Уран өндіру

1.Кіріспе
2.Қазақстандағы даму тарихы
3.Өндіру технологиясы
5.Энергия беру механизмдері
6.Қоршаған ортаға тигізетін әсері
7.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Уран - Д.И.Менделеевтің химиялық элементтерінің топтық жүйесіндегі табиғатта кездесетін 92 – ші, радиоактивті элемент. (Қазір бұл жүйеде 109 химиялық элемент бар). Әрі орасан қуат көзі. Уран табиғатта сирек кездесетін және шашыранды элементтер қатарына жатады. Бірақ жер қыртысындағы шашыраңқы орнласқан уранның үлесі алтыннан 1000 есе, күмістен 30 есе көп. Табиғаттағы үлес салмағы мырыш пен қорғасынмен бірдей болса да негізгі массасы тау жыныстарында, топырақтарда, табиғи суларда шашырап таралғасын оны өндіру іс жүзінде тиімсіз, әрі мүмкін де емес. Табиғатта оның аз бөлігі ғана кен орындарында шоғырланған. Ал мұндай кен орындары көптеген елдерде мүлдем жоқ. Ұлы Жаратушымыз бұл аса бағалы стратегиялық байлықты, яғни келешектегі энергияның сарқылмас көзін Ұлы Даламызға, халқымызға молынан ырыс – несібе етіп беріпті. Қазақстан бүгінгі күні табиғи уран кенінің қоры жағынан ғаламда Австралиядан кейінгі екінші орынды алады. Оның барланған қоры 1 миллион 600 мың тонна. Оның 1,2 миллион тоннасы құмды-шөлейтті аймақтарда орналасқан. Бүгінгі күні уран кеніштерінің жалпы саны 21 – ге жеткен. «Қазатомпром» АҚ геологиялық барлау, уран шикізатын өндірумен және Өскемендегі Ульба металлургия зауытында атом электр станцияларына ядролық отындық таблеткалар шығарумен, сирек кездесетін металлдар алумен және ҚР Ұлттық Ядролық Орталығында (НЯЦ РК) ғылыми зерттеумен де айналысуда. Бүгінгі күндері Ұлттық компанияда 25 мың адам қызмет жасайды. Бірақ осы 13 500 тонна табиғи уранның барлығын да «Қазатомпромның» өзі өндіріп, қазынаға түсетін қаржыны тасқындатып отыр ма?
Соңғы жылдары «Қазатомпром» АҚ, Ресейдің ААҚ «Атомредметзолото» холдингімен, Канада, Франция, Жапония мен Қытаймен біріккен кәсіпорындар ашып, солармен бірге Қазақтың кең даласының төсін жаппай ашып тастап, уран өндіруге кірісті. 2009 жылы бұл біріккен кәсіпорындар:БК «Қаратау» - 900 тонна, БК «Ақбастау» - 150 тонна, БК «Заречное» (Табақбұлақ) – 232 тонна уран өндіріпті. Ресейдің бұл холдингі Ресей мен шет елдерден уран өндіру үшін арнайы құрылған. Холдингтің 2009 жылға арналған уран өндіру жоспары 4 693 тонна. Ресейдің «Росатом» мемлекеттік корпорациясының қарамағындағы ААҚ «Атомредметзолото» компаниясы Effective Energy компаниясының егелігіндегі БК «Қаратаудың» (барланған қоры – 49,8 мың тонна) - 50 пайыздық, ал БК «Ақбастаудың» (барланған қоры – 84 мың тонна) - 25 пайыздық акциясын тағы да сатып алып, қазір бұл кеніштердің 100 пайыздық акциясына толығымен егелік етіп, нағыз қожасына айналып отыр. (Москва.23.11.2009год. Интерфакс - Госхолдинг «Атомредметзолото»).Күн астындағы Жапон Елінің бизнес өкілдерінің қатысуымен Қазақ-Жапон БК «Аппақ» кенішінің (барланған қоры - 18 мың тонна) акциялық үлесінің 65 пайызы «Қазатомпромға» тиесілі болса, қалған акцияларының 25 пайызын «Sumitomo Corporation» компаниясы (Жапония), 10 пайызын«Kansai Electric Rower» (Жапония) компаниясы өз үлестеріне сатып алған(Сузак.ЮКО.03.06.2008г.Интерфакс –Казахстан). 2007 жылдың сәуір айында Жапонияның Marubeni, Tokio Electric Rower Company және Chubu Electric Rower Company cияқты компаниялары «Қазатомпромнан» Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы Бүкіл түркі әлемі мен Қазақ халқының Ұлы Тектілері жерленген киелі жеріміздің бірі Хорасан әулиенің айналасында
Пайдаланылған әдебиеттер

1. www.adamzat.kz
2. http://kk.wikipedia.org/
3. Н.Ә.Назарбаев «Бейбітшілік кіндігі» Астана, «Елорда», 2001
4. «Радиация және өмір» З.Ж.Асқарова, Алматы, 2000.
5. http://1referat.kz/
        
        ЖОСПАР:
1.Кіріспе
2.Қазақстандағы даму тарихы
3.Өндіру технологиясы
5.Энергия беру механизмдері
6.Қоршаған ортаға тигізетін әсері
7.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Уран - ... ... ... ... ... ... кездесетін 92 - ші, радиоактивті элемент. (Қазір бұл жүйеде 109 химиялық элемент бар). Әрі орасан қуат көзі. Уран ... ... ... және ... ... қатарына жатады. Бірақ жер қыртысындағы шашыраңқы орнласқан уранның үлесі алтыннан 1000 есе, күмістен 30 есе көп. ... үлес ... ... пен ... бірдей болса да негізгі массасы тау жыныстарында, топырақтарда, табиғи суларда шашырап таралғасын оны өндіру іс жүзінде тиімсіз, әрі ... де ... ... оның аз бөлігі ғана кен орындарында шоғырланған. Ал мұндай кен орындары көптеген елдерде мүлдем жоқ. Ұлы ... бұл аса ... ... байлықты, яғни келешектегі энергияның сарқылмас көзін Ұлы Даламызға, ... ... ырыс - ... етіп ... Қазақстан бүгінгі күні табиғи уран кенінің қоры жағынан ғаламда Австралиядан кейінгі екінші орынды алады. Оның барланған қоры 1 ... 600 мың ... Оның 1,2 ... ... ... аймақтарда орналасқан. Бүгінгі күні уран кеніштерінің жалпы саны 21 - ге ... АҚ ... ... уран ... ... және Өскемендегі Ульба металлургия зауытында атом электр станцияларына ядролық отындық ... ... ... ... металлдар алумен және ҚР Ұлттық Ядролық Орталығында (НЯЦ РК) ғылыми зерттеумен де ... ... ... ... ... 25 мың адам қызмет жасайды. Бірақ осы 13 500 тонна табиғи уранның барлығын да өзі ... ... ... ... ... отыр ... жылдары АҚ, Ресейдің ААҚ холдингімен, Канада, ... ... мен ... ... кәсіпорындар ашып, солармен бірге Қазақтың кең даласының төсін жаппай ашып тастап, уран ... ... 2009 жылы бұл ... ... - 900 ... БК - 150 ... БК ... - 232 тонна уран өндіріпті. Ресейдің бұл холдингі Ресей мен шет елдерден уран өндіру үшін арнайы ... ... 2009 ... ... уран ... ... 4 693 ... Ресейдің мемлекеттік корпорациясының қарамағындағы ААҚ компаниясы Effective Energy компаниясының егелігіндегі БК (барланған қоры - 49,8 мың ... - 50 ... ал БК ... қоры - 84 мың ... - 25 ... ... тағы да сатып алып, қазір бұл кеніштердің 100 пайыздық акциясына толығымен ... ... ... ... айналып отыр. (Москва.23.11.2009год. Интерфакс - Госхолдинг ).Күн астындағы Жапон Елінің бизнес өкілдерінің қатысуымен Қазақ-Жапон БК ... ... қоры - 18 мың ... ... ... 65 ... тиесілі болса, қалған акцияларының 25 пайызын компаниясы (Жапония), 10 пайызын (Жапония) компаниясы өз үлестеріне сатып алған(Сузак.ЮКО.03.06.2008г.Интерфакс - ... 2007 ... ... ... Жапонияның Marubeni, Tokio Electric Rower Company және Chubu Electric Rower Company cияқты компаниялары Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ... ... ... мен ... халқының Ұлы Тектілері жерленген киелі жеріміздің бірі Хорасан әулиенің ... ... уран ... ... ... және ЖШС ... алып, БК құрғандығын хабарланған болса, Жапонияның БАҚ - ның хабарлауынша ядролық реакторлар жасайтын Toshiba Corp. ... бұл ... - 22,5 ... ... сатып алуды жоспарлаған еді. Бұл жерлердегі уран кеніштері қазір және ... - 2>> деп ... ... ... қоры - 160 мың ... құрайды. БК - ғы Marubeniкомпаниясының үлес акциясы - 55 пайыз болса, Tokio Electric Rower ... ... - 30 ... Electric Rower Companyсының үлесі - 10 пайыз, ал Tohoku Electric Rower Companyсының үлесі - 5 ... ... АҚ мен ... Cameco ... ... құрған, уран гексафторидін шығаратын БК жобасындағы ... - 51 ... ... ... - 49 ... құрайды.Қазақстан мен Канада бірігіп құрған, Созақ ауданының Тайқоңыр елді мекеніне жақын орналасқан, табиғат қорғау шараларын бұзып келе ... БК уран ... ... 40 ... ... тиесілі болса, 60 пайызыCamecoның үлесінде.Француздармен бірігіп құрған БК акцияның ... 49 ... , ал 51 ... ... ... отындық таблеткалар жасайтын AREVA компаниясы егелік етуде. Бұл кәсіпорын 2039 ... ... бұл ... 4 мың ... уран ... жоспарын алға қойып отыр. Бар шығынын мойнына алып ... ... ... пен ... ... залал келтіргені үшін 2008 жылы 40 млн. тенге айыппұл ... Және AREVA ... ... ... ... ... ... жылына -1 200 тонналық атом электрстанцияларына арнап ядролық отындық ... ... ... ... (КАЗИНФОРМ.11.06.2008г.)Қытайдың Атом Электрстанцияларына (АЭС) ядролық отындар дайындау мақсатында Қазақстаннан табиғи уран ... үшін ... (CGNPC) және (CNNC) ... АҚ - ы бірігіп құрылған кәсіпорындар Иіркөл уран кенішінен жылына -750 тонна, Семізбай кенішінен - 500 ... ... - 700 ... ... уран ... ... те ... (Reuters.06.11.2008г; . Астана. 15.01.2010г.) АҚ- ының уран кеніштерінің басым ... ... ... ... Бетпақдала өңірлері мен Мойынқұм-Шу аймағында, Каспий өңірі мен Маңғыстауда, Қызылорда облысындағы Шиелі, Жаңақорған аудандары ... ... ... уран алу ... ... ... ... немесе ашық әдіспен алудан мүлдем ерекшеленеді. Қазіргі күні ұзын саны 21 ден асатын ... ... уран ... ... жер ... кені бар ... бұрғылау арқылы ұңғылар жасалынып, одан кейін кенді қабатқа күкірт қышқылын айдау арқылы кен ерітіледі. Одан соң күшті ... ... ... уран мен ... ... ... ... жоғарыға арнаулы сораптармен сорып шығарылып, бұл ерітінділер арнаулы ыдыстарға құйылып, одан кейін оны ... бөлу және ... ... ... ... көптеген кен орындарында байыту мен тазалауды ұйымдастыру үшін арнаулы технологиялық қондырғылар орнатылып, жұмысты бастап та жіберген. Бұл әдісті алғаш рет ... ... ... яғни 20 ... ... жылдары Басқармасы Ташкентте орналасқан экспеди-циясы Өзбекстандағы уран ... ... Бұл әдіс уран ... ... ... ... қарағанда әлдеқайда қауіпсіз, құмды - шөлейтті аймақтарда суды да үнемдейді, әрі кенші - ... ... ... ... және оны ... кезінде пайда болатын асқан зиянды радиоактивті шаңдармен тікелей байланысқа түспей, жердің ... ... ... ... ... тетіктері арқылы процесстерді басқарып отырады.
2. Тарихы
Өткен ғасырдың 40-ыншы жылдары Кеңестер Одағында елдің атом саласын құру мен дамыту ... ... ... ... КСРО ... ... ... 1944 жылы Қазақстанда және Одақтың басқа да аймақтарында уран кен орындарын іздеп табуға барлық геологиялық ұйымдарды ... ... ... ... ... тапсырды. Одақта жаппай уран іздеу ісі осы қаулыдан бастау алады.
Сөйтіп, Кеңестер кезінде республикада жеткілікті дәрежеде қуатты, дамыған инфрақұрылымы және ... ... бар уран ... ... ... ... Уран өндірумен төрт комбинат шұғылданып, олардың өндірістік қуаты КСРО-дағы өнім көлемінің 30% -дан ... ... ... ... бастапқы геологиялық барлау жұмыстары 1947 жылы құрылған Волков экспедициясы (қазіргі "Волковгеология") еншісінде. Ал еліміздегі алғашқы уран кен орны - 1951 жылы ... ... ... ... ... яғни 1947-1965 жылдар аралығында уран іздеудің белсенді әрекеттері одан әрі жалғасты. 60-жылдардың басында "Волковгелогия", "Краснохолмгеология", "Степгеология", "Кольцовгеология" өндірістік-геологиялық ... ... ... ... ... ... ... қорын жасаудың бірінші сатысы аяқталды. Бұл өз кезегінде Целинный (кейінірек - ... ... ... және ... ("КГРК") қайта өңдеу комбинаттарының тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз етті.
3.Уран өндіру
60-жылдардың екінші жартысында жерасты ұңғымалық шаймалау әдісімен инфильтрациялық ... кен ... ... ... уран ... ... АҚШ-та дәлелденді. Бұл Қазақстанның шикізат базасындағы жағдайды түбегейлі өзгертіп жіберді. ... ... ... ... Мыңқұдық, Мойынқұм, Қанжуған, Солтүстік және Оңтүстік Қарамұрын сияқты тағы басқа бірегей кен орындары табылды.
1980-1982 жылдары ... уран ... ... ең жоғары деңгейге жетті. Дерлік 30 кен орнында уран өндірілді. Атом өнеркәсібі кәсіпорындарында еңбек ететін жұмысшы-қызметкерлер саны 70 ... асып ... жыл мен 1999 ... аралығында республика аумағында уран өндіру көлемі 225 миллион фунт U308 ... ... ... ... кәдуілгі әдіс-тәсілдері кең қолданылып, ол жалпы өнімнің 70% құрады. Алайда жоғарыдан басқарылатын экономикадан ... ... ... ... ... ... технологиясы қажеттігін көрсетті.
Алғаш рет уранға деген мемлекеттік тапсырыстың төмендеуі 1983 жылы тіркелді. ... ... ... одан ... ... да сол ... ... қойды.
80-жылдардың ортасына таман басталған қарусыздану саясаты салдарынан және атышулы Чернобыль ... ... ... 1988 ... ... атом энергетикасын дамыту бағдарламасы кейінге ысырылды да, Целинный мен Прикаспийск өндірістік кеніштерінде және қайта өңдеуші комбинаттарда уран өндіру көлемі одан әрі ... ... ... және ... өндірудің тиімсіздігінен және әлемдік рыноктағы бағаның төмендігінен Қазақстанда 6 кен басқармасы жабылып, 2 басқармада өнім өндіру мүлде ... ... өнім ... ... өндірістік және қайта өңдеуші комбинаты (Степногорск қ.) 1995 жылы өндірістің нәтижесіздігінен өзінің Грачев және ... ... руда ... ... ... ... өнім ретінде Ақтаудағы балық сүйектері қазбаларынан фосфор ... ... ... ... тау-кен өндірістік және қайта өңдеуші комбинатында да (АО "КАСКОР") дайындалатын. Номинальды қуаты жылына 5,2 ... фунт U308 ... бұл ... бәсекеге қабілетсіздігінен 1993 жылы консервацияланды.
Жерасты шаймалау әдісімен өнім өндіру
Республикамыз жерасты шаймалау әдісімен алынатын бай уран ... ие. ... ... ... Кытабына (1999 ж.) сәйкес, барланған және алдын ала бағаланған 433,940 МТ U (1,1 ... фунт U308) ... ... қоры ең аз ... ... ... 1-інші категорияға жатқызылған және ол осы шығындар классификациясындағы әлемдік уран ... 35% ... Бұл ... ... ... ... ... Шу-Сарысу және Сырдария бассейнінде шоғырланған.
Жерасты шаймалау әдісімен өндірілген кезеңдегі өнімнің жалпы ... 1990 жылы 4,9 ... фунт U308 ... 1997 жылы 2,5 миллион фунтқа дейін төмендеп кетті. Алайда, 1999 жылы қолданыстағы ... ... ... ... ... байланысты 3,6 миллион фунтқа U308 өсті.
Кен басқармалары бойынша бұл көрсеткіш мынадай көрініс табады: "СТЕПНОЕ"
Жерасты ... ... ... ... ... ... соңына қарай Уанас және Мыңқұдық кеніштерін игеруден басталды. 1990 жылы "Степное"-дағы өнім ... 2,4 ... ... U308 ... бұл ... ... ... қуаттың (2,6 миллион U308) 90%-дан астамы еді. Әйтсе де, өнім өндіру көлемі 90-жылдардың ортасына ... жыл ... ... 1,0 ... ... U308 ... ... шаймалау әдісімен уран өндіру 1982 жылы уран қоры 50 миллион фунтты U308 (орташа кен құрамы 0,45%) құрайтын Қанжуған кенішінде басталды. Ал ... ... ... - ... 2,6 ... фунт U308. ... ... дейін өнім өндіру көлемі орташа есеппен әлеуеттік деңгейдің 50%-да болып, 90-жылдардың соңына қарай жылына 1 ... ... U308 ... КЕН ... өндіру 1985 жылы Солтүстік Қарамұрын (50 миллион фунт U308 ... ... 0,08 % U308) кен ... ... ... ... қуаты жылына 1,6 миллион фунт U308, алайда 1995-1996 жылдары өндіріс көлемі 0,5 миллион фунтқа U308 ... ... ... ӨҢДЕУ
Уранды қайта өңдеу жұмыстары 1955 жылы құрылған ... ... ... және ... ... ... ... таукен-металлургия комбинатында жүргізілді. Бұл екі кәсіпорынның құрылуы Қазақстанды КСРО-дағы уран өнімдерін өндіретін көшбасшы республикалар қатарына қосқан-ды.
Үлбі металлургия зауыты (Өскемен ... 1949 жылы ... ... ... ... КСРО ... ... қызмет көрсетті, сондықтан да мұнда ең озық ... ... ... қондырғылар мен құрал-жабдықтар, сондай-ақ металлургия және атом ... ... ... ... ... ҮМЗ ... өнімі - атом стансаларына арналған (КСРО-дағы сұраныстың 85%) отын таблеткалары болды. Зауыт уран өнімдерінен басқа ... ... ... және балқымалы қышқылдар шығарған.
Географиялық орналасуына орай "Степное" және "Централное" кеніштерінде ... ... ... бір ... Қырғызстанның Қара-Балта қаласындағы тау-кен комбинаты басқаруындағы гидрометаллургия зауытына ... жол ... ... ... Сол ... №6 Кен басқармасынан шыққан "сары кек" ШығысСирекМеталл (Ходжент, Тәжікстан) өндірістік қауымдастығы басқаруындағы Чкалов гидрометаллургия зауытына да ... ... ... дамыту ісінде тәжірибелік реакторлар маңызды рөл атқарды. 1972 жылы Ақтау қаласында ... ... рет БН-350 ... ... ... реакторы іске қосылып, ол Маңғыстау энергокомбинатының (МАЭК) ... ... ... бір ... реакторы Алатау кентінде (Алматыдан 20 шақырым) қоныс тепкен Қазақ Ғылым Академиясының ядролық физика институ жанынан құрылды. Тағы үш зерттеу ... ... ... ... ... "Луч" ... ... орналасқан.
1986-1990 жылдар аралығында қолданыстағы атом стансаларының қуаты бесжылдық ... ... 40% аз ... Жақын және алыс қашықтықтағы зымырандардан ядролық жауынгерлік қондырғылар шешіп алынды. Атом ... ... рет ... ... ... ... ... келді.
5. Энергия беру механизмдері
Суретте қуаты 210 МВт атом электр станциясының негізгі ... ... ... Бірінші кезекті қондырғы қуаты 210 МВт блоктан тұрады, оған бір реактор, ... 70 МВт алты ... ... ... әр екі бу ... бір ... ... Турбиналар - бір білікті, екі цилиндрлі; төменгі қысымның бір бөлігі - екі конденсаторлы, екі ... ... ... ... ... 1 және ... 2 ... бассейнде жарты жыл бойында ядролық жанғыш заттардың пайдаланылған стерженьдері сақталады. Осы мақсатта бұл ... ... ... 3 бекітіліп, мұнан соң оларды өңдеу үшін арнайы зауыттарға жібереді. Бірінші контурға мыналар жатады: бу ... 4, ... ... ... 5, жылытқыш насостар 6, арнаулы химиялық су әдісімен тазалау және көрсетілген ... ... ... ... ... ... қорғаны оларды қоршаған бетон плиталардан, болат табақтар мен су жейдесінен түрады.
Бірінші ... су ... ... ... мен бу ... ... арасында айналады, қазаннан шығатын бу турбинаға 7 келіп түседі. Пайдаланылған бу айналма ... 11 ... ... сумен салқындатылған екі конденсаторға келіп түседі. Екінші контурға насоспен 12 берілетін конденсат кіреді, ол ... ... 13 ... ... ... ... ... 14 беріледі. Мұнан соң екінші контурлы су пайдалану насосы 15 арқылы ... ... ... 16 ... бу генераторына келіп түседі.
Сүлбада турбинаның екі бөлігінен ... ... ... қатары көрсетілген, ол төменгі және жоғары қысымды жылытқыштар мен жылыту жүйесі бойлеріндегі пайдаланатын суды жылытуға арналған.
Жылытқыштар мен ... ... ... ... ... температуралы жылытқьпптарға, сонан соң суретте үзік сызықпен көрсетілгендей деаэраторға келіп түседі. Тармақты сорғылар 17 жылумен ... ету ... ... судың айналымын жүзеге асырады.
Бірінші коғтурдың зиянды радиоактивтігін арттыратын коррозия өнімдерінен реакторды тазалау мақсатында су жылу таратушы ... - су ... ... ... 19 ... ұштастырылып, жабдықтаушы сорғы 6 арқылы реакторға түседі.
Атом электр станциясында электр энергиясын өндіру жылу электр станцияларының ... ... ... ... ... атом ... станциялары жылу электр станцияларына қарағанда біршама төмен; алайда оларды жергілікті отын ресурстарымен жабдықтай алмайтын жерлерде салғанда, атом электр ... 1 кВт сағ ... құны ... құнынан артық емес.
Атом электр станцияларының өзіндік мұқтаждары ... ... ... ... ... ... ... сондықтан көпшілік мақұлдаған жылу электр станцияларының өзіндік мұқтаж қондырғылары резервтеуден басқа, атом электр станцияларында резервті (сенімділік) дизель - генератор ... ол ... ... мұқтажды қамсыздандыру жүйесін шапшаң түрде қосуға қол жетпеген жағдайда іске ... ... ... атом ... станцияларында аккумулятор батареясын орнату ісі қарастырылды, ал ірі атом ... ... ... ток ... бар ... ... ... тұтынушыларын жабдықтайтын екі батареяны қою ісі жүзеге асырылады.
Атом электр станцияларының бірінші контурының өзіндік ... ... ... - атом ... станциясы технологиялық процесінің қарастырылған сұлбаларынан корінеді.
Ал, екінші ... ... ... ... ... отынды қолданып, жұмыс істейтін жылу электр станцияларының механизмдерімен бірдей.
Қуаты 210МВт блокты атом электр станциясында энергияны өндірудің ... ... ... 2. ... стерженьдерді сақтайтын бассейн. 3. Арнайы кассеталар. 4. Бу генераторы. 5. Негізгі айналма сорғысы. 6. ... ... ... ... 7. ... ... қысымды бөлігі. 9. Электр генераторы. 10. Салқындатқыш. 11. Салқындатқыш судың айналма сорғысы. 12. Турбинаның салқындатқыш сорғысы. 13. ... ... су ... 14. ... 15. ... ... 16. Жоғары қысымды су жылытқышы. 17. Жылу ... ... 18. ... 19. ... ... суды ... ... 20. Конденсат суы. 21. Салқындатқыш айналма су. 22. Жылу желісі (торабы).
Елімізде кеңестік жүйеден қалған ғылыми институттар да ғылыми - ... ... да, ... ғалымдар да, мамандар да жеткілікті. Адамзат өркениеті келешекте да үміт артуда, сондықтанда бұл салада ... ... қою ... ... болар еді. Бірақ Қазақстан құрылысы 10-15 жылға созылатын, 15 жыл жұмыс істеп, тағы да 15 жыл бойы ... ... ... көп, әрі бұл ... ... сөніп, ыдырауы мыңдаған жылдарға созылып, оны сақтауға да қосымша шығындарды қажет ететін, артта қалып қойған Ресейдің атомдық реакторларларынан гөрі қазіргі ... ... ... пайдалануға берілетін төртінші буынды саналатын радиоактивті қалдықтарды мейілінше аз ... озық ... атом ... жасайтын Жапон Елі мен бұл салада табысқа жеткен Франция, АҚШ ... ... ... осындай реакторлары бар АЭС - терді ғана келешекте Қазақстанда салу анағұрлым тиімді болмақ. Тек осы бағытта ғана атом ... ... ... онда ... бұл ... қадамдары қолдауға тұрады...Өткен ғасырдың 90-шы жылдарынан бастап дамыған батыс елдерінде коммерциялық пайдалануға жетілдірілген, жеңіл сулы LWR реакторлары іске қосылды. Олардың ... ... мен АҚШ -тың ; ; ... ... ... ... ... - 1 356 МВт дамытылған AWBR қайнайтын реакторын және компаниясының жасаған, өндірістік қуаты - 1 350 МВт System 80+ ... ... атап ... ... ... ғалам елдерінде жұмыс істеп тұрған екінші буындағы реакторлар мен осы биылғы 2010 жылы іске ... ... ... бұрынғы реакторлардан көш ілгері, жетілдірілген үшінші буындағы реакторлардың жұмыстарын зерттеу мен үйрену еліміздің атомшыларына да өте пайдалы болар еді. ... ... ... ... ... жасаған (, (Жапония), (АҚШ) анықталған қуаты - 1 530 МВт жоғары қысымдағы ... ... ... AWBR ... ... ... және ... (АҚШ) мен Genesi (Италия) бірігіп жасаған қуаты - 1 000 МВт ... ... ... ... да ... ...
6. ... ортаға тигізетін әсері
Уран өзінің энергиясын бергеннен соң, онда басқа өте бағалы материалдар жиналады, яғни жаңа ядролық отын ... ... және көп, әр ... ... ... ... бір - бірінен ажыратып, бөліп, алу және оларды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... өмірде қолданылмауынан, радиоактивтік өндірістің керексіз заттары болып саналуынан суға, топыраққа төгіледі.
Бұл қалдықтардың ең аз ... ... ... ... немесе суға тастау өте қауіпті. Олардың ішінде көпшілік заттардың радиоактивтік изотоптары бар. Бұлар өсімдік өміріне өте ... ... ... өсімдіктер өздеріне сіңіріп, жинақтауынан радиоактивтілік жоғарылап, қауіпті деңгейге жетуі мүмкін. Мұндай өсімдіктермен, шөппен қоректенген сиырлардың сүтінде ... ... ... ... суға ... ... заттарды сіңіріп, жинақтайтын балдырлар болады. Балдырлардан бұл заттар балықтарға, ал балықтардан адамдарға өтіп, адам ... ... ... ... ... кезіндөгі жергіліктегі жердегі радиациялыққауіп аймағы Атом энергетикалық станцияларын пайдалану кезінде бір ... ... ... ... авария болып, қоршаған ортаға радиоактивті заттар шығарылды. Радиоактивті заттардың ядролықөэнергетикалық ... ... шығу ... ... ... мен денсаулығы үшін қауіп төндіретін көтеріңкі радиациялық қауіп радиациялық авария деп ... ... ... ... ... радиациялық авариялар былайша бөлінеді:
* Шектеулі авариялар (радиациялық салдары бір ... ... ... сәулеге үшырауы мүмкін).
* Жергілікті авариялар (радиациялық ... АЭС ... ...
* Жалпы авариялар (радиациялық салдары АЭС шекарасына таралады)
Қорытынды
Жыл өткен сайын адамдардың радииоактивті ... ... ... түсуде. Өйткені жыл сайын атом электр станциялары салынып, олар іске ... ... ... неше түрлі тездеткіштер сыналып, атом бомбалары жарылып жатады. Олардан қаншама радиоактивті сәулелер бөлініп ... ... ... неше түрлі зиян келтірді десеңізші. Сондықтан адамзат баласын радиациядан ... осы ... ... күттірмейтін өзекті мәселеге айналып отыр.
Табиғатта адамзат баласы, жан - жануарлар дүниесі, өсімдіктер әлемі табиғи ... ... ... және ішкі ... ... ... яғни ... радиоактивтік фон деп аталатын жағдайда болады. Бұл жер бетіндегі ... ... ... ... ... ... ... өзін табиғи зат алмасу процестерінің ауқымынан шығарып, глобалды бірігей қызмет ететін жүйе ретіндегі биосферада өзінің тәртібіндегі шекті ... ... ... ... бір ... келтіру кезек күттірмейтін мәселелердің біріне айналып отыр.
Космостан келетін космостық сәулелердің ... ... ... ... қорғануға ешқандай мүмкіндігі жоқ. Ол 1000 км атмосфералық қабаттан ... өтіп ... де жер ... ... таралады. Космонавттарды да космос сәулесін қорғау оңай шаруа емес екендігін өмірдің өзі көрсетіп отыр. Иондалған сәулеленуді ем-дом ... ... ... ... қою үшін де таңбаланған атомды пайдаланады. Сәуле терапиясы мен қан, ауруларын емдеуге болады. Қауіпті ісіктерді де ... үшін ... ... ... қорғау - Қазақстан Республикасының алдында тұрған аса қүрделі мәселе. Қазақстан Республикасында ... ... өте ... ... ... ... экологиялық апатқа ұшыраған аймақтарда да тұратын халықтардың денсаулығы қатаң бақылауға алынған. Неше ... ... ... ... ... экология өз тұрғысынан шешімдерін тапқан жоқ.
Атом энергиясы - адам ... ... орын ... ... жеткілікті болғанда қоғамның дамуы қарыштап алға басады. Оған жиырмасыншы ғасыр дәлел. Бүгінгі күнгі ... ... қоры ... ... - ... мұнай, газ бір кезде өзінің шегіне жетуі мүмкін. Соны ... ... ... ... ... ... Бұл - атом энергиясы. Атом ... адам ... кең ... ... түріне айналып келеді. Бұл энергия түрімен жұмыс істегенде, оның адам ... ... ... және ... ... физиологиялық өзгерістерді біліп, денсаулықты сақтау маңызды мәселе.
Биологияның барлық салаларының табиғи құбылыстарымен тығыз байланысты өріс алтынын ғылымның бүгінігі даму ... ... ... ... Өсімдіктер күн сәулесінің энергиясын өзіне сіңіріп, тіршілігін жалғастырса, ... және адам ... ... ... өтіп ... да ... қажет етеді. Табиғи энергияның тым жоғары немесе төмен болуына байланысты тірі организмнің пайда болып, дамып, күрделенуі ... Жер ... ... ... ... ... кездесіп отырған.
Табиғи энергия және жасанды энергия /атомнан алынған/ әсерлері қатарлас келсе, онда тірі ... өмір ... ... туатынын оқымыстылар зерттеулерінде ғылыми тұрғыдан дәлелдеп берді.
Атом электр станцияларының ерекшеліктері:
1.Географиялық кез-келген жерде, соның ішінде таулы ... ... ... ... ... Өзіндік режімі автономиялы.
3.Отынның шығыны аз мөлшерде.
4.Тынушылардың ерікті графигімен жұмыс істеуі мүмкін.
5.Режімнің ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін болса.
6.Атмосфераны бәсеңдеу ластайды, радиоактивтік газдары мен аэрозолы шамалы, санитарлық мөлшерден (нормадан) асып түспейді. Осы ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қорытындылай келе, біз - қазіргі жас мамандар, келер ұрпағымыздың өмірінің жарқын да мәнді болуы үшін қоршаған ... яғни ... - ... аялай білуіміз қажет. Ол үшін меніңше, әр адам ... ... ... мен ... беру ... ... сабақтастырғаны жөн.
Пайдаланылған әдебиеттер
* www.adamzat.kz
* http://kk.wikipedia.org/
* Н.Ә.Назарбаев Астана, , 2001
* З.Ж.Асқарова, ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арал өңірінде табиғи-шаруашылық кешенді экологиялық орнықты дамытудың ғылыми негізі32 бет
Уран металлургиясы13 бет
Уран өндірісін автоматтандыру73 бет
Уран өнеркәсібі47 бет
Экономикалық жүйе типтері(дәстүрлі, әкімшіл-әміршілдік, нарықтық, аралас). Меншік қатынастары. ҚР-дағы жекешелендіру процесі10 бет
Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек бөлінісінің алатын орны мен рөлі7 бет
Қазақстанның қазба байлықтары4 бет
Қанжуған уран кен орнын жобалау42 бет
«Мен жастарға сенемін» - ұлтжандылықтың ұраны10 бет
Іңкәй уран кенорны22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь