарламалар, машинада ... ... – ала ... тиiс. ... өз ... ... ... ғана берiлгендердi өңдеудiң алгритiмiн қамти отырып
технологиялық жобаны жасауға (ТЖ) мiндеттерiнiң құрамын нақтылауы тиiс.
Оның бәрi ... ... ... ... көзделiнедi
технологиялық құралдардың кешенiн жасау қамтамасыз етiледi. Жүйелердiң
хабарламалық базасын енгiзу ен жүргiзу жұмыстар ... ... ... ... ... пайдаланудың берiлгендер және
хабарламалық қамтамасыз ету ережелерiне электронды есептеу машиналарымен
өзара жұмыс iстеу және ... ... ... ... ... ... 3. МикроЭЕМ құрылымдары
Жұмысшы жобасы технологиялық жоба негiзiнде жасалады. Жұмысшы жобасы
сатысында заказшы ... ... ... ... қорын
ұйымдастыруы тиiс. Әрi тiкелей мiндеттi оны өнеркәсiптi ... ... ... ... және ... ... iске ... жобада
қабылданған шарттарға сәйкес өндiрiстi басқарудың қызметiндегi әдiстер
енгiзiлдi оның барлығында автоматтандырылған ... ... ... ... ... жасаушының нұсқауларына сәйкес бақылаушы
мысалдар әзiрленуi және жұмысшы ... ... ... ... беру ... БАЖ–ды пайдаланауға беру, құрылған жүйелердiң
есептерiн пайдалануға, басқарудың iс үстiндегi тәсiлiне ... ... ... берудiң нәтижесi бойынша пайдалануға беру ... және ... ... ... ... ... ... қабылдағаннан кейiн заказшы жасаушымен бiрлесе жұмыс ... ... және ... бекiту үшiн қабылдау комиссиясына өткiзедi.
МикроЭЕМ-нiң жүйелiк программалық қамтамасыздандыруының құрылымы және
атқаратын қызметi.
Қазiргi кезде ЭЕМ-нiң қолдану ... ... ... ... ... ... ... жерде қолданылады. МикроЭЕМ-нiң өзара тығыз байланысы
және өзара жұмыс iстеушi 2 құрылымнан тұрады.
... ... ... ... ... деп ЭЕМ-де есеп шығаруға мүмкiндiк беретiн
программалар жинағын айтамыз. ... ... ... ... үшiн ... ... мүмкiндiк беретiн программалық
және оларға ... ... мен қоса ... ... ... қолданбалы программалық қамтамасыздандыру – деп ... ... ... ... ... арналған
программаның жиынын айтамыз. Қолданбалы ... ... ... өзi ... ... ... үшiн ... программаның құрылғысының болмауы немесе микроЭЕМ–нiң басқаруы
жиi кездеседi;
• жүйелiк программалық қамтамасыздандыру деп ... ... ... ұйымдастыратын программалар жиынтығын айтамыз. Жүйелiк
программалық қамтамасыздандыру деп ЭЕМ-нiң қызметiн ... және ... ... ... ... орындауға арналған программаның
және тiлдiк ... ... ... ... ... ... бөлiгi операциялық жүйе болып табылады.
2.2 Программалық қамтамасыздандыру жүйелері
Электронды есептеуіш машинаны пайдаланудың тиімділігін ... ... ... ... жеңілдететін программалар
комплексін программалық қамтамасыздандыру жүйелері (ПҚЖ) деп ... ... 4. ... ... жүйелерiнiң
классификациялық құрылымы
ПҚЖ құрамына түрлі программалар кіруі мүмкін. Мысалы, ... ... ... ... және ... автоматтандыру жүйелері (ПАЖ) ПҚЖ-ның бір бөлігі.
Басқару жүйесi басқарылатын және ... ... ... ... ... және ... ... Басқару жүйесiнің
жұмысы қоғамға пайдалы жұмыс етумен байланысты. Басқару бөлшегi бұл басқару
органы, ол ... ... ... ... ... қалыптан ауытқымауын
қамтамасыз етедi. Басқару органы басқару аппаратынан (қызметкерлерден) және
информация жинайтын, сақтайтын, ... ... ... ... ... қабылдайды. Жүйенiң жұмысы басқару жүйесi және басқару
бөлшектiң тiке, керi информациялық байланыс арқылы бiрiгiп әрекет ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс программасының орындалуына ... ... ... қателерді анықтаумен жоюды қамтамасыз ететін дұрыстау программалары
кіреді.
Қазіргі ... ... ... ... тұрмыстық жүйелерін
басқаратын концепция құрылған. Оларда ... ... және әр ... ... ... информация көрсетіледі. Мұндай жүйелерде
тек ... ... ... ... ... ... бөлігінде ғана
төменнен жоғарғы деңгейге алмастыру ... ... бұл ... ... ... ... ... бөлігі
және деректер локальды банктер қорында сақталануы қажет.
Электронды есептегіш машинада ... ... ... ... ... ... жүйе деп ... Операциялық жүйе
басқарушы және өңдеуші программалар тобынан тұрады. Басқарушы программалар
пайдаланушы ... ... ... және ... барысында электронды
есептеуіш машина құрылғыларының жұмысын басқару және ... ... ... электронды есептеуіш машинада жаңа программалар
құруға және ... ... ... ... ... ... ... құрамына бірнеше программаларын бір ... ... ... құру, программалар кітапханасын жасау, оларды сығу,
жаңарту және орындау, жазуларды біріктіру, ... ... ... ... ... ... профилактикадан өткізу және оның
құрылғыларын диагностикалау жұмысын жасайды.
Техникалық ... ... ... ... ... ... және оның ... диагностикалау жұмысын жасайды.
Қолданбалы программалар пакеті (ҚПП) конфигурациялы ... ... ... ... ... ... Мұндай программалар
арнайы, ғылымижәне экономикалық ... ... ... жүйесін құруға және операциялық жүйенің (ОЖ) мүмкіндіктерін
атқаруға көмегін тигізеді.
ЭЕМ-нің ... ... ... мен оны ... ... жүйе ... ЭЕМ ... мен ЕЖ-нің
күрделенуіне байланысты ЭЕМ архитектурасы ұғымы ... ... ... ... ... ... өңдеу процесін анықтайтын жүйенің
жалпы логикалық ұйымдастырылуын, техникалық құралдардың қызметін, құрамын,
өзара байланысын ... ... ... кодтау тәсілдерін ... ... ... ... ... Автоматтандырылған жұмыс орны
Автоматтандырылған жүйелік басқару тасымалдау, қабылдап алу станциясының
функционалды шек арасында ... ... ... ... жұмыс орнын құру принципін ұстау керек [2].
Автоматтандырылған жұмыс орны – бұл техникалық комплекс, ақпараттық және
бағдарламалық ... адам мен ЭЕМ ... ... ... ... автоматтандырылған жұмыс орны ... ... ... онын ... ... және деректерді қабылдау жүргізіледі.
Ал баспа құрылғылары әр ... ... ... ... үшін
қолданылады. Сонымен қатар ақпаратты жинайтын және басқа сатыдағы жүйелік
байланыс құрылғылары әр түрлі құжаттық формаларды толтыру үшін ... ... ... ... және ... сатыдағы жүйелік байланыс
құрылғыларын қабылдап жіберетін құрылғыларды пайдаланады.
Автоматтандырылған жұмыс орны ішкі істер бөлімінде де ... ... ... ... Жұмыс өнімділігі артады. Бұл салада
қолданатын бағдарламлар бар. Бірақ олар опер ... ... ... опер ... жеңілдетеді.
Автоматтық жұмыс орны немесе шетел терминологиясында «жұмыс станциясы»
(works-station), белгілі бір ... бар ... ... және ... бір ... ... ... қажет ететін жұмыс орны. Бұндай құралдар, ереже бойынша
дербес компьютер болады, және қажет жағдайда ... да ... ... ... Олар жалпы алғанда: дисководтық накопительдер,
баспаға шығарушы құралдар, оқитын оптикалық құралдар, графика құрылғылары,
басқа да ... ... ... ... ... және
локальдық есептеу желілері және т.б.
Элемде кеңінен ... IBM PC ... ... компьютер
базасындағы автоматтандырылған жұмыс орны ... ... ... орны негізінен есептеу техникасын қолдануда арнайы
дайындығы жоқ пайдаланушыға бағытталған автоматтандырылған ... ... ... ... ... ... ... орталығы
деп есептелінетін автоматтандырылған жұмыс орны және дербес компьютер
локальдық желілеріне бір уақытта кіру ... ... ... деректер
қорларын қолдану арқылы, ал кейде ... ЭЕМ ... ... ... ... таңда көптеген өндірістерде халықтың ... ... ... ... Оларда локальдық, толық және әр түрлі
иерархия деңгейіндегі аяқталған информация көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... ... информацияның бөлігінде ғана
төменнен жоғарғы деңгейге алмастыру операциясы құрылады.
Бірақ бұл жағдайда: өңделген информацияның шешімдерінің маңызды ... ... ... ... ... ... қажет.
Анықталынған басқарудың идеясын іске асыру үшін әр деңгейде ... әр ... ... ... ... ... компьютерлер базасында құру
қажет болады. Мысалы, экономика саласында мұндай автоматтандырылған жұмыс
орны үшін жоспарлау, ... ... әр ... ... шешімдерін қабылдау және әр түрлі ... ... ... Басқаруды әр объектінің мәніне сәйкес болатын автоматтандырылған
жұмыс орны таңдау қажет. Алайда кез ... ... ... ... ... ... ... болуы керек:
• жүйелігі;
• майысқақтығы;
• беріктігі;
• эффективтілігі.
Көрсетілген әр принциптердің мағыналарын түсіндірейік.
Жүйелігі. Автоматтық жұмыс орнының құрылысы функцияналдық тағайындалуымен
анықталынатын жүйелер деп ... ... ... ішкі жүйелерді модульді құру және ... ... ... жүйе ... болатын ауыстыруға
талабы бар.
Беріктігі. Автоматтандырылған жұмыс орнының негізгі принципі мынадай,
автоматтандырылған жұмыс орны ... әсер ... ішкі және ... ... ... функцияларын орындау қажет. Бұл оның бөлек
бөліктеріндегі пайда болатын қателердің оңай ... ал ... ... ... тез ... келу ... ... жұмыс орны эффективтілігін жоғарыдағы сипатталған
принциптердің іске асырылған, жүйені құруға және ... ... ... ... ... ... керек.
Функцияны және адам мен ядросы компьютер болып ... ... ... ... ... ауырлықты дұрыс құрған шартта
автоматтандырылған жұмыс орнын функциялау күтімді эффект береді.
Алайда мұндай бағытты ... ... ... ... ... негізінде іске асыру бере алады – автоматтандырылған жұмыс ... ... және ... ... жоғарлатудың құралы ғана
емес, мамандардың ыңғайлы әлеуметтік құралы да бола ... ... ... ... орны ... де басты басқарушы болып қалуы керек.
Өндірістік кәсіпорында автоматтандырылған жұмыс орны маңызды құрылысы ... АЖБ ... ... ... басқару шешім қабылдау және
деректерді өңдеу құралын автоматтандырылған жұмыс орны – бұл ... ... ... ... құралдардың және бағдарламалық
қамтамасыздандырудың жиынтығы, белгілі бір ...... ... ... ... ... дәрігерге, ұйымдастырушыға, кітапханашыға және т.б. көптеген
мамандық иелеріне бағытталған.
Кез келген мамандықтың ... ... орны ... ... ... ... Келесі талаптар автоматтандырылған жұмыс орны
құрылу барысында қамтамасыздандырылуы керек:
• деректерді өңдеу үшін құралдардың болуы;
• диалогтық режимде (интерактивті) ... ... ... ... ... талаптарын орындау: ... ... орны ... элементтері мен сыртқы
орта арасындағы функцияларды рациональды орналастыру, жұмыс
істеудің комфортты шарттарын құру, автоматтандырылған жұмыс ... ... ... психикалық факторын
есептеу, автоматтандырылған жұмыс орны формаларының ... ... ... және ... ... жұмыс орны жүйесінде жұмыс істеу дербес
компьютердің беріктігі мен ... ... ... ... қоры ... ... мінездемесіне ұқсастығы;
• процессорларды автоматтандыру деңгейінің максималдылығы;
• мамандарды автоматтандырылған жұмыс орны операторлары ... ... ... ... ... мамандарды автоматтандырылған жұмыс орнының құралы ретінде
қолдануды қамтамасыз ... ... ... ... ... ішкі ... қосады:
техникалық, ақпараттық, бағдарламалық және ұжымдық.
Басқармада құжаттық ... ... және ... қолмен жазбаша жүргізілетін,
яғни бланктарды толтыру, есеп жүргізу қолмен жүргізілетін. Бұл ... ... бір ... өзі бірнеше қағаз болатын. Мұндай ... ... ... ... сол ... бұны ... ... болды. Бұл уақытты көп алады және жұмыс тиімділігі төмен болды. Керек
адам туралы ақпаратты іздеу көп уақытты ... көп ... ... ... ... тура ... ... жеңілдету үшін деректер қорын басқару жүйесі құрылды. Деректер
қорын басқару жүйесі көп көлемдегі ақпаратты ... және ең ... ... ... ... ... табуға мүмкіндік береді.
Автоматтандырылған жұмыс орны бұл еңбек өнімділігін арттыру және басқару
тиімділігі ғана емес, сонымен бірге мамандардың ... ... ... Тез және ... ... өңдеу уақытты үнемдейді және жұмыс
сапасын көтереді.
2.4 Borland Delphі ортасының интерфейсі
Объектке бағытталған бағдарламалау адам ... ... ... ... ... Бұл бағдарламалау ... ... ... ... ... Объектке бағытталған бағдарламалау,
соның негізіндегі теориялық бағдарламалау ... ... ... ... Delphi ... бағытталған программалау ортасы MS Windows
операциялық жүйесінде программалаудың ыңғайлы құралы ... ... ... операторларды пайдаланып программа дайындау, программа мәзірін
құру, анимация, мультимедия ... ... OLE ... басқа офистік қосымшаларды шақыру, олармен жұмыс істеу және
тағы басқа іс-әрекеттерді орындау мүмкіндігі бар ... ... ... Borland Delphі-дi iске қосу командасы: Iске қосу
- Программалар - Borland Delphi 7 ( Delphi 7. ... Borland ... төрт ... ... ... 5).
Сурет 5. Borland Delphi интерфейсi
Негiзгi терезеде орналасқан негiзгi ... ... 6) Borland ... ... ... арналған. Ол командалардан тұратын ... ... және ... не ... ... ... ... құрамында түрлi типтегi командалар бар. ... ... үш ... ... онда бұл ... диалогтық терезе шақырады (мысалы,
File-Open… командасы). Егер ... ... ... ... ... ... онда бұл ... ... ... басу ... ... ... мүмкiн.
Сурет 6. Негiзгi терезе мәзірі
Жағдайға қарай командаларды пайдалану мүмкiн болмайтын кездер кездеседi.
Мысалы, ешқандай проект ... ... онда ... ... ... ... ашық сұр ... берiледi.
Borland Delphi-дiң негiзгi мәзiрi келесi мәзiр пункттерiнен тұрады [4]:
• File ... ... Edit ... Search ... View ... көрiп шығу);
• Project ... ... Run ... iске ... ... ... DataBase ... ... Tools ... ... Help ...... ... дайындау алдында ашылатын жоғарғы жағында басқару
мәзiрi мен жинау, ашу, жабу түймелерi бар Windows стилiндегi ... ... Delphi iске ... ... форма автоматты түрде құрылады да, Form1
атауымен көрiнедi. Кей жағдайларда форма экранда көрiнбеуi мүмкiн. ... ... үшiн ... командасын беру жеткiлiктi.
Форма - жобалық қосымшаның интерфейстiк элементi, яғни пайдаланушы форма
бетiне түрлi объектiлер орнату және оларды безендiру арқылы өз ... ... ... ... ең ... бiр ... ... Бiрақ көп жағдайларда
күрделi қосымшаларда бiрнеше форма қолданылуы ... ... ... ... бiреуi негiзгi форма деп аталады да, қалған формалар оған бағынышты
болады. Осыған ... ... ... ... екi типтi болуы
ықтимал: SDI (Single Document ... – бiр ... ... және ... Document ... – көп құжатты интерфейс). SDI қосымшаның
мысалы ретiнде ... ... ... ... Онда екi құжатпен қатар
жұмыс ... ... ... яғни жаңа ... ... ... үшiн ... мiндеттi түрде жабу керек. Borland Delphi жүйесiнiң өзi де ... ... Ал Borland C++ 4.5 ... ортасы, MS Word ... - MDI ... ... MDI ... ... кем ... ... жұмыс iстеп тұрады: түбiрлiк және туынды. Мұнда түбiрлiк форма
негiзгi ... ... ... ... формалар түбiрлiк формадан тысқары
шығып кете алмайды және бiр уақыт мезгiлiнде олардың ... ... ... ... ... деп ... түрi де бар. Бұл ... формалар
сұхбаттық терезелер түрiнде ұйымдастырылады. Сұхбаттық терезе жабылғанша
белсендi күйiнде қалады, яғни ... ... iске ... тұрған кезде басқа
қосымшаларды белсендiру мүмкiн ... ... ... ... бiр ... хабарлау үшiн құрылады.
Барлық типтегi формалар TForm класының негiзiнде құрылады. TForm класының
қасиеттерi, ... және ... ... ... ... және онымен жұмыс
iстеу тәсiлдерiн өзгертуге мүмкiндiк бередi.
Жобалық қосымша құрудың бiрiншi кезеңi ... не онда ... ... қасиеттерiнiң мәндерiн өзгертуден басталады. Borland
Delphi-де ... ... мен ... ... Объект
инспекторы (Object Inspector) терезесiне енгiзiлiп қойылады.
Объект инспекторына объектiнiң қасиеттерiн ... үшiн ... ... ... тiзiмнен сәйкес объектiнiң атауын таңдап алу керек.
Таңдау ... ... сол жақ ... бер рет ... ... ... мүмкiн. Инспектор терезесiнiң жоғарғы қатарына таңдалған объект ... ... ... Borland Delphi iске ... кезде ағымдық
форманың қасиеттер тiзiмi шығарылған Объект инспекторы ... ... екi ... бетi бар: ... (Қасиеттер) және
Events (Оқиғалар). Әдетте оның екi бағанға енгiзiлген ... ... бетi ... ... (сурет 7а). Беттiң бiрiншi бағанына – объект
қасиетiнiң ... ... ... ...... ағымдық
мәндерi шығарылады. Пайдаланушы өзгертiлуi тиiс қасиетке шертiп, екiншi
бағанға сәйкес ... ... ... не ... ... тiзiмiнен
таңдауына болады.
Borland Delphi-де қосымшалар оқиғалар ... ... ... ... құру үшiн ... ... ... орнатуы, форманы
не формада орналастырылған компоненттi ... ... ... ... байланысты оқиғалар жеткiлiктi. Мысалы, формаға байланысты
оқиғалар саны – 35 (сурет 7б). Олар қасиеттер терезесiнiң Events ... ... ... ... атауларының алдына On ... ... Ол – ... ... ... бiлдiретiн белгi.
Мысалы, тышқан түймесiн бiр рет шерту – OnClick. ... ... iске қосу Events ... тiзiмнен сәйкес оқиға атауының тұсына
тышқан түймесiн екi рет ... ... ... Бұл ... соң ... программалық автоматты түрде атау берiлген оқиғаны өңдеуiш процедура
құрады. Өңдеуiш процедураның ... ... және ... ... ... форманың OnClick оқиғасын өңдеуiш процедура атауы – Form1Click.
Оқиғаны өңдеуiш процедура ... бос ... ... ... ... ... керек.
Borland Delphi-де жобалық қосымша дайындау үшiн визуалды компоненттер
кiтапханасы (VCL – Visual Component Library) ... ... ... ... және қызметi бойынша топтастырылып, Borland ... ... ... ... ... қосымша беттерiне
орнатылып қойылған [5].
Әдетте, Borland Delphi iске қосылған ... ... ... бетi ... ... (сурет 8).
Сурет 8. Компоненттер палитрасының Standard бетi
Standard бетiнiң компоненттерiнiң аталуы мен ... ... Frames – ... ... ... тiзiмi бар сұхбаттық
терезенi оларды ағымдық форма бетiне орнату үшiн шақыру;
• MainMenu – ... ... ... ... PopupMenu – Контекстi мәзiр құру;
• Label – ... ... Edit – ... ... ... және шығару;
• Memo – Үлкен көлемдегi мәтiндi енгiзу, редакциялау және шығару;
• Button – Бетiнде жазуы бар командалық ... CheckBox – ... ... ... ... ... және алып ... мүмкiндiк бередi;
• RadioButton – Күй ауыстырғыш. Пайдаланушыға көп жағдайдың бiрiн
интерактивтi ... ... ... ... ListBox – ... ашық түрде бейнелеу;
• ComboBox – Тiзiмдердi алғашқы элементi көрiнiп тұратындай етiп
ұйымдастыру. Компоненттегi түймеге шерткен кезде тiзiм ... ...... не компонент бетiндегi информациян көру
облысын өзгерту;
• GroupBox – Мағынасы ұқсас компоненттердi топтастыру;
• RadioGroup – ... ... ... ... ... тобының бiреуi ғана таңдалады.
• Panel – Бетiне түрлi компоненттер орнатуға болатын топтастыру
контейнерi;
...... ... ... ... беруiн
басқаратын операциялар тiзiмiн жасау.
Delphi ортасының компоненттері
Delphi отасындағы бағдарламалау екі ... ... ... ... ... визуалды көрсету мен бағдарлама ... ... ... жазу үшін код ... ал ... құру ... ортасының басқа терезелері қолданылады, оның ішінде форма терезесі.
Форма терезесінің мазмұнымен бағдарлама кодының арасында ... ... ... ... ... отырады. Мысалы, формадағы жаңа элемент
орналастыруы бағдарлама кодының автоматты түрде ... ... ... ... ... ... ... орналастырылған кейбір
элементтерін алып тастау ... ... ... ... алып ... ... ... алдымен форма құрады, қажет
болған жағдайда код фрагментін жазуға көшеді. ... біз ... ... ... ... Біз ... терезесі,
рограммалар терезесі Windows ... ... ... ... опциясын таңдағанан кейін қарапайым программа дайын
болады. Дегенмен, бұған дейін: ... ... ... ... ... ортасын алдын-ала даярлау қажет.
Delphi ортасын алдын-ала даярлау
Delphi ортасында жұмысты бастамай тұрып, алдымен өз ... ... ... ... ... ортаны қажетті түрде йкемдеп алу
қажет.
Бағдарламалардың жобасын құру барысында көптеген формалар ... ... ... ... осы ... ... түрінде бөлек бумада сақтағанжөн. Delphi ... ... ... ... сол ... өз қажеттілігімізге
икемдейік.
Мысалы, бағдарламаға енгізілген соңғы өзгерістерді ... ... ... ... ... ... Ол үшін Tools/Enviroment Options
пункттерін таңдап, сұқбаттасу ... ... ... көз жеткіземіз. Осы парақтың жоғарғы сол бұрышындағы Autosave
Options тобының Editor Files және Desktop ауыстырғыштарын тышқан ... ... ... ... ... ... жұмыстарын қадағалап отыру тәртібін орнату Compiling
and Running- компиляциялау және іске қосу ... ... ... және ... ... көрсету ) ауыстырғышын екпінді
күйге келтіру арқылы орындалады.
Енді ... ... ... Ол үшін ... F9 пернесін тек басса
жеткілікті. Осындай ... ... ... ... ... ... ... айналдыру), компоновка (қажетті көмекші ішкі
бағдарламалармен біріктіру) және (орындалатын файл жадыға жүктеледі ... ... ... беріледі) кезеңдерінен бірден өтейді.
F9 пернесін басқанда, бірден Unit1.pas модульді сақтайтын файл ... ... ... ... Save as ... терезесі ашылады.
Келісімше файл жүйелік BIN каталогында ... Бұл ... ... ... ... ... ... өз файылдарымызды
алдын-ала немесе осы терезеден құрылған, жеке папкамызға ат беріп ... атын Delphi ... ... ... ... деп қоюға
негізделген. Save as сұхбаттасу терезесі осы ... ... ... мысалы модулдің атын өзгертуге болады. Енді Enter пернесін
басқанда, Delphi ... ... ... атын ... ... етеді.
Келісімше Delphi ортасы бағдарлама жобасының атын ... ... ... Delphi ... ... атауларын Project1.dpr, Project2.dpr
және т.с.с. деп қояды. Жобаның анықталған атауы орындалатын .EXE файылдың
аты деп ... ... ... және ... ... болмауы тиіс.
Форма қасиеттерін өзгерту
Сонмен, Delphi ортасындағы ең қарапайым қадамды орындап, жай windows
терезесін құрдық. Өкінішке орай, бұл бағдарлама ешқандай ... ... ... ... ... осы бағдарламаны қажетті іс-
әрекеттерді орындауға арналған.
Модуль деп бағдарламаның белгілі бір тәуелсіз бөлігін атайды. Әр ... ... жаңа ... де ... ... ... құрамында
көптеген формалар және оармен байланысқан модульдер болуы мүмкін. Delphi
ортасы әр бағдарламаны ... ... PAS, DFM , ... ... ... ... кодының терезесіндегі мәтін
көшірмесі, DFM-файлында форма терезесінің мазмұн анықтамасы, ал ... ... екі файл ... ... тіліндегі аудармалары
орналасады. DCU-файлы компилятор жұмысының нәтижесі, енді ... осы ... ... нәтижесінде орындалатын немесе жүктелетін
.EXE-файлы құрылады.
Формаға компонентті орналастыру
Жаңа ... ... ... өте оңай ... Ол ... палитрасындағы Standard тақташасындағы бір белгіні, мысалы А-
Label-ді(белгі-шағын хабарды шығаруға арналған элемент) ... ... кез ... ... ... сырт ... ... Бұл
компоненттің мөлшерін, орын-жайын өзгерту үшін компонентті шектеп ... ... ... тіліндегі бағдарламаның құрылымы
Delphi тіліндегі бағдарламаның құрамына келесі файлдар ... ... бар ... ... және .pas кеңейтілуі бар бір немесе бірнеше
модульдер файлы.
Жобаның құрылымы
Жобаның файлы Object Pascal ... ... және ... ... Бұл бағдарламаны Delphi автоматты түрде құрастырады
және ол бірнеше жолдардан тұрады. Delphi ... іске ... ... опцияларын орындау арқылы келесі терезені шығарыңыз.
Бағдарламада арнайы сөздер жуандатылып ... ... ... ... End ... және одан ... қойылған нүктемен аяқталады.
Object Pascal тілінде ... ... ... әр ... ... ... компилятор оларды солдан оңға және жоғарыдан төмен қарай
оқиды.Жүйелі жақшаға алынған ... ... ... ... ... түсініктемені көрсету үшін “(**)” немесе “//” белгілерді
қолдануға болады.
Бірақ ... жолы ... ... бұл жол ... ... Мысалы, жоғарыда келтірілген {$R*.RES} жолы бағдарламаны ресурстар
файлын қоса компиляциялау туралы баяндайды.
Program сөзі және одан ... ... ... ... ... деп саналады.
Uses (пайдалану) сөзімен басталған сөйлем бағдарламаны осы сөзбен
анықталған басқа файлдарда орналасқан модульдерді қоса ... ... ... мысалда жобаның файлымен ... ... ... ... өзі ... ... ... Unit1
модульдерін біріктіре отырып компиляциялау туралы берілген нұсқау.
program Project1;
uses
Forms,
Unit1 in 'Unit1.pas' {fmExample};
{$R *.res}
begin
Application.Initialize;
Application.CreateForm(TfmExample, fmExample);
Application.Run;
end.
Осындай нұсқаудан соң ... ... ... ол ... ... End және одан ... қойылатын нүктемен аяқталады.
Қарастырылып отырған бағдарламаның денесі үш ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір әдісін шақыру
жұмысын атқарады.
Object Pascal-да обьект деп арнайы ... ... мен ... ... ішкі ... жиынтығынан тұратын және
біртұтас болып саналатын бағдарламаның ... ... ... ... деп ... және олар кез келген түрде анықталуы
мүмкін. Обьектінің ішкі бағдарламаларын әдістер деп ... ... ... ...... ... ... қолданылатын әр түрлі іс-әректтердің жиынын ішкі ... ... ... ... ... қасиетін инкапсуляция
дейді. Инкапсуляция-ол, берілгендерді және оларды өңдеудегі алгоритмдерін
бір бүтін ... ... ... ... типтердің негізгі қсиеттері-функционалды толықтығы және
өрістер мен әдістерінің бір бірінен ажыратылмауы ... ... ... ... ... ретінде қодануға мүмкіндік туғызады. ... бір ... ... оңай ... ... Бұл
принципті обьектікке бағытталған бағдарламалау тәсілдері деп ... ... ... ... ... Windows
бағдарламасының жұмысын ұйымдастыратын көптеген берілгендер мен ... ... ... Delphi ... кез ... жаңа ... ... автоматты түрде құрастырады.
Initialize әдісі арқылы бағдарлама Windows-тің басқаруымен әр түрлі
көмекші ... ... ... ... ... шақырылғанда
компилятордың құрастырған коды процессорды Delphi ортасының даяр ... ... ... етеді. Осы үзінді орындалғанан кейін, немесе
ішкі бағдарламадан ... ... ... ... ... ... және ... әдісі негізгі терезені құрастырып, оны экранда көрсетеді. Ал
Run әдісі ... және ... ... ... ... ... қабылдайды. Close батырмасы басылғанда, бағдарламаға Windows-
тан жұмысты тоқтату және жүйелі ресустарды босату туралы нұсқау ... ... ... ... Delphi ... ... ... жағдайларда бұл кодқа килігуге тыйым салынған. ... осы ... әр ... ... енгізіп киліксе, онда Delphi
ортасы осы ... алып ... ... ... ... кеңейтілу қолданылады және әдетте бұл код көрінбей тұрады.
Модульдер-бағдарламаның үзіндісін ... үшін ... ... ... деп ... белгілі бір тәуелсіз
бөлігін атайды және олар ... және ... ... екі ... ... модульдерде және бағдарламаларда пайдалану мүмкіндігін
туғызатын бөлек компиляцияланатын ... ... ... ... ... ... ... және орындалатын операторлар
жиынтығынан тұрады бағдарлама. Модульдер қолданбалы бағдарламалардың жиынын
құрастыруға мүмкіндік ... және олар ... ... ... ... ... ... орындала алмайтын бағдарлама. Модульдерді
қодану арқылы күрделі бағдарламаларды құруға болады.
Кез келген модульдің құрамына келесі бөліктер кіреді:
• Тақырыбы
• Интерфейстік бөлігі
... ... ... ... Unit ... сөзінен басталады, сонан соң модуль атауы
және үтірлі нүкте тұрады. Интерфейстік бөлігі ... ... ... ... ... Implementation-мен басталады. Модульдің терминаторы
бағдарламаның терминаторы сияқты-нүктелі End. Интерфейстік ... ... ... және оның аты Uses ... ... модульдер мен бағдарламаларға қол жетерлік ... ... ... орналасады. Сонымен қатар, бұл бөлігінде
ортақ тұрақтылар, түрлер, айнымалылар және ішкі бағдарламалар жарияланады.
Бұл ... ішкі ... тек қана ... ... интерфейстік және орындалатын бөліктері
Модульдің атауы-оны басқа ... және ... ... үшін ... ... ... ... қол
жеткізу үшін бағдарламада қажетті машина тіліне аударылған файлдың ... ... Бұл ... ... ... ... ... асырылады:
Uses ;
Uses-арнайы сөз ; -бағдарлама және
модульдерді бір-бірімен байланыстыруға ... ... ... модульдер спецификациясы деп атайды және ол негізгі
бағдарламаның ... соң ... ... Егер ... модуль басқа бір
модульдің обьектілерін қолданса, онда осындай спецификация ... ... соң ... ... Пайдаланылатын модульдердің
спецификациясы келтірілген жағдайда бағдарламаға қосылған модульдің
интерфейстік ... ... ... ... деп ... интерфейстік бөлігінде негізгі бағдарламада және басқа
модульдерде қолданылатын аталмыш модульдің ... ... ... ... ... ішкі ... және
функциялар). Паскаль бағдарламасы сияқты бұл ... ... кез ... ... ... Интерфейстік бөлікте ішкі бағдарламалардың
тек қана тақрыптары ... ал ... ... анықтамасы модульдің
орындалатын бөлігінде көрсетіледі.
Implementation-модульдің орындалатын бөлігінде иртерфейсте көрсетілген ішкі
бағдарламалардың орындайтын жұмысы анықталады.
Ішкі бағдарламалардың ... реті ... ... ... ... ... да ... Ішкі бағдарламалардың тақрыбында атын
ғана келтірсе болады, себебі параметрлер тізімі және функция нәтижесінің
түрі ... ... ... қатар, осы бөлігінде аталмыш модульге
ғана тән және бұл модульден тыс ... ... ... және ішкі ... ... болады.
Инициялизациялау (алғаш рет іске қосу) бөлігіде осы модульдерді іске
асыратын бағдарламаның ... ... ... ... іске ... ... Uses ... көрсетілген ретімен
орындалады. Бұл бөлік Initialiation сөзімен басталады және осы ... да ... ... инициялизациялау бөлігі бар болса, онда
деинициялизациялау бөлігі болуы мүмкін. Бұл ... ... ... және оның ... ... жұмысын тоқтатқандағы орындалатын
операторлар ... ... ... ... Uses ... ... ... кері бойынша орындалады.
Әр жаңа форма құрылғанда жаңа модуль де ... ... ... ... ... және ... ... модульдер болуы мүмкін.
unit Example;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, ... Dialogs, ... ... = class(TForm)
Panel1: TPanel;
bbun: TBitBth;
bbClose: TbitBth;
edInput: TEdit;
IbOutput: TLabel;
mmOutput: TMemo;
private
{ Private declarations }
public
{ Public ... ... ... ... ... Delphi ортасы өзі құрастырды. Жоғарыда айтылғандай,
жобаның файлына килігуге тыйым салынған, ал ... ... әр ... ... негізделген өзгерістерді енгізуге болады.
Модульдің интерфейстік ... бір түр ... және бір ... ... ... айнымалысы анықталған.
Класс деп обьектілерді құрудағы қолданылатын үлгілерді айтады, ... деп сол ... ... ... ... ... Object ... деп саналады келтірілген мысалда
type
TfmExample = class(TForm) деп анықталған. Стандартты класс Tform ... бос ... ... ... ... ... осы ... яғни класс TfmExample алғы буындағы Tform-ның ... ... және ... бос ... ... жиынын біріктіреді.
Borland Delphi ортасында компоненттер көп болғандықтан (200-ден астам)
олар ... ... ... ... ... де ... ... ету үшiн компоненттер палитрасының оң жақ бұрышында солға және
оңға жылжу түймелерiн пайдаланылады.
Төменде Borland ... ... ... беттерi және оларда
орналасқан компоненттер көрсетiлген.
Компоненттi форма бетiне орнату үшiн ... ... ... ... ... таңдап, курсорды форманың қажет тұсына алып барып тағы бiр рет
шерту керек. Компонентке екi рет ... ... да, оны ... ... орнатуға
болады. Форма бетiндегi қажетi жоқ компоненттi өшiру үшiн оны таңдап,
клавиатурадан Delete ... басу ... ... Borland ... жаңа ... ... сайын
толықтырылып, компоненттер саны артып отыратынын естен шығармау керек.
Borland Delphi-де программа мәтiнi программалық код деп, ол ... ... код ... не ... редактор терезесi деп аталады.
5-суретте көрсетiлгендей, Borland Delphi iске қосылған кезде ол ... ... ... тұрады. Оны экранға ... ... ... ... не ... F12 ... басу арқылы
орындалады.
Кесте 5
Borland Delphi-дiң компоненттер палитрасының беттерi
|Standard |Стандартты. Ең жиi ... ... ... ... ... қосымша компонеттер ... |Windows 95/98 және NT ... 32 ... компоненттер|
|System ... ... ... ... сияқты жүйелiк|
| ... ... Access ... ... Borland Database Engine (BDE) арқылы|
| |қол ... ... Controls ... ... ... |Active Data Base (ADO) ... ... қорымен |
| ... ... |Borland Database Engine (BDE) және Active Data Base |
| |(ADO) ... ... ... ... ... |Параллель ағынды ... ... ... құру ... |Internet Express қосымшаларын құру ... ... ... ... ... ... ... |Интернеттi iске қосу протоколдарымен жұмыс |
| ... ... Cube ... ... ... ... ... жылдам даярлау ... ... ... ... 3.1 |Windows 3.х ... ... ... ... ... ... ... ... ... |ActiveX-тiң белсендi элементтерi ... ... ... СОМ серверлерге арналған VCL |
| ... ... ... сол жақ ... Code Explorer (Код ... ал оң
жағында программа мәтiнi терiлетiн ... ... ... ... ... проектiдегi объектiлер ағашы көрiнедi. Ондағы кез
келген элементке тышқан түймесiн шертсе, ... ... ... ... ... ... терезесiнiң тақырыбы ағымдық файл ... ... ... ... ... ... коды ... мағынасына қарай
түрлi стильде жазылып көрсетiледi. Мысалы, Object Pascal ... ... ... type, class, ... ... ... ал ... {Private declarations}) көк түстi көлбеу ... ... ... ... үш элементтен тұратын күй қатары бар. ... ...... ... анықтайтын жол және баған индикаторы,
екiншi элементi – программалық кодтың ... ... ... және ...... режимiнiң индикаторы.
Сурет 9. Программалық код терезесi
Borland Delphi-де проектiнiң негiзгi программасының және ... ... ... ... ... жағдайлар болмаса өзгертудi қажет
етпейтiндiктен, ... ... ... ... ... ... ... проект файлы (.dpr) деп те атайды. Оның кодын ашу үшiн мәзiрден
Project-View Source ... беру ... ... ... программаның
коды [6]:
program Project1;
uses
Forms,
Unit1 in 'Unit1.pas' {Form1};
{$R *.res}
begin
Application.Initialize;
Application.CreateForm(TForm1, ... ... program ... ... ... ... ... Программаның атауы сақталған проект файлының ... ... ... ... программа жүктейтiн модульдер тiзiмi енгiзiлген.
Программадағы Forms – ... ... ... пайдаланушының модульдер
орналасады: Unit1.pas. Фигуралық жақша iшiндегiлер – түсiнiктемелер.
{$R *.res} – компилятор нұсқауы (директива).
Begin және end қызметшi сөздерiнiң ... ... ... жазылған.
Программа денесiндегi бiрiншi оператор қосымшаны инициалдайды (жүктелуге
дайындайды), екiншiсi – Form1 ... ... ал ...... қосады.
Әдетте негiзгi программаға ешқандай өзгерiс енгiзiлмей, Borland Delphi
құрған қалпында сақталады. ... ... жоба ... деп те атайды.
Жобалық қосымшада жаңадан құрылған әрбiр форма үшiн модуль құрылады.
Модуль ... unit ... ... ... ... ... нүктелi үтiр (;) таңбасымен аяқталатын модуль атауы ... ... ... рет ... ... Unit1. Жаңа проект
ашылған кезде модуль дайындамасы автоматты түрде құрылады:
unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, ... ... Classes, ... Forms, ... = class(TForm)
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
{$R *.dfm}
end.
Модуль мәтiнi interface ... ашық ... және ... iске ... ... ... ... негiзгi екi бөлiмнен
тұрады. interface бөлiмiне енгiзiлген барлық элементтердi (типтер, кластар,
айнымалылар, тұрақтылар, функциялар, процедуралар) ... ... де ... алады. Ал implementation тек ағымдық модульге
қажеттi элементтер жазылатын ... ... ... ... iске ... типтерге, айнымалыларға, функциялар мен процедураларға қол
жеткiзе алмайды.
Interface бөлiмiнде uses ... ... ... жүктелетiн модульдер
соңынан Delphi даярлаған форма класын жариялаудың ... ... ... ... – TForm1. Класс екi бөлiмнен тұрады: кластың жабық
бөлiгi - рrivate және ... ашық ... – рublic. private ... тек ... ... ... ғана қолданылады, ал басқа
модульдер мен кластар public - ашық ... ... ... ... ... end; ... ... Одан кейiн орналасқан
var
Form1: TForm1;
қатары TForm1 класына ... Form1 ... ... ... ... ... – .dfm кеңейтiлуi бойынша сақталған
файлды пайдалану нұсқауы. Нұсқау модульдi оған сәйкес форманың ... ... ... Бұл файлға форма ... ... ... ... Ол сонымен қатар формада орнатылған
компоненттердiң сипаттаммаларын да сақтайды.
Одан соңғы қатарларға ... Borland Delphi ... ... ... ... ... Олардың тақырыптары модульдiң
интерфейс бөлiмiнде автоматты ... ... ... ... ... ... ... бөлiмi енгiзiледi.
Бөлiм модуль айнымалыларын инициалдап, программаны жүктеуге дайындау ... Егер ол ... бұл ... ... программа денесiне беруден
бұрын орындалады. ... ... begin және end ... ... ... ... ... көрсетiлген сияқты, бөлiм толтырылмаса,
begin сөзi ... оған тек end. ... сөзi ... Delphi проектiсi форма, модуль, ресурстар, проект параметрлерiн
орнату т.с.с. файлдарынан тұрады. Бұл файлдардың көпшiлiгi ... ... ... түрде құрылады. Пиктограммалар, биттiк матрицалар
сияқты ресурстық файлдар Borland Delphi ... ... ... ... ... дайындалуы мүмкiн. Қосымшаның жүйеден ... ... ... ... ... iске асырады.
Проект файлы Borland Delphi қосымшасының негiзгi ... Бұл ... ... деп те ... ... ... осы ... Негiзгi программаны тек ерекше ... ғана ... ... ... ... жобалық қосымша жаңа проект құрудан басталады. Әдетте орта iске
қосылған кезде жаңа проект автоматты түрде құрылады. ... ... ... ... ... ... ... мүмкiн:
• File-New Application командасы;
• File-New командасы;
• Аспаптар панелiнiң жылдам түймелерi арқылы.
Borland Delphi-де жаңа жобаны ... ... ... ... жөн. ... тоқтап қалуы, ток көзiнiң ажыратылуы сияқты ... көп ... ... 10. ... ... ... проектiнi жаңа бумада сақтаған дұрыс. Бұлай ... ... бiр ... ... ... ... iшiнен өзiне
қажеттiсiн табу қиынға түседi. Себебi проект ... ... ... болуы мүмкiн. Ал бұл файлдардың барлығының атауы проект файлының
атауымен сәйкес. Жаңа буманы ... ... ... ... құруға
болады.
Жаңа проектiнi сақтаудың бiрнеше тәсiлдерi бар. Ең тиiмдiсi File-Save All
командасын пайдалану. Бұл команда ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз етедi. Команда алдымен модуль файлы сақталатын
Save Unit1 As ... ... ... 10). ... файл атауы
енгiзiлетiн сәйкес өрiсiнде автоматты түрде ... ... ... тұрады. Оны өшiрiп модуль атауын енгiзiп, Сохранить түймесiн шерту
керек. Модульге автоматты түрде .pas кеңейтiлуi меншiктеледi.
Жоба файлын сақтау үшiн ... ... ... ... соң ашылған Save
Project1 As терезесiнiң сәйкес ... жаңа атау ... ... ... ... ... 11). Модуль файлының атауы мен ... ... ... болмауы тиiс. Мұндай жағдайда жүйе ... ... ... ... ... .dpr ... сақталады.
Сурет 11. Жобаны сақтау терезесi
Форма бетiне компонент орнату үшiн алдымен компоненттер палитрасынан ол
орналасқан беттi ... ... алу ... ... ... ... ... үстiне апарған кезде пайда ... ... ... ... болады. Компонент табылған соң, оны форма бетiне
орнату үшiн сәйкес пиктограмманы таңдап, кейiн курсорды ... ... ... ... ... сол жақ түймесiн бiр рет шерту
жеткiлiктi. Мұны ... ... ... екi рет ... ... да мүмкiн. Бұл жағдайда компонент форманың орта тұсына орналасады.
Формаға орнатылған компоненттi жылжытуға, өлшемдерiн өзгертуге ... 12). Ол үшiн ... ... ... ... алу ... ... маркерлермен белгiленiп тұрады. Маркерлердiң бiреуi тартылса,
компонент өлшемi ... ... ... үстiне апарса, оның атауы,
өлшемдерi жайлы мәлiметтер көрiнедi.
Форма бетiндегi ... ... ... ... екi ... тәсiлмен
орындауға болады. Егер қажеттi компоненттер қатар ... ... ... ... рамка жүргiзу арқылы, басқа ... ... ... ... ... ... ... таңдау арқылы.
Белгiленiп алынған компоненттер тобын бiрге ... ... ... ... ... ... көшiру мүмкiн.
Сурет 12. Форма бетіндегі компоненттер
Программалық код жазу барысында және оны дұрыстауда Code Insight ... ... ... өте ... Құрал пайдаланушыға код жазу
барысында қасиеттер, әдiстер, оқиғалар, аргументтер типi, ... ... ... ... ... ... отырады. Егер Code
Insight қосылмай тұрса, оны автоматты түрде iске ... етiп ... Ол үшiн ... ... Options ... ... ... терезесiн шақырылады. Терезенiң Code Insight бетiн ашып, Code
completion және Code ... ... ... белгiлеу қажет.
Көмекшi құралды шақырудың тағы бiр тәсiлi жылдам клавиштер комбинациясын
қолдану.
Егер Code Insight ... ... ... ... iстеп тұрған болса,
объект атауынан соң нүкте символы енгiзiлген кезде, объектiнiң қасиеттерi,
әдiстерi мен оқиғаларының тiзiмi ... ... ... ... ... ... ары ... жалғастырады. Автоматты режим ... ... ... ... соң, ... орын клавиштерiн басу қажет.
Функциялар мен процедуралардың параметрлерiнiң тiзiмi олардың атауларынан
соң ашылған жақша ’(’ - ... ... ... Егер ... режим
iске қосылмаған болса, Ctrl+Shift+Бос орын клавиштерiн пайдалану керек.
Сонымен қатар Code Insight құралы қосымшаны дұрыстау кезiнде айнымалының
не өрнектiң ағымдық ... ... ... бередi. Ол үшiн кодты қадамдап
орындау немесе үзiлiс нүктесiн қолдану кезiнде курсорды керектi айнымалының
не өрнектiң үстiне алып бару ... код ... тағы бiр ... ... – Code Explorer ... Ол Код терезесiнiң сол жақ бөлiгiнде ... ... ... ... ... барлық типтердiң, класстардың,
қасиеттердiң, әдiстердiң және айнымалылардың құрылымдық ... ... ... объектiнi таңдау арқылы оны модуль iшiнен ... ... ... Егер объект жарияланып, оны iске асыратын код жазылмаған
болса, онда бұл объект Код Зерттеушiсiнде ... ... ... ... код объектiлерiнiң құрылымдық ағашын көру үшiн ... ... ... да ... ... ... ... Delphi-де компоненттер панелiнен формаға түрлi ... ... ... ... процедуралар құру ... ... ... ... енгiзу және шығару үшiн
компоненттер ... Standard ... ... ... жұмыс
iстейтiн TEdit (енгiзу өрiсi), TLabel (шығару ... және ... ... компоненттерi жиi пайдаланылады.
• TBitBtn, TРanel, TMemo компоненттерi компоненттер панелiнiң
Standard, Additional беттерiне орналастырылған.
• TМеmo – көп ... ... ... және ... ... ... Оның Lines қасиетi арқылы String List Editor
терезесiн шақырып, көп жолдық мәтiндi енгiзуге болады. TBitBtn –
TButton ... ... ... Айырмашылығы – ол формада
орнатылған соң, оның Kind ... ... ... ... ... оның ... ... алдын-ала тағайындап
қоюға болады.
• TPanel (панель) – формада орнатылған соң бетiне орнатылған бiрнеше
компоненттердi байланысты бiр ... ... ... ... ... ... ... TRadioButton - байланысты ауыстырып қосқыш компонент. Формада оның
кемiнде екеуi ... тиiс. Олар Checked ... ... тек екi ... ... ... True және False. ... қосылып, көрiнген формада қай ауыстырып ... ... ... True мәнi ... ... ... сәйкес
программа бөлiмi орындалады.
• TMaskEdit - арнайы шаблон (маска) бойынша мәтiн шығару компонентi.
• TStaticText - TLabel ... ... ... ... ... ... ... қасиетiне sbsSunken мәнiн
меншiктеу арқылы басылып тұрған өрiс сияқты көрiнiс ... ... - ... үшiн ... ... ... ... шерткенде ашылатын String List Editor терезесiне тiзiмдi
жеке жолдарға ... ... iске ... ... ... ... ... жұмысы тiзiмнен таңдалған элементке байланысты
өзгеруi мүмкiн.
• TListBox - таңдау үшiн шығарылатын тiзiм. TComboBox ... ... тiзiм ... ... ... ... – ұяшықтарында кез-келген Үзындықтағы жолдық ... ... ... MainMenu және PopupMenu компоненттерi визуалды болмағандықтан
(форма iске қосылған ... ... ... ... ... жерiне орната беруге болады. Формада ... ... ... бiр данасы жеткiлiктi. Мәзiр пункттерiн
құру үшiн ... Items ... ... ...... ... арналған. Компоненттi формаға
орнатып iске ... ... ол ... тiзiм ... көрiнедi.
Компоненттiң негiзгi қасиеттерi: Drive – таңдалған ... ... DirList – ... ... байланыстырады, т. с. с. DirList қасиетi таңдалған
дискiге байланысты, автоматты түрде DirectoryListBox компонентiнде
көрсетедi.
• DirectoryListBox - ... ... ... ... ... пайдаланушы таңдаған ағымдық етедi. DirLabel
ағымдық каталог атауын Label өрiсiнде көрсетедi. ґрiстегi символар
саны 24-тен ... тиiс. FileList ... ... ... байланыстырады, яғни ағымдық дискi ... ... ... ... ... ... байланыстыру әдістері
Borland Delphi объектке бағытталған программалау тiлiнде басқа деректер
қорымен байланыстыру ... ... ... Деректер қорын басқару
жүйесi (ДҚБЖ) – Деректер қорымен жұмыс iстеуге арналған Delphi ... ... Paradox, Access, FoxPro, dBase т.б. ... Desktop ... ... ... Paradox программасы ең
қолайлы және ең көп тараған программа. Paradox программасының ... ... ... ... ... Paradox7 ... бiрнеше
нұсқалары бар [7].
Деректер қорында екi өлшемдi кестенiң жолдары жазбалар деп, ал ... деп ... ... ... деректер қорындағы кестедегi әр бiр
жол жазба болып табылады, ал сол жазба бiрнеше ... ... ... элементтерiмен таныс кез-келген қолданушының Paradox
программасын оқып ... ... жоқ десе де ... ... Paradox
программасымен жұмыс iстеу принциптерi Windows жүйесiне негiзделген, ... ... ... түрiнде ашылады.
Осы жасалынып жатқан программада Paradox ... ... ... ... және тағы да ... ендіруге қолданамыз.
Ал, Borland Delphi программалау ортасында осы Paradox программасына
ендірілген ... ... ... яғни ... көрсетілген
компоненттер панеліндерінің беттерінде көрсетілген командалар арқылы
атқарғалы отырған жұмысымызды ... ... ... Borland Delphi ... ортасының
формасында Paradox программасында толтырылған мәліметтерді объектілермен
байланыстыруды ... Database Desktop ... ... ... қол жеткiзу
компоненттер панелiнiң DataAccess (Деректерге кiру) қосымша бетiне
енгiзiлген Table, ... және Data Controls ... ... бетiне енгiзiлген DBGrid компоненттерi арқылы орындалуы ... ... ... ... ... ... ... TTable (Кесте) - кез-келген деректер қоры кестесiне қол жеткiзу;
• TDataSourse (Деректер көзi) - DataSet ... ... ... нақты кестемен байланыс орнату;
• DBGrid (Деректер кестесi) - ... ... ... ... ... терезесiне нақты Деректердi (кестенi
немесе сұранысты) енгiзу керек. Ол үшiн алдымен ... ... ... ... ... қажеттi қасиеттердi меншiктеп алса болғаны.
Осы амалдарды орындау үшiн ... ... iске ... қажет:
• Жаңа проект ашу.
• Формаға Table1, DataSource1, DBGrid1 компоненттерiн енгiзу.
• Төмендегi кестеге жазылған ... ... ... ... ... мен ... |Қасиет |Мән ... |Name |Table1 |
| ... |My ... ... |
| | ... |
| ... |True |
| |Active | ... |Name ... |
| |DataSet |Table1 ... |Name ... |
| ... ... |
| |Font |Times New Roman, 12 ... Table1 компонентінің DatabaseName, ... ... ... ... (() ... тиіс ... ... мәні
– кесте сақталған мәліметтер қоры атауы (алиасы). Оның орнына ... ... ... ... ... да ... компонентінің DataSource (Мәліметтер көзі) қасиетіне DataSource1
мәні меншіктелген кезде Table1 объектісінің Active қасиетіне True ... ... DBGrid ... ... ... baza.db
кестесі енгізіліп қойылады.
Жалпы, Active қасиеті ... ... baza.db ... ... және
жабылады. Мәліметтер қорымен жұмыс істейтін қосымшасының құрамына бір ... бір ... ... ... ... Олар ... орнатылған
соң қасиеттеріне мәндер жоғарыдағы кестедегі көрсетілген ретпен меншіктелуі
тиіс.
DataSource1 ... ... DataSet ... ... ... ... ... байланысады. Ол – Table1 және DBGrid1 компоненттерін
келістіруші де.
Delphi-де TDataSet класы мәліметтер қоры объектілерінің негізгілерінің
бірі. Ол ... ... ... ... Table компоненті – TDataSet
класының ... DataSet ... ... қасиеті ретінде
пайдаланылуы да ... 13. ... ... ... ... ... Borland ... сұраныс құрудың ... ...... ... Query, Table, ... ... пайдалану. Құрылған сұраныс DBGrid терезесіне енгізіледі.
Database Desktop-та құрылған baza.db кестесінен +++ және одан ... ... ... құру ... ... Ол ... Жаңа проект ашып, формасын Table1, DataSource1, Query1, DBGrid1
компоненттерін орнату.
• Ретімен компоненттер қасиеттеріне мәндер ... ... ... мен мәндері
|Компонент ... |Мән ... ... |My ... Documents |
| ... |baza.db ... |Name ... |
| |DataSet |Query1 ... |DatabaseName |My ... ... |
| |SQL ... |
|DBGrid ... ... ... |Font |Times New Roman, 12 ... TString типі SQL ... TQuery ... ең қажетті
бөлімі. Жоғарыдағы кестеде көрінген көп ... ... ... ... ... String List ... жолдық парағы) терезесі көрінеді. Терезеге SQL
тілінде орындалатын сұраныстың командалық мәтіні (оператор)
енгізілуі тиіс.
• Терезеге операторды енгізген соң, оның Ok ... ... ... ... ... Query1 компонентін қайта таңдап, оның Active қасиетіне True
мәнін ... ... DBGrid1 ... ... ... ... енгізілген DBGrid1 терезесін
тазалау үшін Query1 компонентінің Active ... ... ... болғаны. Сұранысты сақтау тәсілі ... ... ... ... ... тәсілі
сияқты.
Сурет 14. «Деректер қоры» терезесі
Сұраныс құру үшін SQL Builder ... ... ... ... және оны мына ... ... ... болады:
• жаңа проект ашып, Form1 терезесіне DataSource1, Query1
компоненттерін орнату;
... ... ... ... Query1 ... оң ... ... көрінген контекстік
мәзірден SQL Builder қатарын таңдау. Сұраныс құрастырушы
программасы іске қосылып, терезесі экранға шығарады. ... бос ... оның ... қатарындағы Database өрісіне
алиас атауы жазылғаны көрінеді. Table өрісінен қажетті кесте
атауын таңдап аламыз. ... ... ... ... ... мәлімет) терезенің жоғарғы қабатына енгізіліп
қойылады.
• кесте ... ... ... Ол үшін ... жоғарғысын таңдау жеткілікті;
• Criteria (Іріктеу шарттары) қосымша бетін ашып, төменгі
панельдің сол жақ өрісіне керекті ... және өріс ... ... ... >= ... сол жақ өрісіне керекті
мәліметті енгізуіміз керек. Егер ... ... ... өріс
символдық типі етіп (А) белгіленген ... ... алып ... керек;
• Query – Run командасын беру керек. Қажетті ... ... ... ... Ол DBGrid ... терезесіне
енгізілген сұраныспен бірдей.
Кесте 8
Компоненттер қасиеттері мен мәндері
|Компонент ... |Мән ... |DataSet |Query1 |
| |Name ... |
|Query1 ... |My ... ... ... формаға түсіру жолы. Мысалы, My Databases Documents ... ... ... baza.db кестесін форматты түрде басып шығу
керек болсын. Ол үшін:
• Жаңа проект ашып, форманың жоғарғы қатарына Table1, ... ... Table1 ... ... DatabaseName-My Databases Documents; TableName- baza
Jihaz.db; ... ... ... Table1 ... астына QuickRep1
компонентін орнатып, оны барынша созу керек. Оның бірінші
жолына QRSubDetail1 компонентін орнатып, қаиеттеріне ... ... ... мен мәндері
|Қасиет |Мән ... |Times New Roman, 12 ... |True ... |Table1 ... ... терезесінің бірінші, екінші қатарлары ерекшеленіп,
GroupHeader, SubDetaile сөздері жазылып қойылады.
• Бірінші ... QRLabel1 ... ... оның ... Times New Roman Kaz, 12 мәндерін меншіктеу, Caption
қасиетіне Жиһаз салоны ... ... ... жолға QRDBText1, QRDBText2, QRDBText3 компоненттерін
орнатып, олардың DataSet қасиетіне ретімен Table1 атауын,
DataField ... ... өріс ... ++ ... ... оң ... шертіп, ашылған мәзірдің
Preview (Көріп шығу) қатары арқылы дайындалған есепті арнайы
терезеде ... ... ... Button1 ... екі рет ... код терезесінде процедура
құру:
Procedure Tform1.Button1Click (Sender:TObject);
Begin
QuickRep1.Preview;
QuickRep1.Print;
End;
Алдымен тақырып аты енгізілген көріп шығу терезесі ... одан ... есіп ... ... Borland Delphi ... қоры ... ... құрал-саймандар жабдықтарының жиынын пайдаланамыз.
Қорытынды
Дипломдық жұмыстың нәтижесінде «Халық Банкі депозиті» жұмысы ... ... орны ... Бұл ... ... орнына
мәліметтерді топтау, біріктіру, ұйымдастыру, іздеу және ... ... ... банк ... де ... Бұл ... жеңілдетеді және жұмыс өнімділігін арттырады. Бұл салада
қолданатын бағдарламалар бар. ... олар ... банк ... ... Осы ... жұмыс орны «Банк депозиті» бағдарламасы
сол саладағы қызметкерлер жұмысын жеңілдету үшін ... ... ... нәтижесінде мәліметтер компьютерде өңделеді.
Бағдарламада банк ... ... ... және де уақытты тез және
үнемді пайдалануды көздедім. Мысалы, егер де ... ... ... ... ... РНН, СИК, ... ... т.с.с.) қандай бір
сұраныс түссе, оны жылдам және оңай ... ... ... бір ... ... қандай да бір керекті параметрін енгізсе,
оның бар жоқтығын анықтау үшін іздеу командасын қолданамыз.
Осы ... ... ... ... талабына сай қолдануға болатын
деректер қоры жасалынды. Жасалынған жұмысты қолдану арқылы банк ... ... тез ... ... ... ... мәліметтерді енгізу арқылы
кез-келген өзіне керекті ақпаратты табуға болады.
Деректер қорын басқару жүйесі деректер қорын құру, ... ... да бір шарт ... ... ... мәлімет қарастыру, қор
негізінде әр түрлі формалардың есеп ... ... ... ... ... қоры Delphi ... ортасын Paradox мәліметтер қоры
програмасымен байланыстырылып жасалды. ... Delphi және ... ... ... ... Windows ... негізделген,
яғни, оның объектілері терезе түрінде ашылады.
Сондықтан Windows жүйесімен таныс болған кез-келген қолданушы Delphi ... ... ... ... жұмыс істеу онша ... ... ... негізгі бөлімдегі 2 тараудан, қорытынды,
пайдаланылған әдебиеттер тізімі және қосымшадан тұрады.
Кіріспеде ... ... ... Borland Delphi ... программалау ортасы туралы әдебиеттерге қысқаша шолу жасалып,
зерттеу жұмысының мақсаты, ... ... және ... ... Borland Delphi ... мен Paradox деректер қоры программасын
білу дипломдық жұмысты түсінуге көмектеседі.
Бірінші тарауда депозит нарығының ... ... ... ... АҚ ... және ... операциялары қарастырылған.
Негізгі бөлімнің екінші тарауы ақпараттық жүйелердің түрлері мен оларды
талдау, автоматтандырылған басқару жүйелерiнiң пайда болуының алғы шарттары
және ... ... орны ... ... ... ... ... тарау «Банк депозиті» жобасын құруға арналған. Онда ... ... ... ... ... интерфейсі, жобаның
негізгі формасы, оқиғалары, қасиеттері, модульдің ... және ... ... ... ... сипатталған.
Қосымшада Borland Delphi объектке бағытталған программалау ... ... ... ... ... В.В. ... В.Н. ... информационной базы
автоматизированной системы на основе СУБД. –М.: Мир, ... ... В.М., ... В.В. Проектирование баз данных. –М.: Мир, 2002.
–216 с.
3. Климова Л.М. Delphi 7. Основы программирования. Решение ... ... ... 2004. -480 ... ... В.М., ... А.Н. Delphi на примерах. –Спб.: БХВ-
Петербург, 2005. –496 с.: ил.
5. Бен–Ари М. ... ... ... ... ... Мир, 2000. –208 ... www.atfbank.kz
7. Информатика. Учебник под ред.проф. Н.В.Макаровой. –М.: Финансы и
статистика, –2001. –768 с.
8. ... Ф., ... Р. ... ... на ... ... dBase. –М.: Мир, ... Одинцов И.О. Профессиональное программирование. Системный подход.
–СПб.: БХВ-Петербург, 2004. –624 с.
10. Избачков Ю., Петров В. ... ... ... для ... ... ... Питер, 2006. –656 с.:ил.
Қосымшалар
-----------------------
ҚР Ұлттық банкі
ҚР Қаржы ... және ... ... ... және ... ... - ға ... жинақ депозиттік мекемелер.
Депозиттерді сақтандыру ... ... ... ... ... ... банктер
Депозит нарығы
Мерзімді депозиттер нарығы
Талап еткенге ... ... ... ... ... мерзімді депозиттер.
4.Ұзақ мерзімді депозиттер
Жинақ депозиттер ... ... ... ... ... ... шот
1.Жинақ кітапшасы
2.Жинақ көшірмесі
3.ЖЗҚ ерікті салымдары
4.Жинақ сертификаттары
a) ... 7. ... ... ... ... ... ... жады
Оперативтi есте сақтау құрылғысы
Регистрлер
Тұрақты есте сақтау құрылғысы
Жүйелiк программалық қаматамсыздандыру
Диагностикалау және бақылау
Операциялық ... ... ... ... қамт.
Трансляторлар
Қолданбалы программалар
Қолданбалы программалар пакетi
Стандартты прог-р кiтапханасы
Программалық қамтамасыздандыру жүйелерi (ПІЖ)
Операциялық жүйелер
Программалауды автоматтандыру жүйлерi
Техникалық қызмет жасау программалары
Қолданбалы программалар пакетi
Программа-ларды басқару
өңдеушi программ-малар
Программ-малау ... ... ... программалары
Программалар кiтапханасымен жұмыс жасау программалары
ЭЕМ құрылғыларымен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... есептердi шешу программалары
Автобасқару жүйелерi

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласының АҚ “Темірбанк” Алматы-2 банктік қызмет көрсету орталығы35 бет
Атамекен» зейнетақы қоры үшін азаматтарды тіркейтін автоматтандырылған ақпараттық жүйе жасау72 бет
АҚ «БТА» банктердің қаржылық нәтижесін талдау85 бет
Банктік несие және банк депозиті47 бет
Каспий банк16 бет
Ляпуновтың бірінші әдісі бойынша сызықтық емес жүйенің тұрақтылығын анықтау4 бет
АҚ «Нұрбанк» жалпы түсініктеме32 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
Borland Delphi-де калькулятор бағдарламасын құрастыру11 бет
Delphi бағдарламалау тілінде проектіні құрастыру22 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь