Тауартану туралы түсінікті айқындайтын күрделі мәселелер

Мазмұны

Кіріспе 3

1. Тауартану туралы түсінікті айқындайтын күрделі мәселелер.
1.1 Тауартанудың пәні мен тәсілдері. 4
1.2 Тауарлардың негізгі категориялары. 11

2. Тауар саясатының теориялық негіздері.
2.1 Маркетингтегі тауар саясатының ролі. 13
2.2 Тауардың бәсекеге қабілеттілігі және оны бағалау. 16

3. Тауартанудың басқа ғылымдармен және пәндермен байланысы және тауартанудың пайда болуы және дамуы.
3.1 Тауартанудың басқа ғылымдармен және пәндермен байланысы. 23
3.2 Тауартанудың пайда болуы және дамуы. 23

Қорытынды 28

Пайдаланған әдебиеттер 30
Кіріспе
“Тауартану” деген терминнің түбірі “тауар” және “тану” деген екі сөзден құралады. Оның қызметі тауарлардың сапасы мен ассортиментін (түр - түрін) қалыптастыруға, оларды сақтау мәселесін дүрыс шешуге бағытталған.
Еңбек жұмсау арқылы жасалатын тауар өндірісінің жағдайы қоғамдық өндірістің үш жүйесінен құралады. Олар мыналар болып табылады:
- өндіріс жүйесі, мұнда ол еңбектің құралы ретінде көрініс береді және жасалады;
- айналым жүйесі, мұнда ол айырбас (сату болмаса сатып алу, яғни сауда) құралына айналады;
- тұтыну жүйесі, мұнда ол тұтыну құралына айналады.
Тауар өндірісі жағдайындағы тауарлардың объектісіне еңбек жұмсау арқылы жасалатын барлық өнімдердің өнетіндігін ұмытпау керек. Ол адамның жеке сұранымын қанағаттандырады және сауда жолымен бөлінеді, яғни тауар түрінде ие болады. Айырбас нәрсесі ретінде әрбір тауардың бойында өзіне тән екі қасиет болады. Оның біріншісі тұтыну құны, яғни аталған тауардың адамның кез – келген мұқтажын өтеу мүмкіндігі, екіншісі айырбас құны, яғни тауардың белгілі бір дәрежеде мүлік ретінде басқа бір мүлікпен айырбасқа түсе алу мүмкіндігі.
Тауар тұтыну құнын өнімді шығаруға жұмсалатын қоғамдық абстракты еңбектің, сол сияқты белгілі бір қоғамдық қатынастағы құнның диалектикалық тұтастығын қамтиды. Тұтыну құнында өндіргіш күштердің белгілі дәрежеде дамуын қамтамасыз етуге жұмсалатын және нақты істі жүзеге асырушылардың атқарған қызметі бейнеленеді. Құн экономикалық категория ретінде тарихи сипатқа ие болады. Тауар өндірісі тоқтаған уақытта ол да жойылады.
Тұтыну құнының жалпы құннан айырмашылығы бар. Ол еңбек арқылы жасалып, айырбасқа түсетін және жеке тұтынуға пайдаланылатын барлық өнімдерге тән болып келеді. Ол қоғамдық өндіріс саласына кіріптар емес. Сондықтан да тауартануда тауар, мүлік, өнім және басқалары ортақ бір ұғымда қолданылады. Ал экономикалық жағынан алып қарасақ, олардың түрлі мазмұнда болуы мүмкін.
К. Маркс өзінің “Капитал” деген еңбегінде “Тауарлардың тұтыну құны тауартану деп аталатын ерекше пән арқылы сипатталады” деп жазған.
Өндіруші мен тұтынушы арасындағы дәнекер болып табылатын сауда үшін еңбек өнімінің тұтыну құнын бағалау түпкі мақсат емес. Оған белгілі бір тауардың айырбас құнын, яғни қалыптасқан нарық жағдайында тауардың айырбас қабілетін айқындау жетіп жатыр. Осы жағдайда тұтыну құнының бағасы ықтимал сипатта болады, ал оның шындыққа қаншалықты дәл келетіндігі сауда қызметкерінің тауар танудағы біліктілік дәрежесіне, тауар туралы ақпараттық молдығына, нарықтағы қалыптасқан коньюктураға байланысты болып келеді.
Осы айтылғандарды қорыта келіп, мынадай анықтама беруге болады: тауартануда негізгі тауарлардың құны болып табылатын комплексті ғылыми пән деп атауға болады.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Алтынбаев Б.А., Истаева А.А. Основы маркетинга: Учебное пособие / Под ред. д.э.н., профессора Н.К. Мамырова. – Алматы: Экономика, 2002. – 166 с.
2. Ассель Г. Маркетинг: принципы и стратегия: Учебник для вузов. – М.: ИФРА – М, 1999, 804 с.
3. Андреева О. Д. Технология бизнеса: маркетинг. Учебное пособие. – М.: Издательская группа ИНФРА М-НОРМА, 2000. – 224 с.
4. Багиев Г.Л. и др. Маркетинг: Учебник для вузов / Г.Л. Багиев, В.М. Тарасевич, Х. Анн; Под общ. Ред. Г.Л. Багиева.-М.:ОАО «Изд-во Экономика», 1999. – 703 с.
5. Голубков Е. П. Основы маркетинга. – М.: Издательство “Финпресс”, 1999. – 656 с.
6. Есимжанова С.Р. Маркетинг в Казахстане: теория, методология, практика. – Алматы: Аян Эдет, 2001. – 17,0 п.л.
7. Завьялов П.П. Маркетинг в схемах, рисунках, таблицах: Учебное пособие. – М: ИФРА – М, 2000. – 496 с.
8. Котлер Ф. Основы маркетинга. М.: Изд-ство “Прогресс”, 1994. – 698 с.
9. Котлер Ф. Маркетинг менеджмент – С-Пб: Питер Ком, 1999. – 896 с.
10. Котлер Ф. , Армстронг Г. и др. Основы маркетинга. – второе европейское издание – К.: М.; С-Пб.: Издат. дом “Вильямс”, 1998. – 1056 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе
3
1. Тауартану туралы түсінікті айқындайтын күрделі мәселелер.
1.1 Тауартанудың пәні мен тәсілдері.
4
1.2 Тауарлардың негізгі категориялары.
11
2. Тауар саясатының теориялық ... ... ... саясатының ролі.
13
2.2 Тауардың бәсекеге ... және оны ... ... ... ғылымдармен және пәндермен байланысы және
тауартанудың пайда болуы және дамуы.
3.1 ... ... ... және ... байланысы.
23
3.2 Тауартанудың пайда болуы және ... ... ... ... түбірі “тауар” және ... ... ... ... Оның ... ... ... мен ассортиментін (түр -
түрін) қалыптастыруға, оларды сақтау мәселесін дүрыс шешуге бағытталған.
Еңбек жұмсау арқылы ... ... ... ... ... үш ... ... Олар мыналар болып табылады:
- өндіріс жүйесі, мұнда ол ... ... ... ... ... және
жасалады;
- айналым жүйесі, мұнда ол айырбас (сату болмаса сатып алу, яғни ... ... ... жүйесі, мұнда ол тұтыну құралына айналады.
Тауар өндірісі жағдайындағы тауарлардың ... ... ... ... ... ... өнетіндігін ұмытпау керек. Ол адамның
жеке сұранымын қанағаттандырады және сауда жолымен бөлінеді, яғни ... ие ... ... ... ... ... ... бойында өзіне тән
екі қасиет болады. Оның біріншісі тұтыну құны, яғни ... ... кез – ... ... өтеу ... ... ... құны, яғни
тауардың белгілі бір дәрежеде мүлік ретінде ... бір ... ... алу мүмкіндігі.
Тауар тұтыну құнын өнімді шығаруға жұмсалатын қоғамдық абстракты
еңбектің, сол сияқты белгілі бір ... ... ... ... қамтиды. Тұтыну құнында өндіргіш ... ... ... ... ... жұмсалатын және нақты істі ... ... ... бейнеленеді. Құн экономикалық категория ретінде тарихи
сипатқа ие болады. Тауар өндірісі тоқтаған уақытта ол да ... ... ... ... ... бар. Ол ... ... жасалып,
айырбасқа түсетін және жеке тұтынуға пайдаланылатын ... ... ... ... Ол ... өндіріс саласына кіріптар ... ... ... ... ... өнім және басқалары ортақ бір ұғымда қолданылады.
Ал экономикалық жағынан алып қарасақ, олардың түрлі мазмұнда болуы мүмкін.
К. Маркс ... ... ... ... ... тұтыну құны
тауартану деп аталатын ерекше пән арқылы сипатталады” деп ... мен ... ... ... болып табылатын сауда үшін
еңбек өнімінің тұтыну құнын бағалау түпкі мақсат емес. Оған ... ... ... ... яғни қалыптасқан нарық жағдайында тауардың айырбас
қабілетін айқындау жетіп жатыр. Осы жағдайда тұтыну құнының ... ... ... ал оның ... ... дәл келетіндігі сауда
қызметкерінің тауар танудағы біліктілік ... ... ... ақпараттық
молдығына, нарықтағы қалыптасқан коньюктураға байланысты болып ... ... ... ... ... ... беруге болады:
тауартануда негізгі тауарлардың құны болып табылатын комплексті ғылыми пән
деп атауға ... ... ... түсінікті айқындайтын күрделі мәселелер.
1.1 Тауартанудың пәні мен тәсілдері.
Тауарды ... ... ... ... ... және
өндірістік күштер мен өндірістік қатынастардың даму дәрежесіне негізделеді.
Адамның тұтыну ... ... өсу ... ... сипатында болады.
Жалпы нақтыланбаған сұраным ... ... ... ... ... ... Ол адамның жалпы өмір сүруін қамтамасыз ететін және
сұранымды ... ... мен ... ... ... ... ... Осы іздену процесі барысында абстрактылы тұтыну
бастапқыда ... ... ... ... киім – ... ... т.с.c ... шоғырланады, кейін ол нақты функциональды, яғни нақты
материальдық игілікке ... ... ... ... ... біз ... ... нақты және белгіленген сұраным (нақты ... ... ... ... ... ... байқаймыз.
Адамның жеке мұқтажын (тұтынуын), түрлі белгілер бойынша жіктеуге
болады. Ол, мәселен, ... ... ... белгілі бір мақсатқа
бағытталып қойылатын талаптың дәрежесі, олардың сапалық және ... ... және тағы сол ... ... байланысты адамның барлық мұқтажын дана, жеке бас
және әлеуметтік деп үшке ... ... Осы ... әрқайсысын
қанағаттандыру үшін тұтынудың спецификалық пәні жасалады. Функциональды
бағытталуына қарамастан барлық ... ... іс ... осы ... үш ... қамтиды. Еңбек өнімдерін тиісінше дана, мәдени және
әлеуметтік мұқтаждықтарды өтеуге ... деп ... ... ... адам ... өтеу ... де әр ... болып келеді. Сондықтан
да олар өнімнің құрамы мен ... ... ... орай ... талаптардың топтастырылған түрі ретінде
көрініс береді.
Тұтыну өзіне ... ... ... ... ... (бірінші кезекте қанағаттандырылатын), екінші, үшінші және т.с.с.
немесе күнделікті (шұғыл) өте ... ... ... перспективалы болып
бөлінеді. Әрбір саты бойынша мұқтаждықтың өтелуі оның алдындағы сатыдағы
сұранымның қалай ... ... ... ... айқындалу дәрежесі бойынша абсолютті, толық және
төлемін өтей алатын деп айырады.
Абсолютті тұтыну тұтынудың ең кең ... тұрі ... ... ... ... абсолюты тұтынудың шегі жоқ. Ол өндірістік мүмкіндіктермен
және халықтың сатып алу мүмкіндігімен санаспайды. Бұл арқылы ... ... ... ... ... мүмкіндігі көрінеді.
Толық (іс жүзіндегі) тұтыну өндірістік күштер мен ... ... ... және ... күштер дамуының қалыптасқан дәрежесі
көлемінде көрініс береді.
Ақша эквивалентімен қамтамасыз етілетін тұтыну ... өтей ... ... саналады. Он негізінен рынокта көрініс береді.
Айналым жүйесіндегі тауарларды қамтитын ... үшін ... ... ... ... ... тұтынудың, яғни тұтынушылар
сұранысының алатын орны ерекше. Халықтың тауарға ... ... ең ... ... мұқтажының нашар зерттелуіне, ол ең
алдымен сапалық және ассортимент жайының ескерілмеуіне байланысты.
Адамның сұранымын өтеуде ... ... ... орны ... ол ... ... ... оларға деген сұранымды тудырады.
Дегенмен ... ... ... алдында жүреді. Сөйтіп оның дамуын
жеделдетеді. Өндіріс пен тұтынудың арасында үнемі белгілі бір ... Ол ... ... ... береді. Мәселен, рыноктағы тауарлар
саны молайған жағдайда, тұтыну заттарының сапасы ... ... ... сан ... ... оның тұтынушы сұрамына сай келмеуіне әкеліп
соғады. Осының салдарынан бір жағынан тозған тауарларды ... ал ... ... ... ... өтеу ... туындайды, міне,
өндіріс пен тұтынудың арасындағы қайшылық осы болып табылады.
Адамның жеке ... өсу ... оның жан – ... ... негізі
болып табылады. Ол қоғамдық қатынастардың жағдайымен айқындалады және
өндіргіш күштердің өркендеуі бойынша дамиды.
Сұранымның өсу ... ... ... ... ... Мәселен, өндіргіш
күштердің өсу көлеміне сай халықтың материалдық және рухани ... ... ... ... Ол ... ... ... да жоғары
дәрежеде болуын талап етеді. Бұл заңдылық әр қоғамға тән. ... ... сапа ... ... сан ... дамыту өз мүмкіндігінен айырылады.
Сұранымның өсу заңын жүзеге асыру үшін материалдық негіз ... ... ... ... болып табылады. Тұтыну тауарының сапалық деңгейі
неғұрлым жоғары болса, ... ... да ... өседі, сонымен
бірге ол адамның жан – жақты дамуын ... ... ... ... өнім ... ... арқылы қоғамдық өндірісті толығымен және
айналым саласын ішінара одан әрі ... ... ... ... құны. Тауардың мүмкіндігі адамның нақты мұқтажын
өтеуден көрінеді. Ол ... ... Ал ... пайдалылығы оның тұтыну
құнын айқындайды.
Біз күнделікті өмірде қолданатын әр заттың бойында көптеген қасиеттер
болады. Алайда оның тұтыну құны пайдалы деп ... ... ... ғана
бағаланады. Өйткені ол өзінің жеке ... ... үшін ... ... Ал, ... тұтыну құнымен тепе – тең – бұл ... және ... ... қатынасты көрсететін өнімдердің
қасиеттерінде танытылады.
Тұтыну құны ... ... ... ... ... ... ... табиғи қасиеті тарихи дамуға тәуелсіз сияқты
болып көрінеді. Пайдаланылатын заттың құндылығы ... ... ... ... ... ... даму процесі кезінде
заттар мен материалдардың түрлі пайдалы жақтары ... ... ... – техникалық прогрестің дамуы материалдардың бойындағы қасиеттерді
түгелімен ашып қана ... Ол ... ... оған жаңа қасиеттер береді.
Табиғи қасиеттерден жоғары түсіп ... жаңа ... ... ... өтеу ... ... іс.
Қоғамдағы болып жатқан өзгерістерге сәйкес өнімдердің ... мен ... ... ... де өзінің маңызын өзгертеді.
Осыдан келіп өнімнің ... оның ... ... ... ... ... қасиеттің) өзгеру құрылымын қалыптастырады. Белгілі
бір уақыт аралығында тауардың жаңаша сипатта қайта ... үшін ... ... ... ... тиіс.
Еңбек өнімдерінің тұтыну құны оны пайдалану кезінде пайда болады. ... бір ғана ... ... ... ... ... ол өз ... тұтыну құны мен өткізу
кезінде ғана, яғни тұтынуда ғана таныта ... да тек қана ... ... ... шын ... ... ... көйлек тек оны кигенде ғана бұйым ретінде бағаланады; егер
үйде адам тұрмаса оны қажетті өтейтін нәрсе деп ... ... ... ... ... қоғамдық тұтынуға негізделе
отырып, сапалық және сандық жағынан айқындалады. Бұл ереже ... ... ... өлшемі, осы өнім түріне деген сұранымның мөлшері болып
табылады дегеннен шығады. Барлық сұранымның сапалық және ... ... ... Ол ... ... ... да тән. Бұл айтылғандарды нақтылай
түсіну үшін мына пікірлерді келтіруге болады. Өндірілген өнім ... ... бір ... ғана ... Ол ... ... ... құны ретінде
сақталатын сапасы бойынша оның ... ... ... ... ... отырған адамдардың өзгеру ... ... ... санына, өнімнің ерекшелігіне байланысты осы өнімдерге деген
мұқтаждықтардың өсу ... ... ... ... тұтыныдың сипатына байланысты тұтыну құнының негізгі
екі түрі болады. Ол – жеке және қоғамдық тұтыну құны.
Жеке ... құны – деп - өнім ... тек ... үшін ... ... құнын айтамыз. Бұл өнімдер айналысқа түспейді,
сауданың ... ... ... ... ... сондықтан олар
тауартанудың объектісі болып табылмайды. Олардың тұтыну құны қоғамдық
тұтыну ... ... оған ... және ... осы ... ... ... тұтыну құны үшін емес, баршаға арнап шығарылған өнімдерге тән
болып келеді. Тауар өндірісінің шарты бойынша мұндай өнімдер айналым ... ... Олар ... ... ... ... Тауар формасына ие
болады. Сондықтан да олар тауартанудың объектісі болып ... ... құны ... ... көзқарасымен бағаланады және тұтыну құнының
қасиеті қоғамдық тұтыну құны ретінде көрініс береді.
Қоғамдық ... ... ... ... және қоғамдық қасиеті тұтасып
кетеді. Ол ... ... ... ... Сол ... заттың табиғи
қасиетін адамның қоғамдық тұтынуына қарай икемдейді. Қоғамдық тұтыну
құнының мәні ... ... ... ... ... ... және қоғамдық
қасиеттерін қоғамның мұқтажын өтеуге икемдейтін өндіріс тұтастығы кезеңінің
ерекшелігінен туындайды.
Тұтынудың ... ... ... ... ... құны ... тұтыну
құны немесе тұтыну құны десе де болады) мен тұтас ... ... ... ... құны ... ... бір сұранымын өтеуге бағытталған
жеке өнімдерге, болмаса ... ... ал ... ... тұтыну құны
белгілі бір ... ... ... ... етуге арналған өнім
түрлеріне тән. Өнімнің біріңғай ... құны ... сапа ... ... ... ... құны ... сапа және сан жағынан
қамтамасыз етеді. Тұтас ... ... сан ... ... ... көреміз: өнімнің саны сұраным көлеміндей болуы керек. Егер ол
қоғамдық сұранымды ескермей, көп ... онда ... ... белгілі бір
мөлшері қоғамдық тұтыну құнын жояды. “… Егер ... құны ... ... да бір сұранымды өтеуге жарамдығына байланысты болса, ол
қоғамдық өнімдердің белгілі мөлшерінің тұтыну құны әрбір ... ... ... ... ... өтей ала ма, соған байланысты…”.
Тауартану ғылыми пән ретінде тұтыну құны пен тұтас ... ... сан және сапа ... зерттейді. Ол белгілі бір мақсатқа
пайдаланылатын заттардың құрылымы мен сапасын ... ... ... болу қасиеті, жарық сезгіштігі, қуаты және сол ... ... ... ... ... және ... тауартану
аспектілерінде “тауардың құны” мен “сапасы” деген ұғымдардың қабыспайы да
мүмкін. Мысалы, ... ... ... газ, ... ... ... ... құны болады және олардың әрқайсысының өзіндік ... ... ... бір – ... ... жатпайды. Ал
тауартану тұрғысынан келгенде олар біртұтас ... құны ... ... ол тек энергия көзі ретінде қабылданады.
Тауартанудың негізінде сапа ұғымы ... ... ... ... ... ... пайдалылығымен есептеледі. Яғни философиялық
тұрғыдан алғанда сапаның анықталуы болып шығады. Мұнымен ... ... ... ... ... тұтыну құнының бірлігі әртүрлі көлемдегі
функциональды қасиетке ие болады. ... ... ... ... ... өтеу ... көрініс береді.
Тұтыну құнының сапалық анықталуы абстракты емес, нақты ұғым. Оны
өлшеуге де және ... да ... ... ... үшін ғана ... оның ... түсетіндігі “тұтыну құнының” болатындығында және
белгілі бір мақсатқа қолданылатындығына байланысты, олай болса: 1) ... ... яғни оның ... зерттеледі; 2) түрлі сорттағы тауарлар
бір мақсат үшін жұмсалып, бірін – бірі ... ... ... ... ... ... ... таңдалып алынады, тағы басқалар.
Cапаны анықтау арқылы ғана нақты тұтыну бағасы ... ... ... ... тігілген бұйыммен салыстырып, оның
не үшін пайдаланылатынын ескермей, сатып ... деп ... ... ... ...... ... жақсы, сол сияқты, мақта – матадан емес,
синтетикалық жіптен жасалған балық аулайтын тордың орны бір бөлек. Бұл екі
жағдайдан бір ... не үшін ... ... ... ... оның
сапасын да сол арқылы қарастырамыз.
Тауарлардың сапасы дегеніміз күрделі ұғым. Оған да тұтыну құны тәрізді
екі қасиет тән. Мұның бірі – ... ... ... ...
экономикалық (шағын) жағы.
Сапаның анықтағышы көп. Бір ... ... ... ... жағы ... ... көрініс беріп жатады. Осы айтылғандардан
мынадай қорытынды жасауға ... ... ... ... ... ... өтеу ... қасиетінің тұтастығы сол өнімнің сапасы
болып саналады. Ол көп ... ... ... ... ... ... ... болып саналатын техникалық жағын көрсетеді.
Cапаның техникалық аспектісі тауартанудың ... ... ...... сапаның экономикалық аспектісіне көңіл аудармайды деген сөз
емес. Мәселе ... ... Егер ... құны ... оның ... ... ... қойылатын болса, тауартанудың тұтыну құнын экономикалық
жағынан зерттеу шын мәнге ие болар еді.
Тауартану үшін ... ... ... ... ... ... техникалық және экономикалық жағын қарастырудың ... ... ... үшін ... ... бір ... келесі деңгейге
көтерілуіне қанша шығын жұмсалатындығын білу өте ... ... ... ... онда өнімнің техникалық жағынан
жетілдірілуі мен оны қолданудағы экономикалық тиімділіктің ... ... ... ... мүмкін. Өнім сапасын оған жұмсалатын шығынды ... ... ... болмайды, сол тәрізді сапасын төмендету арқылы
өнімнің өзіндік құнын кемітуге болмайды. Қоғамдық еңбектен аз шығын ... ... өнім ... ... ... көлемде өтей аболса, оны
өнімнің ең жоғары пайда келтіру мүмкіндігіне ие ... деп ... ... осы ... тауардың алдағы тағдырын да шешіп отырады: өнім кей
жағдайда толық өтіп кетеді, болмаса қып ... ... ... ... ... өндірудің әлеуметтік жағынан тиімді, тиімсіздігі ... ... ... ... үшін ... жағынан барынша тиімдірек болатын ... ... ... сапа ... ... ... Ол ... мен
тұтынушының мүдделерін бірдей деңгейде ескеріп отырады. Тауардың қолайлы
сапа дәрежесі уақытша сипатқа ие және ол ... өсуі мен ... ... ... байланысты ұлғайып отырады.
Тауардың сапасы сан жағынан бағалануы, ... ... ... Сапаны
сан жағынан бағалау мейлінше күрделі және ол белгілі бір ... ... ие ... Сан ... ... методологиялық негізі тауарлардың
жекелеген топтары үшін жасалған сапа көрсеткіштерінің номенклатуралық
өлшемі болып ... ... ... ... ... жақсартып отыру қоғамдық –
экономикалық формацияға тән және ол ... ... ... ... саналады.
Тауарлардың тұтыну құны мен сапасының аспектілерін қарастыру ... ... ... ... Мұны ... тауартанудың міндеттерін
теріс ұғындыруға әкеліп соғады.
Тұтыну жағдайының ... ... ... өнім адамның сұранымын
өтеу үшін жасалады. Егер өнімге деген сұраным әр ... ... ... ол ... соншалықты толық өтей түседі. ... ... ... өтеу қажет. Осыдан ... ... ... ... ... және оның ... (өнімнің ассортиментін)
орнықтыру мәселесі қалыптасады.
Болашақ өнімнің сұранымын (тұтыну) және оның ... ... ... Ол ... - өнім - ... ... ... – тегжейлі талдауды
қажет етеді. Ол ... ... ... арқылы іске асады. Олар
мыналар:
- ... не ... ... және олардың атқаратын қызметін
нақтылау;
- заттардың тұтыну қасиетін және оның топтастырылуын қамтамасыз ету;
- заттардың тұтыну жағдайындағы өзіндік ерекшелігін ... ... ... жағдайға байланысты жаңаша үлгілеу;
- заттардың тұтыну тобын анықтау;
- заттардың сапасы жайындағы ... ... ... көрсеткіштердің маңызын анықтау.
Қайда бағытталғаны мен талданып отырған бұйымның қызметін нақтылау –
жан - ... кең ... іс, оған ... ... қай ... ... (еңбекке, демалуға, бос уақытт өткізуге,
жүріп - ... ... ... ... байланысты (шаруашылық,
мәдениет, спорт тағы сол сияқтылар) белгілі бір ... бөлу және азық ... емес ... ... ... ... ... бір түріне
(тұтыну нәрсесі, еңбек құралы, еңбек нәрсесі) жатқызу. ... ... ... ... және ... ... ... процестеріне
қарай бөлшектеу және оның іс – ... ... ... ... ... ... ... белгілі түрінің тұтыну мүмкіндігін білу үшін
тұтынушылардың өмір салтын ... ... ... ... ... ... сұрыптайды. Соған қоса демографиялық белгілері (қай
жынысқа жататындығы, жасы, семья құрамы ... ... ... ... ... ... және белгілі бір
өнімді тұтынуға дайындық дәрежесіне ... ... ... тұтыну дағдысы, мамандығы т.c.c.). әлеуметтік – экономикалық
факторлар (кіріс мөлшері, сұранымның ... ... осы ... тұрушыларпдың кезегінің қаншалықтығы, бағаның ұнауы т.с.c.
ескеріледі.
Тұтынушылар топтарының сұранымын ... бір ... ... ... ... ... қойылатын талаптар егжей –
тегжейлі қарастырылады.
Онда қоршаған орта, географиялық аймақ және ... ... ... бұйымның орналасқан жері, тұтынудың тұтастығы тағы
сол сияқтылар қамтылды.
Белгілі бір бұйымның бүтіндей атқаратын ... ... ... ... талаптарын мұқият талдаудың нәтижесінде сол
сияқты тұтынудың ерекшелігін білу арқылы осы ... ... ... ... үлгісін жасауға болады. Осы үлгі
тұтынушылардың өнімнің ... ... ... ... ... оның сұранымдағы қасиетінің номенклатурасын жасауға мүмкіндік
береді.
Өнімді тұтынудың ... ... ... ... ... өнімнің тұтыну формасын сипаттау түрінде, сол сияқты
тұтыну тпроцестерін сипаттайтын статистикалық, есептеу, ... ... ... арқылы көрініс береді.
Заттарды зерттеу нәтижесінде оның тұтынудағы нақты үлгісі
жасалады, сонымен бірге ... ... ... ... ... яғни ... топтардағы тұтынушылардың белгілі бір бұйымды
нақты тұтынуының шегі көрсетіледі.
Заттарды ... ... ... мына жайларды есепке ала
отырып жүргізіледі:
- заттардың әлеуметтік бағыты, оны тұтынушылардың белгілі бір ... ... ... сапасын жақсарта түсуге деген тұтынушылардың комплексті
талаптарын өтеуге бағытталған техникалық шешім;
- ... ... ... тиімділігін ескере отырып, бұйымның бағасын
сәйкестендіру, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... шығынан бейнелейтін баға.
Тауарлар ассортиментін құрастыру мен үйлестіру, қысқаша айтқанда ол
жоғарыда айтылған тараптарды ескере отырып жүзеге ... және ... ... ... ... ... ... танымның әдісіне
негізделеді және ол ... ... ... ... пән ... табылады.
Тауарлардың тұтыну құнын зерттеу кезінде тауартанудың құрамындағы бұл әдіс
нақтылаудың ... оның ... ... сапасынан, тұтыну
қасиетінен және сол сияқтылардан көрініс береді. Осы жүйелік амал әдісі,
сол сияқты, ... ... мен ... ... ... ... етеді. Ол
ғылыми абстракция, талдау мен синтездеу, сапалық және сандық ... және ... ... ... ... ... практика
теориясын тексеру және басқалар арқылы жүргізіледі.
Жүйелік амал әдісіне негізінде объектілерді жүйе ... ... ... методологиясы қабылданады. Бұл әдіс ... ... оның ... ... ... көп ... ... біртұтас толық нәрсе ретінде мәлімет беруге бағытталады.
Жүйелік амал әдісінің артықшылығы сол, ол сірескен ғылыми концепция
ретінде ... ... Ол ... жаңа ашылыс қызметін ғана орындайды. Ол
сол сияқты ... ... ... ... ... Мұның басты
бағыты нақты зерттеуге тиісінше бағыт беруде жатыр.
Тауар тануда сонымен бірге тұтас ... ... ... ... де ... Ол ... ... өзара байланыс пен барлық
факторларды көрсететін үлгілерді талдап, қорытынды жасау үшін ... ... ... сол, ол бір ... ғылымның әр саласындағы
нақтыланған әдістерді қолдануға, ал келесі жағынан интуицияға (сезімге)
негізделген сапалы тұжырымдарды, ... мен ... ... ... ... - әр жағдайда оларды қолданудың ... ... ... ... ... ғылым мен практиканың элементтері тығыз
қабысып жатады.
1.2 Тауарлардың негізгі категориялары.
Кез – келген ... ... ... – терминологиялық ақпараты болуға
тиіс. Ол барынша алыс ... аса ... бір ... ... ... ... ... ғылым саласы осыған сүйенеді және қажет болған
жағдайда оған ... ... ... ... ... – терминологиялық ақпаратты бір ізге салу жөнінде
белгілі көлемде жұмыс жүргізілген. ... ... ... нормативті
құжат жасалған. Мүмкіндігіне қарай оның ережелеріне сүйенуге болады. ... ... ... ... ... (терминдер) соншалықты сенімді
емес, сондықтан да оны нақтылау үшін көп жұмыс жүргізуге тура келеді.
Тауартанудың ... ... ... тауардың сапасы, тауар
туралы ақпарат жатады.
Тауартанудың негізгі категорияларының әрқайсысының көптеген ... бар. ... біз ... және ... деген және мейлінше жиі
кездесетін атауларға тоқталамыз.
“Тауар” деген сөздің синонимі ретінде “өнім” және ... ... ... жиі ... Ал мұның мәніне көз жіберсек олардың
әрқайсысының өзіндік мағынасы бар.
“Өнім” атауының “тауар” атауына қарағанда мағынасы ... кең және ... ... ... өнімдерді толық қамтиды. Халық тұтынатын
тауарлар тек халыққа ... ... және ... ... ... ... қанағаттандыру үшін қолданылатын өндіріс өнімдері
бөлігін қамтиды. “Тұтынылатын нәрсе” атауы тұтыну саласына ... ... ... ... ... ... тұтыну құны саласындағы атауларға жеке тұтыну құны, бірлі
– жарым қоғамдық тұтыну құны, тұтас қоғамдық тұтыну құны ... ... ... ...... ... сапа, интегралды
сапа, тұтыну қасиеті, сапаның тұтыну көрсеткіші, сапаға ... ... ... ... бағалау, сапаны бақылау, сапа дәрежесі, сапаның бас
сапа дәрежесі, ... ... ... ... ... ассортименті,
ұтымды ассортимент, ассортиментті орнықтыру, қалыптастыру, дамыту, басқару
болады.
Тауарлар туралы ақпарат ... ... ... ... ... ... кері ...
анықтама ақпараты жатады.
2. Тауар саясатының теориялық негіздері.
2.1 Маркетингтегі тауар саясатының ролі.
Тауар саясаты дегеніміз – ... ... ... ... жаңа ... жасау, сапа және бәсекеге қабiлеттiлiгiн жоғарылату,
өмiрлiк циклiн талдау, ... ... ... ... ... және ... ... көрсету бойынша шешiм қабылдауды қажет
ететiн фирманың көп факторлы қызмет көрсету аумағы (1-сурет).
Тауар стратегиясы – ... ... ... ... ... конъюнктура жағдайына сай болашақта даму бағытын анықтайтын
құралы.
Фирма өндiретiн тауарлар ... ... ... оның ... ... түрi, ... буып-түю, орауы және сервисi жатады.
Егер өнiм сапасы оны жасайтын материал құрамы, мөлшері, дәмi сияқты
физикалық және ... ... ... ... ... ... ... әр түрлi геометриялық фигуралар жиынтығынан (комбинациясынан)
тұратын түрі, түсi, ... әсер ... ... ... мен ... жауап беретін тауардың
қасиеттері мен сипаттамаларының жиынтығы.
Өнім сапасының мынадай негізгі ... ... ... ... Бұл ... ... ... функциясын орындай
алу қабілеттілігі.
- Нормативтік сәйкестiк, яғни, тауардың стандарттар мен нормаларға сәйкес
келуi.
- ... ... Оның ... ... ... және ... жұмыс
iстеуi.
- Тауардың ұзақ пайдалану мерзімі. Ол – тауар ... ету ... ...... ... ... және ... кейінгі қызмет
тиімділігi мен жылдамдығы.
- Өнiмнiң эстетикалық қасиеттерi: дизайны, түрi, түсi, дәмi және ... ... ... ... көтеру бұрын өндірген өнімдердің ескіруіне әкеліп
соғады. Кейбір жағдайда өндiрушiлер ... ... ... ... шұлық бұйымдары мен электр лампаларын өндірушілер өз тауарлары ... ... үшiн ... ... ... ... ... сапасы, көбінесе «өнім өзегiне», яғни, оның физикалық және
химиялық ... ... ... құрамына, салмағына, дәміне,
иісіне, икемділігіне, құрастырылуына, қуаттылығына, өнімділігіне байланысты
болады. Өнімнің қызметі ... оның ... ... ... түрі ... ... ... алуына әсер ететін
маңызды фактор болып саналады. Ол өнім ... ... ... мен ... ... қисындастыруына байланысты.
Тауар формасының түрі шексіз болуы мүмкін. Оларды пирамида, куб, ... ... ... ... фигуралар көмегімен қиыстыруға
болады. Көзге жайлы және аз іс-қимылмен қамтылатын өнім формасы ... ... ... ... ... ... үшін қолданылатын қарапайым құрал. Әлемде 7,5
млн-ға жуық түс және 2800-ге жуық олардың аталуы белгілі.
Түстер адам психикасына, оның ... әсер ... ... олар
әлеуметтік символ рөлінде болады. Мысалы, қара түс–өкімет қызметкерлерінің
көлігінің ... ... ... қосындысы (комбинациясы) патенттермен
қорғалады. Мысалға, MсDonald,s компаниясы сары және ... ... ... ал Pepsi компаниясы – көк түсті ... ... ... ... - ... ... ... қолданатын негізгі мықты
құралдардың бірі. Сәтті дизайн бұйым формасы мен ... ... ... ... тұтынушы талабына сай тиімді ассортиментті тауар
құрылымын, бір ... ... әр ... ... ... жаңғыртып,
жетілдіруі мен жаңа тауарды шығару проблемасын топшылайды.
Нарықта бір ... ... ... ... ... бойынша
айқындалатын тауар ассортиментінiң оңтайландырылуы фирма пайдалылығы ... ... ... ... ... бір ... тауардың мынадай топтары болуы
керек деп санайды. Олар – негiзгi, қолдаушы, стратегиялық және ...... ... ... әкелетін және өсу кезеңінде
болатын тауарлар. ... ...... ... түсімді
тұрақтандыратын және кемелдену кезеңіндегі тауарлар жатады. Стратегиялық
тауарлар дегенiмiз – ... ... ... ... ... ... Тактикалық тауарлар әдетте өсу мен толу ... және ... ... топтарының сатуын ынталандыруға бейімделген
тауарлар. Тауарлардың негізгі тобы нарық ... ... ... 85%-ын ... ... ... 15–25%-ы – өсу кезеңінде, ... ... ... 30%-ы – ... ал 5–10%-ы енгізу кезеңінде болса,
ассортименттік қатынас оңтайлы болып саналады (2 сурет).
50-60 % 15-25% өсу ... ... ... құлдырау кезінде
Кәсіпорынның тауарлық саясаты мынадай бағытта құрылуы мүмкін:
- өндірісті мамандандыру;
- өндірісті дифференциациялау;
- өндірісті диверсификациялау;
- ... ... ... қолдануға мынадай факторлар әсер етеді. Ол -
өндiрiстi ұлғайтуға ... ... ... ... процестің
ерекшеліктері және та-уардың өзіндік артықшылықтары, нақты ... ... ... ... ... фирма өз тауарын бәсекелестердің
тауарларына қарағанда ... және өте ... ... бар ... ... ... саралауға оның айрықша тұтынушылық қасиеттерi, ерекше
сапасы, ғылыми-техникалық және технологиялық ... ... ... ... ... ... және сыртқы түрі жатады.
Алайда бұл саясат үлкен шығындарды талап етеді.
Өсу мүмкіндігі аз ... ... ... ... өте ... болса
фирма дифференциация саясатын қолдану керек.
Диверсификацияның шоғырланған және ... ... ... ... диверсификацияда фирма өндірісте ... ... ... және қызметтердің басқа түрлерімен толықтырылады.
Жетілген диверсификация стратегиясын қолданған кезде фирма өзiнiң
коммерциялық және ... ... ... ... ... меңгереді. Бұл стратегия күрделі және тәуекелдiлiгi жоғары
болғанына ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Мысалы, «Беккер және К° » Қазақстан – ... ... ... ... ... Оның ... ет өнімдерін өндіретін шұжық цехы, шошқа фермасы, ұн-кондитерлік
және тоқаш бұйымдарын, нан пісіретін шағын наубайхана, сыра өндіретін ... ... ... ... ... және ... тізбегінде әр түрлі маңызды буындарды
қадағалай отырып, өз табысын ... ... ие ... оны
интегративтік саясат деп атайды.
Интеграцияның көлденең және тік деген түрлерi болады.
Тік ... ... бір ... ... Оған ... өндіру, өңдеу, жаңа бұйымдарды шығару және
оны өз дүкендер желісі бойынша өткізу жатады. Бұл саясат арзан ... ... мен ... өндіріс тәжірибесін пайдалана отырып,
шығындарды төмендетуге мүмкіндік береді. Синергизм тиімділігі өндірістің
бiрдей қуаттылығын, ... ... және ... өткізу желісін
қолдану есебінен болады. Алайда бұл ... ... ... сұраныстың
тез өзгерген кезiнде байқалады. Мысалы, «Зингер» тігін ... ... осы ... ұзақ мерзiмде қолданды. Ол алғашқы шикізат
ресурстарын алу мен өңдеуден бастап, ... ... ... ... ... ... циклын өзi жүзеге асырды. Интеграция «алға жүру»
(сауда орындарын қамту) және «артқа ... ... ... ... жүргiзiлуi мүмкiн. Қазақстанда «артқа ... ... ... ... Оның ... сүт ... ... басқа сиыр фермасы кiредi. Ал ... ... ... ... ... ААҚ, ... және К° » компаниялары өз
қызметтерiнде қолданады. Бұл стратегия ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берді.
Көлденең интеграцияның мақсаты – нақты ... жұту ... ... фирма позициясын ... ... ... ... нарықтан шығып қалған өнім топтары да ескерілуі
қажет. Сондықтан да, тәжірибеде өнім ... ... ... ... ... ... элиминациясы – бұл өнімді қысқарту жоспары. Элиминация бойынша
шешім ТӨЦ-тің төмендеу немесе енгізу ... ... ... Бұл
кезде төмендегiдей факторлар ескерiлуi қажет:
- өндiрiстен ... ... ... ... ... осы ... нарықтағы бөлігінің қысқаруы;
- осы өнім есебінен табылатын пайданың шығындарды жаппауы;
- сұраныс құрылымының, сән ... және адам ... ... ... ... ... туралы шешімді экономикалық
көрсеткіштерді (табыс, пайда, шығын) және ... ... ... ... кейін ғана қабылдау керек.
2.2 Тауардың бәсекеге қабілеттілігі және оны ... ... ...... ... талабына, яғни оның
сапалық, техникалық, эстетикалық сипаттамаларының және коммерциялық ... ... ... сай ... ... ... Кез ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігі оны басқа бір ұқсас
тауармен салыстыру нәтижесінде ғана ... және ол ... ... ... ... ... де ... бәсекеге қабілеттілігін
бағалайтын қабылданған әдістемелік құжат жоқ. Париждің сауда-өнеркәсiп
палатасының ... ... ... белгiлерiне бұйымның
жаңашылдық деңгейін, сапасын, жарнаманы, қаржылық ... ... ... Ал, ... ... ... ... бағасы, салыстырмалы құны және пайдалылығы арқылы анықтайды.
Өнімнің бағасы, дизайны және ... ... ... ... өнімге
бергісіз болса ғана өнiм бәсекеге қабілетті деп есептеледi.
Бәсекеге қабілеттілікті: тауар, компания, өнім ... және ... ... ... қарастыруға болады.
Елдер бойынша бәсекеге қабілеттілікті бүкіләлемдік экономикалық форум
(Женева), Бүкіләлемдік банк, басқару мәселелері бойынша ... ... ... ... ... ... ... үшін 380
экономикалық, әлеуметтік және саяси сала ... ... ... ... ... сарапшылар ойлары пайдаланылады. ... ... ... ... ... шамамен 60%-ын құрайтын
жетекші кәсіпорындар анықтайды. Компанияның және ... ... ... ... көптеген әдістер бар.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігi ISO 9000 және 14000 ... сай ... тиiс. Оны ... ... ... және өткізу сияқты
«сапа ілгегінің» барлық сатысында мақсатты және жүйелi түрде жүзеге ... ... ... ... ... ... сапасы түсінігіне қарағанда
динамикалық және кең түрде қолданатын түсiнiк. Ол кең ... ... ... оның ... тек ұқсас тауармен салыстырғанда ғана анықталады. ... ... ... ... ... тұрақты үлкен көлемде өткізілетін,
тұтынушының ... ... ... және бәсекелестерде де өндiрiлетiн
келешегi зор тауарлар таңдалынып алынады.
Тауардың бәсекеге қабілеттілігін ... және ... ... ... ... жұмыс.
Бірінші кезеңде – бәсекеге қабілеттілік мақсаты белгіленеді. ... ... бұл ... ... ... келешектерін
бағалау, тауардың (яғни ұқсас тауардың) бәсекеге қабілеттілік көрсеткішін
анықтау, оның деңгейін көтеру үшін ... ... ... ... тауарға қойылатын талаптар сатып алушылардың талаптары мен сұранысы
туралы әр ... ... ... ... айқындалады. Бәсекеге
қабілеттіліктi бағалаудың барлық көрсеткiштерiн нормативтi, техникалық,
экономикалық, деп үш топқа ... ... ... ... ... ... параметрлері
анықталады. Бәрінен бұрын тауардың патенттік
тазалығы бағаланады. ... ... ... мен ... тауар
параметрлерінің сәйкес келуі белгіленеді. Жоқ дегенде 1 ... ... ... ... ... ... санитарлы-
ветеринарлық) белгіленген талапқа сай ... ... ... ... ... ары қарай жүргiзiлмейдi. Бәсекеге
қабiлеттiлiктің ... ... ... үшiн 1 ... 0-ге ... енгізіледi. Тауар сапасы міндетті стандарттарға, нормативтерге және
шарттарға сай келсе, индекс 1-ге, ал сәйкес ... 0-ге тең ... ... нормативтiк көрсеткіштердiң бiреуi 0-ге тең болса, онда жалпы
көрсеткіш те 0-ге тең ... Бұл ... ... қабілеттілігі жоқ
екенiн көрсетедi.
Нормативтік параметр(Jнп) бойынша жалпы топтық көрсеткіш Jнп ... (qi) ... ... техникалық сипаттамасын санды түрде ... ... ... (Теі) сондай эталон параметр ... ... ... ... өнімділігі, жанар-жағармай шығындары
бойынша салыстыру арқылы көрсетуге болады:
tні – талданып жатқан (жаңа) тауардың і-ші ... ...... немесе эталон тауардың і-ші параметр шамасы.
Техникалық параметр бойынша (Jтп) топтық көрсеткішті ... үшін ... ... ... ... ... (Li) жинақтау қажет:
n – бәсекеге қабілеттілік бағаланатын техникалық параметр саны.
Параметрлердің 3-ші ... ... ... ... ... ... (Jэп) анықтау үшін талданып отырған тауар (Цп) мен
эталон немесе ұқсас-тауардың тұтылу ... ... ... ... ... сату ... бағасы мен барлық шығындар ... ... және ... ... ... ... (индекстер) негізінде талданып ... ... ... (Кк) ... ... ... көрсеткіші есептелінеді:
Есептелген коэффицент негізінде талданып отырған тауардың ... ... ... ... Кк 1 ... ... ... тауар ұқсас тауардан асып
түседі. Кк >1 ... осы ... ... және ... ... ... ... ал Кк

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тауардың тұтыну қасиеттері мен тұтынушының шығындары26 бет
Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы дөңесті-жақпарлы ороген алқабының неотектоникасы10 бет
Алгоритмдер және оларды сипаттау тәсілдері12 бет
Алгоритмнің қасиеттері5 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Тауартану пәнінің шығу тарихы7 бет
Тауартану: түсінігі, пәні, мақсаттары5 бет
Turbo Pascal тіліндегі мәліметтердің күрделі типтері50 бет
«Ассемблер-күрделі машиналық тіл»27 бет
Автокөліктің күрделі жөндеу әдісін таңдау және негіздеу43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь