Жеке адам әлеуметтануы

Мазмұны

I Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
II Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4.12
а)Жеке адам әлеуметтануының түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.7
ә)Адамдағы билогиялық және әлеуметтік диалектикасы ... ... ... ... ... ... ... ...7.9
б) Жеке адам қоғам ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9.12
III Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
IV Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
КІРІСПЕ

Адам, бәрімізге белгілі, қоғамда өмір сүреді, одан қаласа да тәуелсіз бола алмайды. Сол себептен адам тек «ақылды жануар» ғана емес, «әлеуметтік жануар». Адам туылғаннан бастап әлеуметтенуге тап болады. Біздің іс-әрекетіміз біздің әлеуметтенуіміз бен онның барысында қалыптасқан түсінігіміздің нәтижесі. Әлеуметтіктің белгісі адамнан басқа араларда білінеді. Осынау табиғаттың кішкентай туындылары бірігіп өмір сүруді, еңбек бөлінісін инстинкт түрінде жүзеге асырады. Инстинкт – генетикалық жолмен ұрпаққа берілетін өмірлік іс әрекеттің биологиялық бағдарламасы. Адамның әлеуметтенуі, өзгелердің оны әлеуметтендіруі ортасына бейімделумен қатар жүреді. Тірі ағза күрделене түскен сайын оның бейімделу процесі де күрделі. Мәселен, жәндіктер есейген күйде пайда болады. Есею құстарда бір мезгіл, арыстан, піл, маймылдарда бірнеше жылды қамтиды. Әлеуметтендіру кезінде адам биологиялықтан әлеуметтікке айналады.Тұлғаны әлеуметтендіру процесі тек қана адамдардың алуан түрлі біліктері мен топтық шеңберінде болуымен шектелмейді.
Қолданылған әдебиеттер

1. Козлова.О.Н. Основные факторы формирование личности и её социализации. Социально-гуманитарные знания. 2002(2)
2. Спасибенко.С.Г. Социализация человека.Социально-гуманитарные знания. 2002(5)
3. РадугинА.А., РадугинК.А.. Социология. Москва.2002
4. Қарабаев.Ш.Қ.Әлеуметтану негіздері.Алматы.2007
5. Кравченко.Социология.Академия.2002
        
        Мазмұны
I Кіріспе..........................................................................................3
II Негізгі бөлім .............................................................................4-12
а)Жеке адам әлеуметтануының түсінігі..........................................................4-7
ә)Адамдағы билогиялық және ... ... Жеке адам ... ... ... әдебиеттер.................................................................................14
КІРІСПЕ
Адам, бәрімізге белгілі, қоғамда өмір сүреді, одан қаласа да тәуелсіз бола алмайды. Сол себептен адам тек ғана ... . Адам ... ... ... тап болады. Біздің іс-әрекетіміз біздің әлеуметтенуіміз бен онның барысында қалыптасқан ... ... ... ... ... басқа араларда білінеді. Осынау табиғаттың кішкентай туындылары бірігіп өмір сүруді, еңбек бөлінісін инстинкт түрінде жүзеге асырады. Инстинкт - ... ... ... ... ... іс әрекеттің биологиялық бағдарламасы. Адамның әлеуметтенуі, өзгелердің оны әлеуметтендіруі ортасына бейімделумен қатар жүреді. Тірі ағза күрделене түскен сайын оның ... ... де ... ... ... есейген күйде пайда болады. Есею құстарда бір мезгіл, арыстан, піл, ... ... ... қамтиды. Әлеуметтендіру кезінде адам биологиялықтан әлеуметтікке айналады.Тұлғаны әлеуметтендіру процесі тек қана адамдардың алуан түрлі біліктері мен топтық шеңберінде болуымен шектелмейді. ... ... оны өз ... ... ... алдыңғы қатарлы тәжірибелеріне, мәдени бағалы құндылықтарына, нысандарына, бағыттарына белсеңді араласып, оларды терең игеруге, бойына сіңіруге, өндеуге мәжбүр етеді. Бұларды ... ... ... бар: ... ... ... ... оқу, еңбек ету жатады;Екіншіден, қарым-қатынас, бұл - адамдардың бір-бірімен ұдайы, үздіксіз алуан түрлі ... ... ... ... ... ... ... сана - сезімді дамыту, бұған ми мен ... өз ... ... ... етуі ...
Осылардың негізінде тұлғаның ерекшелік қасиеттері одан әрі тереңдей түседі, оның ... ... ... ... ... бағалау қасиеттері қалыптасады. Әлеуметтік тәжірибеде, мәдениетте сабақтастық болады. Бұл бағалы, құнды ... ... іске ... ... ... ... ... бұларды толық игеріп, меңгері, өмірде нақты қолданумен тығыз байланысты. ... ... ... ... ... ... ... бағалы, құнды қатынастарын анықтайды, өйткені бағалық-құндылықтар адамның талап-тілегін, мұқтаждығын, мүддесін қанағаттандырады, ал, олар екінші жағынан, адамның белсенді іс-әрекеттерінің, қызметінің көзі ... ... ... ... байланысты әрбір адамды әлеуметтендіру қоғамның дамуындағы көкейтесті мәселелердің қатарына жатады. Әлеуметтік рөл ... ... ... бір ... орнына, жағдайына, олардың басқалармен қарым-қатынастарына байланысты және қабылдаған ережелерге сәйкес адамдардың атқаратын қызметтері.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Адам - көптеген ғылымдардың ... ... ... ... зерттеуде , ұғымдары түпнегізді құрайды. Оларды ажыратып білу зерттеудің ең маңызды бастамасы. Адам жер бетіндегі тірі ... ... ... ... ... ... пен ... субъектісі. ұғымы барлық индивидтерге тән, ортақ қасиеттер мен ерекшеліктерді сипаттауда қолданылады.
Индивид биоәлеуметтік жан ретіндегі жеке ... ... ... тек ... ... жеке дара ... өкілі қарастырылған жағдайда қолданылады. Индивидтер қызметінің бірігуі нәтижесінде әлеуметтік қатынастардың жүйесі қалыптасады.
Тұлға - ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қауымдастықтар, институттар арқылы ықпалдасқанда, әлеуметтік маңызы бар мәселелерді, әлеуметтік байланыстарды жүзеге асырғанда ғана тұлғадәрежесіне көтеріледі.
Тұлғаны ... ... ... ... оның ... ... ... Оны қарастырудың түрлі жолдары бар. Олардың арасынан тұлғаның құрылымынан үш элементті , және олардан жоғары түрінде ... ... ... ... ... бұл ... түйсіктеріміз басым, айсбергті көрінбейтін бөлігі сияқты сана түкпіріміз. бұл түйсіктермен байланысты, дүркін дүркін оған ... ... ... ... ... ... ... ұғынуға тырысады.
Ч. Кули тұлғаның қалыптасуы айналасындағы адамдармен алуан түрлі қарым-қатынастар мен байланыстар ... ... деп ... ... ... адам ... деген имиджін жасайды. Ол үш элементтен құрылады:
а) жұрт мені қалай қабылдайды;
ә) жұрт ... ... ... ... әсер етеді;
б) мен жұрттың тигізген ықпалына қалай жауап беремін.
Бұл ... ... ... ... қалай қабылдап, оған қалай жауап беру керектігін түсіндіреді.
Джордж Герберт Мид тұлға өзінің қалай алға дамытатынын түсіндіруде тіпті тереңдеп кетті. Кули ... Мид ... яғни ... ұғым ... ... жемісі, ол өзі сияқты адамдармен әр түрлі қарым-қатынас, байланыстар негізінде қалыптасады деп санайды.
Жас бала біреудің мінез-құлқының себебін түсіндіре ... Тек қана ... ... ... ... жас бала ... ... қадам жасайды. өзін үйренгеннен кейін ол басқа адам туралы ойлай алады, сол ... ... ... ... ... тек ... ғана тән қасиеттермен бірге көпке ортақ сипаттар бір бірімен ұштасып жатады. ... ... ... ... ... болатын тұлғалар қолдағыбар мүмкіндіктерден қажеттісін таңдап алу еркіндігін пайдаланып, болашақ өмірінің жобаларын жасайды; ... ... ... оған қол ... үшін бар күш ... ... объективті әлеуметтік құрылымдарда, әлеуметтік байланыс жүйесінде тұрақты өзгерістерге қол жеткізеді. Базистік тұлға мен идеал тұлға ұғымдарыда бар. ... ... ... Абай атамызды келтірсек болады. Осы жерден, тұлға дегеніміз, жоғары ... ... ... ... ... адам ... тұжырым жасауға болады. ұғымы адамның әлеуметтік дамуының сапалық көрсеткіші. Бұл адамның ... ... ... емес. Ол тек қана адамның әлеуметтік орта ... ғана ... ... яғни ол ... бір ... ... өмір ... мұнсыз болмайды, сөйтіп ол адам қоғамдағы барлық қатынастарды, тәжірибені, құнды ... ... ... өз ... ... ... өмірде қолданады. Сөйтіп қоғамды одан әрі жетілдіріп, дамыта отырып, өзі жаңа сапа, қасиетке, яғни ... ие ... ... ... ... - қоғамдық қатынастардың жемісі деген тұжырымдасақ та қателеспейміз. Екінші жағынан, әрбір тұлға өзінше ерекше, қоғамнан біршама тәуелсіз, ... ... Оның ... ... ... ... ... ерекшелігі деп атайды. Құқықтық мемлекеттерде жеке тұлға өркениет пен мәдениеттің жоғары адамгершілік қасиеттердің ... және ... ... ... ... ... аса маңыздысы соның өмірге өзіндік көзқарасының болуы. Адамның көзқарасы ғылыми немесе ғылыми емес болуы мүмкін. Осыдан көзқарастың ... ... ... ... жеке тұлғаның қандай қоғамдық топтарға, саяси қозғалыстарға қызмет жасайтынын, қандай топтар мен ... ... ... озық ... не ... екенін аңғаратын боламыз.
Мидтің пікірінше, адамның тұлғаға айналу процесі үш түрлі сатыдан тұрады.
Бірінші ... Бұл ... ... ... ... мінезіне еліктейді, бірақ, оны түсінбейді. Мысалы, кішкене бала үйдің еденін жумақшы болып, өзінің ойыншық шаңсорғышымен бөлмеде ... ойын ... Бұл ... ... бала ... ... - ... бір рөлді орындау арқылы көрсетеді. Ол дәрігер, өрт сөндіруші. Ойын процесінде балалар бұл ... ... ... ... ... ... жас балалар оларды еркелетіп немесе ұрсып, әке-шешелерінің қылықтарын қайталайды. Сөйтіп балалар өз істерін ойлап жасайтын қабілетке жете бастайды.
Үшінші саты - ... ... ... ... тек ... ғана ... ... сонымен қатар басқалардың нені күтетінін түсіне бастайды. Мысалы, футбол ... ... бала ... ... ... ... Бұны команданың барлық ойыншылары да біледі. Балалардың футбол ойынының тәртібін, ережелерін білу ... ... ... ... қалай ұстау тәртіптерін біліп, меңгеруіне бағыттайды. Бұл тәртіп, ережелер қоғамда заң және ... ... ... де ... жақсы біледі.
"Әлеуметтану" ұғымы дәстүрлі және ұғымдарымен салыстырғанда кең ауқымды, терең мағыналы ұғым. ... ... бір ... ... беруді көздейді, тәрбие белгілі бір сапалар мен мінез құлық дағдыларын ... ... ... ... беру мен тәрбиені қосып алады да, тұлғаның қлыптасуына ықпал ететін ешкім жоспарламаған тосын жағдайларды да, стихиялық жағын да ... ... және адам ... ... ... Әлеуметтендірудің негізгі мәселесі жекелікке яғни микросоциумға неше макросоциум сиятындығы туралы. Гуманисттердің мақсаты әлеуметтендіру процесіндегі индивидтің өз ерекшелігін сақтап ... ... ... мәні адам ... ... Онда адам екі ... кезеңнен өтеді. Біріншісі - туғаннан ер жеткенге дейін. Екіншісі - ер ... ... ... кейінгі кезең. Бірінші кезеңде жасөспірім бала сыртқы дүние туралы белгілі бір деңгейде білім жиынтығының жүйесін, негізгі бағалы, құнды ... мен ... ... ... Ол ... ... ... атқарады.
Екінші кезеңде тұлғаның бүтін, біртұтас көзқарастары, идеологиясы және белсеңділігі, өмірлік құбылыстарға байланысты бағыты қалыптасады. Осы екінші кезеңде тұлға ... ... ... оның ... стратегиясы және өзіндік ерекшелігі басым көрінеді.
Тұлғаға айналудың бірінші кезеңі барлық адамдарда бар, бірақ, екінші кезеңнің сипаты барлық адамдарға байқала ... ... ... өзінің соңғы күніне дейін өзгермей, қарапайым болып қала береді. Ал, кейбіреулер тіпті ... бес ... ... ... ... өкінішке қарай, мұндайлар қоғамда өте сирек кездеседі. Жеке дара адамды, индивидті тұлғаға айналдыруда жоғарғы оқу орындарының атқаратын қызметі зор. ... ... ... ... ... туу процесін өзімен бірге алып жүреді.
Тұлғаның объект ретінде әлеуметтендірілуі дегеніміз, мәдениеттің және әлеуметтік ережелер мен құндылықтардың элементтерін оның игеруі ... әрі ... ... ... ... ... ... қалыптасып, қоғаммен, әлеуметтік қатынастардың әр түрлерімен бірігу процесі. Тұлғаның ... ... ... қызмет істеуде және басқа адамдармен қарым-қатынас жасауда іске асады.
"Әлеуметтану" процесіне екі жақ, әлеуметтендіру объектісі мен субъектісі ... ... ... ... немесе адамдар топтары, әлеуметтендіру субъектісі оны жүзеге асырушылар яғни жеке тұлға, топ, ұйым. Оларды әлеуметтендіру агенттері деп атау ... ... топ ... тек ... ... ... ... процесін жүргізеді. Мысалы, кішкене бала ересектерден қалай үлкен болуды, ... бала ... ... дос бола ... ... ...
Бүкіл өмір сүру процесінде адам әлеуметтенуі үш рет кризистік нүктелерге тап болады. Кризистік нүкте дегеніміз осы әлеуметтену процесінде адамның қалыптасқан өмір ... өзге жаңа бір ... ие ... ... басардағы ішкі өзін өзі қалыптастыруындағы қиыншылықтар кезі. Мысалы, жасөспірім шақтан өтіп, әскери борышын өтеу ... ... ... оқу ... ... ... ... жағдайына байланысты жұмысқа орналасу кезіне сәйкес келеді. Бұл кезде адамда қуат тасып тұрады, бірақ жұмыс істей білмейді. Екінші кризистік ... ... ең биік ... ... орта ... сәйкес келеді. Үшінші нүкте зейнетке шыққан уақытта. Адам бұл кезде толық әлеуметтенуді бастан кешеді. Дегенмен, бойынан әл ... ... адам ... ... және ... ... ... көрсетуге болады. Бастапқы деңгейінде адам әр түрлі жазылып қойған статустарды қабылдайды, рольдерді меңгереді. Ал соңғы ... өзі ... бір ... өз ... ие ... Яғни ... саяси(паспорт алу, дауыс беру құқығын алу), сосын экономикалық(жұмысқа тұру), әлеуметтік(некеге ... өз ... ... ... ... алу) ... ... өзі, табиғат ана заңымен ие болады. Сосын барып өзіндік статуқа ие болады. Бұл статусты иелену ... және ... ... ... болып кететін процес.
Жеке адам әлеуметтануы мәдени нормаларды, әлеуметтік ... ... ... Ал ... әлеуметтендіру агенті ретінде әлеуметтендіру процесіне әсер етуші және бағыттаушы.
Әлеуметтендіруді біріншілік және ... ... деп ... ... ... ... ... өзінің қоршаған ортасының, алғашқы әлеуметтік топтардың: отбасының, туған туыстардың, достардың құрдастардың, оқу және еңбек ұжымдарының, ... ... ... ... ... бастықтың тікелей ықпал жасауымен жүзеге асады. Мұнда жеке адамдар арасындағы ... ... ... ... ... ... пен ... кәсіпорындар, ЖОО, радио, теледидар, баспасөз т.б ықпал жасайды. Бұларды ... ... мен ... аса ... ... әлеуметтік қатынас сферасы үстемдік етеді.
Біріншілік әлеуметтендіруде әрбір агент көптеген қызметтерді атқара береді. Мысалы, әке-асыраушы,әке-тәрбиеші, әке-ұстаз, әке-дос. Ал ... ... ... тек бір ... ... ... ... әр түрлі кезеңдеріне байланысты әлеуметтендірудің өзіндік ерекшеліктері бар. Осыған байланысты әлеуметтендіру процесі бірнеше сатыдан тұрады: ... ... ... ... ... тұрады. Балалық шақта әлеуметтендіру агенттері ата аналары. Бұл кезеңде ойлау, танымдық дағдыларды ... ... ... мен ... өз ... ... ... айтқандай әлеуметтендіру субъектісі объектке ғана емес кейде объект керісінше әсер етеді. Мысалы, баланың ата анасына ... ... де бар. ... ... яғни ... ... қиын, түбегейлі деп саналатын өмір кезінеде жас адамдар біршама білім алады, өзінің тұлғалық іргетасын ... ... ... ... ... орны мен ... өз жақындары арқылы пайымдайды.
Тұлға кемел жасқа жетіп, есейген шағында белсенділігі артып, ... және ... ... ... ... Әлеуметтендірудің осы сатысындағы ең бастысы тұлғаның әлеуметтік мәртебелер мен әлеуметтік рөлдерді ала білуі, оларды белсенді жүзеге асыра ... ... аса ... ... оның қоғамдағы әр түрлі байланыс-қатынастары қазіргі әлеуметтануда адамға, оның тұлғалық түріне байланысты, алуан түрлі модельдерді ... ... ... ... бірі - ... бейнесіне әлеуметтік рөлдердің жиынтығы ретінде қарау.
Мұны тұлғаның рөлдік тұжырымдамасы дейді. Тұлғаның рөлдік тұжырымдамасы ХХ ... ... ... ... ... пайда болды. Оның негізін Дж. Мид салды. Бұл тұжырымдаманың мазмұны мынадай: қоғамдағы әрбір адам ... ... ... әлеуметтік топтарға кіреді. Мысалы, отбасына, оқу тобына, достар компаниясына, өндіріс ұйымына. ... ... ... ... бір ... ... ... бағыты болады, яғни белгілі бір талап-тілектер қойылып, ол оны орындайды. Яғни, нақтылы жағдайда бір адам ... әке ... ... ... ... осы адам дос, ... ... бастық болады, яғни нақтылы адам әр жағдайда әр түрлі рөлдерде ... ... ... ... ... ... ... , ұғымдарын тудырады. Басқаша айтқанда, әлеуметтік рөл дегеніміз, қоғамдағы адамдардың белігілі бір қызметін атқарған жағдайда белгілі бір ... ... ... ... Ал, ... жүйе ... ... қоғамдағы алатын орнына, жағдайына, тұрмысына сәйкес істейтін қызметінің жиынтығы. Адамдардың ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтендіру процесінің бір бөлігі, оның қоғамға, топқа толық енуінің негізгі ... ... ... ... ... ... адамдардың мамандыққа байланысты рөлін айтуға болады.
Әлеуметтік рөлдерді игеріп, меңгеруде адам ... ... ... ... меңгереді, өзін-өзі бағалап, бақылауды іске асырады. Сөйтсе де, адам өмірде бірнеше байланыс-қатынастарға еніп, әр түрлі рөлдегі іс-қызметтерді ... ... ... Сондықтан адамға қойылатын талап-тілектер де қайшылықта болады. ... ... адам ... ... ... ... ... бүтіндігін, бір сөзбен айтқанда, сақтау үшін белгілі бір шартты қажет етеді. Бұл оның ... ... ... және әр ... ... ... орындау үшін керек. Бұл тұрғыдан қарағанда тұлғаның өзі ... шарт ... ... ... өзі ... ... атқарушы орган болып, өзінің атқаратын қызметімен біріктіріледі, өзінің іс-әрекетіне адамгершілік баға беріп, оны іске ... ... ... тек қана бір ... ... ... ... сонымен қатар өмір сүрудің мақсатын білу үшін екінші бір құбылыстардың мәнін, мақсатын білуге ұмтылады.Сонымен, жан-жақты дамыған тұлға ... ... ... ... бір ... ... байланысты пайдаланып оны бейімділік құралы ретінде қолданады. Басқаша айтқанда, рөлдік мінез-құлық дегеніміз, ... ... іс ... ... ... ... ... болмайды. Әлеуметтік рөлдің негізгі компоненттері сатылы жүйе ретінде құрылады.
Рөлдік тұжырымдама Американың әлеуметтік ... ХХ ... 30-шы ... пайда болды. Оның ірі өкілдері Кули Чарльз Хортон (1864-1929ж.ж.), Мид Джордж Герберт (1863-1931ж.ж.), т.б. Кули Ч.Х. топтар теориясының ... ... ... оның , , ... ... ... , (1930ж.) деген еңбектері бар. Кулидің жалпы әлеуметтік теорияларының ... ... ұйым және ... ... процестерді қалыптастырудағы шешуші рөлін мойындау жатыр.
Ч. Кули мен Дж. ... бұл ... ... әр ... ... кең тараған. Оның ішінде тұлғаның рөлдік тұжырымдамасын Т.Парсонс өзінің әлеуметтік-функционалдық талдау теориясында көп қолданды. Жалпы тұлғаның рөлдік теориясы ... ... ... көп ... ... оның белсенді, творчестволық жағын жоққа шығарады.
Тұлға туралы рөлдік теорияда адамның әлеуметтік міне-құлқы негізінде екі ұғыммен түсіндіріледі:Олар: және ... адам ... ... ... ... ... ... статус дейді. Әрбір адамның бірнеше статусы болуы ... ... оның ... бір ғана ... ... Бұл ... статус басты немесе интегралды деп аталады. Ол басты немесе ... ... ... қызметі яғни лауазымы арқылы белгіленеді. Мысалы, директор, профессор сияқты әлеуметтік статус адамның ... ... мен ... ... ... ... және басқа әлеуметтік мамандық белгілер ең алдымен адамның алдына қойған өмірлік басты ... ... ... т.б. ...
Әлеуметтанушылар статустардың екі түрін бөліп көрсетеді. Біреуі - қоғамнан берілген, екіншісі адамның өз ... ... қол ... ... Қоғамнан берілген статус - тұлғаның этникалық шығу тегімен, туған жерімен, отбасымен байланысты. Еңбегі арқылы қол ... ... ... қажырлы еңбек етуіне байланысты. Мысалы, жазушы, ғалым, директор. Статсутың табиғи деген түрі болады. Тұлғаның табиғи статусы ... ... ... ... ... ... (ер ... әйел, бала, жасөспірім, қарт). Көбінесе, қызметіне (лауазым) ... ... - ... ... ... ... статусы болып есептеледі. Ол ересек адамның интегралдық статусының негізі болады. Бұл ... ... ... ... ... салаларда қызметі, орны (мысалы, дәрігер, инженер, мұғалім, банкир) жатады.
Қорыта ... ... да бір ... ... әлеуметтік жүйедегі орны бар. Ал, қоғамның адамға белгілі бір ... қоюы оның ... ... ... мәнін құрайды. Сонымен, әлеуметтік рөл дегеніміз, әлеуметтік дүйеде белгілі бір статусы бар адамның ... ... ... ... ... ... құралады. Нақтылы статустан шыққан бірнеше рөлдердің қосындысын рөлдер жиынтығы (набор) деп атайды. Әлеуметтік рөл рөлдік тосу, күту, үміт ету және ... ... ... ... ... ... ... жылдары жетім балалар мен ата-анасынан ажыратылған, яғни олардың қамқорлығынсыз қалған балалардың жағдайы көпшілікті ... Бұл ... ... ... даму ... сай ... балалар үйіндегі тәрбиелініп жатқан әрбір ұрпақтың жеке адам ретінде қалыптасуының шешуші факторы ұлттық тәрбие деп көрсеткен. Жетім балалар тәрбиесіне ... ... ... ... ... да көңіл бөліп, оларды әлеуметтендіру, тұлғалық қалыптастыру мәселесі бүгінгі күн ... ... ... ... баланың жеке тұлғасының әлеуметтенуінің өзіндік ерекшелігі бар. Оның ... ... ... салынып қадағаланылады, бұл бала дамуында артта қалушылықты, масыл-дықты, жеке басын еркін ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... мәселесін шетелдік, отандық ғалымдардың зерттеулеріне, тәжірибелерге сүйене отырып, теориялық, практикалық тұрғыда сипаттау қазіргі педагогика іліміндегі мұндай өзекті ... ... ... ... ... қатар, әлеуметтендіруге байланысты ғылыми-педагогикалық әдебиеттерде әлеуметтендіру деңгейлері мен ... және , ... ... ... ... жетім балалар үйінде тәрбиеленушілердің ерекшеліктерін және олардың педагогикалық-психологиялық даму өзгешеліктерін Е.М.Рыбиновский Д.Янхольц, И.В.Дубровина, А.Г.Рузская, ... ... ... ... және т.б. ... ... ... балаларды тәрбиелеудегі дене мәдениетінің мәнін Н.И.Пономарев, В.И.Жолдак, С.Б.Тихвинский, И.М.Воронцов, О.Ю.Фадеева және т.б. ... ... ... Бұл ... ... ... ... және О.Ажнина отбасында және отбасынан тыс тәрбиеленетін жасөспірімдердің психикалық дамуындағы ерекшеліктерін қарастырған. ... ... ... жеке ... және даму ... ... байланысын анықтаса, В.С.Мухин балалар үйіндегі жетім балалардың мінез-құлқындағы ауытқушылықтың негізгі ... ... ... мен ... балалар үйінде тәрбиеленіп жатқан жетім балалардың өз мүмкіндіктерінің бағасын жоғарылату үшін жасайтын іс-әрекеттерін сипаттаған.
Оларды ... ... ... ... ... ... балалар үйіндегі тәрбиеленушілер шектеулі қарым-қатынастың шеңбе-ріндегі әлеуметтік байланыстардың тұйық жүйесінде өмір сүреді. Отбасының, білім беру жүйесінің ... ... ... ... ... құрдастарымен қарым-қатынас шеңбері тарылады.
Көптеген теориялық деректерді талдау барысында қазіргі жағдайда жетім ... ... ... ... ... ... тәрбиеленетін мекемелер қызметінің бірнеше жұмыс бағыттары айқындалды. Атап айтар ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық ортаға бейімделуі баланың әлеуметтік статусына сай емес, медициналық тұрғыдан бұл типтегі балалар тұқым қуалаушылық тұрғысынан дертке шалдыққан немесе нерв ... тозу ... ... ... ... ... Мұның барлығы айналып келгенде олардың әлеуметтенуіне кедергі келтіріп, әлеуметтендірудің тиімділігін төмендетеді яғни, балалар ... ... ... ... ... ... даярлауда өздерімен қатар бірге алып жүретін адамдардың қажеттігі туындайды. Олар ең алдымен әлеуметтік педагогтар, ... ... ... ... ... мекемедегі баланы шеттетіп, оны өзінен және де мәдени құндылықтар мен заңдылықтардан алшақтатады. Балаға қоғамнан ... ... ... ... ... ... ... содан ол ересек болған кезде де орны толмас тапшылық болып қалады.Жетімдер үйіндегі балалардың 95%-ы әлеуметтік жетімдерді құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ... де бірдей болуы көзделуімен, әрқилы көрсеткіштерге ие. Сонымен қатар, көбіне ... бір ... ... сол ... ... ғана ... ... қоғаммен бетпе-бет тікелей келгенде көпшілігі тығырыққа тіреледі. Олардың әлеуметтенулері де осы ... ... ... ... ... ... жақсарып, елдің тұрмысы түзеле бастаған тұста бала мен отбасылық мүдделер ескеріліп, интернат типтес балалар үйлерінен басқа да қамқорлықтың баламалы ... ... ... ... ... тәрбие. Патронат - ата-анасыз қалған баланы өз отбасына аламын деген адам мен ... ұйым ... ... ... жүзеге асырылатын тәрбие формасы. Содан кейін патронаттық келісім-шарттарға ... ... ... ... ... ... тәрбиелейді. Патронаттық тәрбие - балалар үйіндегі жетім балаларды әлеуметтендірудің және оларға ... ... ... ... ... көзі.
Қазақстан Республикасының Пре - зи - денті Нұрсұлтан Назарбаевтың "Бо - ... ... ... - тары - ның ... "Интеллектуалды ұлт -- 2020" ұлттық жобасының идеясын жүзеге асы - ру негізгі үш ... ... - ты - нын және бұл ... жүйесін инно - вациялық дамыту, қуатты ақпараттық серпіліс және жастардың рухани тәрбиесі деп атап көрсеткен ... да жас ... ... - ... алға қойып отырған негізгі мақсаттарының бірі - ... ... орны бар, өз ... қамын ойлайтын, үлкенге құрмет көрсетіп, кішіге қам - қор бола білетін, мемлекетіміздің бо - ла - шағы ... ... жеке ... ... ... ... берудің шынайы мақ - саты - адамға белгілі бір ... жет - кізу ғана ... ... оның руха - ни, адамгершілік тұрғыдағы мәнін да - мыту. ... ... ... тәр - бие ... ... ... бірі ретінде жас ұрпақты ғасырлар бойы жинақталған халық даналы - ғы - ның жалпыадамзаттық құндылық - тарын меңгерту негізінде ... ... ... отыр.
Осы мақсатты жүзеге асыруда "Бөбек" қорының президенті Сара ... ... ... руха - ... ... жобасы респуб - ликамыздың білім беру мекемелерінде, балабақшаларда эксперименттік пән ... ... ... ... жылдан бері еліміздің білім беру ұйымдарының 173 алаңда эксперименттік байқаудан өтіп жатқан ... мен ... ... - ... ... беруге арналған "Өзін-өзі тану" авторлық жобасы педагогика саласына жаңаша сипат, тың серпін беруімен ерекше. Тәжірибеге 57 мек - тепке дейінгі ... 75 ... орта ... ... мектеп, 10 мектеп-ин - тер - нат, 1 колледж, 30 жоғары оқу орны ... ... ... ... басты мақсаты әр адамның өмірде жеке тұлға ретінде сезінуіне ықпал етіп, өзін ... іске ... ... ... рөлі мен ... ... ... ұғынуына, қоғамға қызмет ету әлеуетін көтеруге және әрбір адамның өзіндік ішкі мүм - кіндіктерін толық пайдалана білуге үйрету ... ... Жеке ... бойында жалпы мәдениеттің негізі қаланады, өзін-өзі тануға қы - зы - ғушы - лығы ... ... ... ... ... қазіргі қоғам өзгерісін дұрыс қабылдап, жаһандану үрдісінен жеке тұлға ретінде ұлттық ... ... ... тілін сақтап, өзіне, болашаққа деген нық сенімде болуы үшін ... ... жұмы - ... ... де рухани-адамгершілік білім беруге негізделуі тиіс.
Рухани-адамгершілік білім нәрімен ... әр адам ... өзі ... ... ... мейірімді, қайырымды, кешірімді, ақыл-ойы толысқан, бойында "ұят", "ар", "намыс" ... ... ... қалыптасуымен ізгі қоғам құруға қатыса алады. Ұлы ойшыл, кемеңгер Әбу-Насыр әл-Фараби "Адамдар бақытты болуы үшін біріне бірі көмектесіп отыру ... ... қала ізгі қала ... ... ... жету үшін ... көмектесіп отырған қоғам да ізгі қоғам болады. Қалалардың бәрі бақытқа жету ... ... бірі ... ... ... ізгі ... болады. Сол сияқты, халықтардың бәрі бақытқа ұмтылып, біріне бірі көмектесіп отырса, бүкіл жер жүзі ізгі ... еді" ... осы асыл мұра - ... жалпыадамзаттық құндылық - тарды ұрпақ бойына дарытып, білім беру ұйымдарынан ... ... ... ... ... ... ... енгізген сайын егемен еліміздің ертеңі айқын, болашағы жарқын болары сөзсіз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Тұлға - ... ... ... өмір ... ... әлеуметтік-психологиялық және моральдық (яғни адамгершілік) қасиеттерді бойына сіңірген, шынайы өмірді тануға және ... ... ... ... субъектісі. Басқаша айтқанда, тұлға қоғамның өмір тәжірибесін бойына сіңіріп, жан-жақты жетілген адам. ... ... ... еріксіз таңылатын нәрсе емес. Керісінше, индивидтің іс-әрекетке белсенді араласуымен, өзінің қимылы мен ... ... ... сай, ... ... ... ... салып, өзгертіп отыруы арқылы іске асады. Ал, әлеуметтендіру ұғымы әлеуметтенудің негізгі механизмдері арқылы да түсіндіріледі. Қандай да бір қоғамда ... ... ... орны бар. Ал, қоғамның адамға белгілі бір талап қоюы оның әлеуметтік рөлінің мазмұнын, мәнін құрайды. Әрбір статус бірнеше рөлдерден ... ... рөл ... ... ... белгілі бір статусы бар адамның орындайтын іс-әрекетінің жиынтығы.
Қолданылған әдебиеттер
* Козлова.О.Н. Основные факторы формирование личности и её социализации. Социально-гуманитарные знания. ... ... ... ... ... ... РадугинА.А., РадугинК.А.. Социология. Москва.2002
* Қарабаев.Ш.Қ.Әлеуметтану негіздері.Алматы.2007
* Кравченко.Социология.Академия.2002

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беру әлеуметтануы19 бет
Білім әлеуметтануы7 бет
БАСҚАРУ СОЦИОЛОГИЯСЫ7 бет
Дін және мәдениет17 бет
Дін әлеуметтануы7 бет
Дін әлеуметтануының қалыптасуы мен дамуы22 бет
Девианнттық мінез-құлық әлеуметтануының өзектілігі19 бет
Жастар әлеуметтануы17 бет
Жастар әлеуметтануы туралы19 бет
Орыс әлеуметтануы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь