Экономиклық талдаудың теориялық негіздері

2. ДӘРІСТІК КЕШЕН
1 БӨЛІМ
ЭКОНОМИКЛЫҚ ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Дәріс №1.
Экономикалық талдаудың
ЭКОНОМИКЛЫҚ ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Дәріс №1.
Экономикалық талдаудың пәні, міндеттері және мазмұны.
Дәрістің мақсаты: Бүгінде нарықтық экономикалық қатынастар орнаған жағдайда шаруашылық субъектінің өндірістік шаруашылық жағдайын талдаудың мазмұнынын, пәні мен міндеттерін ашып, олардың шаруашылық қызметте алатын орнын анықтау.
Тақырып бойынша қарастырылатын сұрақтар:
Экономикалық талдау түсінігі, пәні.
Экономикалық талдаудың мазмұны мен міндеттері
Шаруашылық субъект-микродеңгейдегі зерттеу объектісі ретінде
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Талдау (грек тілінен алынғанда analisis)- құрамдас бөлшектерді, талданатын жүйелер элементтерін және оларда болатын өзгеріс тенденциясын анықтауға болатын құбылыстар мен үрдістердің ғылыми зерттеу әдісін (танымын) айтады. Ғылыми зерттеу әдісі ретіндегі талдау қандай да бомасын бүтін бір бөлшектің құрамдас бөлігін ойда бөлшектеуден, олардың жеке жақтарын, қасиетін, байланысын анықтау болып табылады. Осындай бөлшектеу қаралатын үрдістің ішкі мазмұны мен табиғатын, олардың әртүрлі факторларға тәуелдігін қарауға мүмкіндік береді. Талдау зерттелетін объектілердің бұрын бөлшектелген элементтерін біріктірілуін білдіретін «синтез» ұғымымен диалектикалық бірлікте болады.

Экономикалық талдау - экономикалық құбылыстар мен үрдістерді құрамдас бөлшектерге бөлуге негізделген және байланыстардың барлық көптүрлілігін және тәуелділігін оқуға негізделген мазмұнын пайымдаудың ғылыми әдісі болып табылады. Талдау- макро- және микродеңгейлерде жүзеге асырылатын басқару қызметі. Сәйкес, макроэкономикалық және микроэкономикалық талдау болып бөлінеді. Макродеңгейдегі экономикалық талдау ұлттық әлемдік экономика деңгейінде экономикалық құбылыстарды зерттейді, ол экономика саласында мемлекеттік және биліктің орындаушы органдарының шешімдерін және әрекеттерін ғылыми позиция негізінде шешуге негізделген.

Экономикалық талдау тақырыбы кәсіпорындардың, бірлестіктердің, ассоциялардың, шаруашылық үрдістері, экономикалық ақпарат жүйесі арқылы көрінетін объективті және субъективті факторлардың әсерінен құралатын әлеуметтік-экономикалық тиімділігі және олардың қызметінің түпкі қаржылық қорытындысы болып табылады.

Экономикалық талдаудың мәні, мазмұны және тақырыбы негізінен төмендегі міндеттермен анықталады және тұрады:

• кәсіпорын қызметінде жоспарлаудың ғылыми-экономикалық негіздемесін жоғарлату;

• еңбек, материалдық және қаржы ресурстарының экономикалық тиімділігін анықтау;

• өндірістік үрдістің барлық кезеңдерінде кәсіпорын қызметінің тиімділігін іздеу және қорды көтеруді анықтау;

• кәсіпорын қызметіне әсер етуші объективті және субъективті факторларды анықтау;

• жоспарлар және басқару шешімдерін орындауды бақылау;

• кәсіпорынның ағымдағы және келешектегі қаржылық жағдайын анықтау.

Экономикалық талдаудың негізгі мақсаты - кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыруды анықтау болып табылады. Экономикалық талдау қолданбалы ғылым болып келеді, бірақ оның нақты пайдасы өндірістік үрдістің барлық кезеңдерінде пайдаланылмаған қорларды анықтауды жүргізген кезде ғана іске асады. Кәсіпорын экономикасын дамыту қарқынын жоғарлату шаруашылық
        
        2. ДӘРІСТІК  КЕШЕН
1 БӨЛІМ
ЭКОНОМИКЛЫҚ ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Дәріс №1.
Экономикалық талдаудың пәні, міндеттері және мазмұны.
Дәрістің мақсаты: Бүгінде нарықтық экономикалық ... ... ... ... субъектінің өндірістік шаруашылық жағдайын талдаудың мазмұнынын, пәні мен міндеттерін ашып, олардың шаруашылық қызметте алатын орнын анықтау.
Тақырып ... ... ... ... түсінігі, пәні.
Экономикалық талдаудың мазмұны мен міндеттері
Шаруашылық субъект-микродеңгейдегі зерттеу объектісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлшектерді, талданатын жүйелер элементтерін және оларда болатын өзгеріс тенденциясын анықтауға болатын құбылыстар мен ... ... ... ... ... ... ... зерттеу әдісі ретіндегі талдау қандай да бомасын бүтін бір бөлшектің құрамдас бөлігін ойда бөлшектеуден, олардың жеке ... ... ... ... ... ... Осындай бөлшектеу қаралатын үрдістің ішкі мазмұны мен табиғатын, олардың әртүрлі факторларға тәуелдігін қарауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... элементтерін біріктірілуін білдіретін ұғымымен диалектикалық бірлікте ... ... - ... ... мен ... ... ... бөлуге негізделген және байланыстардың барлық көптүрлілігін және тәуелділігін оқуға негізделген мазмұнын пайымдаудың ғылыми әдісі болып табылады. Талдау- ... және ... ... асырылатын басқару қызметі. Сәйкес, макроэкономикалық және микроэкономикалық талдау болып бөлінеді. Макродеңгейдегі экономикалық талдау ұлттық ... ... ... ... ... ... ол ... саласында мемлекеттік және биліктің орындаушы органдарының шешімдерін және ... ... ... ... ... негізделген.
Экономикалық талдау тақырыбы кәсіпорындардың, бірлестіктердің, ассоциялардың, шаруашылық үрдістері, ... ... ... арқылы көрінетін объективті және субъективті факторлардың әсерінен құралатын әлеуметтік-экономикалық тиімділігі және ... ... ... ... ... ... табылады.
Экономикалық талдаудың мәні, мазмұны және тақырыбы негізінен төмендегі ... ... және ... ... ... жоспарлаудың ғылыми-экономикалық негіздемесін жоғарлату;
:: еңбек, материалдық және қаржы ресурстарының экономикалық тиімділігін анықтау;
:: өндірістік үрдістің барлық кезеңдерінде кәсіпорын қызметінің тиімділігін ... және ... ... анықтау;
:: кәсіпорын қызметіне әсер етуші объективті және субъективті факторларды анықтау;
:: жоспарлар және басқару шешімдерін орындауды бақылау;
:: ... ... және ... ... ... ... ... негізгі мақсаты - кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыруды анықтау болып табылады. Экономикалық талдау қолданбалы ғылым болып келеді, бірақ оның нақты ... ... ... ... ... ... қорларды анықтауды жүргізген кезде ғана іске асады. Кәсіпорын экономикасын дамыту қарқынын жоғарлату шаруашылық қорының барлығы жұмылдырылғанына, үнемділік режімінің ... ... ... ... - аз ... ... нәтижеге жету туралы негізгі қағидалар сақталуына байланысты.
Экономикалық талдау мемлекеттілілік, ғылымилық, объективтілік, жүйелілік, кешенділік, жеделділік, пәрменділік, бұқарашылдық принциптеріне негізделген.
Мемлекеттілік принципі ... ... ... ... ... ... ... Осылайша, меншік нышанына қарамай, құрылымдық бөлімшелердің және кәсіпорындардың қызметін талдау барысында мемлекеттің ... ... ... ... ... және одан ... болатын халық шаруашылығының сәйкес даму кезеңіндегі міндеттерді ескеру қажет.
Ғылымилық принципі кәсіпорын қызметінің ... ... жеке ... материалистік диалектика және саяси үнемділікке негізделуі тиіс, яғни, экономикалық талдау ғылыми ... ... ... заң ... ... есепке алып жүргізілуі тиіс. Ғылымилық принципі кәсіпорын қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... және ЭЕМ-ді кеңінен қолдану жолы арқылы жүзеге асырылады.
Объективтілік принципі экономикалық талдау барысындағы нақты экономикалық құбылыстар және үрдістерді, ... ... ... қатынасын зерттеу шынайы және объективті ақпараттар жағдайында жүргізілуі тиіс, ал зерттеу қорытындысында алынған шешімдер нақты аналитикалық ... ... ... ... ... ... және дәл болуы тиіс. Пайдаланылатын ақпараттар кәсіпорынның мүліктік жағдайын және оның қызмет корытындысы дәл көрсетуі және құжат түрінде негізделуге тиіс, ... оның ... ... ... ... әсер ... ... экономикалық талдау барысында кәсіпорын қызметі оңаша тұрғыдан емес, өзара байланыс тұрғысынан қаралуы тиіс, бұл ... ... ... динамикалық оқылуы тиіс.
Кешенділік принципі экономикалық талдау барысында талданылатын кәсіпорынның барлық кезеңдерін, құбылыстапрын, көрсеткіштерін олардың өзара байланыстылығымен жүйелі түрде оңашаландыру ... ... ... ... тез және нақты жүзеге асырылуын, талдау қорытындысы негізінде басқару шешімдерін қабылдауды көздейді. ... ... осы ... ... қызметі үрдісінде нақты және уақытылы жүзеге асырылуы тиіс. Талдаудың жеделділігі сапалық және сандық көрсеткіштерді жоспарланған көрсеткіштерден ауытқудың ... ... ... және ... ... ... ... жою жолдарынан тұрады. Осылайша, талдаудың уақыттылығы оны жоспарды орындауды бақылаудың жеделділігіне мүмкіншілік береді. Экономикалық талдаудан қажетті тиімділік алу үшін оның ... ... ... ... ... ... жеткізілуі тиіс.
Пәрменділік принципі өндірістік қызмет барысына және оның қорытындысына белсенді әсер етуге, яғни, жетіспеушіліктерді, санаудағы қателіктерді, салақтықты уақытылы ... ... ... Осы ... ... талдау материалдарын кәсіпорынды басқаруға пайдалануға, нақты іс-шараларды дайындауға, жоспарлық мәліметтерді негіздеуге, түзетуге және анықтауға мүмкіндік ... ... ... асырылатын соңғы принцип - бұқарашылдық принципі. Бұл экономикалық талдау барысында озық тәжірибелерді неғұрлым анықтауға және ... бар ... ... ... ... ... ... кәсіпорын жұмысшыларының кең шеңберін аналитикалық жұмысқа жұмылдыруды білдіреді.
Бақылау сұрақтары:
Талдау ұғымын қалай түсінесіз?
Экономикалық талдаудың бүгінде кәсіпорындар ... ... ... ... қандай принциптерге сүйенеді?
Әдебиеттер:
Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., ... ... ... анализ, Финансы и статистика 2000 416 б.
Дәріс №2
Экономикалық талдаудың әдістері және олардың ерекшеліктері.
Дәрістің мақсаты: Экономикалық талдау барысында ... ... ... ... және ... ... бойынша қарастырылатын сұрақтар:
Экономикалық талдаудың тәсілдерін жіктеу
Экономикалық талдаудағы салыстыру әдістері
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Экономикалық ... ... ... ... және олар екі ... ... қабылдаулар зерттеу үшін абсолютті, орта және салыстырмалы көрсеткіштер қолданылады.
Аналитикалық орта көрсеткіштердің әртүрлі түрлері экономикалық талдау жүруінде ... ... ... ... ... ... ... жүруінде келесі топталу түрлері пайдаланады:
Типологиялық - табуға арналған мінездемелі және ... ... ... ... - ... ... ... және құрам бағалауларының көрсеткіші;
Аналитикалық - өзара байланыс зерттеуіне арналған ... ... ... ... ... әдістердің қолданылуы кәсіпорынның шаруашылық қызмет экономикалық нәтижелігін жоғарылатады. Негізгі математикалық әдістерге және экономикалық талдау қабылдауларына ... ... ... ... ... ету ... қабылдаулары және кері кетушілік;
Экономикалық талдаудың ең ... ... ... ... ... ... (график, диаграмма);
Көрсеткіштердің жүйе құруы;
Бөлінген көрсеткіштерге ықпал жасау;
Факторлардың ықпалын жасау;
Бар резервтерді бағалау;
Бақылау сұрақтары:
Экономикалық ... ... ... ... ... неше топқа жіктеледі?
Математикалық әдістерді атаңыз?
Әдебиеттер:
Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет А.Д.Теория экономического анализ, Финансы и ... 2000 416 ... ... ... ... ... ... мақсаты: Экономикалық талдауды ақпаратпен қамтамасыздандыруда оларды жіктеу.
Тақырып бойынша қарастырылатын сұрақтар:
Ақпарат көздерінің түрлері
Экономикалық талдаудағы ... ... ... және ... ... ... ... Экономикалық талдаудың тәсілдерін жіктеу
Экономикалық талдаудағы салыстыру әдістері
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Экономикалық талдау нормативтік, статистикалық, бугалтерлік және жедел мәліметтердің, ... ... ... ... ... фирмалардың жүйесі ретінде қарауға болатын түрлі шығыс ақпаратқа негізделген. Ақпараттардың барлық дереккөздері ресми, нормативтік-жоспарлық, есептегі және есептен тыс ... ... ... түріне:
:: ҚР заңдары;
:: ҚР Президентінің Жарлықтары;
:: ҚР Үкіметінің қаулылары және қараулары;
Нормативтік-жоспарлық ... ... ... ... ... ... және орындаушы биліктің орталық федералды органдарының нормативтік құжаттары (бұйрықтар, қаулылар, нұсқаулықтар және т.б.);
:: кәсіпорынның шаруашылық-құқықтық құжаттары ... ... ... ... ... акционерлер жиналысының шешімі;
:: кәсіпорында дайындалатын жоспарлар;
:: сметалар (бюджет);
:: бағалар.
Экономикалық талау жүргізудің ... ... ... есеп және есеп ... осы ... деректер шаруашылық құбылыстарды, үрдістер және олардың қорытындыларын неғұрлым толық ...
:: ... есеп және есеп ... ... ... мен ... сандық мәліметтерінен тұрады және өзара қатынастарды тереңірек зерттеп, экономикалық заңдылықтарды анықтайды;
:: жедел есеп және есеп берулер- экономикалық талдауды ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді және талдаудың тиімділігіне жағдай ... ... есеп ... кәсіпорынның салықтық міндеттемелерді түрлі бюджет деңгейлерінде толықтығын талдауға және уақытылы орындалуына ... ... ... есеп мәліметтері жатады.
Ақпараттың есептен тыс мәліметтеріне:
:: төмендегідей материалдар, ... ... ... және тыс тексерулердің;
сыртқы және ішкі аудиттің;
салық органдарының тексерулерінің;
тұрақты ... ... ... ... ... және баяндау жазбаларының материалдары;
:: контрагенттермен хаттар;
:: ... ... ... және технологиялық құжаттары.
Бақылау сұрақтары:
Ақпараттардың ресми түрлеріне не жатады?
Экономикалық талау жүргізудің есептегі дерек көздеріне ... ... ... тыс ... Г.В. ... хозяйственной деятельности предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет ... ... ... Финансы и статистика 2000 416 б.
Дәріс №4
Кешенді экономикалық талдаудың әдістемесі
Дәрістің мақсаты: Кешенді экономикалық талдау барысында көптеген қолданылатын тәсілдерді жіктеу және ... ... ... ... ... ... ... жүйелік ықпал
Факторларды жіктеу, талдау және жүйелендіру
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Экономикалық талдаудың тәжірибесі қаржылық есепті оқудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... қарастырайық:
Көлденең немесе уақытша талдау - есеп берудің әрбір позициясын өткен кезеңмен ... ... ... ... ... ... ... баптарының абсолютті және салыстырмалы ауытқуларын анықтауға мүмкіндік береді.
Тікелей немесе құрылымдық талдау - әрбір есеп позициясының ... ... ... ... айқындай отырып қаржылық көрсеткіштердің құрылымын анықтау. Тікелей және көлденең талдаулар бірін-бірі толықтырып ... ... - ... ... ... ... табылады. Олардың біреуі бірлік ретінде, ал екіншісін бірлікке қатынас ретінде ... ... ... ... ... жеке баптарының арасында болатын өзара байланыстарға негізделген.
факторлық талдау- бұл жекелеген себептердің ... ... ... әсерін зерттеудің детерминттік(анықтау) немесе реттелмеген тәсілдер көмегімен талдау. Факторлық талдау қорытынды ... оның ... ... ... ... ал оның жеке ... ... қорытынды көрсеткішке біріктірсе кері болуы мүмкін.
Жоғарыда айтылған әдістер мен қатар қаржылық жағдайды талдауда ... және ... ... ... орташа және салыстырмалы шамалар, графиктік және индекстік әдістер, корреляция, регрессия және т.б.) дәстүрлі тәсілдері қолданылады. Экономикалық ғылым ... ... ... әдістер мен тәсілдерді іскерлікпен пайдалану кәсіпорынның қаржыылық жағдайына терең талдау жасауға және шаруашылық субьектінің тұрақтылығын нығайтуға, жағдайын ... ... ... дайындауға мүмкіндік береді.
Бақылау сұрақтары:
Экономикалық талдау кезінде қолданылатын барлық тәсілдер неше топқа жіктеледі?
Математикалық әдістерді ... Г.В. ... ... ... ... 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет А.Д.Теория экономического анализ, Финансы и статистика 2000 416 б.
2 БӨЛІМ
ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ ТАЛДАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ
Дәріс №5
Өнімді (жұмысты, ... мен ... ... ... ... ... ... шығару мен өткізуді талдаудың негізгі міндеттерімен таныстыру және өндіріс ырғақтылығына талдау жасау.
Тақырып ... ... ... деген сұранысты талдау
Өнімнің ассортименті мен құрылымын талдау
Өндіріс ырғақтылығын талдау
Тақырыптың ... ... ... ... ... ... сәтсіздігі сұраныстың деңгейі, сипаты, құрылымы қаншалық мұқият зерттелуі мен анықталуынан және оның өзгеру беталысынан тәуелді ... ... ... ... ... ... мен ... ассортиментті жасаудың негізіне салынған. Олар өнімдерді (жұмыстарды, қызметтерді) жаңарту екпінін, өндірістің техникалық жетілдіруін, материалдық, еңбек және ... ... ... ... ... ... ... көлемін жоспарлаған және өндіріс қуатын анықтаған кезде қандай өнімді, қандай көлемде өндіретінін, ... ... және ... ... ... анықтайды. Соңғы қаржылық нәтижелер мен қаржылық тұрақтылық осыған байланысты.
Ресурстар өның өнімдеріне сұраныс бар салалар мен кәсіпорындарға түседі. Нарықтық жүйе ... жоқ ... мен ... ... ... ... ресурстардан айырады. Шаруашылық субъектілері тауарларды оны өткізуден пайда түсіп турған уақытқа, осы тауарларға сұраныс қаныққанға дейін өндіреді. Қанша және ... ... ... ... ... ... ... капиталды қайда салу сұраныс және ұсыныс механизімімен, пайда нормасымен, акция бағамымен, валютамен, ... ... ... ... ... өсу және ... ... екпіні, сапаның жоғарылауы шығындардың, түсімнің және рентабельділіктің көлеміне тікелей әсер етеді. Шаруашылық ... ... аз ... ... ... ... көбірек шығару және сатуға бағытталуы қажет. Сондықтан өндіріс көлемі мен өнімді өткізуді талдаудың ... ... ... ... ... көбейту, өндірістік қуаттарды барынша пайдаланған кезде рыноктың үлесін кеңейту, оның сапасын жақсарту ... ... ... ... ... үшін ішкі ... табу және ... - кәсіпорынның түсімін көбейту өнімді ... мен ... ... мақсаты болып табылады.
Кәсіпорындарда өнімді шығару мен өткізуді талдаудың негізгі міндеттері:
- көлемнің негізгі көрсеткіштері бойынша, өнімнің құрамы мен ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің, олардың қарбаластығы мен нақтылығының теңгерілімі мен оңтайлылығын тексеру;
- өндіріс көлемі мен өнімді өткізу мөлшері өзгеруіне факторлар ... ... ... ... шығару мен өткізудің ішкі шаруашылық резервтерінің көбеюін ... ... өсу, ... мен ... ... ... көтеру үшін ішкі шаруашылық резервтерді пайдалану бойынша іс-шаралар жасау болып табылады.
Талдаудың осы бағыттағы объектілері:
өндіріс ... мен ... ... ... мен ... ... ... болып табылады.
Өнімді өндіру мен өткізуді талдау процесінде өндірістің ... ... ... ... ... ... пен ... ұйымдастырудағы кемшіліктер;
материалдық, еңбек және ақша ресурстарын тиімсіз пайдалану;
өнімнің жарамсыздығы.
Бақылау сұрақтары:
Өнімді шығару мен өткізуді талдаудың басты мақсатынын атаңыз?
Кәсіпорындарда өнімді шығару мен ... ... ... ... Г.В. ... хозяйственной деятельности предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет А.Д.Теория экономического анализ, Финансы и статистика 2000 416 ... ... ... ... ... ... талдау .
Дәрістің мақсаты: Негізгі қаржыларды қолдануды талдаудың мақсаты мен міндеттерін анықтап, негізгі қаржылардың қор қайтарымдылығын талдау
Тақырып бойынша ... ... ... ... мен ... қаржылардың қор қайтарымдылығын талдау
Өнімді өндіруді жоғарлату резервін бағалау және қор ... ... ... ... өндірістік қор-бұл материалдық құндылықты ұзақ кезеңдегі жұмыс істеп тұруы ретіндегі негізгі қорлардың ақшалай бағалануы. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... апарады. Қолданылып жүрген топтастыруға сай негізгі қорлардың құрамына өндірістік және ... емес ... ... ... жататындар - өндірістің, құрылыстың, ауыл шаруашылығының, автомобиль бөлігінің, байланыстың,сауданың және тағы басқа да ... ... ... ... ... ... емес негізгі қорлар-тұрғын үй, шаруашылық, денсаулық, білім, мәдениет, спорт салаларына арналған.
Натуралдық заттық құрама ... ... ... ... ... ... құрылыстар, табыстау қондырғылары,жұмыс және күш машиналары мен жабдықтар,өндірістік-шаруашылық құрал -саймандар, жұмыс және өнімді мал, көпжылдық егістер, ... ішкі ... сол ... ... ... меншігіндегі жер телімдері.
Кәсіпорынның негізгі өндірістік қорлары өндірістік ауыспалы айналым ... Ол ... ... ... ... қорлардың тозуы
* амортизация
* негізгі қорларды толық қалпына келтіру үшін қаражаттың қорлануы
* оларды күрделі ... ... ... ауыстыру.
Негізгі қорлардың кез- келген объектілері табиғи және сапалық тозуға ұшырайды, яғни адам ... және ... ... ... арқылы олар өзіндік ерекшелігін, үлгісін бірте-бірте жояды, жарамсыздыққа әкеледі, сөйтіп алдағы кезде өз бернелерін орындауға ... ... ... тозу жөндеу, қайта құру және негізгі қорларды жаңғырту арқылы ішінара қалпына келтіру. Сапалық тозуы ескірген ... ... ... ... өнімділік, үнемділік, шығарылған өнімнің сапасы жөнінен жаңа үлгіден қалып қоятынын білдіреді. Сондықтан, негізгі қорларды әсіресе, олардың ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты қазіргі экономикада айырбастаудың анықтаушылық қажеттіліктің басты факторы - сапалық тозу болып табылады. ... ... ... ... ... - ол негізгі өндірістік қордың шамадан тыс ескіріп қалмауына жол бермеу(әсіресе активтік бөлігі), себебі, олардың жеке ... ... ... және ... ... нәтижесі осыған байланысты болады.
Негізгі өндірістік қорларды есепке алу пайдаланудың нормативтік мерзімі көрсетілетін құрал қолданылады. Негізгі ... ... - ... актісімен рәсімделеді. Субъектілер пайдалы қызмет ету мерзімін қолданудан экономикалық пайда алу көзделетін нормативті қызмет мерзімін және жойылу құнын өз ... ... ... ... қабылдау-тапсыру актісі негізінен бухгалтерияда мүліктік карточкада ашылып, негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... объектісіне мүліктік нөмір беріледі. Нөмірлеу әдетте реттік нөмір беріледі. Нөмірлеу әдетте реттік - сериялық жүйе ... ... ... ... ... ... ... актісінде келтіріледі және ол пайдалануда тұрған уақыт бойы объектіде сақталады, ал ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы берілмейді. Толтырылған мүлік карточкалары әрбір жіктеуші топ бойынша бір данада жүргізілетін тізімдемеде жүргізіледі.
Бақылау сұрақтары:
Негізгі қаржыларды қолдану тиімділігін ... ... мен ... ... ... қор ... коэффициенті қалай анықталады?
Өнімді өндіруді жоғарлату резервін бағалау?
Әдебиеттер:
Савицкая Г.В. ... ... ... предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет А.Д.Теория экономического анализ, Финансы и статистика 2000 416 ... ... ... ... тиімділігін талдау .
Дәрістің мақсаты: Кәсіпорынның еңбек ресурстарын, персаналды қолдану тиімділігін талдау экономикалық талдаудың ... бір ... ... ... ... ... ... жоғарлатуға кедергі жасайтын факторларды анықтау.
Тақырып бойынша қарастырылатын сұрақтар:
Жұмыс ... ... ... ... қозғалысын талдау
Еңбекақы қорын талдау
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... талдау экономикалық талдаудың басты бір бөлігі болып табылады. Кәсіпорынды өзгертуге және қысқартуға дайын ресурс. Олардың төмендеуіне әкеледі. Еңбек ... ... ... - ... қолдану деңгейін анықтау еңбекті тиімді қолдануды жоғарлатуға кедергі жасайтын ... ... және тірі ... қалданудың өсу резервтерін анықтау. Еңбек ресурстарын қолдануды талдауда келесі көрсеткіштерді оқып білеміз.
1. Кәсіпорынмен оның ... ... ... ... ...
2. Жұмыс уақытын қолдану.
3. Кәсіпорын персаналын қолдану тиімділігі мен ...
4. ... ... және ... ... ... ...
Еңбек ресурстарын талдауда қолданылатын әдістер:
1. Алғашқы мәліметтерді өңдеу.
2. ... және ...
3. ... баға ...
4. ... ...
5. Индекстік баға әдісі.
Осы әдісті қолдану арқылы келесідей еңбек ресурстарын талдаудың түрлері болады:
1. Өткізу кезеңіне ... ... ... ... тоқсандық, жылдық)
2. Объектіні қамту толықтығына байланысты ... ... ...
3. Объектілерді оқып - білу әдісіне байланысты; кешендік, жалпылама таңдамалы.
4. Оқып - білу ... ... ... ... ... бір ... ... бағдарламасына толықтыру қажеттілігіне байланысты келесі әдістердің бірі қадағалайды; еңбек сиымдылығы бойынша, өндірістік норма бойынша,жұмыс орындалу бойынша,жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... қажетті ақпараттарды кәсіпорынның статистикалық және бухгалдерлік есеп берінен, еңбек бойынша жоспар және есеп беру бойынша, жұмысшылардың ... ... ... ... есеп беруінен цехтардың есеп берушілерінен және басқа да еңбек ресурстары бойынша есеп беруден аламыз. Кәсіпорынның еңбек ресурстарымен ... ... ... ... ... ... басталады, себебі кәсіпорынның өндірістік шаруашылық қызметінде әрбір жұмысшының категориясы әртүрлі қызмет атқарады.
Көбінесе кәсіпорындарда негізгі және ... ... ... деп нақты екі топқа жіктеледі. Негізгі және ... ... ... ... ... Ал басшы топтардың атқаратын қызметі не байланысты мамандар немесе қызметкерлкр деп ... ... ... ... ... міндеттерді шешуге көмектеседі:
1. Әрбір жұмысшы категориясына байланысты кадрлармен ... ету ... ...
2. Жұмыскерлердің квалификациясы дәрежесіне байланысты, жұмыстың құрамына байланасты, жыныстық құрамына байланысты, жасына байланысты ... ...
3. ... қал ... және еңбектің механикаландырылған түрімен айналысатын жұмысшының саны.
Бақылау сұрақтары:
1.Кәсіпорынның еңбек ... ... және ... ... мен ... қалай талдауға болады?
2. Қандай көрсеткіштер арқылы еңбек ресурстарынын қозғалысын ... ... ... ... өсу ... жаңа жұмыс ашу арқылы қалай анықтауға болады?
4. Қандай көрсеткіш арқылы ... ... ... пайдалануға болады.
5. Қосымша кундік жұмыс пен ауысым жұмыс кезінде жұмыс уақыты жоғалу себебі?
Әдебиеттер:
Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности ... 1998-494 ... М.Н., ... ... ... ... Финансы и статистика 2000 416 б.
Дәріс №9
Өндірілген және өткізілген өнімнің өзіндік құнын талдау .
Дәрістің мақсаты: Кешенді ... ... ... оқу.
Тақырып бойынша қарастырылатын сұрақтар:
1 теңге тауарлы өнімге кеткен шығындарды талдау
Кешенді шығындарды талдау.
Тақырыптың ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік калькуляциялаудың қарапайым әдісі біртекті бір немесе екі түрлі өнім шығаратын кәсіпорында (су ... ... кен, ... ... мен газ өндіретін кәсіпорындар) пайдаланылады. Оларда, әдетте, аяқталмаған ... ... ... де олар ... онда оның көлемі шамалы болады) және жартылай өңделген өнімдерді өзі өндіреді. Кей уақытта оны бөлістік ... ... ... мен ... ... бір ... деп ... себебі калькуляциялау бір ғана бөліс бойынша ғана жүргізіледі. Бұл әдісьте өнім шығаруға кеткен үстемелі шығындардаң барлығын ... ... ... ... ... бөліп тікелей өзіндік құнды анықтайды. Егер де кәсіпорын оның өзінің есептік саясатында қарастырса, онда бұл әдісті қолдануға рұқсат етілуі мүмкін. Бұл ... мәні ... ... ... ... ... ... тұрады. Өнім бірлігінің өзіндік құнын тікелей есептеу жолымен шығарады, яғни шығын деңгейін ... ... ... ... ... ... жай бқлу арқылы табады. Кейбір салаларда шығындар (мысалға, көмір ... ... ... үдеріс бойынша есептелінуі мүмкін.
Сонымен, көмір өндіру өнеркәсібі бірнеше кезеңнен тұрады: дайындық жұмыстары, көмір ... ... ... тасымалдау және сыртқа (жоғарыға) шығару, сорттау, өңдеу, вагонға ... ... ... бұл ... ... ... мен калькуляциялау қарапайым әдісі үдерістік деп атауы да осындан шыққан. Мұнда кәсіпорын барлық шығындарды өндірлетін өнімнің бір түріне, ал ... ... ... ... шығарылған өнімге жатқызады, ал біртекті өнім шығарлатын жерде калькуляциялаудың барлық баптары бойынша ... ... ... ... арқылы оңайлатады. Көптеген кәсіпорындардың жұмыс тәжірибесі өндірістік қарапайым әдісінің дұрыстығын және алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... құнын калькуляциялау мен шығынды есептеу әдісінің қарапайым төрт ... ... ... ... ... және жанама шығындар бүкіл өнімді шығаруға жұмсалған шығындардың белгіленген баптары бойынша есепке ... ... бір ... ... құны барлық өндірістік шығындарды дайын өнімнің санына бөлумен айқындалады. Бұл өндрістерде (су ... ... құм, ... ... ... ... ... өңделген өнімдер және өнімнің құрамдас бөліктері болмайды.
Екінші нұсқасы аяқталмаған өндірісі бар кісіпорындар қолданады. Бұл ... ... өнім мен ... ... ... ... бөлудің қажеттілігі туындайды. Бұл нұсқа бір текше метр ағаштың өзіндік құнын калькуляциялау кезінде ағашты дайындау өнеркәсібінде ... ... ... әдетте, инвентарлық әдісін пайдалана отырып, бағалайды.
Үшінші нұсқа бір мезгіл өнімнің бірнеше түрлерін шығаратын немесе өндіретін: жылу мен ... ... ... мұнай мен газ өндіретін, балық аулайтын кәсіпорындарда қолданылады. Мұндай жағдайларда шығындар тұтас өндіріс бойынша, яғни қарапайым ... ... ... тал ... өзіндік құны үйлестірілген әдіспен калькуляцияланады. Мұнай мен газ өндіру кезіндегі ... ... ... жер ... ... ... ... жер қыртысының қайтарымдылығын жақсартуға, мұнайды айдауға және сақтауға жұмсалатын шығындар ... ... ... - ... ал газ ... және ... ... шығындар - газға жатқызылады. Қалған шығындар ... ... ... ... ... ... және ... мен газдың жалпы табылған үлесіне тепе-тең мөлшерде мұнай мен газ арасында бөлінеді.
Қарапайым әдістің төртінші нұсқасын ... ... ... ... ... есебін бөлістік немесе үдерістік әдістер бойынша жүргізілетін ... ... Бұл ... ... мен ... ... ... өнеркәсіп қолданады. Бұл арада шығындарды есепке алудың және ... ... ... калькуляциялаудың қарапайым және бөлістік әдістері үйлесімді пайдалынады.
Бақылау сұрақтары:
Өнім өндіру мен өнімнің өзіндік құнын талдаудың мақсаты мен ... ... Г.В. ... ... ... предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет А.Д.Теория экономического анализ, Финансы и статистика 2000 416 б.
Дәріс ... ... ... ... ... ... мақсаты: Бүгінде нарықтық экономикалық қатынастар орнаған жағдайда шаруашылық субъектінің өндірістік шаруашылық жағдайын талдаудың мазмұнынын, пәні мен ... ... ... ... ... ... ... анықтау.
Тақырып бойынша қарастырылатын сұрақтар:
Қаржылық талдаудың мақсаты, әдістері, ақпарат көздері
Өнімді өткізуден түскен пайданы ... ... ... ... ... ...
Кешенді шығындарды талдау.
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы оның қалыпты өндірістік, ... және ... ... түрлері үшін қажетті қаржы ресурстрамен қамтамасыз етілуімен оларды мақсатқа сай тиімді тарату мен пайдалану, басқа субъектілермен қаржылық қарым-қатынаста ... ... ... және қаржылық тұрақты болуымен сипатталады. Кәсіпорынның төлемдерін уақытында ... ... оның ... жағдайының жақсы екендігін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы - тәуекелділіктің мүмкін болатын деңгейінде төлем қабілеті мен несие қабілетін сақтай ... ... ... ... қаржыны тарату мен пайдалану арқылы кәсіпорынның дамуын көрсететін қаржылық ресурстар көздері.
Қысқаша тұжырымдама беретін болсақ: қаржылық тұрақтылық бұл табыстың ... ... ... артуы.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы шаруашылық қызметті біртұтас кешенді талдауды ішкі және сыртқы ... деп ... ... ... етіп ... ... ... акционерлерді, банктерді, сақтандыру ұйымдары мен үкімет орындарын кәсіпорынның жұмыс жағдайы мен оның қаржылық жағдайын, есепті ... ... ... нәтижесімен таныстыру үшін қаржылық газеттер, бюлетеньдер мен арнайы анықтамалардан басылып шығарылатын қаржылық есеп беру.
2. Ішкі немесе басқаруды талдау - бұл ... ... ... жеке ... ... ... нормативтері туралы, сапасының төмендеуіне немесе тауардың мөлшерден тыс ... және ... ... ... мәліметтерден тұратын, қатаң құпияландырылған, басқа тұлғалар үшін жабық есеп түрі болып табылады.
Сондықтан ішкі ... ... ... ал ... ... ... есеп ... жүргіземіз.
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың басты міндетті төмендегідей:
Қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... ... ... ... ... оларды таратудағы рационалдығы және пайдалануды тиімді зерттеу.
Айналым капиталының көлемін оның өсу кемуін және ағымдағы міндеттемелерінің ... ... ... оның ... ... ... активтердің айналымының есебі, оның ішінде дибеторлық берешекті есептеу.
Баланс өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын және ... ... ... және ... ... анықтау.
Кәсіпорынның табыстылығын бағалау
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау
Кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ мерзімге және қысқа мерзімге болжау, яғни оның ... ... ... ... Қаржылық талдауды жүргізудегі басты міндеттерәдістері?
2. Қаржылық талдауды жүргізудегі басты әдістерді атаңз?
3. Қаржылық талдаудың басқаруды талдаудан айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... беріңіз?
Әдебиеттер:
Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет А.Д.Теория экономического анализ, Финансы и статистика 2000 416 ... ... ... ... ... МЕН
ІСКЕРЛІК ТҰРАҚТЫЛЫҒЫДәріс №11
Шаруашылық субъектінің қызметінің қаржылық жағдайын талдау.
Дәрістің мақсаты: Кәсіпорынның төлем қабілетілігі оның қаржылық тұрақтылығының маңызды ... бірі ... ... ... ... ... оған көп ... бөліп, төлемқабылеттілік көрсеткіштеріне талдау жасау.
Тақырып бойынша қарастырылатын сұрақтар:
Қаржылық жағдайды экспресс талдау және оның ... ... ... пен ... ... ... және ... қарызды талдау .
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Кәсіпрынның төлем қабілетілігі деп, оның дер кезінде өзінің ... ... ... төлемдер жүргізуге дайындығын түсіну керек деп есептейміз. Бірақ бұл үшін кәсіпорынның есеп айырысу, валюта және ... да ... ... ... керек.
Қарыздарды өтеу үшін құралдардың айналым кезінде ақшаға ... ... ... ... ... құралы болып табылады.
Қарыздарды өтеу үшін құралдыр сонымен бірге кәсіпорынның бар тауарлы - материалды құндлықьарының қоры бола ... Оны ... ... ақша ... алады.
Басқаша айтқанда, теориялық түрде қарызды өтеу кәсіпорынның барлық ағымдағы активтерімен қамтамасыз етіледі. Нақ ... ... ... егер ... ағымдағы активтері қысқа мерзімді міндеттемелерінің сомасына артса, онда о ... ... ... деп есептеуге болады. Бірақ, егер кәсіпорын барлық ағымдағы активтерін қарыздарды өтеуге бағыттаса, онда дәл оыс кезде оның өндірістік ... ... ... онда ... ... тек негізгі құралдыр құрайды, ал материалды айналым құралдарын алуға ақша жоқ, олар толығымен қарыздарын төлеуге кетті.
Сондықтан төлем қабілеттілігі бар деп, ... ... ... ... ... көп ... ... есептеуге болады. Кәсіпорынның тек қарыздарды ғана емес, сонымен бірге үздіксіз өндіріс үшін қаржылары болуы керек.
Ағымдағы төлем қабілеттілігі ... ... ... ... ... жабдықтаушыларына, банктік қарыздар және басқа да есеп айырсулар бойынша қарыздары жоқ болса төлем қабілеттілігі деп ... ... ... ... нақты бір мерзімдегі оның төлем құралдырының сомасына осы мерзімдегі ... ... ... ... ... қабілеттілігі белгілі бір мерзімде қолдағы ақша сомасының жедел төлемдер сомасына қатынасын көрсететін төлем қабілеттілігі коэффициенті 1 - ге тең ... ... ... онда бұл ол ... төлем қабілеттілігі екеніні білдіреді. Егер коэффициент 1 - ден аз ... онда ... ... ... құралдарының жетіспеуі себебтерін анықтау керек.
Төлем құралдырының ағымдағы міндеттемелерінен асуы кәсіпорынның төлемге қабілеттілігі ... ... ... ... және басқа шоттарының болмауы, банкке қайтарылатын несиенің мерзімі өтеп кетуі, қаржы органдарына қарыз болу, еңбекке төленетін қаржылар мерзімінің сақталмауы ... ... ... ... оны ... мерзім ішінде (апта, жарты ай) талдау ... ... ... ... ... ... ағымдағы міндеттемелерден артуы нені білдіреді?
Ағымдағы және перспективті төлем қабілеттілікті қалай ... ... ... ... ... Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет А.Д.Теория экономического ... ... и ... 2000 416 ... ... ... ... іскерлік белсенділігі мен тиімділігін талдау.
Дәрістің мақсаты: Іскерлік белсенділікті ... ... ... өз ... қаншалықты тиімді пайдаланғандығын анықтауға мүмкіндік беретін, әр түрлі қаржылық айналымдық коэффициенттердің деңгейі мен қозғалысын зерттеу.
Тақырып бойынша ... ... ... ... ... ... бағалау критерийлері
Экономикалық өсу тұрақтылығын талдау және баға беру
Іскерлік белсенділік коэффициентін талдау және бағалау.
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Кәсіпорынның ... ... мен ... ... ... және ... қаржылық талдаудың қорытынды кезеңі болып табылады.
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі қаржылық жағдайында ең ... оның ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы активтерге салынған қаражаттың қаншалықты тез нақты ақшаға айналуына тікелей тәуелді болады.
Іскерлік белсенділік коэффициентінің кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау үшін ... ... бар, ... ... ... ... ... төлем қабілетіне тікелей әсер етеді. Оған қосымша, басқадай бірдей жағдайда ... ... ... өсу ... ... - техникалық күшінің артқанын көрсетеді.
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігінің көрсеткіштеріне мына коэффициенттер жатады:
Капиталдың жалпы айналымдылық коэффициенті. Ол ... ... рет ... мен ... ... ... болатындығын және активтердің әрбір ақша бірлігі сатылған өнімнің қанша ақша бірлігін әкелгендігін көрсетеді.
Негізгі құралдардың айналымдылығы. Бұл көрсеткіш қор ... ... яғни ... ... ... ... қорларын пайдаланудың тиімділігін сипаттайды. Ол сатудан түскен табысты (ақшаны) қалдық құны бойынша кезеңдегі негізгі ... ... ... бөлу арқылы есептейді.
Меншік капиталдың айналымдылық коэффициенті. Бұл көрсеткіш қызметті әр қырынан сипаттайды: коммерциялық көзқараспен қарағанда ол сатудың ... ... ... анықтайды;
Ағымдағы активтер (мобильдік қаражат) немесе айналым капиталының айналымдылық коэффициенті. Ол өнім сатудан түскен (ақша) ... ... ... ... ... ... орташа шамасына қатынасымен анықталады:
Материалдық айналым қаражатының айналымдылық коэффициенті кәсіпорынның талдау кезіндегі шығындары мен қорларының айналым санын көрсетеді, яғни олардың ... ... ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіш өнімді сатудан түскен (жұмыс, қызмет көрсету) табыстың (ақша) кезеңдегі, дайын өнімнің орташа шамасына қатынасымен ... ... ... ... Ол ... ... ... табыстың (ақша) кезеңдегі дебиторлық борыштың орташа шамасына қатынасымен анықталады.
Кредиторлық борыштың ... ... Ол ... сатудан түскен табыстың (ақша) кезеңдегі кредиторлық борыштың орташа шамасына қатынасымен есептеледі.
Ақша қаражатының ... ... ... ... қызмет етуі үшін ақша қаражаты қозғалысының жылдамдығының ерекше маңызы бар. Кәсіпорынның қаржылық жағдайының ойдағыдай болуының негізгі шарттарының ... оның ... ... ... қамтамасыз ететін ақша қаражатының құйылуы болып табылады. Демек, бұндай аса қажет ақша қаражаты қорының болмауы кәсіпорынның қаржылық қиыншылығы бар ... ... ... ... ... капиталдың айналымдылық коэффициенті кәсіпорынның өзінің дамуына салған инвестицияны қоса ... оның ұзақ ... және ... мерзімді инвестицияларының айналым жылдамдығын көрсетеді.
Істегі капиталдың айналымдылығы алымында - сатудан ... ... ... ... - ... ... капиталдың орташа шамасы келтірілген.
Перманенттік капиталдың айналым ... ... ... табысты кезеңдегі перманенттік капиталдың орташа шамасына бөлу ... ... ... ... ... ... ... капиталын басқару өрісінде, кезеңдегі кәсіпорынның негізгі қызметі бойынша кәсіпкерліктің тиімділігін сипаттайды. Ол ... ... ... капитал айналымдылығы мағынасын негізгі қызметтің табыстылығына (рентабельділігі) көбейту арқылы есептеледі.
Бақылау сұрақтары:
Капиталдың жалпы айналымдылық ... ... ... ... ... ... активтер (мобильдік қаражат) немесе айналым капиталының айналымдылық коэффициенті?
Материалдық айналым қаражатының ... ... ... ... ... Г.В. ... хозяйственной деятельности предприятияий 1998-494 б.
Баканов М.Н., Шеремет А.Д.Теория экономического ... ... и ... 2000 416 б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау және әлеуметтік-экономикалық дамудың 2006 – 2008 жылдарға арналған негізгі көрсеткіштері53 бет
Кешенді экономикалық талдау негізінде банктің меншікті капиталын басқару тиімділігін жоғарылату бойынша шаралар79 бет
Атомдық-эмиссиялық спектрлік анализ(АЭСА)16 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидалары10 бет
Байыту фабрикалар мен мыс қорыту зауыттарында спектрлік әдіспен өнімдердегі ренийді анықтау әдістемесін өңдеу51 бет
Басқарушылық талдаудың әдістері3 бет
Вольфрам наноұнтағының рентген-құрылымдық талдауы19 бет
Есептік-талдамалы ғылымдарды саралау5 бет
Жобалық талдаудың концептуалды негіздері14 бет
Жобамен айналысу5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь