Мемлекеттік шығындар

Жоспар


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I бөлім. Мемлекеттік шығындардың экономикалық мазмұны және жіктелінімі


1.1 Мемлекеттік шығындардың мәні және құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Мемлекеттік шығындардың сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.3 Мемлекеттік шығындарды қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10

II бөлім. Мемлекеттік шығындардың түрлері
2.1 Экономиканы дамыту шығындары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.2 Әлеуметтік.мәдени шараларға жұмсалатын шығыстар және халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.3 Ғылыми.техникалық прогресске шығындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.4 Қорғанысқа және басқаруға жұмсалатын шығындар ... ... ... ... ... ... ... .26
III бөлім. Мемлекеттік шығындарды минималдау мәселелері
3.1 ҚР мемлекеттік шығындарды минималдау мәселесін шешу ... ... ... ... ... ... ... 30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
Кіріспе


Мемлекеттің шығындары – мемлекеттің қаржы саясатының маңызды құралы, оның орталықтандырылған және орталықтандырылмаған кірістерін пайдалануға байланысты болатын қаржы қатынастарының бір бөлігі. Мемлекет шығындарының өзгешелігі сол, ол қызметтің тек мемлекеттік сферасының қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Сондықтан мемлекет шығындарының мазмұны мен сипаты мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, басқару, қорғаныс және т.т. функцияларымен тікелей байланысты.
Бұл курстық жұмыстың мақсаты – біздің еліміздегі мемлекеттік шығындар құрылымын, жүйесін жалпы зерртеу, шығындардың қалай, қайда және халыққа пайдалылығына қалай әсер ететіндігін көру. Мемлекеттік шығындардың негізін мемлекеттің қаржылары құрайды.Мемлекеттік қаржылар – мемлекет пен шаруашылық жүргізуші субъектілердің иелігіндегі қаржы ресурстарын құру және мемлекеттің жұмыс істеуі үшін қажетті қаржы ресурстарын пайдаланумен байланысты ұлттық банктің бір бөлігі мен қоғамдық өнім құнын бөлу және қайта бөлумен байланысты ақша қатынастары. Мемлекеттік қаржылардың құрамына мемлекеттік бюджет, бюджеттен тыс қорлар, мемлекеттік несие кіреді.
1 мемлекеттік бюджет – экономиканы, әлеуметтік-мәдени, қорғаныс пен мемлекеттік басқару қажеттіліктерін қаржыландыруға бағытталған елдің ортақтандырылған бюджет қорын құру және пайдаланумен байланысты мемлекет пен заңды және жеке тұлғалар арасында ұлттық табысты бөлу және қайта бөлуге қатысты туындайтын ақша қатынастарын бейнелейтін экономикалық категория. Мемлекеттік бюджетке орталық және жергілікті бюджеттер кіреді.
2 бюджеттен тыс мемлекеттік қорлар – қорлардың ұйымдық дербестігі негізінде кешенді қолданылатын және кейбір қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыру үшін қамтылатын қаржы ресурстарын қайта бөлу мен пайдаланудың ерекше нысаны.
Оның негізгі қалыптасу көздері:
 арнайы мақсатты салықтар, займдар;
 бюджет субсидиялары;
 қосымша табыстар мен үнемделген қаржы ресурстары;
 ерікті түрдегі жарналар.
Бюджеттен тыс қорлар маңызды әлеуметтік шараларды уақтылы қаржыландыру және түскен қаржыларды мақсатты түрде толық көлемде пайдалануға кепілдік береді; қаржы қиындықтары болған жағдайда мемлекттік биліктің қаржы резерві ролін атқарады.
3 мемлекеттік несие – мемлекет пен заңды және жеке тұлғалар арасындағы ақшалай қатынастар, оның ішінде мемлекеттік билік органдары қарамағына уақытша бос ақша қаражаттарын жұмылдыру және оларды мемлекеттік шығындарды қаржыландыру үшін пайдалану
Қолданылған әдебиеттер тізімі


1 Аль-Пари – Экономикалық серия. №2 2009 ж-87-88 б., №1-2006 ж-50 б.
2 А.К. Ермекбаев Еңбек нарығы және жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау,-ҚазҰУ хабаршысы.Экономика сериясы №4(56)-2010 ж-40-41 б.
3 Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері, -Алматы 2001 ж-112 б.
4 Б.Жақашев, Ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейін жақсарту мәселелері, АльПари., №2 2007 ж-56 б.
5 Вестник КазНУ Экономическая серия – №6-14 б., №1 2005 ж-33-35 б.
6 Вестник ПГУ – Экономикалық серия. №1 2008 ж-32-35 б.
7 Галерея экономистов www.economica.ru
8 Жұмамбаев С.К., Еңбек нарығының экономикасы.A-2003
9 Қазақстан сайты www.minfin.kz
10 Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаев – Қаржы,- Алматы.2005ж.
11 Қазақстан Республикасының 12-ші қаңтардан статистикалық агентігінін мәліметтері, www.zakon.kz, www.stat.kz
12 Мамыров Н.Қ.,Тілеужанова М. –Макроэкономика, А -2007-Экономика баспасы
13 Мәдениет саласын дамытудың 2006-2011 жылдарға арналған бағдарламасы.
14 Ө.Қ.Шеденов, Б.А.Жүнісов, Ү.С.Байжомартов, Б.И.Комягин -Жалпы экономикалық теория,- Алматы-Ақтөбе. 2001ж-40-48 б.
15 Статистический ежегодник.2011 ж.
16 Үсербаева А.Б., ҚР Еңбек нарығының даму тенденциясы, III дәстүрлі жас ғалымдар мен студенттердің ғылыми- теориялық конференция материалдары - 11-12 желтоқсан 2011 ж.
17 Финансы и кредиты – Экономический журнал, №1 2008 ж-22-25 б.
18 Фишер С. Макроэкономика, М.-1997;ИНФРА
19 Халықаралық Қазақстан сайты www.kazakh.ru
20 2009 жылға арналған республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп комитетінің есебі.
        
        Жоспар
Кіріспе..........................................................................................................3
I бөлім. Мемлекеттік шығындардың экономикалық мазмұны және жіктелінімі
1.1 Мемлекеттік шығындардың мәні және ... ... ... ... Мемлекеттік шығындарды қаржыландыру.............................................10
II бөлім. Мемлекеттік ... ...
2.1 ... ... ... ... ... жұмсалатын шығыстар және халықты әлеуметтік қорғау................................................................................................19
2.3 ... ... ... ... және ... ... шығындар.............................26
III бөлім. Мемлекеттік шығындарды минималдау мәселелері
3.1 ҚР мемлекеттік шығындарды минималдау мәселесін шешу............................30
Қорытынды..........................................................................................................34
Қолданылған әдебиеттер тізімі..........................................................................35
Кіріспе
Мемлекеттің ... - ... ... ... ... ... оның ... және орталықтандырылмаған кірістерін пайдалануға байланысты болатын қаржы қатынастарының бір бөлігі. ... ... ... сол, ол ... тек мемлекеттік сферасының қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Сондықтан мемлекет шығындарының мазмұны мен сипаты мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, басқару, қорғаныс және т.т. ... ... ... ... ... ... - ... еліміздегі мемлекеттік шығындар құрылымын, жүйесін жалпы зерртеу, шығындардың қалай, қайда және ... ... ... әсер ететіндігін көру. Мемлекеттік шығындардың негізін мемлекеттің қаржылары құрайды.Мемлекеттік қаржылар - мемлекет пен ... ... ... ... ... ... құру және мемлекеттің жұмыс істеуі үшін қажетті қаржы ресурстарын пайдаланумен ... ... ... бір ... мен ... өнім ... бөлу және ... бөлумен байланысты ақша қатынастары. Мемлекеттік қаржылардың құрамына мемлекеттік ... ... тыс ... ... несие кіреді.
1 мемлекеттік бюджет - экономиканы, әлеуметтік-мәдени, қорғаныс пен мемлекеттік басқару қажеттіліктерін қаржыландыруға бағытталған елдің ... ... ... құру және ... ... ... пен заңды және жеке тұлғалар арасында ұлттық табысты бөлу және қайта бөлуге қатысты туындайтын ақша қатынастарын бейнелейтін экономикалық категория. Мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... тыс мемлекеттік қорлар - қорлардың ұйымдық дербестігі негізінде кешенді ... және ... ... ... ... үшін қамтылатын қаржы ресурстарын қайта бөлу мен пайдаланудың ерекше нысаны.
Оның негізгі қалыптасу көздері:
* арнайы мақсатты салықтар, займдар;
* бюджет субсидиялары;
* қосымша ... мен ... ... ... ... түрдегі жарналар.
Бюджеттен тыс қорлар маңызды әлеуметтік шараларды уақтылы қаржыландыру және түскен қаржыларды мақсатты ... ... ... ... ... ... ... қиындықтары болған жағдайда мемлекттік биліктің қаржы резерві ролін атқарады.
3 ... ... - ... пен заңды және жеке тұлғалар арасындағы ақшалай қатынастар, оның ішінде мемлекеттік билік органдары ... ... бос ақша ... ... және ... ... шығындарды қаржыландыру үшін пайдалану.
Қаржы жүйесіне сақтандыруды да жатқызуға болады, бірақ ... ... оны ... ... дербес категория деп тұжырымдайды.
Сақтандыру - сақтандыру оқиғаларына орай отбасы табыстарындағы шығындарды немесе шаруашылық жүргізуші субъектілерге тигізілуі ... ... ... ... қорының ақшалай салымдары есебінен жабуды оның қатысушылары арасында жабық қайта бөлу қатынастарының ... ... ... ... (барлық әдістер), жеке сақтандыру, мүлікті сақтандыру, жауапкршілікті ... және т.б. ... ... ... бар ... сала.
I. Мемлекеттік шығындардың экономикалық мазмұны және
жіктелінімі
1.1 Мемлекеттік шығындардың мәні және құрамы
Мемлекеттің шығындары - бұл мемлекеттің жұмыс істеуімен байланысты ақша ... ... ... ... олар ... ... дамытып, жетілдіру, қоғамның сан алуан қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында жалпы ... ... бір ... ... және ... байланысты экономикалық қатынастарды білдіреді.
Мемлекеттің шығындары - мемлекеттің қаржы саясатының маңызды ... оның ... және ... ... ... ... ... қаржы қатынастарының бір бөлігі. Мемлекет шығыстарының өзгешелігі сол, ол қызметтің тек ... ... ... қамтамасыз етеді. Сондықтан мемлекет шығыстарының мазмұны мен сипаты мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, басқару, қорғаныс және т.т. ... ... ... ... қос ... бар:
1 ақша қаражаттарын олардың мақсатты арналамы бойынша пайдалану, яғни ақша ... ... ... ... ... Бұл ... ... құрамына түпкілікті табыстардың есебінен жүзеге асырылатын өндірістік және өндірістік емес сфера кәсіпорындары мен ... ... ... ... ал ... қоғамдық өнім үш қорға: орын толтыру қорына, қорлану қорына, тұтыну қорына ыдырайды.
2 айырбас процесінде қаражаттарды нықтылы жұмсаудан ... ... ... ... ... жөн, бұл ... қаржы арқылы қалыптасады: жалпымемлекеттік қорларды пайдаланған және кәсіпорындардың қорларын ... ... ... ... кезде: ақша шығыстары барлық шаруашылық жүргізуші субъектілердің түпкілікті табыстарын қалыптастырудың негізі болып табылады.
Бұл екі аспект ұғымының оның ... ... ... ... ... пен күрделілікті қамтып көрсетеді: егер түпкілікті рәсуаны, тұтынуды ( қарама-қарсы) қажет ететін болса, алдымен, келешектегі табысты ... ... ... ... ... ... ... бюджет арқылы жүзеге асырылатын мемлекеттің тікелей шығындары мен өндірістік және өндірістік емес ... ... ... ... ... шығындарынан тұрады.
Шаруашылық жүргізудің әр түрлі жүйесінде (нарықтық және әкімшіл-әміршіл) және тіпті экономика дамуының түрлі кезеңдерінде мемлекеттің рөлі, оның ... мен ... ... ... ... бұған сәйкес мемлекеттің жасайтын шығыстарының құрамы мен көлемі тиісінше өзгеріп отырады.
Мемлекеттік сектордың кәсіпорындары шығыстарының құрамына мыналар кіреді:
- өндірістік, шаруашылық-пайдалану ... ... ... ұлғаймалы ұдайы өндіріске (негізгі құрал-жабдықтаға және айналым капиталдарына) жұмсалаты шығындар;
- бюджетке және бюджеттен тыс ... ... ... ... және ... қорларына аударылатын аударымдар.
Шығындардың бірінші тобы қорлардың (капиталдардың) ауыспалы айналымымен байланысты және өндіріс шығындарының орнын толтыру (өтеу) болып ... және ... ... шығыстарға жатады. Сондықтан кәсіпорындар бойынша мемлекеттің шығыстары шығыстардың екінші және үшінші топтарын қамтиды.
1.2 Мемлекеттік шығындардың ... ... ... иесі ... ... өндірістік процестердің ұйымдастырушысы болады, жалпы қоғамдық өнімді жасауға және бөлуге ... және ... ... мен ... ... ... шығыстарының жүйесі арқылы қоғамдық қажеттіліктердің едәуір бөлігін қанағаттандырады. Рефолмалау кезеңінде республика экономикасында мемлкеттік сектордың үлесі шұғыл ... ... ... ... иелігінен алу және жекешелендіру бағдарламасының орындалып отырғанымен, бұл үлес 30-40 % ... ... ... ... ... ... ... өзі дамыған нарықтық қатынастарға сай келеді. Сондықтан мемлекеттің шығыстары ... ... ... ... ... ... және келешекте өзінің маңызын сақтайды.
Мемлекет шығындарының басым бөлігі қоғамдық тауарды, игіліктерді және қызметтер көрсетуді өндіруге немесе ... ... ... етуге бағытталады, бұл мемлекет шығыстарының рөлін айқындайды. Әлеуметтік-мәдени мақсаттарға, қорғанысқа, құқық тәртібін қорғауға, басқаруға, мемлекеттің инфрақұрылымдық ... мен ... ... мен ... ... ... ... мемлекет, сонымен бірге экономиканың нарықтық секторы тарапынан рыноктік тауарлармен және қызметтер көрсетумен қамтамасыз етуге қосымша ретінде халықтың жалпы қажеттіліктерін қанағаттандыруы ... мен ... ... ... ... ... түрлерінің жиынтығы мемлекет шығыстарының жүйесін құрайды. Мемлекет шығыстарының басым ... ... ... орталықтандырылған немесе мемлекеттік кәсіпорындардың қарамағында болатын қоғамның таза табысы есебінен ... Олар ... ... ... ... ... амортизация сомасымен өтелуі мүмкін, бұл сома мемлкеттік шаруашылықтың өндірістік капиталдарын көбейту үшін қарастырылған күрделі жұмсалымдарға бағытталады. Мемлекет шығыстарының бір бөлігі ... ... ... ... ... түріндегі халықтың қаражаттары есебінен жабылады. Мемлекет шығыстарын қаржыландыру үшін негізгі өндірістік капиталдарды көбейту және жетілдіру мақсатында және кейін кәсіпорынардың табыстарынан ... ... ұзақ ... ... ... шығыстарын ұйымдастыруға оларды болжау, сондай-ақ оларды қаржыландыру мен қаражаттарды пайдаланудың қатаң ... ... ... қол жетеді. Сондықтан мемлекеттің шығыстарын ұйымдастыру қағидаттарының бірі жоспарлық болып ... ... ... ... ... және ... ... тұрмыс деңгейін арттыру мақсатында мемлекет жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық ... ... және ... ... сфералар, салалар, экономикалық аудандарарасында бөлуге және қайта бөлуге қатысады. Мемлекеттің шығыстарын жоспарлаудың басты әдісі баланстық әдіс ... ... ... ... ... сипаты мемлкеттің қаражаттарын қатаң белгілі бір шараларға пайдалануы талап етеді.
Мұның негізінде ұлттық шаруашылықтың және аймақтың жекелеген салаларын дамытуда үйлесімділіктерге ... ... ең ... ... ... айқындайтын неғұрлым перспективті және прогрессивті салаларға бөлу және аса ... ... ... шешу ... ... шығыстарын қаржыландырудың қайтарусыз сипаты берілген ресурстарды (кредит механизмінен айырмашылығы) тікелей өтеуді талап етпейді.Бұл қағидат бойынша қаржы ресурстарын беру соңғы ... ... ... қаржыландырудың кредиттік әдістерімен қатар қолданылады (мысалы ауыл шаруашылығын қаржылық қолдаудың мемлекеттік қоры) - бұл пайдаланылатын ... ... ... ... ... мен ... ... қарай қаржыландыру қаржы ресурстарын тек өндірістік көрсеткіштер орындалғанда және шараларды экономикалық-әлеуметтік дамудың болжамдарына сәйкес жүзеге ... ... ... ... етеді.
Ресурстарды пайдалануда үнем режимін сақтау - мемлекеттің шығындарын ұйымдастырудың маңызды қағидаты, ол ішкі резервтерді жұмылдыруға, ... және ... емес ... ... ... ... қаражаттарына бақылауды күшейтуге, оларды ұтымды әрі құнты бағытталған.
Мемлекеттің шығындарын ұйымдастырудың қажетті қағидаты оларды жабудың бюджет, ... және ... ... ... ... болып табылады. Бұл қағидат мемлекет шығындарын ортақ қаржыландыру процесін білдіреді.
Мемлекет ... жеке ... ... ... мен ... ... ... (бір текті) емес. Шығындарды қаржыландырудың көздеріндегі, нысандарындағы және әдістеріндегі айырмашылықтар осыған байланысты болады.
Мемлекет шығыстарын шектеудің (айырудың) аса маңызды критерийі ... ... пен ... ... жасаудың процесінде олардың қатысты болып табылады. Осыған сәйкес мемлекеттің шығыстары экономикалық мазмұны бойынша үш негізгі топқа бөлінеді:
1 материалдық өндіріспен тікелей ... және ... ... ... ... ... ... емес сферасындағы шығыстар;
3 мемлекеттік резервтерді жасау шығыстары.
Шығыстардың бірінші тобы мемлекеттің шаруашылық қызметімен шарттасылған және ұлттық табысты жасаумен ... ... ... тобы ... қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ұлттық табысты тұтынумен байланысты. Өндірістік емес сфераға жұмсалынатын қаражатар ең ... ... мен ... ... ... ... ғылым және мәдениетті дамытуға, тұрғын үй және мәдени-тұрмыстық құрылысқа, қызметкерлерді әлеуметтік сақтандыруға, сонымен бірге қоғамның барлық мүшелерін әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... аппаратты ұстауға және мемлекеттік органдардың қызметімен байланысты басқа шараларға жұмсайды.
Өндірістік емес сфераның қажеттеріне жұмсалатын шығыстар тұтыну қорына ... ... ... ... ... ... Алайда өндірістік емес сферадағы шығындардың өсуі ақырында қоғамдық өндірістің өсу және тиімділігін артыру ... ... ... ... ... ... ... ғылым жетістіктерін өндіріске енгізу, материалдық өндіріс сферасының қызметкерлеріне медициналық қызмет көрсетуді ... ету ... қол ... ... ... қоры мен ... қоры ... оңтайлы бөлу мемлекеттің экономикалық саясатының аса маңызды міндеті болып табылады. Қорлану қоры мен тұтыну қорының арасалмағы ... ... ... тұтыну қорының өсу қарқыны қорлану қорының өсу қарқынынан асып түсті. Тұтыну мен қорлануға пайдаланатын ұлттық табыстағы ... ... үлес ... ... 83 ... жуығын құрайды.
Үшінші топтың мемлекет шығындары - ... ... ... мен ... ... шығындар өндірістік, сондай-ақ өндірістік емес сфералардың төтенше жағдайлар кезіндегі қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған. Мұндай резервтерді орталықтандырылмаған ... ... ... кәсіпорын мен ұйымда) жасау ұтымды болмас еді. Оларды жасаудың орталықтандырылған тәртібі олардың қажетті мөлшерін салыстырмалы төмендеуге және бұл ... ... ... ... ... ... (мақсатты) белгісі бойынша мемлекеттің шығыстары экономикаға, әлеуметтік-мәдени шараларға, ғылымға, қорғаныс пен басқаруға жұмсалатын шығыстарға бөлінеді.
Аумақтық ... ... ... ... ... аймақтар бойынша бөлінеді. Мұндай сыныптау өндіргіш күштерді орналастыруға және ұлттық шаруашылықтағы үйлесімдіктерді жетілдіруге белсенді ықпал жасауға мүмкіндік береді.
Салалық белгісі бойынша ... ... ... ... ... өнеркәсіпке, құрылысқа, ауыл шаруашылығына, көлік пен байланысқа, саудаға, жабдықтау мен ... ... ... ... ... ... емес ... білім беру, ғылым, денсаулық сақтау мен дене шынықтыру, әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік қамсыздандыру, қорғаныс басқару шығындары болып ... ... ... ең ... тиімділікпен пайдаланған жағдайда мемлекеттік қажеттіліктерді неғұрлым толық қамтамасыз етуі тиіс. Осыған байланысты шаруашылық жүргізудің ерекшеліктерімен анықталатын ... ... ... екі ... ... ... есептегі кәсіпорындар мен ұйымдарды қаржыландыру меншікті ресурстар, банк кредиттері есебінен және жетіспеген бөлігі - ... ... ... ... ... ... ... тәртіппен ерекше құжаттардың - сметалардың негізінде әлеуметтік-мәдени шаралар, мемлекеттік ... пен ... ... ... ... ... ... Сметалық тәртіппен қаржыланатын мекемелер мен ұйымдар бюджеттік деп аталады.
Ерекше ... әдіс ... ... ... ақша шығару және кредиттік эмиссия есебінен (қолма-қол ақшасыз) ... ... ... ... ... ... қолданылады: демеуқаржы, субвенциялар, субсидиялар.
Демеуқаржылар кезінде ақша қаражаттары қайтарусыз тәртіппен бюджет пен бюджет қорларынан кәсіпорындар мен ұйымдардың зияндарын жабу ... ... ... бюджеттерді баланстау үшін бөлінеді. Бұл нысан ауыл шаруашылығы өнімінің бағаларындағы ... ... жеке ... мен ... ... бағаларын қолдау, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықтың зияндарын жабу, театр, ойын-сауық және басқадай ұйымдардың шығындарын ... өтеу ... ... ... - ... ... ... бір шараларды қаржыландыруға бюджет, бюджеттен тыс және арнаулы ... ... ... ақша және ... нысандағы жәрдемақылар.
Аталған нысандар (оларды қалыпты жүзеге асырған кезде) трансфетртік қаржыландырудың түрін қабылдайды. Трансфертер деп кең ... ... және ... тыс ... ... бір қажеттіліктерді қаржыландыру үшін қаражаттарды қайта бөлу кезінде оларды өтеусіз және ... ... ... ... бұл ... ... мен ... бойынша төлеулер, жұмыссыздық бойынша, білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет және т.т. жүйесін ұстауға берілетін жәрдемақыларар.
1.3 Мемлекеттік шығындарды қаржыландыру
Қаржы ұғымы ... ... бір ... ... таптарға жіктелуі кезінде, мемлекеттің дамуы мен оның ... ... ... ... ... жүйелі тауар ақша айырбасы жағдайында пайда болып, дамыды және ол ақша ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың кең ауқымын қамтиды. Тауар-ақша қатынастарының ... ... ... ие болып отырған нарықтық экономика жағдайындағы қаржы нақтылы және ... ... ... ақша ... - ақша ... бейнелеп көрсетеді.
Қаржы ғылыми ұғым ретінде, әдетте, қоғамдық өмірде сан алуан нысандарда пайда болатын қызметтермен ассоцияцияланады және ... ... ақша ... ... ... ... күні қаржы терминін күнделікті қолданысқа енгізген авторды атау қиын. Бұл терминнің авторлығын 1577 жылы деген жұмысын бастырып шығарған француз ... ... ... ... ... ... және ... қаржы жүйесін реттеліп отыратын қаржы қатынастары мен ақша ресурстарының жиынтығы және оларды жұмылдыруды, ұлттық ... ... мен ... ... ... ... ... қаржы мекемелері құрайды.
Бүгін де Қазақстанның қаржы жүйесінің құрамы қаржы қатынастарының біршама дербес мына сфераларынан тұрады:
* ... ... ... ... ... тыс ... мемлекеттік несие;
* жергілікті қаржы;
* шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы;
* халықтың қаржысы.
Қаржы қатынастарының алғашқы үш бөлігі жапымемлекеттік, яғни орталықтандырылған қаржыларға жатады және ... ... мен ... ... реттеу үшін пайдаланады. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы орталықтандырылмаған қаржыларға ... және ... ... мен әлеуметтік реттеу және ынталандыру үшін пайдаланылады.
Жергілікті қаржы мемлекеттің қаржы жүйесінің маңызды ... ... ... ... ... әлеуметтік ролі, оның құрамы мен құрылымы бүтіндей жергілікті ... ... ... сипатымен, сондай-ақ мемлекеттің әкімшілік-аумақтық құрылысымен және оның саяси экономикалық бағыттылығымен анықталады.
Жалпы, қаржылардың бүкіл құрамы екі ірілендірілген ... ... ... және ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы.
Мемлекеттің қаржысы қаржы ресурстарының ... ... ... экономикалық нысаны мен мемлекекттің негізгі қаржы жоспары ретінде мемлекеттік бюджетте, қоғамдық құжаттарды мақсатты қаржыландырудың қосымша көзі ретіндегі бюджеттен тыс арнаулы ... ... ... ... ... қатынастарын қамтиды.
Несие қатынастарының қаржы қатынастарынан айырмашылығы болғанымен мемлекеттік несие қаржы жүйесіне қамтылады. Бірақ ... бұл түрі ... ... ... жабу ... ... мемлекет қаржысының тұрақтылылығын қамтамасыз ететіндіктен, ол бойынша есеп айырысу бюджет қаражаттары есебінен болатындықтан - бұл буын ... ... де, ... ... ... де ... деп есептеуге болады.
Қаржы қатынастары сфераларының әрқайсысының ішінде буындар бөлінеді, оның үстіне қаржы қатынастарын топтастырып, мақсатты ақша қорларының құрамы мен ... ... бір әсер ... субъект қызметінің сипатына қарай жүргізіледі. Бұл белгі кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы сферасында мынадай ... ... ... ... коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы; коммерциялық емес ... ... ... ... әр ... өз кезегінде буыншаларға(ондағы қаржының өзара байланысының ішкі құрылымына сәйкес) бөлінеді. Мәселен, салалық бғыныштылығына ... ... ... ... ... ... ... қаржысының құармына өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, сауда, көлік, құрылыс және т.б. кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі қаржы қатынастарын топтастыру, мемлекеттік басқарудың деңгейіне (республикалық, жергілікті) сәйкес жүзеге асырылады. Сақтық қатынастары сферасында буындардың әрқайсысы ... ... ... ... ... сақтандыру) бөлінеді.
Мемлекеттердің көпшілігінде қаржы жүйесін құрудың қағидаты - ... ... ... ... ... жүйесінің функциялық құрылысы мынадай негізгі қағидаттарды қанағаттандыруды тиіс:
Біріншіден, қаржы жүйесінің жеке алынған ... ... ақша ... аса кең ... ... алады, бұл жалпы категория болып табылатын ғана тән қасиет;
Екіншіден, тұтастай алынған қаржы жүйесі әрбір ... ... ... ... ... ... қаржының қағидалы мәндік сипаттамаларына және функциялық арналымына дәл сәйкес келуі тиіс.
Қаржы ... ... ... мына ... ... ... жүйесін ұйымдастыруға централизм мен демократизмнің үйлесуі. Мемлекеттік қаржы органдары ... ... ... басшылықпен бір мезгілде жергілікті қаржы органдарына және шаруашылық жүргізуші субъектілергі кең құқық пен дербестік берілген.
Бұл қағидат ... ... ... ... ... ... және ... қаржы органдарына екі жақты бағынышты жүйесін алдын ала ... ... ... басқарудағы дамократиялық негіз шаруашылық жүргізуші органдарға капиталды (негізгі және айналым капиталдарын) бекітіп беруге, оларға әр түрлі мақсатты арналымның ақша ... ... және ... ... ... ... ... Жоғары тұрған органдар өзінің құзыры шегінде салалық ... мен ... ... ... бір бөлігін қайта бөлу туралы шешім қабылдайды, оларды мақсатты пайдаланудың тәртібін анықтайды.
Кәсіпкерлік секторда қаржы дербестігі ... ... ... оның қатысушылары мемлекеттің қаржы жүйесі алдындағы міндеттемелерді орындағаннан кейін ... ... ... ... және ... ... сақтау. Аймақтарды дамытудың әлеуметтік жағынан қабылдауға болатын деңгейі сиялқы бұл қағидаттың талаптары қаржы қатынастарында ұлттық теңдікті қамтамасыз етуге шақырады. ... ... ... оның ... ... ... органдары құрылымының ұлттық-мемлекеттік және әкімшілік-аймақтық құрылымына сай келуі. Әрбір облыста, ауданда және қалада қыржы органдардың ... ... бар. ... ... ... қаржы органдарының болмауы мүмкін, онда олардың функцияларын жергілікті әкімшіліктің аппараты атқарады. Федеративтік құрылысы бар ... ... бұл ... ... аса ... ...
II. ... шығындардың түрлері
2.1 Экономиканы дамыту шығындары
Экономиканы дамытуға жұмсалатын шығындар - бұл ... ... ... өсуі және оның ... ... үшін ... ... бағытталатын ақша қаражаттары. Оған мыналар жатады: күрделі жұмсалымдар, негізгі капиталдарды жөндеу; айналым қаражаттарының өсімі; материалдық ... ... ... ... мен ... ... қорларын жасау.
Экономикаға жұмсалатын шығастарда басты орынды ұлттық ... ... ... ... ... ұдайы жаңғыртуға бағытталатын күрделі жұмсалымдар - материалдар, еңбек және ақша ресурстарының жиынтығы алады. Күрделі жұмсалымдардың құрамына:
* құрылыс-монтаж жұмыстарының ... ... ... ... ... алу шығындары;
* өзге күрделі жұмыстар мен шығындар (жобалау-іздестіру, геологиялық-барлау және бұрғылау ... жер ... ... беру және ... ... ... және т.т.);
* жаңа салынып жатқан кәсіпорындар үшін кадрларды даярлауға жұмсалатын шығындар ... ... ... ... қаржыландырылады:
* шаруашылық жүргізуші субъектілердің меншікті қаражаттары;
* банктердің ұзақ мерзімді кредиттері;
* халықтың жинақ ақшасы (тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... өсіп келеді, бұл
шаруашылық есеп қаражаттары техникамен қайта жарақтандыру және қайта құруға арналған және кәсіпорын ұлғайымы жаңғырту үшін ... ... ... ... ... ... құрудың басты мағынасы осында. Ал бюджет қаражаттары негізінен басым мемлекеттік маңызы бар ірі өндірістік құрылысты, сондай-ақ әлеуметтік инфрақұрылым объектілерінің ... ... үшін ... ... ... ... тозған және сапалық ескірген (негізгі капиталдарды ішінара қалпына келтіру және олардың жұмыс ... ... ... қолдап отыру үшін) негізгі капиталдарды жөндеудің арнаулы қоры ... ... бұл қор ... ... мен ... өнімнің (жұмыстарының, қызметтер көрсетуінің) өзіндік құнына нормативтер бойынша қоса отырып жасалынады.
Айналым қаражаттарының өсімі ... ... ... оған ... ... есебінен қаржыландырылады. Олар жетіспеген кезде негізінде жаңа кәсіпорындар үшін бюджет қаражаттары бөлінеді немесе кейін ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарының жетімсіздігін жабуға мақсатты қаржыландырудың қаражаттары бағытталады.
Резервтер жасауға жұмсалатын ... ... ... ... ... және ... ұдайы өндірістің бүкіл процесін, шаруашылықтың үйлесімдерін сақтаудың, дүлей апаттардын болған ысыраптарды өтеуді қамтамасыз етудің қажетті шарты болып табылады. Қаржы резервтері ақша ... ... ... ... ... ... ... болатын уақытша қаржы қиындығын жоюға мүмкіндік береді. Резервтік капитал шаруашылық жүргізудің түрлі деңгейлерінде ... ... - ... ... ... материалдардың, отынның, машиналар мен жабдықтың бірқатар түрлерін, астықтың, азық-түлік тауарларының, қорғаныс мұқтаждары үшін ... ... ... ... босалқы қорлары. Мемлекеттік резервтер үнемі қалпына келтіріліп, молықтырылып отыратын мемлкеттің айырықша орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... қаражаттары есебінен жасалынады.
ҚР-да келесі деңгей бюджеттері ... ... ... ... ... бюджет, республикалық маңызы бар қала мен астана бюджеттері
-аудандық ... ... ... бар қала)
1998 жылы ҚР Қаржы Министрлігінің мемлекеттік секторда жүргізген функционалдық анализ нәтижесінде ұйымның бюджеттен қаржыландыратын оптимизациясы ... ... және ... ... ... ... қаражат шығындалуының негізгі шек қою бағыты туындалды.
1999 жылдан бастап бюджеттік салада шекаралар бөлініп, ... ... ... ... бекітілген, республикалық және жергілікті бюджеттер арасындағы түсім,мемлекеттік бюджеттін негізгі параметрлерінің орта мерзімді ... ... ... ... ... деңгей шеңберінде жергілікті атқарушы органдарға шеттен алу жүзеге асыру ... ... ... ... процесс анализі іске асырылуы жолымен, нормативтік актілердің өзгеруімен методологиялық базалардың жоспарлау жұмыстары шешіледі.
Сонымен бірге, шаралар мен қол ... ... ... ... ... ... салада өзінің шешімін талап ететін бір қатар мәселе қалады:
1 бюджет қаражаттарының қолданылмай қалған лимиттерінің қалдықтары. Бұл ... ... ... қайталанып, жүйелі сипат алу қауіпін төндіруде.
Қаржы менеджментінің ... ... ... мен бюджеттік қаражат алушылардың қаржылық тәртібінің қанағатсыздығы өте ... ... ... ... ... болады.
2 жергілікті бюджет шоттарында ақша қаражаттарының бос қалдықтарының едәуір сомасының болуы;
- шығындарды қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... зейнет ақы және мемлекеттік жәрдемақыларды төлеуге;
- айлық қаржыландыру мен түсімдерді болжауға арналған ... ... ... бөлу ... бақылау негізінде жүзеге асырылады.
Қазіргі уақытта табысты үлестіру мынадай көрінесте жүріп жатыр,яғни республикалық бюджетке кірістердін тұрақзыз түрлері келіп ... ... ... ... ... бәрін ескере отырып 16 жергілікті бюджеттің ішінде (яғни 14 облыс пен Алматы мен ... ... ... ) 13-і ... және 3-еуі ... болып отыр. Кірістердің негізгі бөлігін салықтар құрайды. Мысалы, 2012 жылы ... ... ... бюджетке түскен жалпы барлық түсім сомасының 90 % құрады. (кесте 1)
Көрсетілген сан ... ... ... ... ... ... бюджеттің 75 %-ын қалыптастырады,Германияда-80 %, Америка Құрама Штаттарында (АҚШ) - 90 %,Францияда -95 % болды.
Кесте 1 - ... ... ... ... ... ... ... түсімдері
Төлем атаулары
2008
2009
2010
2011
2012
Салықтық емес түсімдері
58547
41538
39348
72549
50534
Капитал операциясынан түсімдер
21605
5944
6256
6179
5882
Ресми трансферттерден түсімдер
4273
4906
4902
5091
10804
Салықтық түсімдер
313432
458227
603396
816458
1340160
Салықтар бюджет жүйесінің деңгейлері бойынша бөлінген.Барлық 9 салықтың ішінен тек қана 4-еуі ... ... ... республикалық бюджетке түседі.
2012 жылға арналған республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп комитетінің есебі бойынша:
Қазақстан Республикасында автожол саласын ... ... ... арналған мемлекеттік бағдарламасы. Халықаралық және республикалық маңызы бар ... ... жүк ... ... ... техникалық жай-күйін қалпына келтіру бойынша түбегейлі шаралар қабылдау мақсатында Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... саласын дамытудың 2001-2005 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы (бұдан әрі - Мембағдарлама) қабылданған.
Мембағдарламаны іске асыру ... ... ... ... 234,9 млрд. теңге жіберу жоспарланған еді. 2008-2012 жылдары республикалық бюджеттен нақты 199,2 млрд. теңге немесе Мембағдарламада көзделген қаржыландыру көлемінің 84 % ... ... жыл ... ... ... ... негізгі мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізілмеді. Сөйтіп, республика бойынша 5049 км автомобиль жолдарының жұмыстары орындалмады, оның ішінде 3116 км - жол салу және ... ... ... ... - тардың 28 %), 1895 км - ... ... (62 %) ... ... Төсемдері бүлінген барлық жол учаскелері қалпына келтірілмегендіктен, республика автомобиль ... 40 %-ның ... ... ... ... отыр.
Қазақстан Республикасының Ауылдық аумақтарын дамытудың 2008-2012 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы (бұдан әрі -- Мембағдарлама) ауыл ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға көзделген және екі кезеңде іске асырылады: ... ... - ... ... екінші кезеңі - 2008-2012 жылдар.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ауыл аумақтары істері жөніндегі комитетінің деректерін талдау көрсеткендей, Мембағдарламаның ... ... іске ... үшін ... ... 202 ... ... теңге, оның ішінде 66,8 млрд. теңге республикалық бюджеттен, 95,7 млрд. теңге жергілікті бюджеттерден, сондай-ақ 40,1 млрд. ... ... тыс ... ... ... ... іске асырудың қорытындылары бойынша 365 ауылдық елді мекендегі (бұдан әрі - АЕМ) ... әлі де ... ... кел - мейді.
Тасып әкелінетін суды және ішінара орталықсыздандырылған сумен қамтамасыз ету көздерін ауыз суға пайдаланатын АЕМ-де ... әлі де ... ... ... ... Павлодар, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан және Қостанай облыстарында ауыл халқының 75 %-дан ... ... ... ... ету ... ... ауыз суды пайдаланады.
бағдарламасы (бұдан әрі -- ... ... ... ... ... ... ... жүйелердің жұтау қарқынын бәсеңдетуге және қоршаған ортаның мониторинг жүйесін дамытуға, Каспий теңізінің қайраңы мен жақын аумақтардың ластануының алдын ... ... ... іске ... ... ... ... министрлігіне республикалық бюджеттен 2007-20010 жылдары 4,0 млрд. теңге бөлінген. Бұл ретте Бағдарламада көзделген 19 іс-шараның 5-уі ... ... ... ... ... мөлшері 1158,6 млн. теңгенің бюджеттік заңнамасының және өзге де нормативтік ... ... ... ... оның ... 14,1 млн. теңге - мақсатсыз, 695,9 млн. ... - ... 357,6 млн. ... ... ... өзге заң бұзушылықтар 91,0 млн. теңгені құрады.
Қазақстан Республикасы балық шаруашылығын дамыту ... ... ... ... ... су ... 2009 жылы 41,3 мың тоннаға, 20010 жылы 46,5 мың тоннаға және 2011 жылы 51,7 мың ... ... ... ... көлемін арттыру жөніндегі мақсаттары мен күтілетін нәтижелеріне қол ... жоқ. 2010 жылы іс ... ... ... ... 36,6 мың ... 2005 жылы - 44,9 мың тоннаны және 2011 жылдың 9 айы ... 28,9 мың ... ... жылы ... ... ... меншікке қаржылық жағдайын зерттеместен ЖАҚ акцияларының 50 %-ын ААҚ-нан 2,4 млрд. теңгеге сатып алған. Алматы қаласының ... - ... ... ... ... 2008 ... 16 сәуірдегі шешімімен ЖАҚ банкрот деп танылған, сол себепті акциялардың сатып алынуы бюджет ... ... ... ... ...
Іс-шаралар жоспарының 12-тармағына сәйкес 2007 жылы 273,9 млн. теңгеге АҚ-ның акцияларын сатып алу көзделген. 2008 жылға арналған республикалық ... ... ... сай ... бағдарламаның әкімшісі - ҚР Қаржы министрлігіне акциялардың 10 %-ын сатып алуға 273,9 млн. теңге бөлінген, ал АҚ ... 1 %-ын ... ... іс ... тек 23,7 млн. ... ... ... саласын дамытудың 2009 - 2011 жылдарға арналған бағдарламасының шеңберінде 18 іс-шараны орындауға 2009 жылы ... ... ... ... 5 759,9 млн. ... ... бөлу ... бұл ретте іс жүзінде бюджеттен 5 629,3 млн. теңге бөлініп, 5 550,6 млн. теңге игерілген.
Аталған бағдарламаны іске ... ... ... ... ... жүргізілген талдаудың барысында оның екі тармағының толық орындалмағаны, ал бір тармағы ішінара орындалғаны анықталды.
Болжанған шығыстары 3 186,0 млн. теңге қаржыға АҚ үшін жаңа әуе ... ... ... ... ... ... ... кассалық атқарылуы 1 826,8 млрд. теңгені немесе нақтыланған ... 110,0 %, ... - 1686,3 ... теңгені немесе 111,0 %, бюджеттік кредиттер - 36,9 млрд. теңгені ... 97,4 % ... ... ... ... ... кеткен шығыстар - 103,5 млрд. ... ... сол ... белгіленген көрсеткіштің 100 %-ын құрады.
Республикалық бюджеттің қаражаттарын мемлекеттік басқару органдарының пайдалануын бақылаудың нәтижелері: ... жылы ... тобы ... ... ... 91,2 млрд. теңгені, яғни нақтыланған бюджеттің 112,1 %-ын құрады.
Әлеуметтік блоктің бюджеттік бағдарламаларының атқарылуын бақылау нәтижелері:
2011 жылы республикалық бюджеттің , , , ... ... ... ... 614,5 млрд. теңгені немесе бір жылға нақтыланған меженің 99,4 % құрады.
функционалдық тобы ... ... ... іске ... ... ... бағдарламаның 15 әкімшісіне 58 бюджеттік бағдарламаны іске асыруға 101,5 млрд. теңге шығын бекітілген. Осы шығындар 102,4 ... ... ... 101,4 ... теңгеге немесе 99,0 пайызға орындалған. Осы топ бойынша 1 млрд. теңге игерілмеген.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым ... 39 ... ... іске ... ... шығындары 84, 1 млрд. теңгеге түзетіліп, 82, 2 млрд. теңгеге орындалған, 1,9 млрд. теңге игерілмеген.
Қазақстан Республикасы Еңбек және ... ... ... ... ... әрі -- ... ... 390,0 млрд. теңгеге немесе нақтыланған бюджетке 99,2 % атқарылған. Бұл ретте бюджеттік бағдарламасын іске асыруға 255,4 млрд. теңге ... ... ... ... заңнаманың сақталмауынан, сондай-ақ министрлік тарапынан жеткіліксіз бақылаудың салдарынан 160,1 млн. теңге -- орынсыз, 358,3 млн. ... - ... 6,7 млн. ... ... ... ... Өзге бұрмалаушылықтар 184,9 млн. теңгені құрады.
Қуатты құрылымдардың бюджеттік бағдарламаларын атқарудың тиімділігін бағалау жөніндегі бақылау іс-шаралары
Республикалық бюджеттің 2006 жылғы ... ... ... ... қауіпсіздікке, құқықтық, сот, қылмыстық атқару қызметіне кеткен шығындары 241,8 ... ... ... ... ... 98,6 % ... Бұл ... көрсетілген шығындар 2005 жылмен салыстырғанда 17,0 %-ға ұлғайып, оның ішінде қорғаныс шығыны 32,9 % өсті.
... тобы ... 21 ... ... іске ... ... шығыстар 97,9 млрд. теңгеге бекітіліп, 98,2 млрд. теңгеге түзетілген еді, ал іс жүзінде 95,3 млрд. теңгеге орындалды, 2,9 млрд. теңге ... ... ... нақты секторының бюджеттік бағдарламаларының атқарылуын бақылау нәтижелері:
2011 жылы экономиканың нақты секторын қолдауға және дамытуға кеткен республикалық бюджеттің шығыстары 356 108,6 млн. ... ... 99,6 ... ... жылы ... тобы ... 56 ... бағдарлама іске асырылған, нақтыланған бюджет бойынша 73,6 ... ... ... 72,0 ... ... ... ... қаражат 1,6 млрд. теңгені құрады.
2011 жылы мемлекеттік борыш 2010 жылмен салыстырғанда ұлғайып, 1145,9 млрд. теңгені ... Бұл ... ... борышы - 13,2 %, ал Ұлттық Банктің борышы 3,3 есеге ұлғайды. Мемлекет кепілдік берген борыш 2006 жылы 74,5 ... ... ... және 2009 ... ... 6,1 % кеміді.
Үкімет борышына қызмет көрсетуге кеткен шығыстар 28,2 млрд. теңге болды. Есепті жылы 95,9 млрд. теңге мөлшеріндегі негізгі ... өтеу ... ... ... ... ... Бұл ретте ішкі көздер есебінен өтеу сомасы 83,7 млрд. теңгені, ал сыртқы қарыздар есебінен - 12,2 ... ... ... жылы ... кепілдіктер бойынша міндеттерді орындауға республика бюджетінде 3,7 млрд. теңге көлемінде қаражат көзделген болатын, ... ... 3,6 ... ... ... 98,0 % құрады. Пайдаланбаған қаражаттың қалдығы шет ел валюталары кросс-бағамдарының өзгеруі, қалқымалы пайыздық ставкалардың салдарынан түзілді.
2011 жылы қаржылық активтерді ... ... ... ... 103,5 млрд. теңгені құрады, оның 87,7 млрд. теңге көлеміндегі қаражаты 27 акционерлік қоғамның жарғылық капиталын толықтыруға және ... ... ...
2.2 ... ... ... шығыстар және халықты әлеуметтік қорғау
Мемлекет шығыстарының маңызды бағыты әлеуметтік-мәдени ... - ... ... ... ... ... радио хабарын тарату және теледидар), мәдениетке, шығармашылыққа, денсаулық сақтауға, дене шынықтыру мен спортқа, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік қамсыздандыруға жұмсалатын ... ... ... ... ... ... ... тауарларға, игіліктерге, қызметтер көрсетуге жұмсалатын шығыстардың бір бөлігі болып табылады. Оларды мемлкеттік ақшалай ... ... ... ... ... ... ... игіліктер мен қызметтер көрсету түрінде қоғам мүшелерінің ұжымдық және жеке тұтынуына бағыттайды.
Шығыстардың бұл тобын қалыптастырудың негізгі көзі - ... ... пен ... ... тыс ... ... бөлігін орталықтандырылмаған тәртіппен шаруашылық жүргізуші субъектілер өздерінің табыстары есебінен жасайды.
Соңғы ... ... көшу ... ... ... мәдени шараларды қаржыландырудың жаңа қағидаттары енгізілді: әлеуметтік сфераның мекемелері ішінара қаржыландырудың шаруашылық есеп негіздеріне, сақтандырудың қағидаттарына көшуде.
Білім беру ... - бұл ... ... ... ... ... және ... машық үшін ақылы оқуды қолдану, денсаулық сақтауда - ... ... ... көрсетуді дамыту, әлеуметтік қоғауда - жинақтаушы зейнетақы қорларына сақтық аударымдар жасау.
Білім беруге жұмсалатын шығыстар мектепке дейінгі ұйымдарға, ... ... ... ... ... тыс ұйымдарға, интернаттық ұйымдарға, даму мүмкіндіктері шектеулі, оқушыларға, тәрбиеленушілерге арналған арнаулы білім беру ұйымдарына, бастауыш кәсіптік білім беру оқу ... орта ... ... беру оқу ... ... кәсіптік білім білім беру орындарына, кадрларлың біліктілігін арттыру және қайта даярлау оқу орындарына бөлінеді. Аталған барлық шығыстар ... ... ... ... ... ... ... жабылады. Білім беру мекемелерін қаржыландыру бұл мекмелердің түрлері мен тұрпаты бойынша әр оқушыға анықталатын мемлекеттік ... ... ... ... мен өндірістегі басқа кадрларды даярлау және олардың біліктілігін арттыруға жұмсалатын шығыстар өнімнің өзіндік құнына кірістіріледі.
Қазақстан Республикасының зыңына ... ... және ... ... ... ... ... қаржыландырудың жаңа механизмі қолданылады: бірінші жағдайда қаражаттар қажетті профильдің мамандарын ... үшін ... ... есебінен өтесіз бөлінеді, екіншісінде оқитындарға келісімшарт негізінде коммерциялық банк құрылымдары тарапынан ұзақ ... ... ... бюджетке сай 2006 жылғы республикалық бюджеттің кірістері 1 510,3 млрд. теңге көлемінде белгіленген. Жасалған түзетуге сәйкес шикізат секторынан бюджетке түсетін ... 172,6 ... ... ... 1 682,9 ... ... белгіленді. Іс жүзінде 1 847,2 млрд. теңге немесе нақтыланған көрсеткіш 122,3 % орындалды.
2009 жылдан бастап жыл сайын Қазақстанның 3 мың ... озық ... ... оқу ... ... ... жөніндегі Бағда - ламаның іс-шаралары орындалмай келеді.
Министрліктің тарапынан бағдарламасының іске асырылуына және Акционерлік Қоғамның қызметіне тиісті ... ... ... ... ... ... пайдалану кезінде заң бұзуға жол берілгенін Есеп комитетінің тексеруі анықтады.
23 мың орындық 164 мектепке дейінгі ұйымдар мен 20 мың ... 800 ... ... ... ... салу жөніндегі Бағдарламаны іске асыру бойынша жоспарланған іс-шаралар балаларды мектепке ... ... ... ету ... ... ... ... отырып жасалған Есеп комитетінің бағалауы бойынша, 9 жыл бойы жыл сайын 280 орындық 143 ... ашып ... ... ... ... ... ... балаларды толық қамту жүзеге асырылмақ.
Бағдарламаның педагог қызметкерлердің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асырудан күтілетін нәтижелерінде көзделгеніне ... осы ... ... ... жоқ. ... ... осы ... іске асыру жоспарындағы 73 тармақтың 41 іс-шарасы орындалмады немесе ішінара ... ... ... ... ... іске ... ... республикалық бюджет қаражатының пайдаланылуын бақылау барысында, 12568,4 млн. теңгенің заң бұзушылықтарын анықтады. Оның ішінде 143,8 млн. теңге - ... 1940,9 млн. ... - ... 4545,8 млн. ... ... ... өзге ... 5937,9 млн. теңгені құрады.
Мәдениет пен шығармашылықты қаржыландыру кітапханаларды, клубтарды, ... ... ... мен ... ... ... сазгерлік ұйымдарды, ансамблдерді, киностудияларды ұстауды қамтиды; олар бюджеттен, сондай-ақ кәсіпорындардың, қоғамдық ұйымдардың ... ... ... ... пен ... бірқатар мекемелері (театрлар, цирктер) шаруашылық есепте тұрады және олар ... ... ... ... шығыстардың мөлшерінде бюджеттен демеуқаржының сомасы белгіленеді.
Көпшілік ақпарат құралдарын ұстауға жұмсалатын шығыстар мемлекет құрылтайшысы болып келетін мемлкеттік радио хабарын таратуды, ... ... ... қаржыландыруға бағытталады.
Азаматтарға республикалық бюджеттің есебінен орындалатын тегін медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі:
1 денсаулық сақтау ұйымдарының жолдамасы ... ... мен ... ... ... қоса алғанда: хирургиялық, нейрохирургиялық, уронефрологиялық, психиатриялық, онкологиялық және ... ... ... ... ... және зиянды әрі қауіпті өндірістік факторларға байланысты аурулар, туберкулез, лепра кезінде мамандандырылған медициналық көмек көрсетуге;
2 ... ... ... ... көмек көрсетуге;
3 шұғыл, төтенше жағдайларда пайда болған аурулар кезнде медициналық көмек көрсетуге.
4 сот-медициналық ... ... ... ... ... ... ... медициналық көмек:
1 алғашқы медициналық-санитарлық көмекті:
- алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мамандарының жолдамасы бойынша мамандандырылған амбулаториялық-емханалық ұйымдар жүзеге асыратын консуьтациялық-диагностикалық көмекті;
- ортодонтикалық ... ... 18 ... ... ... жүкті әйелдерге және тісі қатты ауырған науқастарға стомотологиялық көмекті;
- 18 жасқа дейінгі балаларға физиотерапевтік көмекті;
2 жедел және ... ... ... ... ... ... медициналық-санитарлық көмек көрсету мамандарының жолдамасы бойынша аурулардың барлық түрлері, ... ... ... ... ... офтальмологиялық, хирургиялық, нейрохирургиялық, ортопедиялық, уронефрологиялық, терапевтік, трамвотологиялық, тері-венерологиялық, ... ... мен ... ... ауруларына, алкоголизммен және нашақорлықпен, туберкулезбен, қант диабетімен, тыныс жолы өкпе ауруларымен ауыратындар бойынша жоспарлы көмек көрсетуді қоса ... ... ... ... мен балаларға стационарлық медициналық, соның ішінде оңалтушылық көмек көрсетуді;
4 шұғыл, төтенше жағдайларда пайда болған аурулар кезінде медициналық көмек көрсетуді;
5 ... ... ... ... ... көрсетуді қамтиды.
Әскери қызметшілерге, ішкі істер органдарының, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің, Қазақстан Республикасы ішкі әскерлерінің ... ... ... ... ... ... медициналық көмек көрсетіледі.
Басқа қалғандарының бәрі арқылы нысанда көрсетілуі тиіс, бұл дұрыс нарықтық ... ... ... ... ... денсаулық сақтауды қыржыландырудың көздері мыналар болып табылады:
- ұзақ мерзімді экономикалық нормативтер бойынша бөлінетін республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаттары;
- шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... министрліктің, ведомстволардың және басқарудың басқа органдарының мақсатты субсидиялары;
- арнаулы бағдарламалар бойынша халықаралық ұйымдардың ... ... және ... ... қорларынан бөлінетін валюталық қаржы;
- жұмыс берушілерге нормативтерден тыс ... және ... ... ... ... үшін және ... ... меншаруашылық қызметтің басқа түрлерін көрсеткені үшін алынған ... ... ... ... мен ... соның ішіндебасқа мемлекеттердің қайырымдылық салымдары.
Денешынықтыру мен спортқа жұмсалатын шығыстар мемлкеттің бюджеттік қаражаттары, кәсіподық ұйымдарының қаражаттары, шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... қаражаттары есебінен қаржыландырылады. Стадиондар мен басқа спорт ғимараттарына жұмсалатын ... ... ... ... аппаратын ұтсау, оқу-жаттығу жиындары мен жарыстарды өткізуге бөлінетін қаржылар ... ... ... ... бір бөлігі - демеушілер, әдеттегідей, жарнамалық мақсаттарда өтейді.
Халықта әлеуметтік қорғауға ... ... ... ... жүйесінде үлкен орын алады. Нарықтық қатынастарға көшу жағдайында халықты әлеуметтік қорғау басым бола бастайды және тұтыну ... мен ... ... ... ... байланысты, сондай-ақ инфляцияның және ақшаның құнсыздануының нәтижесінде өседі.
Әлеуметтік қорғау деп қоғамдық дамудың нақтылы жағдайларына сәйкес азаматтарға ... ... ... ... ... ... ... арналған басымдықтардың және оларды мемлекеттік және басқадай институттар арқылы жүзеге асыру механизмдерінің жүйесін айтады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ішкі ... мөлшерлеріне қордаланған ұлттық байлыққа және оларды бөлудің сипатына, жүйені іске асыру механизмдерінің жұмыс ... ... ... қорғаудың қаржылық тұлғалауы арнаулы ақша қорларын қалыптастырумен және ... ... ... бөлгіштік қатынастарда көрініп, білінеді, бұл қорлардан халыққа әр түрлі әлеуметтік төлемақылар жасалынады.
Ең төмен әлеуметтік ... ... ... ... орта ... жан ... шаққандағы тұтыну бюджеттің мөлшері болып табылады. Бұл үшін негізгі тамақ өнімдері, ... ... отын ... ... ... ... ... ең төмен тұтыну қоржының құны мен құрамы есептеп шығарылады. Ең төмен ... ... ... мезгіл-мезгіл қайта қаралып тұрады және уәкілетті орган қайта бекітеді.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетке қамтылған Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры, әлеуметтік қорлар ... ... ... тұтыну қорлары арқылы жүзеге асырылады. Төлемақыларды халықты әлеуметтік қорғау органдары, шаруашылық субъектілері, өндірістік емес сфера ұйымдары жасап ... ... мен ... ... ... ... комитеттері қадағалап отырады.
Қазақстандағы әлеуметтік-мәдени қайта құрулар кезеңінде мәдениет пен өнер ... ... ... ... ... қалыптасқан мәдени кеңістік құрылымын сақтау және жаңа экономикалық қарым-қатынастарға кешу жағдайында оны ... ... ... ... ... ... Бағдарламаны іске асыруға республикалық бюджет қаражаты бағытталған. Республикалық бюджеттен жалпы шығындар 4 509,0 млн. теңгені, оның ... ... ... ... ... шығыстар көлемі тиісті қаржы жылына арналған Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес анықталған (нақтыланған).
2.3 Ғылыми-техникалық прогресске шығындар
Ғылыми-техникалық ... (ҒТП) ... ... ... кезеңдерге және,тиісінше, ғылыми-техниалық зерттулерге байлансты , соның ішінде: іргелі және қолданбалы ... ... ... ... ... жаңа ... мен ... өндірісті, еңбекті және басқаруды ұйымдастырудың әдістерін енгізу.
ҒТП-ні қаржымен қамтамасыз етудің негізгі қағидаттары қаржыландыру көздерінің көптігі және ... ... ... ... ... ... нарқтық қатынастарға бағдарлана алмайтын қызмет сферасына жатады: мәселен, ... ... ... ... ... ... кетпейді, сондықтан экономиканың маңызды секторларындағы технологияны революцияландыра алатын іргелі зерттеулер мен келешектегі зерттемелерді қаржыландырудың міндетін мемлекет өзіне алады. Мемлекеттік ғылыми-техникалық, ... ... ... және өзге де ... ... келісілген саясат жүргізу қажет. Айтылған бағдарламалар мен жобалардың бағдарламаларын қаржыандыру орталықтандырылған қаражаттар есебінен жүргізілуі мүмкін.
Мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырудың ... ... ... бар аса ... іргелі зерттеулерге, салааралық проблемалар бойынша жұмыстарға, мемлекеттік және халықаралық ғылыми-техниклық бағдарламалар мен жобалардың тапсырмаларына беріледі.
ҒТП-нің қолданбалы және енгізбелік ... ... есеп ... ... және орталықтандырылаған) және банк кредиттері есебінен қаржыландырылуы тиіс. Бұл шаралар өндірс тиімділігіне тікелей ықпал жасайтындықтан, оның ... ... әсер ... шаруашылық жүгізуші субьектілердің кірістерін ҒТП сферасындағы олардың қызметінің түпкілікті нәтижелерімен ... ... ... ететін икемді салық саясаты жүргізілуі тиіс.
ҒТП-ні жетілдіруді ынталандырудың маңызды бағыты ҒТП-нің басым бағыттарын жүзеге асыратын субьектілер үшін мақсатты ... мен ... ... ... техника мен технологияларды игеру жөнінде арнайы құрылатын көтеріңкі шығындардың инвестициялық ... ... ... ... жаңа ... ... ... тұтынушыларға оны игеру жылдарында мақсатты жәрдемақылар енгізу, негізгі құрал-жабдықтардың ... ... ... ... ... ... қаржымен қамтамасыз етудің көзі қаржылық қолдауды көрсетуге ... ... ... ... бола ... бұл ... ... немесе аймақтарда ғылыми-техникалық өнімді әзірлеушілер мен тұтынушылардың, банктердің, басқа мүдделі кәсіпорындар мен ұйымдардың, сондай-ақ биліктің жергілікті органдарынң бюджет қаражаттары есебінен ... ... ... ... ала ... шарттарда нақтылы ғылыми зерттеулер жүргізуге азаматтар мен заңды ... ... ... ... ... ... да ... және қайтарусыз беретін гранттары - арнаулы ақша және басқадай қаражаттарды беру жолымен қаржыландырудың демеушілік сияқты көзі айқын ... ... ... бұл ... мақсатты қолданбалы зерттеулер мен енгізбелік жұмыстарды қолдау үшін ... ... ... ... ... ... бұл көзі іргелі зерттулерді қаржыландыруда көрнекті рөл атқарады.
Шаруашылықтың басқару органдары (концернднр, ассоциациялар, ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарының және ғылымды қажетсінетін өнімдердің жаңа түрлерін игерудің арнаулы салалық және салааралық бюджеттен тыс ... құра ... ... ... ... ету ... орталықтарда күштерді біріктіруді, осы мақсат үшін қаржы ресурстарын орталықтандыруды қажет етеді. Ірі ресурстар не шаруашылық ... ... ... ... аударымдары жолымен шоғырландырылуы, нмесе жеткілікті ірі бюджеттен мақсатты арналым түрінде бөлінуі мүмкін. Жекелеген өндірістерде іргелі және қолданбаы ғыыми зерттеулердің нәтижелерін ... ... ... ... жіберілуі мүмкін. Және де нарық жағдайында ғылыми өнім тауар болуы және сұраным мен ұсынымның бағасы бойынша стып ... ... ... ... ... ... сатып алушы шығаған шығындардың орнын толтыру үшін ғылыми нәтижесін тез және тиімді пайдалануға мәжбүр болады. Бұл ... ... өнім үшін есеп ... ... рөлі ... ол ғылыми-техникалық зерттемелерді өндіруден алынатын ұтыстардың есебінен өтеледі.
Қазақстан ғылыми-сыйымды өнімдер нарығында. Ғылыми сыйымды ... ... ... ... ... жасалынатын сауданы, лицензиялар мен патенттерді сату, сатып алуды төмендетеді. Ғылыми сыйымды ... ... ... ... ... ... фирмалар, университеттер, қорлар, жеке тұлғалар, ғалымдар мен мамандар табылады. Ғылыми сыйымды өнімдер ... ... ... болып заттай формадағы (агрегаттар, инструменттер, технологиялық желілер, өнеркәсіптік ... және ... және ... емес ... (патенттер, лицензиялар, , тауарлық белгілер және т.б.) интеллектуалды қызметтің ... ... ... ... ... қолдана отырып, заттай емес формадағы технологиялық айырбастың немесе ғылыми ... ... ... ... ... өнеркәсіптік меншік, яғни изобретение, тауарлық белгілер және өнеркәсіптік үлгілер табылады.
Республика нарықтық экономикаға өту ... ... ... ... ... мәселелерін шеше отырып, белгілі бір қиындықтарды басынан кешіру мүмкін. Бірақ-та әлемдік нарыққа ғылыми сыйымды өнімдермен шығу ... ... ... ... ... ең алдымен әлемдік деңгейге сәйкес келетін жаңа ... ... ... ... ... нарыққа ұсыныла алатын және онда бәселекестікке төзе алатын жоғарғы технологияны өнім түрлерінің тізімін ... ... ... әлемдік нарығын зерттеу, яғни әлемдік нарық коньюктурасын білу керек;
- жоғарғы технологиялы бәсекелестік қабілеттілігі жоғарғы өнімдерді, технологияларды сату.
Алғашқы кездерде ... ... ... жоғарғы сапалы өнімдер өндіретіндігін куәландыратын имиджі болмайынша, бұл өнімдерге өте төмен бағалар төлейді. Бір ... ... ... ... ... арзан болғандығын, ал қазіргі кезде Оңтүстік Корея тауарларының арзан ... есте ... ... ... осы ... өту ... ... бізді әлемдік нарықта қабылдамайды.
Ғылыми жұмыстар едәуір нәтижелі орындалатындай орта құру ... ... ... ... және жаңа ... ... рөлі зор.
Республиканың әлемдік тәжірибеде жоқ ғылыми идеяларға, жаңа ... ... деп ... ... ... ... келтіру керек. Ғылыми идеялар жаңа технологиялар тізімін жасау қажет. Өз кезегінде ғылыммен тек қана орталықта айналысады, ал ... оның ... ... ... ... деп ... ... болған кейбір жаңа идеялар қабылданбады. Мысалығы: алғашқы кезде Лисаковск ғылыми орталығын салу туралы екі жоба ... ... және ... ... жоба - ... ... ... темір рудасын шикізатын табуды және өңдеуді, ал ленинградтық - темір рудасын ғана шығаруды қарастырған. ... ... ... ... ... күні Қарағанды металлургия комбинаты Лисаковск рудасына тапсырыс қысқартты. Сондықтан Лисаковск ғылыми орталығы басқа өткізу нарықтарын ... ... ... ... және басқа да өңдеу салаларын дамытуы керек.
Қазіргі кезде ... ... ... ... жатыр. Мысалы, қорғасын өндіруден жетекші орын алатын "Коминко" канадалық фирмасы - неміс мамандары ... ... ... ... қазақстандық мамандармен және ғалымдармен шығарылған технология негізінде өз зауыттарын қайта жаңғырту туралы ... ... ... ... ... ... ... болғандығына да қарамастан қабыл алмады. Біз жетекші болып табылатын немесе ... ... ... ... ... ... ... және техника салалары бар. Бірақ, осының барлығын әлемдік нарыққа республикамыздың экономикалық қауіпсіздігін сақтай отырып, жеткізе ала білуіміз керек.
Бірақ Қазақстанды ... ... ... ... сыртқы нарыққа нәтижелі қатысуына және халықаралық мамандануды ұтымды ... ... ... ... ұлғайтудың негізгі көздері болып ғылыми сыйымды бұйымдар және жоғарғы технологиялар табылады.
2.4 Қорғанысқа және басқаруға жұмсалатын шығындар
Әрбір мемлекет өзінің ... ... ... ... тиіс, ол аса маңызды мемлекеттік функциялардың бірі болып табылады. Өзінің жерін, елін сыртқы күштерден қорғай алатын мемлекетті ғана ... деп ... ... ... өзі Қазақстанның төл армиясының құрылуына ұйытқы болды, соған сәйкес ... ... ... ... қалыптасу кезеңінен өтті. Соңғы кезде әскери саясатта түбегейлі өзгерістер ... ... ... ... ... құруға алғашқы қадамдар жасалып жатыр. Сондай-ақ кеәінгі жылдары әскери салада шет мемлекеттермен ынтымақтастық кеңінен ... ... ... ... ... мемлекет құрылымының міндетті элементі болып табылады. Халықаралық қауіпсіздіктің тегіс қамти алатын жүйесін ... ... ел ... құрылысты жүргізе береді және қарулы күштерді жетілдіре береді.
Басшылық пен басқаруды Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігінде ... ... ... ... ресурстарын тиісіше орталықтандыруды талап етеді. Сондқтан қорғаныса жұмсалатын шығындар көбінес республикалық бюджеттен (80 % жуығы) ... ... ... ету ... ... ... күштерді қаржандыру;
* қару-жарақтарды, соғыс техникасын, өндірістік-техникалық арналымының өнімдерін әзірлеуге, өндіруге және сатып алуға жұмсалатын ... ... ... мен ... сипатындағы зерттемелер;
* әскери объектілердің (аэродромдардың, полигондардың, баздардың, әскери бөлімдер мен бөлімшелердің орналасу орындарының және т.т.) ... ... ... қызметшілердің жеке басын міндетті мемлекеттік сақтандыру;
* бірнеше мемлекеттің әскери-саяси одақтарын қалыптастырған кезде бірлескен қарулы күштерді және скери оъектілерді ұстауға үлестік ... ... ... ... ... мәліметтері жауынгерлік және саяси дайындықтың жоспарлары, материалдық және шаруаылық жоспарлар, штаттар, жеке ... ... ... және ... жабдықталымның нормасы, әскери жеткізілімдер заттарының бағасы болып табылады. Шығыстарды жоспарлау ... ... және ... ... ... ... қыржылық жоспарлау кзінде құрамдастырылғын нормалалар, ал әскери бөлімдерді қаржыландырудың ... ... ... жеке ... ... ... ... шаруашылық есептегі өнеркәсіп орныдары мен құрылыс ұйымдары негізінен салалардың шаруашылық субьектілерінің қағидаттарындағыдай қаржыландырылады. Қарж министрлігі Қорғаныс министрлігінің ... ... ... ... белгіленген нормаларға сәйкестігі тұрғысынан тексереді; оның жылдық ... ... және олар ... ... ... ... ... пайдаланудың мақсатқа сайлығын және шығыстардың негізділігін тексереді.
Қорғанысқа ... ... ... ... бюджет құрамында қарайды, ал Парламент тиісті жылға аралған республикалық бюджет туралы заң қабылдайды, онда ... ... ... жеке ... ... бекітіледі. Қаржы службасының органдары әскери округтер мен әскери бөлімдерде, оқу орындарында және ... ... ... ... ... аұша ... ... бақылау жасауды жүзеге сырады.
Қазақстанда функционалдық тобы бойынша шығыстарға табиғат және техногендік сипттағы төтенше жағдайларды ескерту мен ... ... ... ... ... өртке қарсы сақтық және өрт сөндіру шаралары жөніндегі шығындар кіреді. Айтарлықтай дәрежеде бұл шығындар әскери ... ... ... ... сияқты жергілікті бюджеттен қаржыланады.
Мемлекет шығындарының құрылымында шаруашылық құрылыста, әлеуметтік және экономикалық саясатты жүзеге асыруда маңызды рөл ... ... ... ... ... шығындар шмалы орын алады. Басқару органарының көмегімен ... ... ... ... және ... ... басшылықты жүзеге асырады. Экономикадағы жаңа міндеттерді шешу рыноктың артықшылықтарын толығырақ іске асыруға мүмкіндік бертін басқаруды тереі ... ... және оныі ... жүйесісіз мүмкін емес. Мемлекеттік, шаруашылық басқару өнбойы жетілдіріліп отыруды қажет етеді. Эконмиканы ... ... ... мәні - ... ... ... ... деңгейлердегі басшылықтың экономикалық әдістеріне, мүдделерді басқаруға және мүдделер арқылы басқарудың кең демократиялануына, адами факторларды барынша жанандыруға көшу.
Мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... атқарушылық жіне өкілдікті оргындырының, сондай-ақ шаруашылық басқару аппаратының жиынтығы.
Заңнамалық биліктің жоғары мемлекеттік органы Қазақстан Республикасының Парламенті болып табылады, республика ... оның ... ... ... ... ... ... билікті сондай-ақ Үкімт те жүзеге асырады.
Облыс, қала, аудан аумағын атқарушы өкімгерлік органдар жергілікті әкімшіліктер - ... ... ... ... ал ... ... тиісті мәслихаттарболып табылады. Бұл органдар шаруашылық және қоғамдық өмірдің басқа сфералары басқарады.
Қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау ... ... ... шығындар Ішкі істер министрлігі, Ұлттық қауіпсіздік комитеті, ішкі әскерлер орандары, сот, ... ... ... ... ... және ... күрес жөніндегі оргадарды қамтиды.
Тиісті салаға басшылықты жүзеге асыратын мемлекеттік басқарудың орталық ораны - министрлік, ведомство (агенттік, комитет, комиссия және ... Олар ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілерді, бірлестіктер, ұйымдар мен мекемелерді тәкелей немесеолардың басқаруындағы шаруашылық бөлімшелер (департаменттер, ... ... ... ... ... ... әр алуан дәрежесі бар салааралық, салалық және аумақтқ басқарудың бірқатар жаңа жүйелері құрылды: ұлттық компаниялар, концерндер, ассоциациялар, ... ... және ... басқарудың оңтайлы схемасы деп басқарудың екі буынды жүйесі саналады, оның материалдық өндіріс сферасындағы негізгі буыны кәсіпорын болып келеді.
Мемлекеттік шаруашылық ... ... ... аппаратын ұстауға жұмсалатын шығындар өндіріс шығындарна кіреді және өнімнң өзіндік құнында қамтып көрсетіледі, ал олардың үйлестіруші органдарының шығындары ... ... ... ... ... мен ... ... туралы шартқа сәйкес) төлегеннен кейін шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... аударымдар есебінен болады.
Мемлекеттік басқару органдарын ұстауға жұмсалатын шығындар барлық деңгейлердегі - республкалық бюджеттен жергілікті бюджеттерге ... ... ... ... жыл ... бекітіледі. Бюджет қаражаттары бекітілген сметаға сәйкес жұмсалынады, ол ... ... ... қаражаттарды мақсатты бағыттауды және оларды тоқсанғ бөлуді анықтайтын ... ... ... ... сыныптамаға сәйкес басқару аппаратын ұстауға жұмсалатын шығындардың ... ... ... ағымдағы шығындар (тауарлар мен қызметтер көрсетуге жұмсалатын шығындар, соның ... ... ... және басқадай ақшалай төлемақылар; сыйақылар (мүдделер) төлеу; субсидиялар және басқа ағымдағы трансферттік төлемдер); күрделі шығындар; кредит беру, үлестік ... және ... ... ... жұмсалатын шығындарды анықтайтын басты құжаттар штат кестесі мен ... ... ... ... ... кәсіпорындар, ұйымдар мен мекемелер штат кестесін қалыптастырған кезде типтік құрылымдарды типтік штаттарды, сан нормативтерін, басқару аппараты қызметкерлерінің лауазымды қызметақыларының ... ... ... ... және шғындардың басқа түрлерінің номаларын басшылыққы алады.
3 Мемлекеттік шығындарды минималдау мәселесін шешу
Бюджеттің шығыс бөлігін ... үшін оның ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңда:
- республикалық бюджетке кірістердің толықтай, уақытылы түсуін қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар кешенін әзірлеу және жетілдіру;
- республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... көрсеткіштерді болжаудың негізділігі бойынша уәкілетті органдарға қойылатын талаптарды күшейту;
- ... ... ... және есептілік пен т.б. беретін салық төлеушілер санын азайту бойынша іс-шаралар қабылдау;
- бюджетке түсімнің жеткілікті дәрежеде ... ... ... ... ... ... тиімсіздігіне, мониторингтің жеткіліксіздігі және салықтық әкімшілендіру тетігінің жетілдірілмеуіне байланысты болғандықтан, бюджеттік-салықтық заңнаманы, салықтық әкімшілендіру және ... ... ... жетілдіру бойынша іс-шаралар қабылдау;
- трансферттік бағалар проблемасына дұрыс жол табу салықтық түсімдер ... ... ... ... ... ... мұнайға деген әлемдік бағаға байланысты түсім көлемін түзету тәсілдерін жетілдіру;
- қаржының ... ... ... ... Заң ... ... ... алу шараларын қолдану қажет болар.
Мемлекеттік бюджет жобасына сәйкес тапшылық 1,1 %-ды құрайтын болады. 2008 жылы ... ... ... ... ... 1,4 % -ды құрады. Алайда, соңғы жылдары әлемдік нарықта мұнай бағасының өсуі үрдісінің сақталуынан жыл сайын бюджет ... ... ... ... 2009 ... ... бюджетте бюджеттің шығыс бөлігін арттыру есебінен тапшылықты 1,4-1,5 % мөлшерінде сақтауға болар еді. Осы қаражатты мемлекеттік бағалы қағаздарды шығаруға ... ... бұл ... ... ... ... және ... инновациялық-инвестициялық саясатын іске асыруға арналған қаржылық базаны қалыптастыру, сондай-ақ, мемлекеттің әлеуметтік және табиғат қорғау ... ... үшін ... ... ... есебінен білім беруге, денсаулық сақтауға, ғылымға, тұрғын үй - коммуналдық шаруашылыққа жұмсалатын ... ... ... ... ... көрсеткіштеріне жақындатуға болады. Бұл баптарда әсіресе өңірлерде мектептер салуға және оларды күтіп-ұстауға кететін шығыстар; әлеуметтік ... оның ... ... ... төлеуді өсіру; зейнетақының ең төменгі мөлшерін арттыру және т.б. маңызды орын алады.
Әлеуметтік шығыстардың басым бөлігінің инфляциялық емес шығыстарға ... және ... ... ... әсер етпейтіндігін атап өткен жөн. Инфляцияның экономикалық ... ... ... болып табылатындығы туралы ереже шындыққа жанаспайды.Бұл шарт орындалмаған, дамыған елдерге байланысты мысалдарды көптеп келтіруге болады. Бюджет шығыстарының және оның ... ... ... егер ... ... ұсыныс болмаса, тікелей инфляцияның өсуіне әкеп соғады. Біздің ... ... ... төлем қабілеттілік сұранысын елеулі өсірудің оң нәтижелері инфляция деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... өсуімен бірге шағын кәсіпкерліктің де белсенділігі арта түсетінін атап өткен жөн. ... ... ... заң ... 35-бабында 35,1 млрд. теңге (шамамен 280 млн. долл.) мөлшерінде кепілгерлік беруге лимит белгіленген, бұл қазіргі ... ... ... негізгі міндеттерінің бірі болып табылатын инфрақұрылымдық жобаларды іске ... ... ... Заң ... ... ... ... жалпы орта және жоғары білім беру мекемелерінің материалдық-техникалық базасын ... ... ... ... ... ... ... арналған нысаналы трансферттер ескерілген. Сондай-ақ олар функционалдық тобында көрсетілген. Сонымен қатар және функционалдық топтарын енгізу қажет. Онда ... да ... ... осы ... қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету үшін даму институттарына бөлінетін ... ... ... еді. Осы ... бір ... бөлінген қаражаттың қайтарылу тетігін нақтылау қажет. Олар бюджетке қайтарылған жағдайда кіріс бөлігінде осы бөлінген қаражат ... ... ... жол ... ... ... ... Үкіметінің 2008-2011 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты бойынша шығындар саясаты:
Орта мерзімді ... ... ... ... ... ... саясаттың ұзақ мерзімді және орта мерзімді басымдықтарына сәйкес, жоспарланатын нәтижелерге байланысты және салалық жоспарлау сапасын жақсарту және ... ... ... есебінен бюджеттің инвестициялық құрамдас бөліктерін күшейте отырып, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... болады.
Шығыстар саясаты теңгерімділік және экономиканың өсу қарқынынан ... ... ... шығыстардың деңгейін тежеу қағидаттарына сай болады.
Мемлекеттік бюджет шығыстарының құрылымында 2008-2010 жылдары мыналар басым бағыттар болып табылады:
- адами капиталдың өсуін ... ... ... - ... ... ... ... халықты әлеуметтік қолдау, республиканың мәдени әлеуетін дамыту, қоршаған ортаның сапасын тұрақтандыру және ... ... ... ... ... ... ету, тұрғын үй саясатын одан әрі дамыту;
- экономиканы одан әрі әртараптандыруды ынталандыратын шығыстар - инфрақұрылымды, аграрлық және индустриялық ... ... ... сақтау саласындағы мемлекеттік саясат және денсаулық сақтауды қаржыландыру тетіктері Қазақстан халқының денсаулығын сақтау жөнінде жоғары нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік ... ... ... ... ете ... және осы ... ... деңгейін арттыруға бағытталады. Бюджеттік құрамдас бөлік мынадай бағдарламалық құжаттарды іске ... ... ... ... Президентінің 2004 жылғы 13 қыркүйектегі №1438 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау ісін реформалау мен дамытудың ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 13 ақпандағы №102 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасында кардиологиялық және ... ... ... ... ... ... бағдарламасы;
- Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 15 желтоқсандағы №1216 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасында ЖҚТБ індетіне қарсы іс-қимыл жөніндегі 2008-2012 ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 маусымдағы №905 қаулысымен бекітілген кешенді бағдарламасы.
Медициналық ... ... ... ... ... ... ... есебінен іске асыру көзделіп отырған немесе іске ... ... ... ... кластердің құрылымына кіретін мемдициналық орталықтарды басқару үшін жетекші шетелдік компанияларды тарта отырып, Астана қаласында медициналық кластер ... ... ... әріптестік тетігін (100 мектеп, 100 аурухана жобасы шеңберінде) ... ... ... секторының қажеттілігін айқындау әдістемесіне және қайта құрылымдауға сәйкес Қазақстан ... ... ... объектілерін (ауылда көп бейінді ауруханалар мен емханалар, дәрігерлік амбулаториялар) салу;
- денсаулық сақтау ұйымдарын, оларды автономдандыру және ... ... ... ... кәсіпорын мәртебесіне кезең-кезеңімен көшіру үшін аккредитттеу;
- енгізу шеңберінде емделушілердің электронды медициналық картотекасын қалыптастыру;
- бастапқы ... ... ... ... желілерінің номенклатурасын мемлекеттік нормативтерге сәйкестендіру.
Орта мерзімді кезеңде денсаулық сақтау ... ... ... функцияларын медициналық қызмет көрсетудің жоғары деңгейін қамтамасыз ету стандарттарына ... ... ... ... айналуда. Әзірленіп жатқан Кодекс денсаулық сақтау жүйесін толық қамтитын және ... ... ... ... ... жаңа әдістерін көрсететін құжатқа айналады.
Бұдан басқа, мынадай бірқатар әкімшілік іс-шаралар ... ... ана мен бала ... ... ... іске ... мақсатында ана мен баланың өмірі мен денсаулығын сақтау жөніндегі халықаралық тәсілдер енгізіледі, оның ішінде Дүниежүзілік ... ... ... ұсынған бала жасындағы ауруларды ықпалдастырып жүргізу стратегиясының шеңберінде Аурулар мен дәрілік заттардың ... ... ... ... ... ұйымы ұсынған Балалық жас ауруларын ықпалдасқан жүргізудің стратегиясын енгізу бойынша жұмыстар жалғасатын болады:
- ... ... ... ... оның ... ... компьютерлік бағдарламасын іске асыру жолымен, шаралар күшейтілді;
- АҚТҚ/ЖҚТБ-мен ауруды ... ... ... ... ... және қол ... ... ету үшін қан қызметін жетілдіру бойынша шаралар;
- жеке меншік медицинаны және ерікті медициналық сақтандыруды ... ... ... ... ... ... саласында пайдаланылатын рәсімдерді одан әрі стандарттау мақсатында диагностикалау мен ауруларды емдеудің 450-ден астам хаттамаларын жасау және енгізу бойынша жұмыстар жалғасады;
- осы ... ... ... ... шешу үшін ... ... ... қамтамасыз етудің жаңа үлгісін енгізу.
Қорытынды
Әр елде міндетті ... ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттің жұмыс істеуімен байланысты ақша шығындары болып табылады. Экономикалық категория ретінде олар қоғамдық өндірісті дамытып, жетілдіру, қоғамның сан ... ... ... ... жалпы ішкі өнімнің бір бөлігін бөлумен және тұтынумен байланысты әкономикалық қатынастарды білдіреді.
Жалпы мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... Фунуционалдық сыныптама қызмет түрлерінің, шаралардың және бюджет қатынастары қатысушыларының кең көлемді сипаттамасы ... ... ... ... ... ... бес бес бөлімге бөлінеді: функционалдық топ, ішкі функция, мемлекеттік мекеме-бағдарламалардың әкімшісі, бағдарлама, ішкі бағдарлама. Аталған деңгейлердің ұштастырылуы шығындардың функционалдық сыныптамасының ... ... ... ... оларды экономикалық белгілері бойынша төрт бөлімге бөледі: санат, сынып, ішкі ... ... ... ... қамтиды: ағымдағы шығындар, күрделі шығындар, кредит беру, қаржыландыру. Сынып, ішкі сынып және ерекшелік шығындардың ... мен ... ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер көрсетуге жұмсалатын шығындар - жұмысшылар мен қызметшілердің жалақысы - ... мен ... ... ... ... ... екі сыныптаманың негізгі бөлімшелерін қамтитын тоғыспалы сыныптама түріндегі функционалдық және ... ... ... ... сыныптама бойынша шығыстардың атқарылуы мен бюджеттік несиелендіру әкімшілер бойынша бюджет бағдарламаларын, мысалы ... ... ... ... Парламенттің шаруашылық басқармасы, Премьер-министрдің кеңсесі, облыстар мен Астана және Алматы қалаларының әкімдері, министрліктер, комитеттер, агенттіктер, Қазақстан Республикасының басқа ... мен ... ... ... ... ... ... мен шығыстардың құрамы мен құрылымы нақты әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... ... және ... саясатын жүргізудің бағыттарына байланысты болады. Бұл кезде мемлекет ... бір ... ... ... және ... ... қолайлы нысандары мен әдістерін пайдаланады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1 ... - ... ... №2 2009 ж-87-88 б., №1-2006 ж-50 б.
2 А.К. ... ... ... және ... ... қорғау,-ҚазҰУ хабаршысы.Экономика сериясы №4(56)-2010 ж-40-41 б.
3 Бердалиев К.Б. ... ... ... негіздері, -Алматы 2001 ж-112 б.
4 Б.Жақашев, Ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейін жақсарту мәселелері, АльПари., №2 2007 ж-56 ... ... ... ... ... - №6-14 б., №1 2005 ж-33-35 ... ... ПГУ - Экономикалық серия. №1 2008 ж-32-35 б.
7 Галерея экономистов www.economica.ru
8 ... С.К., ... ... ...
9 ... сайты www.minfin.kz
10 Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаев - Қаржы,- Алматы.2005ж.
11 Қазақстан Республикасының 12-ші қаңтардан ... ... ... ... www.stat.kz
12 Мамыров Н.Қ.,Тілеужанова М. - Макроэкономика, А -2007-Экономика баспасы
13 Мәдениет саласын дамытудың 2006-2011 жылдарға арналған ... ... ... ... Б.И.Комягин -Жалпы экономикалық теория,- Алматы-Ақтөбе. 2001ж-40-48 б.
15 Статистический ежегодник.2011 ж.
16 Үсербаева А.Б., ҚР Еңбек нарығының даму тенденциясы, III ... жас ... мен ... ... ... конференция материалдары - 11-12 желтоқсан 2011 ж.
17 Финансы и ... - ... ... №1 2008 ж-22-25 ... ... С. ... М.-1997;ИНФРА
19 Халықаралық Қазақстан сайты www.kazakh.ru
20 2009 жылға арналған республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп комитетінің есебі.
Қосымшалар
2008 - 2012 ... ... ... ... ЖІӨ ... ... ... - 2012 жылдардағы мемлекеттік бюджеттің ... мен ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Стандарт-кост” әдісі бойынша шығындар есебінің жүйесі.20 бет
Cот шығындары7 бет
«Білім беру» функционалдық тобының шығындары6 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы5 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы ақпарат4 бет
«Бобровка + » ЖШС-ның қызметі барысында қалыптасатын жағдайды және шығындарын талдау56 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Ішкі және сыртқы шығындар туралы жалпы түсінік28 бет
Аяқталмаған өндірісті бағалау,есептеу және шығындардың аналитикалық есебі16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь