Тауар тарату арналары. өткізудің маркетингтік жүйелері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1. ТАУАР ТАРАТУ АРНАЛАРЫ. ӨТКІЗУДІҢ МАРКЕТИНГТІК ЖҮЙЕЛЕРІ. КӘСІПОРЫНДАҒЫ ӨТКІЗУ ҚЫЗМЕТІ. ТАУАР ҚОЗҒАЛЫСЫ.
1.1 Тарату арналары туралы ұғым. 4
1.2 Өткізудің маркетингтік жүйелері. 9
1.3 Кәсіпорындағы өткізу қызметінің рөлі. 15
1.4 Тауар қозғалысы мәселесін шешу. 15

2. КӨТЕРМЕ САУДА. БӨЛШЕК САУДА.
2.1 Көтерме сауданың мәні, рөлі және қызмет аясы. Көтерме делдалдарының негізгі типтері мен сипаттамалары. 21
2.2 Бөлшек сауда, оның түрлері және даму тенденциялары. 23

3. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА.
3.1 Халықаралық саудада салыстырмалы артықшылықты іске асыру. 29
3.2 Еркін сауда және протекционизм. 31
3.3 Протекционизмді жақтаушы және қарсылары. 33
3.4 Халықаралық сауда саясаты. 35

ҚОРЫТЫНДЫ 37

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 38
КІРІСПЕ
Тарату арналары–бұл тасымалдауды, сақтауды және тәуекелді қоса алғанда, тауарларды өндірушілерден тұтынушыларға дейін жеткізу жолдарын реттеу болып табылады.
Аралық таратушылар, делдалдар не үшін керек?
Өндірушілер өнімдерін таратуға байланысты жұмыстардың бір бөлігін неліктен аралық таратушыларға, делдалдарға аударғысы келеді? Әрі олар мұны тауарларының қалай өтіп, қалай падаланылғанына бақылау жасау мүмкіндігінен айырылатынын біле тұра істейді. Солай бола тұра, олар делдалдарды пайдалану өздеріне белгілі бір пайда әкелетінін біледі.
Тікелей маркетингтің көмегімен тауарлар таратудың экономикалық жағынан тиімді болатынын білгендіктен, өнім өндірушілердің өздері де басқа өндірушілерге делдалдық қызмет көрсеткісі келеді.
Алайда өндіруші тарату арналарын өзі таба білсе де, көп ретте ол өзінің негізгі бизнесіне күрделі қаржыны неғұрлым көбірек пайда табатынын жақсы біледі. Егер өнім өндіру пайда табу нормасының 20% қамтамасыз етсе, ал бөлшек саудадан оның келетін мөлшері 10% қана болса, әрине ол сатумен өзі шұғылданбайды.
Делдалдарды пайдалану негізінен олардың мақсатты нарықтар тауап, оларды қажетті тауарлармен қамтамасыз ете білуімен, өздеріне ешкімнің тең келмейтіндігімен байлынысты түсіндіріледі. Олар өздерінің байланыстарына, тәжірибелеріне, мамандануына және қызмет ауқымының кеңдігіне байланысты фирмаға ол жеке өзі тапқан пайдамен салыстырғанда әлдеқайда көп пайда әкеледі.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Есімжанова С.Р. Маркетинг.Оқу құралы. Алматы Экономика 2003
2. Ассель Г. Маркетинг: принципы и стратегия: Учебник для вузов. М.: ИНФРА- М, 1999.
3. Багиев Г.Л. и др. Маркетинг: Учебник для вузов / Г.Л. Багиев, В.М. Тарасевия, X. Анн; Под общ. ред. Г.Л. Багиева. - М.: ОАО «Изд-во Экономика», 1999.
4. Голубков Е. П. Маркетинговые исследования: теория, методология и практика. - М.: Изд. «Финпресс», 1998.
5. Голубков Е. П. Основы маркетинга. - М.: Издательство «Финпресс», 1999.
6.Ілиясов Д.Қ. Маркетинг: теориясы мен практикасы: Оқу кұралы: Алматы, Қазақ университеті, 2002.
7.Котлер Ф. Маркетинг негіздері. Ағылш. ауд. М.Т. Ізбасаров Алматы, Жазушы, 2000.
8.Ламбен Жан-Жак. Стратегический маркетинг. Европейская перспектива / Пер. с фр. - СПб, Наука, 1996.
9. Маркетинг: Учебник / Под ред. Э.А. Уткина. - М: ИМП ЭКМО 1998.
10. Маркетинг: Учебное пособие /Под ред. Н.К. Мамырова. - Алматы: Экономика, 1999.
11. Нысанбаев С.Н, Садыханова Г.А., Маркетинг негіздері, А.: Қазақ университеті, 2002.
12. Фатхудинов Р.А. Стратегический маркетинг: Учебник. - М.: ЗАО «Бизнес-школа» Интел-Синтез», 2000.
13.Мамыров Н.К. Маркетинг. Алматы, Экономика, 1999
14. Назарбаев Н. Казахстан 2030: Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев: Послание Президента страны народу Казахстана. – Алматы: Білім, 1997 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1. ТАУАР ТАРАТУ АРНАЛАРЫ. ӨТКІЗУДІҢ МАРКЕТИНГТІК ЖҮЙЕЛЕРІ. КӘСІПОРЫНДАҒЫ
ӨТКІЗУ ҚЫЗМЕТІ. ТАУАР ҚОЗҒАЛЫСЫ.
1.1 ... ... ... ұғым.
4
1.2 ... ... ... ... ... ... ... Тауар ... ... ... ... ... БӨЛШЕК САУДА.
2.1 Көтерме сауданың мәні, рөлі және қызмет аясы. ... ... ... мен ... ... сауда, оның ... және даму ... ... САУДА.
3.1 Халықаралық саудада салыстырмалы артықшылықты іске асыру. 29
3.2 ... ... және ... ... ... және ... Халықаралық ... ... ... ... ... сақтауды және тәуекелді қоса
алғанда, тауарларды өндірушілерден тұтынушыларға дейін жеткізу ... ... ... ... ... не үшін ... ... таратуға байланысты жұмыстардың бір ... ... ... делдалдарға аударғысы келеді? Әрі олар мұны
тауарларының қалай өтіп, қалай падаланылғанына бақылау ... ... біле тұра ... Солай бола тұра, олар делдалдарды пайдалану
өздеріне белгілі бір пайда әкелетінін біледі.
Тікелей маркетингтің көмегімен тауарлар ... ... ... ... ... өнім ... ... де басқа
өндірушілерге делдалдық қызмет көрсеткісі келеді.
Алайда өндіруші тарату арналарын өзі таба ... де, көп ... ... ... ... ... қаржыны неғұрлым көбірек пайда табатынын
жақсы біледі. Егер өнім өндіру пайда табу нормасының 20% ... ... ... саудадан оның келетін мөлшері 10% қана болса, әрине ол сатумен
өзі шұғылданбайды.
Делдалдарды пайдалану негізінен ... ... ... ... қажетті тауарлармен қамтамасыз ете білуімен, өздеріне ешкімнің тең
келмейтіндігімен байлынысты түсіндіріледі. Олар ... ... ... және ... ауқымының кеңдігіне байланысты
фирмаға ол жеке өзі тапқан пайдамен салыстырғанда әлдеқайда көп ... ... ... ... ... МАРКЕТИНГТІК ЖҮЙЕЛЕРІ. ТАУАР
ҚОЗҒАЛЫСЫ.
1.1 Тарату арналары туралы ұғымы, олардың аумағы мен функциялары.
Өндірілген тауарды ... ... ... ... керек.
Өндірушілер осы қызметті екі ... ... ... ... өткізу
бөлімшелері арқылы немесе дербес делдалдар арқылы. Тауарды тікелей өткізу
әрқашан да тиімді емес, сондықтан өндірушілер ... ... ... ... ... ... және ... арқасында делдалдар
бірқатар қызметтер ұсынып, фирманың өз бетінше ала алатын ... ... ... ... ... ... ... дүкендермен,
тәуелсіз делдалдармен келісім негізінде құрылған арналарды қажет кезде
өзгерту өте ... ... ... қызметкерлер өткізу арналарын құруға
байсалды, байыпты қарауға тиіс.
Өткізу - өнімді кеңістік пен уақыт ... ... ... ... - ... ... ... сондай–ақ меншік құқығын өндірушіден
тұтынушыға ... ... ... өнім мен қызметтерді тұтынушыға жеткізу.
Өткізу арнасына қатысушылардың міндетті қызмет аясы:
1. ...... ... ... ақпаратты жинау және
оларды тарату.
2. Коммуникациялық – жарнамалық ақпаратты жасау және тарату.
3. ... ... ... ... ... сай ыңғайлау
(өндіріс, іріктеу, құрастыру және орау).
4. Байланыстарды орнату–мүмкін болатын сатып алушылармен ... және ... ... ... жүргізу – тауар меншігін иемденуге беру әрекетін жүзеге
асыру үшін бағаны және басқа да ... ... ... ... Тауар қозғалысын ұйымдастыру – тауарды тасымалдау және қоймаға қою.
7. Қаржыландыру–арнаның қызмет ... ... ... ... іздеу және пайдалану.
8. Тәуекелге бару - өткізу арнасының жауапкершілігін өз міндетіне алу.
9. ... ... ... ... және ... ... операциялар.
10. Меншік құқығын табыстау–тауарларды иемдену құқығын бір жеке немесе
заңды тұлғадан екінші бір ... ... ... қызметтерін тек өндірушілер де, делдалдар да жүзеге
асыруы мүмкін. Өткізу ... ... ... ... оның ... ... және ... нысандары деген құрамдастарын бөліп атайды.
Өткізу арнасы – ол ... ... ... ... жылжыту
процесіне қатысатын фирмалар мен жеке ... ... ... ... тарату арналары, тауар қозғалысының арналары,
өткізу арналары ... ... ... ... ... ... ... таңдау кезінде мынадай факторлар тексеріледі:
• Өндіруші фирманың мінез–құлқы, оның мақсаттары, пайдамен табатын өткізу
процесін бақылау ... ... ... көлемі және
мерзімділігі, жүк ... ... ... әдістері, өткізу жүйесі.
• Тұтынушылар, олардың саны, территориялық орналасуы, сатып ... ... ... ... ... мінез–құлқы, нарық сегменттері,
төлем тәсілдері (қолма – қол төлеу, несие алу, қарызға алу), сатып алу
орындарының нысандары ... ... ... ... және ... Тауар немесе қызмет көрсетудің сипаты, ассортименті және ... ... ... сапалық қасиеттері, оны жасау күрделілігі,
жаңалығы, құны және басқа да параметрлері ескеріледі. ... ... ... материалдық еместігі, сапасының өзгергіштігі,
ұзақ уақыт сақталмайтындығы, өндіру және тұтынудың ... ... ... ... ... тікелей немесе
көтерме және бөлшек саудадан тұратын жанама өткізуді таңдауына ... ... ... ... оның ... бір бөлігін маркетингтік
концепциялары сенімді, іскер серіктес болып табылатын делдалдарға ... ... ... ... ... және қандай сауда орындарын
жұмылдыру қажет екенін шешу керек.
Тәжірибеде өткізу арналарының тікелей және жанама ... 2 ... ... ... ... бірнеше топтарға бөлінеді.
Тікелей өткізу арнасы–тауарлар мен қызмет көрсетулердің өндірушілерден
тұтынушыларға тәуелсіз делдалдарсыз тікелей ... ... ... ... ... ... жиі ... өйткені олардың
мақсатты нарықтары шектеулі, олар ... ... ... болуға
тырысады. Мысалы, Алматы ауыр машина зауыты (АЗТМ), “Қазмұнайгаз” және
“Қазхром” компанияларына ... ... ... ал ... ... ... ... бірлестігіне
(CCГПО)–сым созатын станоктарды, тау–кен құрал жабдықтарын делдалдарсыз
тікелей өткізеді.
Жанама өткізу арналары–тауарлар мен қызметтердің өндірушіден ... одан ...... ... ... ... Мұндай
жағдайда өндіруші тауарды кімге сатқанын білмеуі ... ... ... ... әдетте тауарларын көтерме саудагерлер арқылы
сатады, ал олар бөлшек сауда дүкендерімен ... ... ... ... ... ... ... оған қатысушылар
саны. Өткізу арналарының деңгейі – бұл ... ... ... ... тізбектегі қайсыбір жұмысты орындайтын кез келген делдал.
Өткізу арнасының ұзындығы ... ... ... ... ... ... ... арналары қысқа және ұзын болып қалыптасады.
1 – суретте тұтынушы және өнеркәсіп маркетингінің өткізу арналарының
ерекшеліктері көрсетілген.
Өнеркәсіптік
маркетинг
Тұтынушы
маркетингі
Нөлдік деңгейдегі ... Бұл арна ... мен ... ... Ол ... ... өткізу деңгейі болмайды, сондықтан тікелей
маркетинг деп аталады. Тікелей маркетингте шығарып сату, үйде ... ... ... және тағы ... жатады.
Бір деңгейлі арна. Құрамына бір делдал кіреді. Тұтыну нарығында
делдал ретінде әдетте ... ... әр ... пайдалану тауарлары
нарығында - өткізу жөніндегі агент, дистрибьютор және дилер атқарады.
Мысалы: ... ... ... ... жиhазды, теледидарды
өндірушілер өз өнімдерін ірі бөлшек сатушыларға сатады, ал олар оны ... ... ... ... ... екі ... кіреді. Тұтыну нарығында–
көтерме және ... ... ... ... нарығында–
дистрибьютор және дилерлер. Мұндай арналарды ... ... ... ... және тағы ... ... ... арна. Құрамында үш делдал: көтерме, ұсақ көтерме және
бөлшек саудагер болуы мүмкін. Мысалы, ет өңдеу ... ... ... ... сауда сатушыларының арасында ұсақ көтермелеуші орналасады.
Бұлардан да ұзын өткізу арналары болады, бірақ олар сирек ... ... ... ... ... ... ... саны
6–ға жетеді. Арнада делдалдар саны ... ... ... ... ... отыру күрделене түседі.
Өндіріске арналған тауарларды өткізудің тұтыну тауарларын өткізуге
қарағанда, өзіндік ерекшеліктері бар. Осындай ... ... ... аз ... және ... ... ... тұтынушылар өндірушілермен тікелей қарым – қатынаста болуды
қалайды. Бұл жағдайда олар ... ... ... ... біліктілігіне сенім артады. Сондықтан өндіріске арналған
тауарлар нарығында тікелей маркетинг елеулі орынға ие болады. ... - ... ... өз өнімдерін тек ірі сатып алушыларға ғана
сатады.
Өндіріске арналған тауарларды ... ... ... ... қызметі ұсақ тұтынушыларға қажет немесе
компанияның нарықтағы ... ... ... ... өңдеуге арналған күрделі құралдары шығаратын “Kodak”
компаниясы өз ... ... ... ... ... ... ... компания агенттерді өз бөлімшелері ретінде қарап оларға зор
сенім артады.
Қызмет көрсетуді өткізу ... ... ... Қызметтің
көбі тұтынушыға тұтыну кезінде көрсетіледі, ... осы ... ... енгізу қолданылады. Мысалы, денсаулық сақтау
қызметтері, қонақүй, жеке қызмет ... және тағы ... ... ... ... да сатылады. Мысалы, авиабилеттер туристік
агенттіктер арқылы сатылады, ал ... ... ... ... жөніндегі брокерлерге өтініш жасайды.
Белгілі бір өткізу түрін қолдану, өзіндік ... ... ... ... ... ... ... тікелей кәсіпорынға жататын өткізу органдары.
Құқықтық тұрғыдан қарағанда, олар дербес немесе дербес емес болуы ... ... ... ... ... ... ... өткізу компаниялары.
• саудалық өкілдіктер және бөлімшелер.
• фирмалық дүкендер.
• коммивояжерлер, дилерлер, сауда агенттері.
Өткізі жүйесінің құрылу ерекшеліктерін ... ... ... ... ... (2-ші ... көрсетілгендей, “Рахат” ААҚ-тың облыстарда өнімін өткізумен
айналысатын еншілес кәсіпорындары бар. “Қарағанды конфеты” және “Баян ... ... ... ... ... ... мүддесін
қолдайтын сауда өкілдіктері жүзеге асырады. “Қарағанды ... және ... ... ... және ... қалаларында сауда үйлері, ал
облыстарда – ... ... бар. ... ... кондитер фабрикасының
Ресейде “Конкор”, Орталық және Солтүстік Қазақстанда “Гулливер”, Оңтүстік
Қазақстанда “Дәмді” атты сауда өкілдіктері бар. ... ... ... бар.
“Баян сұлу” кондитер фабрикасы өз өнімнің 70%-ға ... ... ... сатады, ал қалған бөлігін ірі көтерме саудагерлерге өткізеді.
Кейбір өндірушілердің өз тауарларын сататын ... ... ... бар. ... ... ... ... және көтерме
саудагерлердің қызметін тиімді орындай алса, қолдануға болады.
Фирмалық сауданы дамыту үшін өндірушінің ... ... ... ... ... қажет. Фирмалық сауданың артықшылықтары: түпкі
тұтынушылармен ... ... ... және ... ... ... ... аударуы. “Беккер және К” компаниясында ... ... ... Онда ... ... 90%-ы ... әртүрлі
аудандарында орналасқан өзінің фирмалық 35 ... ... ... ал ... 10%-ы ... және ... сауда арқылы сатылады.
Өнімді тікелей cауда жүйесіне сату–нарыққа жылжытудың, әсіресе жаңа
тауар үшін, ең тиімді тәсілі. ... ... ... ... тауарды көтерме
делдалдардан емес, тікелей өндірушінің бағасымен сатып алуды көздейді.
“Бахус” ААҚ ... ... 70%-ға ... ... жүйесі арқылы
сатып, өткізеді.
Сыртқары өткізу ұйымдары категориясына мыналар жатады:
• тауарға меншік құқығы бар дербес ... және ... ... сататын тауарлардың меншікті иесі емес және ... ... Олар ... байланысты орнату, делдалдық қызметті
көрсету немесе мәмілерді жасау жолымен кәсіпорынның өткізу қызметін
қолдайды. Өткізу ... ... бір ... ... ... өкілдік ететін, делдалдық іс-әрекетпен немесе басқа біреудің
атынан және басқа біреудің атынан ... ... ... ... сауда өкілі; комиссионер (ол атынан, бірақ тапсырыс берушінің
шотына сатады, делдалдық тауарды өткізуге құқығы бар); маклер ... ... ... ... көмектесушілер, мәмілеге
қатысушы екі жақтың да мүддесін қорғайды) жатады.
• Тауар қозғалысында белгілі бір қызметтер атқаратын ... ... ... ... ... ... жүк
тасымалдаушылар, тауарды ішкі және халықаралық нарықта өткізуде
әртүрлі қызмет көрсететін ... ... ... ... ... да ... деп ... ерекше түрі ретінде әртүрлі жәрмеңкелерде, аункциондардағы,
көрмелердегі, шығын базарлардағы сату болып ... ... ... ... ... арналары тұтыну тауарларына қарағанда қысқа, ол
осы нарықтың көп шығарлануы мен ... ... ... ... ... маркетингтік жүйелері.
Өткізудің маркетингтік жүйелерінің түрлері өткізу арналарының
құрылымына байланысты ... ... ... ... бір ... бірнеше көтерме немесе
бөлшек сатушы кіреді. Жүйенің әрбір мүшесі өз қызметін ... ... ... көздейді. Жүйе мүшелері бір – бірінің қызметін
толық бақылай алмайды. Таратудың дәстүрлі ... ... және ... ... болады. Мысалы, көптеген ... ... ... ... өткізу жүйесін өзара іс –
қимыл жасау сипаты бойынша дәстүрлі жүйеге жатқызуға болады. ... ... ... ... ... және тек қана ... пайдасын
көбейтуге ұмтылады.
2. Тік маркетингтік жүйелер (ТМЖ). ТМЖ алдыңғы қатарлы өткізу жүйесі
ретінде есептеледі. Дәстүрлі арнаға ... ТМЖ (ВМС) бір ... ... ... ... өндірушілерден, бір немесе бірнеше, көтерме
және бөлшек саудагерлерден тұрады. Осы кезде арнаның бір мүшесі қалған
фирмалардың меншік иесі ... ... ... олармен келісім–шартқа
отырады, сондай–ақ оның қуаттылығы арнада белсенді орын ... ... ... зор ... ... ... ретінде өндіруші немесе
көтерме бөлшек фирмалары да болуы мүмкін. ТМЖ өткізу ... ... ... ету және оған ... ... болатын
қақтығыстарды шешу үшін құрылады. АҚШ-тың тұтыну нарығының 70-80% -
ында ТМЖ-ы ... ... ... ЖАҚ ... компаниясы мұнай
және мұнай өнімдерін өндіру, өңдеу, тасымалдау және ... Осы ... бұл ... ... ТМЖ ... ... ... келісімді, басқарылатын деген негізгі үш ... ТМЖ ... ... пен өткізудің кезеңдері және
өткізу арналарының қатысушылары бір билікте болады. Тарату жүйесінде ... ... ... осы ... ... ... ... жатады.
Өндірушінің бөлшек сату желісіне меншігі алға ... ... ... ... ... тарату тізбегінің тұтынушыға жақын бір ... ... ... ... ... ... жанармай құю станциялары
арқылы жанармай сатады. АҚШ–та Сирис әмбебап дүкендер жүйесінде сатылатын
тауар лардың 50%-ын оның толықтай немесе ... ... ... ... және ... фирмалар жабдықтау көздерін бақылай ... ... жеке ... ... ... ... ... деп аталады.
Келісімді ТМЖ–үлкен коммерциялық жетістікке жету мақсатында, арна
қатысушылары арасындағы келісімді ... ... ... Келісімдер
олардың қызмет көрсету өрісін толығымен қамтиды. Келісімді ТМЖ көп таралған
және оның 3 түрі бар:
1. ... ... ... ... ... өз ... Тауарлардың ірі партияларын сатып алғанда қаражаттарды
үнемдеу мақсатында көтерме фирма ... ... ... Бөлшек саудагерлердің кооперативтері. Бұл–көтерме сатып алу ұяшығын
құрайтын, тәуелсіз дүкендер тобы. ... ... ... осы ... ... ... Ал, ... өз тарапынан баға белгілеу
стратегиясын, қорды сақтау, дүкендерге ... ... ... ... ... ... ... Ол кәсіпкер өз тауарларын сату
құқығын (лицензиясын) шектеулі сауда кәсіпорындарына тік кооперация
арқылы ұсынатын ... ... ... ... ұзақ ... ... Жасалған келісім– шарт бойынша франшизер
(франшиза ұсынушы) франшизиантқа ... ... ... ... ... атын ... мен артықшылықтары), шектеулі
территорияда белгіді бір бизнесті жүргізуге арналған ... ... ... қрйылған шарттардың орындалуын қадағалайды.
Франшизер франшизиантты ... ... ... және маркетингтік ұйымдастыру туралы кеңеспен
қамтамасыз етеді. Өз ... ... ... ... ... алу төлемдерін және табыстың белгілі ... ... ... франшизерге келісім бойынша бастапқы және
сатудан түсетін төлемін төлеп, оның орнына ... ... және ... ... ... ... ие ... алушы заңды түрде тәуелсіз және өзінің іс - ... ... ... Франшизердің сауда белгісінің әйгілігі және мол тәжірибесі
тәуекел мен шығындарды ... ... ... ... мынадай шарттарды талап етеді.
1. Тұтынушы қайталай алатын дәлелді бизнестің сәттілігі;
2. Жоғары сапалы тауарлар мен ... ... ... ... ... және оны ... жүргізу әдісіне үйрету.
4. Франчайзер мен франшизиант арасында ұзақ ... ... ... ... ... жаңа ... мен ... көрсету тураы
идеяларымен өзара қолмасу.
Әлемдік тәжірибеде франчайзингтің мынадай типтері қалыптасты:
• Өндіруші мен бөлшек ... ... ... ... “Форд” және
оның делдалдары арасындағы келісімдік ... ... ... Еуропада франшиздік дүкендер жүйесін ұйымдастырды.
• Өндіруші мен көтерме саудагер ... ... ... “Coca ... және “Pepsi - Cola” ... концентраттарын сусындарды
өндіріп, бөтелкелерге құятын және бөлшек сауда орындарында сататын
зауыттарға көтерме ... ... ... және ... ... арасында. Мысалы, ойыншықтар ... ... ... және ... ... ... арасындағы франчайзинг. Әлемнің
көптеген елдерінде қызмет ететін “McDonald’s” компаниясы және ... ... ... ... ... ... ... бола алады.
Бизнестің бұл түрін Достастық елдері ішінен бірінші болып ... ... ... ... ... ... ... бұл
фирма өз серіктестеріне құрал–жабдықтарды ... ... ... мен ... ... материалдарды ұсынады,
сондай–ақ персоналды оқыту сияқты ... ... ... ... ... “Акцепт”, “Pepsi–Cola International” мен
қазақстандық “PRG ... ... ... ... ... ... компаниясы франчайзи құқығын “Pepsi–Cola International”
компаниясынан ... ... ... ... ... тәжірибесін
қолданады. Компанияның Қазақстан ... ... ... мен ... ... бар. “Resmi group” ... он жыл ... 18 филиалы бар және 12 мың ... ... ... ... ... ... құрды. Өзіндік дистрибьюторлық желіні
құру қиын және қымбат болғандықтан, “PRG Bottlers” өз өнімін тарату ... ... ... үшін “Uni ... ... ұйымдастырды. Мұндай
дистрибьюторлық желі жоғары сапалы тауарлар болуын және Қазақстанның бүкіл
территориясында ... баға ... ... ... ... осы ... бір мүшесінің шамасы мен қаржылық
қуаты басқа ... ... ... ... береді. Тарату
жүйесінің беделді мүшесі арна лидері ролін ... ... ... & ... баға ... ... алаңдары және өткізуді ынталандыру
мәселесі жағынан өз ... ... ... ... ... ретінде
өзінің күшіне байланысты өндіруші, көтерме сатушы немесе бөлшек ... ... ... ... ... негізі мыналар болуы мүмкін:
• ерекше жеңілдіктердің бар ... ... ... ... қызметке лицензия болуы және т.б.);
• басқа мүшелерге экономикалық билігі (сатушы ... ... ... ... ... иемдену және басқарудың ... күші ... ... ... ... ... ... біреуінің ресми емес лидерлігін ерікті түрде
қалғандарының ... ... ... артықшылығы, мысалы, өнімнің сапалық және
функционалдық ... ... ... бойы ... ... өткізу арнасының капитаны рөлін атқарып
берді. 80–ші ... ... жеке ... ... жалпыұлттық бөлшек
сауда жүйелерінің өсуіне байланысты, бөлшек саудагерлер де лидер ... ... ... ... ... жүйелері.
3. Қазіргі замандағы өткізу стратегиясына тән өзгерістер болып көлденең
маркетингтік жүйенің ... ... ... Оның ... ... зор тұрғыда кәсіпкерлікті дамыту үшін бір немесе
бірнеше ... өз ... ... маркетингтік стратегияларды
құрады. Жеке фирма болуына байланысты капиталының және ... ... ... жеке ... ... құру ... Ал, басқа фирмамен күш– жігерін біріктіргенде, білгілі бір
пайданы көздейді.
4. Фирма белгілі бір немесе әртүрлі ... ... сату ... ... көп ... ... жүйені (тікелей және жанама) жиірек
қолданылады. Бұл 1-ші сурет мәліметтерінен көрініп тұрғандай, тұтыну
тауарлары нарығына тән.
Қазақстанда көптеген компаниялар бірнеше жүйеден ... ... ... ... IBM ... жетпіс жыл бойы өзінің өнімін бес мың
адамнан тұратын тауар ... ... ... ... ... ... ... нарығының ұлғаюына байланысты компания өз
тауарларын ... ... сата ... ... ... ... ... пошта арқылы тапсырыс алуды да қолданды. Бірнеше жүйеден тұратын
аралас ... ... ... ... ... “Алматы шайы”
компаниялары қолданады.
Қазақстанның “Рахат” кәсіпорны өзінің нарық үлесін молайту мақсатында
көп арналы және аралас жүйелерді ... ... ... ... ... Мұндай жүйелердің қалыптасуы тікелей байланыстардың таңдайтын
ірі және ұсақ сатып алушыларды қамтамасыз ету қажеттілігін туындады, ... ... ... тікелей ірі бөлшек фирмаларға және көтерме
саудагерлерге ... Ал ... ... үшін ... мен ұсақ көтерме
дүкендердің қызметі қолданылады. “Рахат” ААҚ ... ... ... ... ... ЖШС ... ұйымдастырылған еншілес кәсіпорындар, көтерме
саудагерлер және кең ... ... ... шағын көтерме дүкен, фирмалық
дүкендер, өзінің жеке сату орындары, жаңа алынған дүкендер, базардағы және
дүңгіршектердегі ... ... ұсақ ... тұрады.
“Рахат” ААҚ өз өнім көлемінің тең жартысын ең пайдалы ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан өткізу
саясатын ұйымдастырғанда, олардың мүдделері ең бірінші орынға қойылады.
Кез келген кәсіпорынға өз өнімін ірі ... ... ... ... ... ... өйткені ол өндірісті, шикізатты сатып
алуды, энергияны жұмсауды жоспарлайды және ... ... ... ... көтерме саудагерлермен көп уақыт тұрақты байланыста
болса, белгілі бір ... ... ... ... ... ... орау
мен бөлшектеп өлшеу, буып–түйіп өзгертіледі. Алайда көтерме саудагерлермен
мұндай қарым-қатынастарда абай болу қажет, өйткені оларға тәуелділікке түсу
қаупі ... ... ... олар өз шарттарын қоя бастайды.
Өткізу арнасының менеджменті таратуды жоспарлау өткізу арнасының
тиімді құрылымын қалыптастыру, оның ... ... ... ... ... ... ... әрбір мүшесі өзінің қызметін орындау кезінде оның,
басқа мүшесіне ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін жоғары сапалы электронды өнімдерін
шығару. Осы өнімді сатып, өткізетін ... ... - ... ... ... тұтынушыларға сату және қызмет көрсету. Бүкіл ... ... оған ... ... ... қызмет етуіне
байланысты. Сол үшін өткізу арнасының барлық буындары мен ... іс ... ... ... ... ... ... өткізу арнасының кейбір
мүшелері өз мүдделері мен мақсаттарын көздеп, қызметін дербес ... ... ... ... мен қақтығыстардың пайда болуына
әкеледі. Бұл қақтығыстар ... және тік ... ... ... ... ... ... арасындағы қақтығысты көлденең деп атайды.
Мысалы, автомобильдік кейбір делдалдар, баға және жарнаманың ... ... ... ... ... ... алатын делдалдардың іс -
әрекетіне наразылығын білдіреді. Тік қақтығыстар бір өткізу ... ... ... ... болады. Мысалы, АҚШ-та фармацевтикалық өнеркәсіп
дистрибьюторларының шоғырлануы арнаның басқа мүшелеріне ықпалын күшейтті.
Арна құрылымын анықтау 4 ... ... ... ... ... 1.
Тауар делдалдар арқылы немесе тікелей өткізілуін керек пе, ... ... 2. ... арнасының деңгейін және ұзындығын ... ... ... ... ... ... саны. 3.
Таратудың қарқындылығын ... Ол - ... ... қамтамасыз ететін
нарықты қамту дәрежесі. 4. ... ... ... ... ... таңдап алу (фирманың шамасы, оның мекен–тұрағы,
тәжірибесі және ... ... ... ... мен ... ... деңгейіне
байланысты эксклюзивті, іріктеп, таңдап (избирательный) және ... ... деп ... ... қамту эксклюзивтіден бастап ең
көлемді болып ... ... ... ... ... Осы ... арасында
іріктеп, таңдап (избирательный) өткізу орын алады.
Экскюзивті өткізуде өндіруші жеке ... осы ... ... ... ... және оны ... көтерме, бөлшек саудагерлердің санын
шектейді. Эксклюзивті тарату қызмет көрсетуді талап ететін (автомобиль
Rolls–Royce, Lexus) ірі ... ... ... сапалық мәртебені
ерекшелейтін (асыл бұйымдар, күшті киімдері, мысалы, Армани, ... ... ... саудасында ең көп тараған. Фирма өткізу арнасының ... ... ... сату ... көп ... да ... үлесін алады.
Бұл өткізу стратегиясын өндіруші өз тауарын жоғары сапалы ... ... ... қолдану тиімді болады. Мысалы қазақстандық “Бутя”
фирмасына “Gilette”, “Adidas”, “Reebok” және тағы ... ... ... ... ... эксклюзивті дистрибьютор құқығын берді.
Франчайзинг–эксклюзивті өткізудің ерекше түрі. ... ... ... ... ... ... ... саны
шектеулі болады. Сату мен ... ... ... де
тауарын сата алады) тиісті ... ... ету ... өткізу
арнасын бақылау жөніндегі міндетті іс–қызметті сауда делдалдарымен бірігіп
атқарады. Селективті немесе іріктеп, таңдап ... ... ... ... ... арнайы таңдап алынған бірқатар бөлшек сауда
дүкендерінде (белгілі өндірушілердің аяқ ... ... ... ... ... ... (избирательный) өткізудің мысалы ретінде “Пьер
Карден” фирмасын ... ... ... өз ... ... ... дүкендерде ғана сатады.
Қарқынды өткізу арзан және жиі сатып алынатын өнімдерді (сүт өнімдері,
конфеттер, нан, тағы басқалары) ... ... ... ... ... ... және ... саудагерлердің көбін пайдаланады. Оның
мақсаттары-өткізу нарығын кеңейту және оны қарқынды толтыру, жаппай өткізу,
жоғары пайда ... Бұл ... ... ... ... ... ең басты критерий–олардың нарықты аз шығынмен
толық қамтуға ... ... ... қаржылық ресурстары,
тәжірибесі, қызмет көрсету аймақтары, сервис ... өсу ... ... және ... ... ... ... түрлерінің интеграциясы,
өндірістік–коммерциялық компаниялардың, өнеркәсіптік–қаржылық топтардың
пайда болуына себеп болды. Бұл ... ... ... ... ... Кәсіпорындағы өткізу қызметінің рөлі.
Кәсіпорынның өткізу қызметі–компанияны тұтынушылармен ... ... ... қызметінің құрылымы территориялық, тауарлық
белгісіне қарай жасалануы мүмкін. Территориялық белгісіне қарай ұйымдастыру
кезінде агенттер мен ... ... бір ... ... Ал егер компанияның өнімдері көп, техникалық құрылымы ... сан ... ... онда ... қызметі тауар ... ... ... ... ... ... ... арнайы түрін
немесе ассортименті тобын өткізуге негізделеді. Көптеген фирмаларда ... кең ... ... ... сауда агенттері айналысады.
Олардың түрлері–универмагтан тапсырыс алушы, қызметтер мен тауарлар сатушы,
фармацевтік ... ... ... ... ... ... ететін агенттер, т.c.c. Кейбір ... ... ... мүмкін (каталог бойынша өткізу, тағы басқалары), ал басқа
фирмалардың негізгі ... ... ... ... Сауда агенттерінің
қызметтері: компанияны тұтынушыларға таныстыру, тұтынушының қажеттілігін
зерттеу, оларға ... ... ... ... мәміле жасау.
Компанияда ішкі және сыртқы немесе “далалық” өткізу қызметтері болады.
Сыртқы өткізу қызметі – ол ... ... ... ... ... агенттер. Ішкі өткізу қызметі–ол жұмысшылардың кеңседен шықпай –
ақ өткізу жұмыстарын ... ... ... ... ... Ол дүкендердегі тауарларды сөрелерде тиімді орналасуы,
кез ... ... ... тауарды алу мүмкіндігі, бір сөзбен айтқанда,
өнімді өткізудің тиімді стратегиясы.
1.4 ... ... ... ... ... ... қолданатын жүйесі тұтынушыларға өте
күшті әсер етеді.
Тауарлар қозғалысы бұл өздерінің ... ... мен ... ... ету ... материалдар мен дайын бұйымдарды
қаз–қалпында олардың шыққан жерінен пайдаланатын жеріне дейін ... ... және ... ... ... қозғалысында негізгі шығындарға тауарларды тасымалдауға,
қоймада сақтауға, тауарлық–материалдық қор жасауға, жөнелтілген тауарларды
түсіріп ... және ... ... ... ұстауға және
тапсырыстарды орындауға ... ... ... ... ... ... есебінен қосымша клиенттер
тарта отырып, жақсырақ қызмет көрсетуді ұсынуға немесе бағаларды арзандата
түсуге болады. ... ... ... ... ... ... ... клиенттерінен айырылады.
Тауар қозғалысының мақсаты
Көптеген фирмалар өздерінің алдына тауарлар қозғалысын қамтамасыз ... ... ... керек тауарларды аз шығын жұмсай отырып, дер кезінде
жеткізуді мақсат етіп қояды. ... ... ... ... ... қажетті сервистермен барынша толық қамтамасыз етіп, тауар
таратуға кеткен шығындарды барынша көп ... ... ... ... ... сервис жасау дегеніміз мол ... ... ... ... ... ... ... және көптеген
қоймалардың болуына қол жеткізу болып ... ... бәрі ... ... ... ... ... тасымалдаудың арзан жүйесі,
тауарлық–материалдық қорлардың аз мөлшері және ... аз ... ... әсер ... қозғалысының шығындары бір–біріне жиі байланысты, ... ... бола ... ... ... ... ... ұшақпен емес,
темір жолмен жеткізуді артық санайды. Бұл ... ... ... ... ... жеткізу жылдамдығы аз болғандықтан қайта
келетін капитал мерзімі ұзаққа созылады, клиенттердің төлемдерін,
келешекте басқа да ... ... ... ... ... ... мерзімде жеткізіп беруді ұсынған бәсекелестермен байланыс
орнатуы ... ... ... үшін ... ... ... контейнелерді
пайдаланады. Ал бұл тауарлардың жолда көп бүлініп, тұтынушылардың
реніш ... ... ... мүмкін.
• Тауарлар қорын жасау қызметінің басқарушысы сақтауға аз шығын жұмсау
үшін тауарлар мен материалдардың аз ... ғана ... ... ... Тауарлар қозғалысын ұйымдастыру ... ... ... ... оған ... шешімдерді жүйелі түрде
ойластырып барып қабылдау керек.
Тауарлар қозғалысының жүйесін ... ... ... ... бәсекелестердің ұсыныстарын қанағаттандырудан басталады. Тұтынушылар
мынаған:
1. тауардың дер кезінде жеткізілуіне;
2. жеткізушінің ... ... ... қанағаттандыруға әзір
болуына;
3. тиеп–түсіру жұмыстарын істеген кезде тауарларға аса ептілікпен
қарай алуына;
4. жеткізушінің бүлінген тауарларды қайтарып ... ... ... ... ... ... ... үшін тауарлардың материалдық
қорын сақтай алуына мүдделі болады.
Фирма осы түрлі қызметтердің маңыздылығын ... көз ... ... ... ... ... ... стандарттарын зерттеп
жасаған кезде фирма бәсекелестерінің ... да ... ... ... ... ... ол өз клиенттеріне бәсекелестерінен кем
қызмет көрсетпеуі қажет. Алайда ... ... ... ғана ... барынша мол
пайда табуға ғой. Сондықтан жұмсалған шығындар ... ... ... ... әсер ... де ойластырған абзал. Кейбір фирмалар біршама
қарапайым қызмет көрсетуді ұсынады. Осыған орай, әрине, ... да ... ... ... ... әлдеқайда ауқымды қызмет
көрсетеді, бірақ жұмсалған шығынды жабу үшін ... ... ... қозғалысының кешенді мақсаттарын жасап алған соң фирма оларды
барынша аз шығын жұмсап орындауды ... ... ... Осы ... ... өз шешімін табуы тиіс:
1. Тапсырыс берушілерімен қандай жұмыс істеу керек? ... ...... қорды қалай сақтау қажет (қоймаға ... ... қор ... қолда болуы керек? (тауарлық–материалдық қор).
4. Тауарларды қандай тиісті тәсілмен жөнелту керек? ... ... ... ... тапсырыс алған сәттен ... ... ... ... және оны ... әртүрлі
бөлімшелеріне жібереді. Қолда жоқ бұйымдарды өз мойнына ... ... ... жөнелту және төлем құжаттарымен бірге жіберіледі.
Жөнелтілген мүліктер мен төлем ... ... ... ... ... ... жолданады.
Бұл іс–шаралар тез арада жүзеге асырылса, ... да, ... ... Сауда–саттық ұйымының өкілдері тапсырыстарды күн сайын кешке жолдап
отырады, кейде ... ... ... Тапсырыстар бөлімі түскен
өтініштерді тексеріп көреді де, тездетіп қоймаға жөнелдетеді. ... ... ... есеп ... ... сақтау.
Қай фирма болмасын тауарларды өткізгенге дейін ... ... ... ... мен ... ... ... дәлме–дәл сәйкес
келмейтіндіктен қажет болады. Мәселен, ... ... ... көптеген
ауылшаруашылығы өнімдері әртүрлі маусымда өндіріледі. Қоймада сақтауды
ұйымдастыру осы қайшылықтарды болдырмау үшін керек.
Фирма өзіне ... ... ... ... ... алуы ... Олар көп
болған сайын тауарлар тұтынушыларға тезірек жеткізіледі. Алайда шығын ... ... ... ... қорының бір бөлігін кәсіпорынның өзінде
немесе соған жақын ... ал ... ... ... ... ... ... өз қоймалары да болады немесе қоғамдық
ұйымдар ... ... ... Егер ... өз қоймалары болса,
бақылау деңгейі ... ... ... ... ... қоймалар капиталды
жұмсай береді, ал қажет болған жағдайда фирма сақтау орнын оңтайлы ... ... ... ... алғанда, қоғамдық негізде ... ... ... ... ақы алып қана ... ... бірге
тауарларды тексеріп–қрауға, орауға, тиеп–жөнелтуге және есеп–фактурларды
жазып, жолдауға да ақылы қызмет көрсетеді. Осындай ... ... ... отырып, фирма өз тауарларын сенімді түрде сақтауға, ... ... ... ұзақ ... сақтауға болатын және транзитті қоймаларды да
пайдаланады. Ұзақ мерзім сақтайтын ... ... ... және ... ... ұсталады. Транзитті қоймалар тауарларды ... мен ... ... және ... ... жеріне тезірек
тиеп, жөнелтіп отырады.
Тауарлық–материалдық қорларды ұстау.
Тауарлық–материалдық ... ... ... ... ... ... ... жолындағы тауар қозғалысы жүйесінің тағы
бір маңызды мәселесі болып табылады. Фирманың өз клиенттерінің сұранымдарын
дер кезінде толық қанағаттандыруы кімге де ... ... ... ... ... ... ... тым пайдалы бола қоймайды. Клменттер үшін сервис
деңгейі жоғарылаған сайын тауарлық – ... ... ... ... Тауар қорын молайту үшін өткізу мен ... алу ... ... отыр ... ... ... ... Қандай мөлшерде тауарлар қорын
жасауға тапсырыс беруге болатыны тек ... ... ғана ... ... ... ... ... тасымалдауға
байланысты қандай шешімдер қабылдағанына назар аударуы керек. Тасымалдаудың
қандай ... ... баға ... және оның дер ... ... – ақ белгіленген жерге жеткізілгенде күй – жайы ... да ... ... бәрі ... ... ... ... дилерлерге және тұтынушыларға жеткізу ... ... 5 ... ... ... ... жол, су ... құбыр арқылы (мұнай, тас көмір, ... ... және ... ЖОЛ ... ... жолдар елдің ең ірі тасымалдау жолы болып
табылады. ... ... ... алып қарағанда темір жол тасымалы ең
рентабельді көлік түрі, онымен вагонға тиелген тас көмірді, кен ... ... және ... ... алыс ... ... ... жол қатынасы клиенттердің ... ... ... ... түрлерін де көбейте бастады.
СУ ЖОЛЫ ТАСЫМАЛЫ. Тауарлардың едәуір бөлігі кемелерге және баржаларға
тиеліп, ішкі су ... ... Су ... құм, тас ... ... және ... кені ... ұзақ сақталатын тауарларды арзан ақымен
тасымалдау тиімді. Екінші ... ... су ... ... тым ... ... және ауа ... әсерінен тауарлардың бүлініп, бұзылып кетуі де
мүмкін.
АВТОМОБИЛЬ КӨЛІГІМЕН ТАСЫМАЛДАУ. ... жүк ... ... ... келеді. Қалаларда негізгі жүк тасымалын автокөлік атқарады. Жүк
машиналары тауарларды “есіктен ... ... ... ... ... ... тыс ... күш жұмсауын азайтады. Жүк автомобильдері
қымбат тауарларды жақын қашықтарға ... ең ... ... АРҚЫЛЫ ТАСЫМАЛДАУ. Құбыр өткізгіштер ... тас ... ... ... ... ... ... нарықтарға дейін жеткізетін
тасымал құралы болып табылады. Мұнай өнімдерін мұнай ... ... ... ... гөрі арзанға түседі, алайда сумен жеткізумен
салыстырғанда қымбаттау болады. Құбыр ... ... өз ... тасымалдау үшін пайдаланылады.
ӘУЕ ЖОЛЫМЕН ТАСЫМАЛДАУ. Әуе жүк тасымалының тарифтері темір жол немесе
автомобиль тасымалының тарифтерінен ... ол ... ... ... ... тым шалғайдағы нарықтарға жеткізу қажет болғанда ғана пайдаланылады.
Әуе тасымалы арқылы жеткізілетін өнімдер: жас ... жаңа ... ... тез бұзылатын және бағасы қымбат шағын бұйымдар (аспаптар, зергерлік
заттар) ... ... ... әуе жолы ... ... ... қажетті мөлшерін азайтуға, қоймаларды аз ұстауға, тауар ... ... ... ... деп ... ... ... бір уақытта тауар жеткізу жолын таңдағанда, жөнелтуші алты
түрлі факторды есепкуе алады. Егер оған ... қол ... ... ... әуе
жолы мен автомобиль жол қатынасы тасымалдарының бірін таңдайды. Егер оның
мақсаты барынша аз шығын ... ... су және ... ... ... Ең ... көп ретте автомобиль тасымалын пайдалану
болып табылады, тасымал көлемінде оның үлесінің өсіп келе жатқанын осымен
түсіндіру керек.
Контейнерлендірудің ... ... көп ... ... бір ... ... ... одан да көп түрін пайдалануды
таңдауда. Контейнерлендіру–бұл тауарларды жәшіктерге немесе ... ... ... ... көліктің бір түрінен екіншісіне алып
– салу жеңіл. Рельстік контейнерлер–бұл темір жол мен автомобиль ... ... ... ... ... су жолы мен ... ... тасымалдау, “рельс - кеме” – бұл су жолымен және темір
жол көлігімен тасымалдау, “әуе–тас жол”–бұл әуе жолы мен ... ... ... ... кез келген аралас түрі жөнелтушіні
белгілі бір ... ... ... ... ... тым аз ... жұмсай отырып, тұтынушы –
клиенттерге қызмет көрсетудің қажетті деңгейін ... ... ... ... ... ... жүйесін құру міндеті ... ... ... ... ... Көтерме сауданың мәні, рөлі және қызмет аясы. Көтерме
делдалдарының негізгі типтері мен сипаттамалары.
Көтерме сауда қызметі–тауарларды үлкен көлемде ... ... ... ... ... өңдеушілерге (өнеркәсіп), ... ... ... ... ... ... сауда түрлері
бір–бірінен ассортименттерінің кеңдігіне, тауарларды сақтау және ... орай ... ... жүйе ... ... ... және ... делдалдық ұйымдар екі топқа бөледі.
Тәуелсіз ұйымдар–тауарларды өз иелегіне сатып алып кейін ... ... ... жеке ... ... ... ... өткізетін тәуелсіз көтерме делдалдарды көбінесе дистрибьюторлар деп
атаса, қызмет саласына байланысты, оларды ... ... ... ... деп те ... Республикасында “Әсем - ай”, “Қант орталығы” компаниялары ... ... ... ... ... саудагерлерді мына жағдайларда таңдау тиімді болады:
• егер нарық шашыраңқы болса, әрбір ... ... ... ... өткізудегі шығындарды өтеуге жеткіліксіз болса;
• әдетте көтерме саудагерлердің (делдалдардың) саны, өндірушінің ... ... ... көп ... ... ... ... салаларындағы тұтынушыларға өткізілуі тиіс,
олардың барлығын немесе көп бөлігін қамту тәуелсіз көтерме делдалдарды
пайдаланған кезде болады;
• тұтынушылар ... ұсақ ... ... ... ... ... ... құқығы жоқ, бірақ орындаған қызметтері үшін
сыйақы алатын делдалдар. Оларға-өткізу агенттері, брокерлер, ... ... ... тағы ... ... ... ... қамту
деңгейіне байланысты тәуелді делдалдар былайша ерекшеленеді:
• Тұтынушыларға толық циклді қызмет ... ... ... ... ... ... ... несиелеу, тауарды жеткізу, басқару
саласында жәрдемдесу ... ... ... Олар ... ... ... ... нарық конъюнктурасының өзгеруі, тауардың бұзылуына,
ескіруіне байланысты пайда болатын бүкіл тәуекелді өз мойнына жүктейді.
• Тұтынушыларға шектеулі ... ... ... ... ... ... қарағанла, өз тұтынушылары мен жеткізушілеріне азырақ
қызмет ... ... ... ... ... ... аудармасы–төле де, алып кете бер).
Негізгі қажетті тауарлардың (азық–түлік тауарлары, ойыншықтар, киім,
электр ... ... ... ... ... ... ұсақ бөлшек саудагерлерге қолма – қол ... ... ... ... ... Көтерме саудагерлер–коммивояжерлер. Ұзақ сақталмайтын, тез бұзылатын
(ет, сүт, жеміс, жеңіл ... ... сату және ... ... ... Олар супермаркеттерді, мейрамханаларды, шағын
азық–түлік дүкендерін, қонақүйлерді автомобильмен тікелей аралай
жүріп, ... ... ... ... ... Олардың негізгі қызметі–сатушы мен сатып алушыны
кездестіру. Брокерді жалдаған адам оған ... ... ... құқығы жоқ, тауар қорын жинамайды, ... ... ... ... ... ... ағаш өңдеу сияқты ірі
көлемді өнеркәсіп салаларында жұмыс істейді. Тауарды сатумен, оны
сақтаумен және жеткізумен ... ... ала ... ... тауарды сатып алушыға жеткізетін өндірушіні
таңдайды.
4. ... ... ... ... ... мүддесін қолдайды,
жұмыстары брокерлерге қарағанда тұрақты болады. Агенттердің бірнеше
типтері бар.
Өндірушілердің ... ... ... бар ... бірнеше өндірушінің мүдделерін қолдайды. әрқайсысымен жұмыс тәртібі,
делдалдық ... ... ... келісім–шарт жасалады. Киім, ... ... ... ... ... ... жиі қолданылады.
Cату агенттері. Жасалған келісім – шарт негізінде ... ... ... ... сату ... агенте береді.
Комиссионер агенттер. Тауарларды сату мәмілерінен жасап, тауарды
иемденеді. Көбінесе ауыл шаруашылығындағы фермерлермен жұмыс істейді.
Агенттер және ... ... ... ықпал етіп, оның сату
бағасының 2-6%-ы мөлшерінде делдалдық сыйақы алады.
5. Көтерме саудагерлер–консигнаттар. Олар бакалейлік ... ... ... ... емес, кітап, журнал,
кеңсе тауарлары сияқты тауарлармен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... өзінің
жеке меншігінде қалдыруға құқығы бар. Консигнанттар тауарды бөлшектік
сатушыларға консигнация шартымен өткізеді, олар тек нақты ... үшін ғана есеп ... Бұл ... ... сауда орнында сөрелер орнату, тауарды жеткізу, оның қорын
толтыру, қаржыландыру. Мысалы, “Маккиссон” ... ... ... ... ... ... ... өйткені
провизорлардың білімі мен уақыты дұрыс тапсырыс беруге және тауарды
ашық жария етіп көрсетуге ... ... ... Ауыл ... ... өндіретін және
жергілікті нарықта сататын кооператив мүщесі болып ... ... ... ... ... ... Өндіріс құралдарының көтерме нарығында және
жылжымайтын ... ... жиі ... ... ... ... ... қызмет көрсету салалары тар
болып келеді. Маклерлер тасымалдауы мен тапсыруы көп еңбек сіңіруді
қажет ететін ірі ... ... ... ... джобберлер. Бөлшектік сауда (супермаркеттер, және т.б.) мен
көтерме ... ... ... қамтамасыз етеді. Олар өз жұмысы
үшін делдалдық сыйақы алады. Сөрелі джобберлер тауарларды ... ... ... бақылау жауапкершілігін мойнына алады.
Көтерме саудагерлер әдетте, шығындарды жабу және ... табу ... 20% ... ... баға ... Бөлшек сауда, оның түрлері және даму тенденциялары.
Бөлшек сауда–түпкі тұтынушының жеке ... үшін ... сату ... ... ... іс - әрекет. Бөлшек сауда өнімді, тұтынушыға
жеткізу процесін аяқтайды. Ол үшін арнайы сауда орындарының болуы ... ... ... ... ... үшін міндетті түрдегі шарт емес,
өйткені тауарды ... ... ... және тағы ... ... ... болады.
Бөлшек сауданың тарихы 20–жылдары өндіріс шығарған барлық заттарды
табуға болатын жалпы дүкендерден басталған. Кейінірек арнайы дүкендер мен
супермаркеттер және күнделікті ... ... ... ... Соңғы
жылдары бөлшек сауданың жаңа түрлері, өнімді даналап сататын ... және ... ... сату ... бола ... Бөлшек сауданың
сан сан алуан түрінің циклділігін “бөлшек сауда дөңгелігі” деп атайды.
Бөлшек сауданың қызметтері оның мақсаттарымен ... ... ... алу мен оның ассортиментін қалыптастыру;
2. Тұтынушылардың сұранысын, талғамын, қалауын ... ... оның ... ... ... ... ... ақпаратпен
қамтамасыз ету;
4. Тұтынушыларға тауардың сапасы мен ерекшеліктер туралы ақпарат беру;
5. Қызмет көрсету. Кәсіптік түрде қызмет ... және жеке ... ... ... сатып алу туралы шешім қабылдауына әсер етеді.
Техникалық заттарды сатудағы және оны сатып алғаннан кейінгі қызмет
көрсетудің маңызы ... ... ... ... ... ... және жеке
меншік; ұйымдық құрылымы бойынша–негізгі компания, оның филиалдары, еншілес
кәсіпорындар; тұтынушының сатушымен байланысу ... ... ... ... ... ... көрсететін дүкен, өзіне - өзі ... ... ... ... көлемі бойынша – ірі, орташа, кіші көлемді
дүкендер; ассортимент құрылымы ... және ... ... ... ... (арзан, орташа бағалы, қымбат бағалы) және ... ... ... ... ... ... ... түрлеріне байланысты бөлшектік дүкендер азық–
түлік сататын және азық–түлік сатпайтын болып бөлінеді.
II. Тауарлық ... ... ... мынадай типтері бар:
1. Супермаркетттер–үстеме бағасы жоғары емес, алуан түрлі тауар
ассортименті бар, ... ... - өзі ... ... ... Олар орта ... саны 12 ... жететін түрлі өнімдерді
сатады. Оның ішінде азық–түлікпен қатар, күнделікті өмірге қажет
заттар да бар. ... ... 400 шары м. ... одан да ... мүмкін.
2. Cуперстолар. Cауда ауданы орта есеппен 3 – тен 5 мың шаршы метрге
дейін ... ... ... тауарларының ... ... 2 есе көп. ... ... ... 2 есе ... ... қызмет түрлерін көрсетеді.
Олардың ассортиментінде азық – түлік және азық – ... емес ... ... ... ... 10 ... 50 ... дейін шаршы метрге
жетеді. Супермаркеттің, көпшілік тауар дүкендерінің, көтерме сауданың
негізгі қағидаларын ... Ол ... ... түрлерін,
азық–түлік емес тауарларын кейбір түрлерін (шаруашылық тауарларын,
киім және тағы ... ... ... ... ойын ... арналған бөлмелер бар. Тауарларды арзан бағамен сатады.
Мысалы: АҚШ–тағы ... ... ... ... Cash&Carry дүкендері. Ауданы–400 шаршы м. жоғары. Жұмыс күшін үнемдеу
арқылы тауарларын ... ... сата ... Көбіне азық– түлік
тауарларын ұсынады.
5. Арнаулы дүкендер–тауарлардың жеке топтарын алуан түрлі ... ... ... аяқ–киім, және т.б.)
6. Универмагтар. Басқаларға қарағанда сан алуан тауар түрін ұсынады.
7. Көпшілікке ... ... ... ... универмагтар мен арнайы
дүкендергіден төмен, сан ... ... ... ... ... Kmart магазині.
8. Ыңғайлы дүкендер. Үй жанында орналасқан, күні–түні жұмыс ... ... өте аз, ... ... ... тауар бағасы
жоғары болады.
III. Бағасы бойынша дүкендердің келесі түрлерін көрсетуге болады:
1. Дисконты дүкендер ... ... ... - өзі ... ... бағасы
төмен, сан түрлі ассортиментті тауарларды ұсынады.
2. ... ... ... ... ... орналасқан, қызметтері
ықшамдалған дисконты ... ... клуб ... ... ... ... ... тауарды арзан бағамен алады.
3. Қойма–дүкен. Қойма–клубтарына ұқсас. Бағасы біршама арзан (кемітіп
сатады), ... ... аз ... ... ... ... ... түрі бойынша бөлшек сауданың мынадай түрлері бар:
1. Пошта арқылы сату (“Директ - ... ... ... қызметі;
4. Шығарып сату саудасы.
Сауданың осы аталған түрлерінің мәні туралы тікелей ... ... Жеке ... ... бөлшектік сауда мынадпй түрлерге бөлінеді:
1. Корпорациялық жүйе–екі не одан да көп бөлшек саудагерлердің иесі бір
компания ... ... ... ... ... ... жүйелер көбінесе әмбебап және арнаулы
дүкендерді азық–түлік, киім–кешек дүкендері, дәріханалар) ... ... ... ... олар ... ірі ... ... арзан бағаға сатып алады.
2. Ерікті жүйелер-әйгілі саула маркасымен сауда жасайтын бөлшек дүкендер
одағы. Cатып алу ... және сату ... ... ... ... ... Тұтынушылар иелегіндегі дүкен кооператив
мүшелерінің қаражаттарына ... ... ... ... ... ... ... арзан баға белгіленуі мүмкін,
кооператив мүшелері сату көлеміне байланысты өз пайыздарын алады.
4. Франчайзингтік ұйымдар.
Дүкеннен тыс бөлшек сауда.
Дүкеннен тыс бөлшек ... ... ... жеке ... жарнамалық
хабарландыру арқылы жүргізілетін сауда жатады.
1. Тікелей маркетинг–қазіргі ... жаңа ... мен ... ... ... ... ... Cатудың бұл әдісінде сатушы
маңызды рөл атқармайды. Осы әдіспен ... ... ... тұрсыстық спектр бұйымдары, магнитофон таспалары сатылады.
Тікелей маркетинг мынадай түрлерге бөлінеді:
a) пошта немесе телефон арқылы жүргізілетін бөлшектенген ... Ол ... ... ... жиі сатылған тауарды тұтынушыға жеткізу. ... ... ... ... ... олар ... ... жіберіп таспсырыс алу. Қазақстанда жаңа технологиялық
телекоммуникациялар (әлемдегі ірі компьютер жүйесі бар ... Frame Rein ... ... ... ... поштаны және
оны енгізуге байланысты бөлшектік сауда жаңа заман ... ... ... каталог бойынша тапсырыс алу саудасы. Сатушының әдетте каталогты өз
клиенттеріне жібереді немесе өз ... ... ... не өте ... ... ... береді. Мұндай қызмет аралас ассортименті бар
пошталық сәлемдеме (посылка) арқылы саудаға тән. ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылардан
каталог бойынша тапсырыс алып, жиhазды өндіріп, өткізуді жүзеге асырады.
1. Дербес сауда.
- ... сату ... ... ... ... байланысты
жүргізілетін “саудалық кездесілер” арқылы үйде сату. Тауар агенті тауарды
үйге ... ... ал үй иесі ... ... Тауарды көрсету мен
оны сату жүзеге асырылады. Бұл тәсілді Алматыда “Цептер” ыдысын, “Mary
Kay” косметикасын ... ... Көп ... ... маркетинг. Бұл клиентке қызмет ... ... ... ... және ... ... ... және қоймалау бойынша шешім қабылдаудың “пирамидалық үлгісі”.
Маркетингілік логистика. Сұраныстарын неғұрлым тиімді ... ... ... ... ... ... аяқталатын
материалдар мен дайын өнімнің заттай ағымын жоспарлау, ... ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік
құнының 30–40%-ін құрайды. ... ... 4 ... шешім
қабылданады: тапсырысты өңдеу, тауарды қоймаландыру, қордың ... ... ... ... Маркетингтік логистика сатып алуға арналған
тапсырыстан ... ... ... ... ... ... сауда агенттері арқылы жіберіледі. Тапсырыс негізінде
шот–фактура рәсімделіп, жауапты ... мен ... ... Қоймаландыру. Тауарларды сақтау қажеттілігі өндіріс пен тұтыну
циклінің ... ... ... ... қоймаларының саны,
түрі, тұратын орны және де қойма ішінде сақталуы ... ... ... ... ... бір – ... ұқсас қызметтерді
орындайды:
- Материалдық қорды уақытша орналастыру және сақтау.
- Материалдық ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Фирманың өзіндік және жалға алған қоймалары болады. Қойма ... ... ... ескеріледі:
• тапсырылған өнімнің саны;
• өнімнің тапсырылған мерзімі;
... ... ... ... ... ... ... қойманы пайдалануға кететін шығын.
Қойма жүйесі логистика жүйесінің бір элементі болып табылады, оған
тауар ... ... ... ... ... және ... ... объектілері кіреді. Тарату орталықтарға
әртүрлі ... ... ... оны ... ... ... жатады. Еуропада жоғары технологиялық жүк
тиейтін платформасы, арнайы жүк машиналары, крандары бар көп ... ... мен ... ... ... ... пайда болды. Тарату
процесін іске ... үшін ... ... ... ... және көліктік
экспедициялық қоймаларының орналасатын орнын шешудің мәні зор. Мұндай
қоймалар өнімдердің ... еске ала ... ... ... (ассортименттің заттай құрамын), құрауға сондай–ақ ... ... ... ... Қорлар. Басты міндет–қорлардың оңтайлы деңгейін құрау, өйткені
қордың тым көп болуы оларды байланысты бос ... ... ... ... ... тауар қорларының көлемін және
оларға байланысты шығындарды “тапсырысты дәл уақыттында” жеткізу
жүйесін қолдану ... ... ... ... ... ... үшін ... көлемі мен уақыты туралы мәлімет қажет.
Қорды сақтау үшін ... ... ... ... ... 30%-ына дейін
жетеді. Сондықтан оның деңгейін оңтайландыру қажет.
4. Тасымалдау көлік ... ... ... ... мен
жылдамдығын және көлік түрінің өнімдердің ерекшелігіне сәйкес
келуін қарастырады (салмағы, ... ... ... жеткізу
мүмкіндігі). Тасымалдау логистикасының мақсаттары:
- көлік түрлерін таңдау;
- тасымалдау барысын қоймалық және ... ... ... әр ... ... ... процесін бірлесе жоспарлау.
- қоймалау және тасымалдау процесін технологиялық бірлікпен қамтамасыз
ету.
- тиімді ... ... ... ... ... ... жол, су, ... әуе, құбыр
жолдары арқылы 5 түрлі ... ... ... Көлік түрін таңдауға әсер
ететін ... ... ... ... ... ... және ... Егер өнім өткізушіні көлік ... ... онда ол әуе ... және ... ... Егер ... ... тиісті жерге жеткізу болса, онда ол темір жол мен автомобиль
көлігінің бірін таңдайды. ... ... әр ... ... тұрақты
шығындармен байланысты. Сондықтан көлікті таңдау кезінде, жеткізілетін
өнімнің санына байланысты ... ... ... ... ... жүру бағыты мен графигіне байланысты көбіне икемді, соған қарай
оны қымбат тауарды арақашықтығы алыс емес ... ... ... ... Ал, теміржол жүкті алыс арақашықтарға ... ... ол ... ұн, пайдалы қазбалар, дәнді дақылдар және
орман киімдері сияқты тауарларды тасуға ... Ішкі су ... ... ... және ... ... (көмір, дәнді дақылдар,
металл кені, мұнай) тасу үшін қайықтар мен баржаларды қолданған ... ... ... тек ... мен ... газды тасымалдау үшін
қолданылады. Мұндай әдіспен тасымалдаудың құны теміржолмен тасымалдауға
қарағанда төмен, ... су ... ... ... Әуе ... тауарды тек жеткізу өте қажет болғанда ғана қолданылады және ең
қымбат тасымалдау түріне жатады.
Тұтынушыларды қанағаттандыру ... ... ... ... жеткізумен анықталады. Сондықтан сатып алушы үшін тапсырыстың ... ... ... ... ... ... боп ... тауарды
басқа тауармен ауыстыру, сатып алғаннан кейінгі қызмет көрсетудің мәні зор.
Егер осы аспектілердің бәрі толық және кешенді ... ... ... арнасының әрбір мүшесі пайда таба алады.
3. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА.
3.1 Халықаралық саудада салыстырмалы артықшылықты іске асыру.
Әлемдік шаруашылық–экономиканың ең қозғалмалы ... ... әлі бұл ... ене қойғакн жоқ.
Нарықтық реформалар арқылы түбінде біз де әлемдік шаруашылыққа енетін
боламыз. ... ... ... аяқ басу ... ең ... оны ... керек, ұғыну керек, ондағы біздің серіктестіктеріміз өз жұмыстарында
нені басшылыққа алатындарын, көп түрлі халықаралық экономикалық ұйымдардың
іс - ... ... ... ... ... де ... сауда күнделікті өмірдің бір бөлігі
секілді болып есептеледі. Американдықтар Жапония ... ... ... ... ... ... ... ірімшігін жейді,
канадалықтар кореялық компьютерлерді ... ... ... ... ... ... де басқа елдерде жасалынған ... мен ... ... ... ... ... санасына кіріп, әбден
үйреніп алғанымыз сондай, тіпті біз әлемдік рыноктың ... ... ... да ... ... ... көрейік.
Елдер бір–бірімен сауда жасауда ең алдымен келісімдерден пайда табу
үшін баратыны айқын. Бұл ... ... ... да ... ... сауда
арқылы мемлекет тауармен өзінде артығымен тұрғандармен алмасады да, өзінде
жоғын басқалардан ... ... ... ... табиғи– климаттық
жағдайларына қарай, басқаларда жоқ өнімдерді шығарады. Бұл ... ... және ... Африка болса, пайдалы қазбалардың қорына өте бай ... ... ... және ... ... қолайлығына қарай
тропикалық жемістерді өсіреді. Ал үшінші ... ... ... мен ... ... ... ресурстар мен мамандырылған жұмысшы күшіне бай келеді.
Осы әрбір айтылған жағдайлар ... ол ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді де, қызмет көрсете де алады.
Осындай артықшылықтағы елдер, ... ... ... ... ... тауарлармен алмасу, өздері шығаруға тырысатын қажетті
(барлық) тауарлардан гөрі пайданы артық табатын болады.
Көптеген мемлекеттер сонда да артықтық ... жете ... жоқ. ... бір халықаралық саудаға қатысып отыр. Неге бұлай?
Бұған жауапты бұдан 200 жыл бұрын ағылшынның атақты ... ... ... ж.ж.) ... болатын. Егер бір елде еш нәрседен ... ... мен, ... бәрі бір екі жақ үшін де ... ... ... Рикардо салыстырмалы артықшылық заңын ашты - ... елге ... ... оны ... мен шетке шығару соншалықты тиімді болады,
өйткені оны өндіруде, оның кәсіпорнындағы ... ... ... бір
елдерге қарағанда әлде ... ... ... ... көрсетіп
кеткені–қандай да болмасын елде, ... бір ... ... (өндіру)
басқаларына қарағанда шығынды аз жұмсауында, тек осы ... ғана ... ... ... ... ... ... салыстырғандығы төмен
шығындар, мемлекеттер арасындағы тауар айырбасындағы құрамды анықтау осы
күнге дейін келе жатыр.
Салыстырмалы ... ... ... ... ... бір–бірімен сауда жасауының өзі олардың басқа бір елден ең төмен
бағада тауар сатып алуы үшін керек.
Өндіріс шығындарындағы айырмашылық ... ... ... ... ... ... қарай шығады. Сонымен бірге өндіру
масштабын үнемдей, оның мамандануын тиімді етеді.
Сөйтіп, ... ... ... рационалды енгізу
–белгілі бір сандық шектеулі ресурстарды алғымыз ... ... да ... тауарды өндіру тек шығынды аз, төмен жұмсайтын
елде жүзеге асырылуын талап етеді, яғни, салыстырмалы артықшылығы бар ... ... ... АҚШ, ... ... ... бидай электрлік есептеу
техникаларды, оптикалық приборларды және басқаларды экспорттайды. Бұған
қоса, АҚШ импортқа ... ... ... және ... ... ... ... алады.
Ұлыбритания салыстырмалы артықшылықты–тракторды шығарудан, жарылғыш
заттарды, бояулар, жүн және мехтан жаслған нәрселерді, ... ... және ... жасалған матларды, аяқ киімді және басқа ... жоқ. Сауд ... ... ... ... ... ... қарағанда арзан шығарады, Чили және Замбия секілді елдер мысты да
арзан ... ... ... бұл ... осы айтылған қазба байлықтарды
алып, экспортқа шығарып отырады.
Салыстырмалы шығындарға (артықшылық) негізделген мамандырылу, ... ... ... ... және пайдалануға жағдай жасайды,
басқа елдермен тауар айырбасын (экспорт-импорт) жүргізуі арқасында ... да өсе ... ... бір елге ... ... басқа елдерде пайдалану
үшін шығару. Экспорттың экономикалық тиімділігі, тауардың бір ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Пайданы алу көлемі осы тауардың ұлттық және әлемдік бағаларының ... ... ... елден елдің ішіне тауарларды әкелу. Импорттау кезінде, бұл
ел ішінде сол ... ... ... ... ... ... Cыртқы сауда тиімділігін есептеуде, бұл ел өзінің
қажеттілігін тез қамтамасыз ететін сырттан келген ... ... және ... ... шығарудағы кететін шикізаттардың босауын қоса есептей отырып
шығарады.
Экспорт пен импорттың жалпы ... ... ... ... ... айналымын көрсетеді.
Халықаралық сауда екі жаққа да тиімді болып келеді. Қандай ел болмасын
әлемдік рынокта өз орнын ... ... бар ... көзін дұрыс пайдалану
арқылы неге артықтығын көрсете алады.
Тіпті көлемі жағынан шағын Голландия секілді елдің өзі, ... ... ... ... мүмкіндігі болмаса да, жыл сайын жоғарғы табысқа
ие болады. Мысалы, Голландия, Израиль, Колумбия секілді елдер ... ... ... ... ... ... гүл апарудан ғана
алға шығып, көп кіріс кіргізіп отыр.
Әлемдегі көптеген елдер өздеріндегі жақсы ... үшін ... ... ... ... ... ... және протекционизм.
Еркін халықаралық сауда–ұлттардың жақсы ... ... ... ... ... ... өзі экономика саласындағы дау–жанжалдық тудыратын
саланың бірі.
Мұнда импортерлер мен экспортерлердің тай–таластығы қозады да, артынан
барып “Сауда ... ... ... ... ... ... ... қарамай–ақ әр мемлекет өздерінше қарайды. Реттеушіліктің ... ... ... ... қарағанда өз ... ... ... ... ... ... ... тауарлар
тарапынан болып кететін тықсырудан қорғауды жүзеге асыру ең алдымен “Баж
салығы” (тарифтері) арқылы болады.
Баж ... ... ... ... ... шет елде ... ... өтіп келе жатқанда, оның иесінен мемлекет ... ... ... ... ... баж ... төлеп болғаннан кейін ... ... үшін және ... алу ... ... көтеруге баратыны рас. Мұнан
ең алдымен шетелдік тауарды сатып алушыларға ауырлық келеді, ... ... ... ... ... үшін қымбат бағаға алуына тура келеді, болмаса аз
мөлшерде ғана сатып алады. Баж салығы импортты шектеп қана ... ... ... де ... жібереді. Баж салығы әр ... ғана ... ... ... ол бұл ... ... шығаруда
шетелдікбәсекелесімен айқасқандықтан.
Тарифтің әсерінен барып, тұтынушылардың хал–жағдайы төмендейді. Бірақ
мұның орнына мемлекетке табыс әкеледі де, оның ... ... ... барлық салық алынатын импорттық көлеміне қарай тең болады.
Мемлекет алған салықтық төлем кейіннен әртүрлі мақсаттарға ... ... ... ... ... табыс салығын азайтуға
жағдай жасайды және т.б.
Ішкі рынокты қорғау үшін, қазіргі мемлекеттер сыртқы ... ... ... ... ... ... АҚШ әлсін-әлсін “санитарлық”
стандарт дегенді енгізіп, Аргентинаның сиыр еттеріне шектеу салады, ... ... ... ... әлектротауарларды өз лабораторияларында
тексеруден өткізу керектігін айтып, ... ... ... олар ... бұрын өткеніне қарамай отыр.
Тарифтен тыс 50–ден артық шектеулер бар, ... ... ... ... ... ... сыртқа шығарудағы валюталық бақылау,
әкімшілік–төрешілік ілгішектер, лицензиялау жүйелерін енгізу және т.б.
Бұлардың біреуі импорты ... ... ... екіншісі бір елге немесе
бірнешеуіне саудалық төмендетушілікке бағытталып, ... ... ... ... ... ... ... қолдап, қарыз да
береді.
Барлық тарифтік емес кедергілердің ішінен кеңінен тарағаны “импорттық
квоталар”–бұл жыл ... елге ... ... ... ... ... сандық шектелуі. Бұл бойынша, мемлекетттен шектеулі
ғана ... ... де, ол ... ... ... ... берілмегеніне рұқсат етілмейді.
Импорттық квота, тарифке қарағанда ... үшін ... ... ... ... ... ... сауда келісімдерімен
реттейді де, үкімет өз бетімен тарифті көтеруге мүмкіндігі болмайды.
Импорттық квотаны, тағайындау қиындық келтірмейді. Квоталар баж салығы
секілді ... бір ... ішкі ... ... ... АҚШ ... Жапониядан келетін автомобильдерге импорттық
квота тағайындалды. Осының нәтижесінде ... ... ... бір ... үшін 400 ... ... ал япондық машина–1000 долларға
өсті, осыған қарамай–ақ, АҚШ–тың автомобиль ... ... ... ... Япония бәсекесінен қорғанған американдық фирмалар ... ... ... ... ... өздерінің пайдасын да
көптеп алды.
Қантқа делінген импорттық квотаны АҚШ енгізді де, ... ... ... ... ... ... ... өздеріне
де (тұтынушыларға) оңай тимеді. Қанттың бағасы әлемдік бағадан 4 есе ... ... ... ... ... ... ... анықтағанымыз, бұл протекционизм түрі де тариф секілді арты
оншалықты еместігі ... ... ғана ... қою ... ... экспорты да шектеу
болады. Экспорттық кедергілер импорттықтың “айнадан” көрінуіндей болады.
Экспорт бойынша көбінесе қарыз беру саясаты қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... займ беру ... ... жасалады да, фирмалар өздерінің өнімдерін шет ... ... ... ... (өз елі ішіндегіден гөрі). Бір немесе сол ... ғана ... ... ең төменгі бағамен (өзіндегіден гөрі) немесе оны
өндіру құнынан арзан сатуды “демпинг” деп атайды.
80–жылдары АҚШ үкіметі бірнеше шет ... ... ... ... ... ... саудаға салғандары үшін айыптаған
болатын. “Сони” фирмасы ... ... ... ... 180 ... ... ал ... өз тұтынушылары осы модель үшін
333 доллар төлеген болатын.
Бәсекелік жасаушы ... ... ... ... ... ... соң, ... демпингке қарсы тариф шығарды.
Осындай шараны қолдануды халықаралық демпингке қарсы заңмен жасады.
Жаңадан болған саудалық бөгет түрі өз еркімен экспорттық шектеуге ... Бұл ... ... ... ... ... ... Өнімді
шығарушы экспортерлер қатаң түрдегі саудалық кедергілерге ұрынып ... өз ... ... ... ... Жапонияның автомобиль
жасаушылары АҚШ–тың квота жасауынан қорқып, өз еріктерімен өз экспорттарын
АҚШ–қа апаратын шектеуге келісті.
Осы секілді ... ... ... өзбетімен келісімге келуі. Осыған
сәйкесті европалық болаттың АҚШ–қа экспортталуы шектелді.
Тарифтік және тарифтік емес халықаралық шектеулердің бір ... ... ... ... ... ... ... үшін зиян шегеді>
Протекционизм өте қымбатқа түседі. Әлемдік банктің зерттеуі бойынша,
әрбір сақтап қалған жұмысшы орны үшін ... киім ... ... АҚШ
экономикасы мөлшермен 170 мың доллар жоғалтады, жылына 13 мың ... ... ... қалу ... Осы ... ... бағалауы бойынша
әрбір жұмысшы орны үшін ... ... ... ... ... АҚШ экономикасы үшін тұтастай алғанда 47 мың ... ... ... ... болат құю өнеркәсібіндегі жұмысшы орны 71 мың ... ... ... ... ... ... мен ... бөлуден
гөрі, бостан бос желге ұшқандай ... ... ... пайдалану
жағы соншалықты тиімді болатындығы.
3.3 Протекционизмді жақтаушы мен қарсылары.
Сыртқы сауда саясатында, еркін сауданың артықшылығы көрініп ... ... ... да болмасын кедендік қорғау қоғамының жиынтықты
хал–тұрмысын төмендетуге әкелді. Бірақ еркін сауданың артықшылығын
қаншалықты айтып жатқанымен, протекционистер ... ... ... ... ... ... ... үшін алдарына нені
тартады?
Протекционистердің ең кен тараған дәлелі импортпен бәсекеге ... ... ... әртүрлі варианттар. Олардың бірі жаңа ... ... ... ... ... ... – қосымша жұмыс орнын
жасау; осыған жататыны ... ... тыс ... ... ... ... ... секілді. Осы аргументтерді қарап
көрейік.
Жас саланы қорғау қажеттілігі жөніндегі аргументі бойынша, ... ... ... енгізудің дұрыстығы бар. Өйткені ол шетелдік
өнеркәсіп өнімдерін, сол ел ... ... туып келе ... ... ... алып, өндіріс шығындары деңгейіне шейін төмендегенше,
содан кейін барып, импорттық өнімдерге қарсы ... ... ... ... ... ... айтады. Ең дамыған елдерден келетін
импорттық бәсекелесті ұстап ... ... ... өндіріс шығындарын да
азайтады деп бекітеді. Осы протекционизм түрі үшін ... ... ... ғана ... ... ... ... Жапония ұлттық автомобиль жасауды
қолдау үшін шетелдік салықтарды да және ... ... ... жоқ ... ... ... де алып тастады.
Қазіргі кезде, Жапония өзінің жас ... ... ... IBM ... ... ... ... “шлагбаумды”
әлі де түсіріп қойып отыр.
Жас салаларды қорғау ... ... ... әлі де болса
өзінің маңыздылығын жоймай отыр, өйткені мұндай салалар әрқашанда туа беруі
мүмкін.
Әлемдік өндіріс пен саудада жаңа ... ... ... ... ... тән ... ... ғана бәсекелестік жағдайда басқа елдерге жете алмай
тұрған, отандық өндіріс саласындағы жаңалықтарды қорғау проблемасы ... ... ... ... ... ... ... дамытуды
ынталандырудағы тарифті пайдалану тиімділігін талдай ... ... ... жағдай туғызатын экономикалық саясатта басқадай да
шаралардың барына ... ... ... ... ... ... ... үшін
(бәсекелестерінен) тарифтің орнына көбіне пайдаланатындары – қарыздар,
патенттер, салықтық ... ... ... ... беру ... ... ... дұрыстығын жақтайтын тағы бір аргумент
бойынша, кедендік кедергілер елдің қорғаныс ... ... ... ... ... ... Төтенше жағдайдың
тууына байланысты қажет болатын ... ... ... ... ... ... ... сақтау жөніндегі тарифтің қажеттілігі
оны басқадай шаралармен ... ... ... ... ... ... стратегиялық запасты құру үшін келуге
мүмкін болмайды.
Ол тек ... ... ... шет ... салыстырғанда, көптеп
сатып алып, пайдалануға ғана итремелейді, көндіреді. Тарифті жақтаушылар
отандық салаларды орындар жасауға әкеледі деп ... Ал, ... ... ... ... жаңа ... ... жайшылық уақыттағы
қажеттілікті қамтамасыз ететіндей ғана теңдік көлемінде болады.
Қор ... мен ... ... дұрыс пайдаланудың өзі де, тарифты
қорғаныс қабылеттілікті күшейту үшін ... ... ... болып
есептеледі. Төтенше жағдайларға қарсы дайындық жасаудың ең жәй тәсілі
ретінде стратегиялық ... шет ... ең ... ... ... ... алу болады. Дәл осындай саясатты АҚШ 70–жылдардың ортасында
стратегиялық мұнай резервін жасау үшін жүргізген болатын.
Тариф жөніндегі ... ... ... ... ... ... жөніндегі ойлар, тарифтің экономикалық саясаттың ... ... ... ... алмайды.
Тарифты толық ақтайтын жағдай, тек ел әбден кедей болса, ал үкіметтің
әлсіздігінен басқа ... ... ... ... арқылы әлеуметтік
бағдарламаны қаржыландыру мен инвестициялық іс–қимылдарға ... ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі кезең халықаралық ... ... ... ... Көптеген елдер өздерінің
жақсы дамуы үшін халықаралық сауданың маңызын түсінгеннен ... ... ... жаңа әдістерін іздей бастады.
1947 жылы 23 ел протекционизмге қарсы бағытталған Тарифтер мен сауда
жөніндегі Бас ... қол ... ... ... ... бойынша тарифтер
енгізуге рұқсат етілді де, ... оны ... ... ... ... жағдайлы саудадағы принциптерге қарай, ГАТТ мүшелері тауардан
бірдей тарифтік төлемдер ... ... (осы ... мүше ... ... нәтижесінде орташа тарифтік төлемдерді азайтты: ... ... үшін ... 10% төмен. ГАТТ –қа қатысушы елдер өздеріндегі
ең дерекі өз ... ... ... ... ... кезде бұл келісімге 100 ден артық ел қол ... ... ... кейінгі қырық жыл ішінде көптеген аймақтық
сауда бірлестіктерін құруға талпынды да, ... ... ... ... ... кедергілерді жоюға немесе мүлдем алып тастауға
бағытталды.
Бұлардың ішіндегі ең ... ... ... (ЕЭС) ... Бұл 1958 жылы ... да, ... 15 елін
біріктірді. ЕЭС–тің мақсаты–алдыңғы қатарлы Европа елдерінде барлық сауда
кедергілерін алып тастау арқылы бұл ... ... ... ... ... соңғы нәтижелеріне жете қоймаса да, ЕЭС ... ... ... ... жақсаруына үлкен үлес қосты. ЕЭС таяу жылдары
барлық саудалық шектеулерді қатынасушы ... ... алып ... ... ... кейін ЕЭС өзінің 300 миллионнан астам тұтынушыларымен
дүние жүзіндегі ең үлкен жалғыз рынок ... ... ... ... мүше ... ... даму қарқыны жағынан өсе
беретіндігін және осы ... әрі ... ... беру ... тұтыну
бағасын недеуір төмендете алады дейді.
АҚШ–да осындай келісімді өзінің ірі ... ... ... ... 10 ... ... 1989–ж. басталған келісімшарт бойынша еркін сауда
жасау арқылы бұл екі ел ... ... ... ... ... ... әкелетіні анық. АҚШ пен Канада арасындағы саудалық
серіктестік ... ... ... ірі бай ... одақ ... шыға
келетінінің айғағы.
Халықаралық сауда орбитасына жаңадан дамый бастаған елдер ... ... ... ... ... де ... Дамый бастаған
елдер құрған сауда және даму конференциясы БҰҰ ... ... ... ... сол ... бұған бірсыпыра халықаралық ұйымдар да кіруде.
Бұл индустриялы дамыған және дамый ... ... ... ... ... және реттеуге ықпалын ... ... ... ... табу жолы–басшылықтың ең күрделі
проблемаларының бірі. Фирманың таңдап ... ... ... ... да ... дұрыс қабылдауға тікелей әсер етеді. Баға ... ... ... және ... ... ... ме ... орташа
және қатардағы дилер ма–таңдап алуына байланысты. Сонымен ... ... ... қатысты қабылдайтын шешімдерінде басқа да фирмаларға ұзақ
мерзімді міндеттемелер беруі де көзделуі керек. ... ... ... кезде тек бүгінгі мүддені ғана ойламай, келешекте коммерциялық
ортаның да қандай болатынын ескеруі керек.
Өнім өндірушілердің ... өз ... ... таратушылар
(делдалдар) арқылы өткізуді қалайды. Олардың қайсысы ... ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Есімжанова С.Р. Маркетинг.Оқу құралы. Алматы Экономика 2003
2. Ассель Г. Маркетинг: принципы и ... ... для ... ... М, ... ... Г.Л. и др. ... Учебник для вузов / Г.Л. Багиев, В.М.
Тарасевия, X. Анн; Под общ. ред. Г.Л. ... - М.: ОАО ... ... ... Е. П. ... исследования: теория, методология и
практика. - М.: Изд. ... ... ... Е. П. ... маркетинга. - М.: Издательство «Финпресс», 1999.
6.Ілиясов Д.Қ. Маркетинг: теориясы мен практикасы: Оқу ... ... ... ... Ф. ... ... ... ауд. М.Т. ... ... ... Жан-Жак. Стратегический маркетинг. Европейская ... ... с фр. - СПб, ... ... ... ... / Под ред. Э.А. ... - М: ИМП ЭКМО 1998.
10. Маркетинг: Учебное пособие /Под ред. Н.К. ... - ... ... ... С.Н, ... Г.А., Маркетинг негіздері, А.: Қазақ
университеті, 2002.
12. Фатхудинов Р.А. Стратегический ... ... - М.: ЗАО ... ... ... Н.К. ... Алматы, Экономика, 1999
14. Назарбаев Н. Казахстан 2030: Процветание, безопасность и улучшение
благосостояния всех казахстанцев: Послание Президента ... ...... ... 1997 ... сатушылар
Бөлшек сауда сатушылары
Түпкі тұтынушылар
1 – сурет. Тұтыну тауарларының өткізу арналары
Кәсіпорын өткізу бөлімі
Сауда үйлері
Сауда өкілдері
Көтерме саудагерлер
Бөлшек ... ... ... ... ... ... сауда дүкені
2 – ші сурет. Қазақстан кондитерлік кәсіпорындарының өнімін өткізуді
ұйымдастырудың схемасы
“Рахат” ААҚ ... ... ... ... ____

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шарап өндірісі4 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
Байланыс арналарының және хабарлаудың шығу орнының статистикалық қасиеттерінің сәйкес келуі7 бет
Байланыс арнасы-деректерді беру торабының негізі3 бет
Басқарудағы жоспарлау функциясы11 бет
Везикулярлы тасымалдау. Жалпы мәліметтер5 бет
Микроконтроллерлардың ерекшеліктері. мысалдар 18еХХХ, 16еХХХ5 бет
Стартегиялық жоспарлау11 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь