Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің монетарлық саясаты

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
I тарау. Ақша . несие саясатының теориялық негіздері
1.1 Ақша және несие механизмдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Ақша.несие саясатының түрлері, мақсаты мен құралдары ... ... ... ... .7
1.3 Салыстырмалы талдау және сараптау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
II тарау. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің монетарлық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.1 Қазақстан Ұлттық банкінің қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.2 Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің ақша.несие саясатын жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Кіріспе

Курстық жұмыстың мақсаты: Осы қазіргі кездегі несие түрлеріне сипаттама бере отырып, Қазақстандағы Ұлттық Банктің ақша-несие саясатымен танысу және оны жетілдіру жолдарын танып білу.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Қазақстан Республикасының Президентінің заң күші бар «Қазақстан Респуликасының Ұлттық Банкі туралы» жарлығына сәйкес ұлттық банк Қазақстан Республикасының Орталық банкі болып табылады және Республикадағы Банк жүйесінің жоғарғы (бірінші) деңгейіне айқындайды.
Қазақстан Республикасы таяу болашақта әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 мемлекеттің қатарынан орын алуды мақсат етіп отырғаны белгілі. Ал осы межеге жету едәуір дәрежеде ақша-несие саясатының тұрақтылығына байланысты.
Тауар айналысы дамыған сайын тауарды сату уақыты оған ақша төлеу уақытына сай келе бермейді, бұл – тауар несиеге сатылады деген сөз. Несиені қайтару кезінде несие ақшалары пайда болады. Демек, несие ақшалары – сатып алушының қарызды қайтаруда пайдаланатын (толық құнды ақшаның орнына жүреді) құнның қағаз белгісі немесе қарызды өтеудегі ақшаның төлем құралы қызметін атқаруы.
Несие ақшаларының ерекшелігі – оларды шығару іс-жүзіндегі айналым қажеттілігінен туындайды. Несие операциялары нақты өнімді өндіру және оны сату процестеріне байланысты орындалады. Қарыз, әдетте, белгілі бір қорлардың құрылуын қамтамасыз ету үшін берілсе, ал оны қайтару қордағы құндылықтардың қалдығы азайғанда жүргізіледі. Осыған байланысты қарыздарға берілетін төлем құралдарының көлемі мен айналымның ақшаға нақты мұқтаждығын үйлестіруге мүмкіндік туады. Несие ақшаларының бұл ерекшелігі – оның қағаз ақшадан ең негізгі артықшылығы.
Қазіргі уақытта өнеркәсібі өркендеген мемлекеттерге ақша айналысынан қағаз ақшаларды несие ақшалары ығыстырып шығаруда. Себебі; бріншіден, несие ақшалары қолдануда икемді және оларды қолдану аясын
Қолданылған әдебиеттер

1. Бейсенова М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы –
2002.
2. Бердалиев К.Б «Қазақстан экономикасын басқару негіздері»,
Алматы – 2001.
3. Ілиясов Қ. «Қаржы», Алматы - 2003
4. Көшенова Б. «Бағалы қағаздар нарығы», Алматы – 1999 ж.
5. Көшенова Б. «Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары», Алматы –
2000
6. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстан халқына жолдауы “Қазақстан халқының әл-
Ауқатын арттыру-мемлекеттік саясаттың басты мақсаты.Ел газеті:
2008 жыл. 6-ақпан. 2-бет.
7. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, Несие, Банктер», Алматы – 2001 ж.
8. Шеденов Ө.Қ., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория»,
Алматы -2002 ж.
9. Ұлттық банк – ақша – несие саясаты, Егемен Қазақстан – 2005
10. Интернет желісі: www.google.kz
11. Интернет желісі: www.nacbank.kz
        
        
Мазмұны
Кіріспе.................................................................
.......................................3
I тарау. Ақша – несие саясатының теориялық негіздері
1.1 Ақша және ... ... ... ... ... мен
құралдары.................7
1.3 ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің монетарлық
саясаты.................................................................
.............................14
2.1 ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің ақша-несие саясатын
жетілдіру
жолдары.................................................................
............23
Қорытынды...................................................................
...................27
Пайдаланылған
әдебиеттер..............................................................
28
Кіріспе
Курстық жұмыстың мақсаты: Осы қазіргі кездегі ... ... ... ... ... ... Банктің ақша-несие саясатымен танысу және
оны жетілдіру жолдарын танып білу.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Қазақстан ... ... күші бар ... ... ... ... туралы» жарлығына
сәйкес ұлттық банк Қазақстан Республикасының Орталық ... ... ... Республикадағы Банк жүйесінің жоғарғы (бірінші) деңгейіне айқындайды.
Қазақстан Республикасы таяу болашақта әлемдегі ... ... 50 ... ... орын ... ... етіп отырғаны
белгілі. Ал осы ... жету ... ... ақша-несие саясатының
тұрақтылығына байланысты.
Тауар ... ... ... ... сату уақыты оған ақша төлеу
уақытына сай келе бермейді, бұл – тауар несиеге ... ... сөз. ... ... несие ақшалары пайда болады. Демек, несие ақшалары – сатып
алушының қарызды ... ... ... ... ... ... ... қағаз белгісі немесе қарызды өтеудегі ақшаның төлем құралы қызметін
атқаруы.
Несие ақшаларының ...... ... ... ... ... ... операциялары нақты өнімді өндіру және оны
сату процестеріне ... ... ... ... ... ... құрылуын қамтамасыз ету үшін берілсе, ал оны қайтару қордағы
құндылықтардың ... ... ... ... ... ... төлем құралдарының көлемі мен айналымның ақшаға нақты мұқтаждығын
үйлестіруге мүмкіндік туады. Несие ақшаларының бұл ерекшелігі – оның ... ең ... ... ... ... ... ... ақша айналысынан
қағаз ақшаларды несие ақшалары ығыстырып ... ... ... ... ... икемді және оларды қолдану аясын шаруашылықтың
қажетіне орай тез ұлғайтуға мүмкіндік ... ... , ... ... шығындарын азайтуға өндіріс ауқымын ... ... ... ... ... ... 2008 ... тақырыбы «Қазақстан Республикасы халқының әл-ауқатын арттыру –
мемлекеттік саясаттың ... ... деп ... Яғни онда ... ... басымдықтары туралы аталып өтілген. Оның ішінде
біріншісі Үкімет, ... ... ... ... ... мемлекеттің
қаржылық тұрақсыздық қатерлеріне қарсы жүйелі де ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
экономикасына деген сенімін нығайту керек делінген. Яғни, қаржылық бақылау
агенттігінің жұмысын жүйелі түрде нығайту қажет. ... ... ... банк ... бәсекеге қабілеттілігін және тұрақтылығын арттыру
Агенттігінің Ұлттық ... және ... ... бірлесе отырып
атқаратын басты міндеті болуға тиіс. Өмір біздің жспарларымызға ... ... ... Біз оған дайын тұруға тиіспіз делініп ... ... ... ... ... де ... ... әсер ететіні айдан анық
нәрсе болып отыр. Алдын ... ... бұл ... ... оның ... ... өзгертуге қабілетті. Сондықтан
жолдауда айтылғандар экономиканың қай бұрышына бармасын, олар бір-бірімен
тікелей байланысып, ел ... ... әсер ... ... ... ... нақты көрінісін несиенің формалары
мен түрлері сипаттайды.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық ... ... ... ақша ... ... ... болып отыр. Несие
толығымен экономикамен және оның жеке ... ... ... да ... ... Қазақстанда күрделі өзгерістер болуда, ... ... ... мемлекеттің несие саясатымен байланысты болып
келеді. Осы жерден байқайтынымыз несие ... ... ... ... ... тарау. Ақша – несие саясатының теориялық негіздері
1. Ақша және несие механизмдері.
Ақша нарығы қаржы нарығының өте маңызды құрамды ... ... ... ... ... ету ... ... үшін оның құрамды бөліктерімен
танысу керек. Осының маңыздысына ақшаның массасы жатады.
Ақша ... ... және ... ... ... ақша
құралдарының жиынтығы, бұлардың ... ... ... ... ... ... отырады. Ақша массасының ... ... ... болады, алдымен ақша ... ... ... белгілейтін, ақшаның ұсынысы мен сұранысынан.
Ақшаның ұсынысы – бұл осы мезгілде экономикада айналыста жүрген төлем
құралдарының жиынтығы. Ақша ... ... ... банкі бақылап отырады,
оны тіркелген дәрежеде қолдап отыруға тырысады.
Ақшаға сұраныс оның ... ... және ... ... құралы
қызметінен, сонымен қатар оның абсолюттік өнімділігінен ... ... ... ... ... ... сұраныстан және байлықты сақтау үшін
керек ақшаға сұраныстан ... ... ... ... айналысы ақша нарығын құрады.
Ақша ... ... ... ... бір ... ... және оның ұсынысымен белгіленеді, екінші жақтан – бұл ... оның ... ... ... ... ... ... торабы.
Қазақстанның несие нарығына тоқталатын болсақ, онда ... әр ... ... ... ... ол енді-енді қалыптасып
келе жатқанын ... ... ... ... ақша және ... сараланымы елдегі өндірістік және жеке қорланымының және ... ... ... ... едәуір жетілді.
Ипотека нарығы алғашқы даму сатысында, оның инфрақұрылымы мен ... ... ... бұл нарықты әзірге даму сатысында деп пйтуға ... ... ... ... ... алшақ жатыр.
Қор нарығы кенжелеп қалған. Оның заңдық базалары мен ... ... ... ... болса да, ол әлі даму тұрғысынан енді-
енді ... келе ... Егер ... ... ... ... ... ал
корпорациялық бағалы қағаздар тұрлі объективті себептерге ... ... ... ... ары қарай монетаристер дамытуда.
М.Фридмен экономиканы реттеудің ... ...... ... мен ... ақша ... ... болып табылады деп
есептейді. Шын мәнісінде пайыздық мөлшерлемелері реттей отырып, экономикаға
салынатын ... ... ... ... ... ... тарылтуға
болады. Сондай-ақ, айналымдағы ақша ... ... ең ... және баға мен ... ... де әсер ... ... теориясы дамыған елдердің экономикалық саясатында кеңінен
қолданылуда. Бүгінгі ... оның ... ... ... ... ... ақша ... мен инфляцияның өсуін тежеуге қол жеткізу ... да ... ... ... ... ... отыр. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі мен Үкіметі ақша-
несие реттеудің монетаристік теориясын ... ... ... ... тұрақтылыққа ұмтылуда.
1.2 Ақша-несие саясатының түрлері, мақсаты мен құралдары
Ақша-несие - бұл ... ақша ... ... ... сыйақы
мөлшерлемесін өзгертуге, жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған
шаралар ... ... ... ... ... - ... банк болып табылады. Ал ақша-несие ... ... ... ... ... ... қолма-қол және қолма-
қолсыз ақша жиынының жиынтығы жатады.
Шаруашылық жағдайына байланысты ақша-несие саясатының екі типі болады:
1) рекстрикциялық ақша-несие ... ... ... ... ақша-несие саясаты — екінші ... ... ... ... ... және ... шарт ... сондай-ақ
сыйақы мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие ...... беру ... ... ақша ... өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуіне ... ... ... жылдардағы ақша-
несие саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және теңгенің
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Ақша саясатының құралдарын ... ... ... ... өсуі;
ө) толық жұмысбастылық;
б) бағаны тұрақтандыру;
в) төлем балансын тұрақтаңдыру. Аралық мақсат:
а) ақша жиыны;
ә) пайыз мөлшерлемесі;
б) ... ... ... берудің лимиті, пайыз мөлшерлемесін тікелей реттеу;
ә) міндетті резервтер нормасының өзгеруі;
б) есептеу мөлшерлемесінің ... ашық ... ... (а) және ... ... ... арасында айырмашылықтар
бар. Жанама құралдарды тиімді пайдалану ақша ... ... ... ... ... әсіресе алғашқы өзгерістер кезеңінде,
тікелей және жанама ... ... ... ... ... ... ... саясаттың, сонымен қатар қазыналық,
валюталық, сыртқы ... ... және ... да ... ескере
отырып, несие-ақша саясаты жоғарыда аталған саясаттардың бір бағыты ретінде
қарастырылады.
Аралық мақсаттар нарықтық жағдайда ... ... ... жанама
құралдары арқылы жүзеге асырылады.
Бұл мақсаттарға жетуде Ұлттық банк ... ... ... ... ақша ... келесідей ақша-несие саясатының негізгі
құралдарының көмегімен реттеледі:
- қайта ... ... ... ... ... ... ҚҰБ-те (Қазақстан Ұлттық банкі) жинақталатын ең төменгі міндетті
резервтер нормасын ... оның ... ... ... ... ... және ... байланысты жіктеу;
- мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сату ... ... ... ... ... және ... несие беру;
- валюталық нарықтағы басқыншылық;
- кейбір жағдайларда ... ... ... ... мен ... ... ... шектеулер енгізу;
- ресми есепке алу (дисконттық) мөлшерлемесі.[5]
1.3 Ақша несиенің саясатын салыстырмалы талдау және сараптау
Қағаз ақшаға тән ... ... ... ... ... ... мүмкін. Тауар айналысы дамыған сайын тауарды
сату уақыты оған ақша төлеу уақытына сай келе ... бұл ... ... ... сөз. ... ... кезінде несие ақшалары ... ... ...... ... қарызды қайтаруда пайдаланатын (толық құнды
ақшаның орнына жүретін) құнның ... ... ... қарызды өтеудегі
ақшаның төлем құралы қызметін атқаруы.
Несие ақшалары да қағаздан жасалады, бірақ оларды, ... ... ... ... ... ... ... – материалдық
бағалылықтардың қорын құру және т.с.с.) жүргізілетін несиелік операцияларды
орындағанда шығарады. Сөйтіп, ... ... банк ... ... ... ақшасын беруі мүмкін, яғни қарызды пайдалану мерзімі өткеннен кейін
берілген қаржы қарызды өтеу үшін ... ... ... ... ... ... ... керек. Қарыздың бір бөлігі банкке түскен қолма –
қол ақшамен де (сауда ұйымдарының түсімі және ... ... ... ... ... шығару және олардың кейін қайтарып алу
шаруашылық процестерге ... ... ... ... жүргізіледі.
Банктің кассасын қолма – қол ақша беру мен ... ... ... және банкке қолма – қол ақшаның түсуі мен қарыз
берешегін өтеудің арасындағы ... ... жеке ... ... ... ол осы ... қарызды беру мен оны өтеу
және ... ... ... – қол ... беру мен кассаға ақша ... ... ... ... ... ...... шығару іс жүзіндегі айналым
қажеттілігінен туындайды. Несие операциялары нақты өнімді өндіру және оны
сату ... ... ... ... әдетте, белгілі бір
қорлардың құрылуын қамтамасыз ету үшін ... ал оны ... ... ... азайғанда жүргізіледі. Осыған байланысты
қарыздарға берілетін төлем құралдарының ... мен ... ... ... үйлестіруге мүмкіндік туады. Несие ақшаларының бұл ерекшелігі –
оның қағаз ақшадан ең ... ... осы ... ... ... несие ақшалары өзінің
артықшылығынан ... ... ... ... ... Несие
ақшалары айналымындағы (оларды айналымға шығару мен ... ... ) ... ... ... ... ... пайда
болмайды, олардың жиынтығы, жалпы халық шаруашылығы бойынша жүргізілген
несие операцияларында байқалады.
Қазіргі ... ... ... мемлекеттерде ақша
айналысынан қағаз ақшаларды несие ақшалары ... ... ... несие ақшалары қолдануда икемді және ... ... ... қажетіне орай тез ұлғайтуға мүмкіндік береді; екіншіден,
оларды пайдалану айналыс ... ... ... ... дамытуға
мүмкіндік туғызады.
Несие ақшалары өте ерте заманнан пайдаланып ... ... ... ең жай түрі – ... ... ... ... дейінгі бір мың жылдықта Вавилонда пайда болған.
Несие ақшаларының негізгі түрлері:
1. Вексель
2. Банкнота
3. Чек
4. Несиелік карточка
1. Вексель – төлем міндеттемесі, ол ... ... ... ... ... ... келісілген жерде өтеу үшін қарыздардың сатушыға жазбаша
түрде берген құжаты.
Ол несие және ақшалай есеп ... ... ... ... ... бір неше ... ... мүмкін, себебі вексель төлем құралы
ретінде беріледі. ... ... ақша ... ... ... ... ... қолма-қол ақшаны вексель айналысымен ауыстырудың
шекарасы болады:
➢ Вексельдің ... ... ... ететін коммерциялық несие, тек
тауар айналымының бір ... ... ... ... ... Векселдік міндеттемелер талаптарын өзара есепке алу бойынша
сольдо қолма ... ... ... ... жеке және ... ... болғандықтан оның айналыс
аясы тек төлем қабілеті бар субъектілермен ғана ... ... ... ... ... ... ... шектеулі
болады.
Векселді шығару жағдайына байланысты мынандай түге бөлінеді:
Қаржылық вексель – ол ... бір ... ... бір-біріне
қарызға бергенде туындайтын қарыз міндеттемесі.
Қазыналық вексель (қазыналық бондар) – ол мемлекеттік ... ... ... өтеу үшін 3 ай ... ... ... бағасымен
банктерге сатады да, уақыты өткесін сол бағамен сатып алады.
Қола (бронзалық) немесе бос вексель – ол ... ... ... қарыз міндеттемесі.
Достық вексель – ол жеке адамдардың банктегі өз шотынан бір-біріне
қолма-қол ақша алып ... ... ... міндеттемесі, оны банк есепке
алады.
2. Несие ақшалардың келесі түрі – банкнота. Банкнота - әр ... ... ... және оны ... ... ... ... тиісті
банк берген қарыз міндеттемесі.
Толық құнды ақша айналысы кезінде алтын құйма ... ... ... ... ... ... ең орнықты банкте сақтауға ұмтылды. Сондықтан сынамасын
анықтап және мұқият ... ... банк ... ... ... ...... толтырып береді. Банкнота алтынға тең, себебі ... ... ... ... асыл ... ... болады.
Банкнотаның негізі коммерциялық вексель болғанымен одан өзгешеліктері
бар. Олар бір-бірінен несие беруші, кепілдігі және ... ... ... ... ... ...... немесе кәсіпкер, ал банкнота
бойынша – Орталық ... ... ... жеке ... ... ... ... бар, ал банкнотаны елдің орталық банкі ... ... ... ... ... айналыста жүреді. Банкте сақталған бүкіл
өнеркәсіп иелерінің қаржы қоры ... ... ... ... Вексель мерзімзі (3-6ай) төлем міндеттемесі, ал банкнота мерзімі
шектелмеген міндеттеме.
3. Несие ақшалардың келесі түрі – чек. Чек ... ақша салу және ... ... есеп ... барысында пайда болады. Чек дегеніміз – оған ... ... ... ... ... чек иеленушіге беру немесе басқа
бір шотқа аудару туралы банкке ... ... ... ... есеп ... және банк ... өрістеген кезде пайда болды. Алғашқы чек ... ... ... ... ... ... шоттан қолма-қол ақша алғанда,
екіншіден, тауар сатып алу және қарызды өтегенде, ... ... есеп ... айналыс және төлем құралы ретінде жүреді.
Чектің белгілі бір формасы болыды, яғни ол ... ... Чек ... ... беріледі. Негізінен ақшалы және есеп айрысу
чектері кездеседі. Ақшалы чек иесі ... кісі яғни ... чек ... – оны ... ... ... ... қолма-қол ақша алады.
Есеп айрысу чегі ордерлі чек деп те аталады. Чек кітапшасынан жыртылып
алынған ... ... ... ... ... үшін ... ... үшін есеп айрысқанда қолма-қол ... ... ... ... ... ... есеп ... чек орталық банкке
толтырылады.
4. Несиелік (пластикалық) карточка қолма-қол ақша мен ... ... ... ... ... ... мерзімді қарыз алуға мүмкіндік
беретін есеп айрысу құралы. Клиенттің ... ... ... ақша ... ... онда ... бір ... дейі оған қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... айналымы мен
қызмет көрсету аясында қолданылады.
Несие карточкаларын пайдалану банк ... ... ... (ЭЕМ) ... автоматтануға кеңінен жол ашты. Дегенмен ЭЕМ
қолдану, жарнама беру ... ... ... етті. Сондықтан кейбір
мемлекеттерде ЭЕМ-нің қатысуымен электронды ақша-есеп жүйесі жүргізілуде.
Қорыта айтқанда, ақша ... ... ... көп түрлері
автоматтандырылған несие ақшасын енгізгенмен адамзат ... ... ... болғандықтан «ақшасыз шаруашылық» деген ұғым құрғақ ... ... ... ... ... ... ... монетарлық саясаты
Нарық жағдайында банк жүйесі екі деңгейде болады: Орталық банк
(эмиссиялық) және ... ... ... ... ... ... ... беру және салымдарды өсіру. Осындай шаралардың
нәтижесінде коммерциялық банктер ақша ұсынысын кеңейтеді. Банк жүйесі ... ... де ... банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, ... ... ... коммерциялық банктердің міндетті резервтері банктер
арасындағы шот айыру ретінде пайдаланылады. Орталық банк ... ... ... және ... ... ... ... және шет
мемлекеттердің және банктерінің істерін үйлестіреді. Барлық мемлекеттерде
орталық банк ақша-несие саясатын ... және ... ... ... іс-әрекетін қадағалайды және ұйымдастырады. Орталық
банк пен коммерциялық банк операцияларының және банктен тыс ... ... ... ақша ұсынысының өзгеруіне ықпалын
тигізеді.
Орталық банк ақша ұсынысын ақша базасына және мультипликаторға әсер ету
арқылы қадағалайды. Ақша ... ... ... коммерциялық банк
операцияларының нәтижесінде несиені қабылдау және беру арқылы құрылады.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкі ақша-несие
саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның ... яғни оның ... мен ... ... валюталарына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз
етуді көздейді.
ҚР Ұлттық Банкінің құрылымы келесідей:
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз
етуге ықпал ету, банк несиеторлары мен ... ... ... табылады. Ұлттық банк сондай-ақ мемлекеттік бағалы қағаздар элитентті
болып табылады, ... ... ішкі және ... ... ... ... ... банк шетел валютасымен сатып алу, сату
және ауыстыру операцияларын жүргізетін коммерциялық банктер мен ... ... ... ... және ... қызметін реттейтін
пруденциалды нормативтер белгілейді, яғни Ұлттық банк ақша-несие ... ... ... ... ... және ... елдерден орталық
банктер және қаржы-несие мекемелеріне қатысты Қазақстан ... ... ... ... ... қызметі
Ұлттық банктің негізгі міндеті - ұлттық валютаның ішкі және ... ... ету, ... ... акша ... ... банктік есеп айырысу мен валюталық
қатынастарды ұйымдастырады;
• ақша, несие және банк ... ... ... ... ... ... ... мен салымшылардың, сондай-ақ шетел валютасын сатып
алу-сату және айырбастау операцияларын жүргізетін ... ... ... ... ... және ... ... бақылау сияқты
мемлекеттің экономикалық саясатын жүргізеді.
Ұлттық банктің міндеті оның атқаратын қызметтері арқылы ... ... ... ... ... саясатын
жүргізу, яғни Ұлттық банк айналымдағы ақша массасының көлемін реттеумен
және ... ... ... ... ... шұғылданады. Егер ақша-
несиелік реттеу әдісімен инфляция деңгейін тежеу ... ... ... ... ... салымдарын шектеуге және банк операциялары
бойынша проценттік мөлшерді ... ... бар. ... алты ... мерзімге шығарылған ... ... жай және ... ... ... алып және ... ... банк өзінің бағалы қағаздарын шығарады, ... ... ... ... ... депозиттік сертификаттарды,
дисконттық және өтеу мерзімі бір жылға дейінгі проценттік бағалы ... алу және ... ... ... ... сақталатын міндетті
резервтердің нормативін белгілеп, айналымда жүретін төлем құралдарының
түрлерін анықтайды.
Екіншіден, ... ... ... банкнота және
монетаны (теңге мен тиынды) эмиссиялау. Ол үшін Ұлттық банк номиналдардың
құрылымын, теңге мен ... ... ... ... ... ... ... қамтамаыз етеді.
Ұлттық банктің қолма-қол ақша қаражатын шығаратын, ... мен ... ... ... алып сату ... айналысқа түсіруді
ұйымдастыратын айырықша құқығы бар. Сондай-ақ ... ақша ... ... ... ... айырбастап, тозыл, жеткендерін жоюмен
шұғылданады.
Үшіншіден, банктердің ... ... ... ол үшін ... ... қайта қаржыландыру жүйесін ұйымдастырып, ... ... ... ... ... ... және ... активтермен
қамтамасыз етілген несиені алты ай мерзімге ... ... банк - ... банктер үшін соңғы сатыдағы несие беруші. Несиені ұлттық
валютамен де, ... ... де, ... ... етілген, ия
болмаса қамтамасыз етілмеген несиені Ұлттық. банктің басқармасы белгілеген
тәртіппен және ... ... ... ... есеп айырысу
формалары мен тәртібін анықтап, қазақстандық ... ... ... өз ... және ... ... ... ететін
төлем жүйесінің қызметін ұйымдастырады.
Төртіншіден, үкіметтің және мемлекеттік органдардың ... және ... ... үшін ... ... ... ... ішкі және сыртқы
қарызын өтеуге қатысады. ... ... ... ... ... (сальдо) болдырмау үшін қажетті іс-шараларды қабылдайды. Қаржы
министрлігімен келісілген шарт негізінде ... ... ... ... ... ісін ... ... банктердің ісін бақылау және қадағалау қызметі. Ол үшін
Қазақстан территориясында, сондай-ақ одан шет ... ... ... ... ... және ... операциялар жүргізуге лицензия
береді. Барлық банктер, банк емес ... ... және ... ... ... орындауы үшін банк ісі, есептеу, ... ... ... ... ... ... актілер шығарып,
олардың орындалуын қадағалайды.
Алтыншыдан, валюталық реттеу және ... ... ... ... үшін Ұлттық банк шетел валютасының және ... ... ... ... ... және ... ... шетел валютасымен
жүргізілетін операцияларға қажетті кезде, оның ... ... ... шектеу қояды.
Резиденттер үшін шетел ... және ... ... ... ... ... ... әкету және салып ... ... ... ... ... резиденттерінің республикадан
тыс шетел валютасында шот ашуының мақсатын, тәртібін және жағдайын анықтап,
шот ашуға рұқсат береді.
Ұлттық валютаның шетел ... ... ... ... есеп айырысуды ұйымдастырып, шетелдермен валюта-қаржылық және
несие-есеп қатынастарын жетілдіреді. Шетелден алынған банктік ... ... ... ... ... ... басқару қызметі. Оны атқару
үшін Ұлттық банк ... ... ... ... ... олармен
операция жүргізеді. Қазақстан Республикасы Президентінің "Бағалы металдарға
және асыл ... ... ... ... ... ... Заң
күші бар Жарлығына сай бағалы металдардың алғашқы саудасына бірінші сатып
алушы құқымен қатынасып, ... және ... ... ... ... ... ... валюта қорын толтыру үшін ... ... ... ... ... қабылдап, одан әрі сақталуын
қамтамасыз етіп, қажет жағдайда заңға сәйкес сатады.
Президенттің немесе ... ... ... ... банктің
қоймасында сақтау үшін үкіметтік (бюджеттік) резервке алынған құндылықтарды
қабылдайды. Алтын және ... да ... ... ... монеталарды
өндеген және өңделмеген табиғи асыл тастарды ішкі жән ... ... ... және сату операцияларын жүргізеді.
Ұлттық банк өз шығындарын өз қаражатымен өтей оның өз ... ... ... ... бағалау шоттары ... ... ... ... капиталы жарғылық капиталы мөлшерінен тұрады. Таза табысы
есебінен толтырылып, жүргізілген ... ... ... ... ... ... қайта бағалау шоты оларды қайта бағалаудан
түскен іске асырылмаған табысты есепке алуға арналады. Бұл шоттың ... ... ... ... ... валюталық резерв теңгенің ішкі
және сыртқы тұрлаулылығын қамтамасыз ету үшін ... және сол ... ... ... ... ... элементтерден құрылады:
• алтыннан;
• банкнота, монета туріндегі шетел валютасынан, шетелдердегі ... ... ... шоттарындағы қаржылардың қалдықтарынан;
• Ұлттық банкте сақтаулы валюталық құндылықтардан;
... ... ... ... ... мекемелері шығарып,
кепілдік берген бағалы қағаздардан;
... ... жай және ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... активтерден құрылады.
Арнайы провизиялар (резервтер) Ұлттық банктің ... ... және ... ... оған қоса ... ... қағаздардан есеп ... ... ... шоттардағы
қалдықтардан және басқа активтерден, сондай-ақ ... ... оған ... ... көлемі және Ұлттық банктің монетарлық
емес талаптары және әлеуметтік ... ... ... ... ... жылдағы таза табысы оның - ... ... мен осы ... ... арасындағы айырмаға тең. Шығынға шығарылып
тасталған күмәнді борыштар, активтердің, оның ішінде айналымға шығарылған
банкноталар мен ... ... ... ... ... ... ... резерв капиталын қалыптастыруға жұмсалып, қалған
бөлігі келесі қаржы жылының республикалық бюджетіне жіберіледі.
Ұлттық банктің баскарушы органы ... ... және ... ... ... Оның ... органы - Басқарма, ол 9 ... ... Оған ... ... төрағасы, бес лауазымды адамы және Президенттен
бір, ... ... екі өкіл ... ... Республика
Үкіметінен және Ұлттық банктен кірген басқарма мүшелерін ... ... және ... ... ... бекітеді және қызметтен
босатады.
Ұлттық банктің төрағасын республика Президенті Парламентпен келісе
отырып 6 жыл ... ... Егер ... ... ... келсе 2
ай бұрын алдын ала Президентке арыз жазуға құқылы. Оны қызметтен Президент
босатады. Төраға ... ... ... жауапты. Оның орынбасарларын
төрағаның ұсынысымен Республика Президенті ... ... ... 6 жыл мерзімге бекітеді. Төрағаның орынбасарларын қызметінен
төрағаның ұсынысымен республика ... ... ... ... өз еркінше қызметінен кеткісі келсе, онда 2 ай ... ... ... арыз ... банктің Басқармасының мәжілістері қажетті кезде, бірақ айына
кемінде 1 рет ... онда ... ... ... айтылған қызметтерін
орындайды, ал Ұлттық банктің күнбе-күнгі қызметін басқаратын орган -
Директорлар ... ... ... ... ... ... ... туралы" Заң күші бар Жарлығына сай Ұлттық
банктің қарауындағы барлық ... ... ... ... ... ... басқармалары өз қызметін Ұлттық банк белгілеген
уәкілдік шегінде атқарып, оған есеп беруге міндетті.[7]
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... -2006 ... арналған ақша - несие саясатының негізгі бағыттары
туралы» мәліметінде:
Өткен 2004 жылы ... ... ... үшін ... ... – 15 ... ұлттық валютаның енгізілгеніне 12 жыл толды. 12 ... ... ... ... ... ... дамытуда қомақты
нәтижелерге қол жеткізді. Қазіргі уақытта Қазақстанның қаржы жүйесі ТМД
– ның ... ... ... ... дамыған, айқын және
мемлекеттің араласуынан қорғалған ... ... жылы ... ақша – ... ... ... қаржы нарығында
тұрақтылықты қамтамасыз етті, сонымен қатар елде жоғары экономикалық
өсуді сақтауға ... бір ... ... ... жылы Ұлттық банктің таза халықаралық резервтері 58 % - ға
4958,9 млн. долл. дейін қозғайды, бұл 4,8 ... ... ... ... ... ... импортының орнын табуды ... ... ... ... ... ... 69,3 % - ға 8565,2 млн. ... дейін
өсті. 2004 жылғы қаңтарда олардың одан әрі ұлғаюы 9,4 % болды.
Ұлттық банктің таза ... ... өсуі ... ... алып ... ақша ... – 52,2 %-ға 316,9 ... дейін, ақша массасы – 26,8 %-ға 969,9 млрд. теңгеге дейін, қолма –
қол ақша - 47,6 %-ға 238,7 ... ... ... ... ... ... ... монетизациялау 17,3 % - дан 22 % - ға дейін өсті.
2004 жылы қаржы секторының ... ... - банк ... ... ... ... ... жағдайында өндірістік капиталдардың ( ... ... ... ... және айналымы несиенің объективті
қажеттілігін ... ... ... ... атап өту ... ... ... шеңбер айналымы мен айналымының кеңістікте бір қалыпты
еместігі тек қаражаттардың бір ... ... және ... ... оларға
қажеттіліктің бар болу ... ... ... тауар шаруашылығында
капиталдардың шеңбер айналымы және айналымында ... ... болу ... ... ... ... Ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру
жолдары
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша – несие саясатын анықтайтын
және ... ... ... болып табылады.
ҚҰБ ақша – несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның
тұрақтылығын, яғни оның ... ... мен ... ... валюталарына
қатысты тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша – ... ... – бұл ... ақша массасын, несие
көлемін, сыйақы (мүдделендіру) мөлшерлемесін ... ... ... қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы.
Ақша – несие саясатының ... ... ... ... банк болып табылады. Ал ақша – ... ... ... ... ... ... экономикадағы қолма – қол және қолма – қолсыз
ақша массасының жиынтығы жатады.
Соңғы жылдардағы ақша – несие ... ... ... ... төмендету және теңгені тұрақтылығын қамтамасыз ету. Бұл мақсатқа
жетуде Ұлттық банк ... ақша – ... ... ... ... ... базасы келесідей ақша – несие саясатының ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерлемесі, ресми мүдделендіру мөлшерлемесі
деңгейін белгілеу;
- ҚҰБ – те жинақталатын ең төменгі міндетті ... ... оның ... ... тартылған қаражаттар мерзіміне,
көлеміне және түрлеріне байланысты дифференция жасау;
- мемлекеттің бағалы қағаздарын ... алу және ... ... ... ... жүргізу;
- банктерге және үкіметке несиелер беру;
- валюталық нарықта интервенциялау;
- кейбір жағдайларда, несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің
деңгейі мен көлеміне тікелей ... ... ... ... ... алу ... ... жыл – Қазақстан қаржы секторы мемлекеттік реттеу жүйесінің бірінші
жылы болды, себебі 2004 жылы ... ... және ... ... ... ... ... Агенствосы болып табылады. Реттеуші және бақылау
органдары ... ... ... ... ... ... ... ТМД елдерінің ішінде жалғыз орталық банк болып саналады.
2004 жылы 1 ... ... ... ... ... ... баға тұрақтылығын қамтамасыз ету, және ҚР Ұлттық ... ... ... ... ақша – несие саясатын қайта қарау және өткізу;
2. төлем саласын жүйесімен қамтамасыз ету;
3. валюталық реттеу және бақылау жүргізу;
4. қаржы ... ... ... ... ... экономикалық жағдайын ескерек отырып, ҚР-сының
Ұлттық Банк алдағы үш жылдық бағытты анықтайды.
Ұлттық Банк ақша – ... ... ... ... қабылдай отырып,
мына екі факторды ескереді:
Біріншіден, Қазақстанда қаржы нарығының ... ... ... мен ... байқалады. Сондықтан, ақша агрегатының жағдайы
Қазақстанда ... ... ... ... 2005 ... ... жиналған инфляцияның нәтижесінде
2006 жылдың нәтижесіне де әсер ... ... ... ... ... ... ... бірқалыпты
жағдайда қалды, мысалы 6-7 % жыл соңына (2001 ж. – 6,4%, 2002 ж. – ... ж. – 6,8 % ). Ал 2004 ... ... ...... 6,7 процентті
құрады. Осындай ақша-несие саясаты қана ... ... ... ... ... ... ... береді және сонымен қатар
жүргізілетін ақша-несие саясатына деген ... ... ... қамтамасыз етеді. Басқа елдерден тәжірибесі ... ... ... енгізуге мынадай факторлар негіз бола
алады: бюджеттің тұрақты ... ... ... кепілдендіруі,
қаржы жүйесінің тұрақтылығы, Орталық банктің тәуелсіздігі, Орталық банктің
құралдары мен инфляция ... ... ... ... ... Ұлттық Банк қызметінің 2007-2009 жылдарға арналған негізгі
бағыттарын әзірледі. «Қазақстан ... ... ... ... ... Заңының 29-бабына сәйкес Ұлттық Банктің ақша-несие
саясатының негізгі мақсаты баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... механизм үлгісі пайдаланылады. Есептеу
кезінде орташа мерзімді кезеңде әлемдік ... өсу ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасының дамуына
қолайлы жағдай жасайтын болады деген болжамдар пайдаланылады. ... ... мен ... ... ... ... дамуының
2007-2009 жылдарға арналған орта мерзімді жоспарының өлшемдері алынды.
Сонымен бірге, ... ... 2007 ... ... ... 2006 ... шығыстарымен салыстырғанда 28,1% көбеюде делінуде.
Ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... мәндері мынадай деңгейде таңдалған: банктердің Ұлттық
Банктегі аударылатын ... – 990 ... ... ... ... басқа депозиттері – 860 ... ... ... ... – 530 ... ... ... Банктің 2007-2009 жылдарға арналған ақша-несие ... ... ... ... инфляцияны мынадай деңгейде ұстап тұру
болады:
«капиталдың қалыпты әкелінілуі жағдйындағы ... ... ... іске ... ... 2007 жылы ... 2008 жылы – 6,0%-7,0%,
2009 жылы – 6,0%-7,0% шегінде. «капиталдың көп ... ... ... ... сценарийін іске асыру кезінде 2007 жылы 7,3%-8,3%,
2008 жылы – ... 2009 жылы – ... ... ... ... іске ... ... 2007 – 8,0%-9,0%, 2009 жылы – ... ... ... ... ... ... жылдарға
арналған болжамы.
| | 2006 |2007 |2008 |2009 ... % |8,6 |6,2-7,2 |6,0-7,0 |6,0-7,0 ... ... ... |9,0 |8,0 |7,5 |7,5 ... | | | | ... ... жалпы |19,1 |21,3 |23,2 |25,2 ... ... | | | | ... ... | | | | ... %-бен |170,4 |11,3 |8,9 |8,7 ... ... |1501 |1828 |2221 |2468 ... %-бен |126,5 |21,8 |21,5 |11,1 ... ... |3716 |5046 |6439 |7753 ... %-бен |79,9 |35,8 |27,6 |20,4 ... ... |3115 |4272 |5464 |6574 ... | | | | ... ... |4736 |6161 |7766 |9647 ... кредиттері, | | | | ... | | | | ... ... |38,1 |42,5 |45,9 |46,9 ... % | | | | |
| | | | | [10]. ... ... қазіргі таңда Қазақстанда жүргізіліп отырған
ақша-несие саясаты ... ... ... ... ... ... саясаты – бұл ... ақша ... ... ... мөлшерлемесін өзгертуге, ... ... ... ... ... ... ... Ақша-несие саясатының басты мақсаты – ... ... яғни оның ... ... мен басқа
шетел валюталарына қатысты ... ... ... ... ... ... деңгейдегі субьектісі
– Ұлттық банк болып табылады;
- ҚР Ұлттық ... ... ... – ұлттық валютаның
тұрақтылығын қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... банктер қызметін қадағалау;
- Ақша-несие саясатының Ұлттық банк ... ... ... ... және қолма-қол ақшасыз
жиын жатады;
- Инфляциямен күрес – ... ... ... ... ... жөнінде қолданылатын шаралар Ұлттық
банктің ... ... ... ... ... ... ... алғанда, бүгінгі еліміздің экономикасын ... ... ... әрі ... ... келе ... ... жоғары
бағалауы - әуел бастағы нарықтық экономиканы таңдауындағы дұрыс бағыт
алғанын айғақтайды.
Бүгінгі ... ... ... ... ақша-несие саясаты
соңғы жылдар көлемінде қалыптасудың жолынан өтіп, тұрлаулы ... куә ... ... ... ... М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы –
2002.
2. Бердалиев К.Б «Қазақстан экономикасын басқару негіздері»,
Алматы – 2001.
3. Ілиясов Қ. ... ... - ... Көшенова Б. «Бағалы қағаздар нарығы», Алматы – 1999 ж.
5. Көшенова Б. ... ... ... ... ... ...
2000
6. Н.Ә.Назарбаев. Қазақстан халқына жолдауы “Қазақстан халқының әл-
Ауқатын арттыру-мемлекеттік ... ... ... ... жыл. 6-ақпан. 2-бет.
7. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, Несие, Банктер», Алматы – 2001 ж.
8. ... Ө.Қ., ... Б.И. ... ... ... -2002 ж.
9. Ұлттық банк – ақша – несие саясаты, Егемен Қазақстан – ... ... ... ... ... желісі: www.nacbank.kz
-----------------------
Дербес басқармалар мен бөлімдер
Департаменттер
Орталық аппарат
Құрылымдық ... ... ... ... бір ... кеңесі
Функционалдық құрылымы
Басқарма
Төраға
Төраға орынбасарлары
ҚҰБ-ның басқарушы ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық экономикадағы инфляцияға қарсы саясат және инфляциялық таргеттеу10 бет
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жайлы34 бет
Инфляциялық таргеттеу және оның Қазақстанда қолданылуы7 бет
«АТФ банкінің» бағалы қағаздар операциялары31 бет
АТФ банкінің несиелеу жүйесі58 бет
Ақ "тұранәлем банкінің" құрылу тарихы14 бет
Банкінің атқаратын функциясы және мәні33 бет
Еуропалық қайта құру және даму банкінің негізгі міндеттері мен мақсаттары20 бет
Мемлекеттің монетарлық саясатын қалыптастыру негідері және оны жүзеге асыру тетіктері96 бет
Монетарлық саясат35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь