Қартаюдың молекулярлы-генетикалық механизмі

Жоспар

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3б.
2. Қартаюдың жалпы заңдылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4б.
а) Қартаюдың заңдылықтары.
б) Қартаюдың гипотезалары мен теориялары
3. Қартаюдың молеркулалық және жасушалық деңгейде көрінуі ... ... 6б.
4. Қартаюдың субжасушалық деңгейдегі көрінуі ... ... ... ... ... . 11б.
5. Қартаюдың тіндік деңгейде көріну ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14б.
6. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19б.
7. Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20б.
Кіріспе
Қартаюдың биологиясы заманауи жаратылыстанудың басты мәселелерінің бірі болып табылады. Зерттеушілердің осы мәселеге қарасты өсіп келе жатқан қызығушылығы бірқатар факторлармен анықталады. Біріншіден, ірі биологиялық ғылымдардың жетістіктері, алғашқы кезекте генетиқалық ақпаратты беру механизмдерін, нәруыздың, жасушалар қызметінің мембранды механизмдерін ашу, биосинтезі, алмасудың реттелуінің жалпы заңдылықтары мен ағзаның қызметін белгілеу қартаюдың жетекші механизмдерін тану мүмкіндігін шынайы етті. Екіншіден, соңғы жылдардағы сынақтамалық зерттеулер жануарлардың өмірін ұзарту мүмкіндігін көрсетті және кейбір нәтижелерді адамға жасау мүмкіндігін негіздеді. Үшіншіден, жоғары дамыған мемлекеттерде қоғамдағы егде және кәрі адамдардың саны біршама өсіп келеді, тұрғындардың қартаюы дамып келеді, бұл ірі әлеуметтік-экономикалық мәселелердің туындауына әкеліп соғады. Төртіншіден...
Қолданылған әдебиеттер:

1. Аршавский И. А. «Физиологические механизмы и закономерности индивидуального развития: основы негентропийной теории онтогенеза»- М:. : Наука, 1982г.
2. Лэмб М. «Биология старения»- М. : Мир, 1980г.
3. Стрелер Б. «Время, клетки и старение»- М. : Мир, 1964г.
4. «Физиологические механизмы старения» (С.А. Талин, А. С. Ступина, О. А. Мартыненко и др.)- Л. : Наука, 1982г.
5. Фрольксис В. В. «Природа старения. Биологические механизмы развития старения»- М. : Наука 1969г.
6. «Биология старения» (В.В. Фрольксис, И.А. Аршавский, Н.И. Арингин и др.)- Л. : Наука, 1982г.
        
        «Астана Медицина Университеті» АҚ
биология кафедрасы
Тақырыбы: Қартаюдың молекулалық-генетикалық механизмі.
Орындаған:
 
Тексерген:
Астана ... ... ... ... ... ... ... Қартаюдың гипотезалары мен теориялары
3. Қартаюдың молеркулалық және жасушалық деңгейде көрінуі........6б.
4. ... ... ... көрінуі ……..…………. 11б.
5. ... ... ... ... ... заманауи жаратылыстанудың басты мәселелерінің
бірі болып табылады. ... осы ... ... өсіп келе ... ... факторлармен анықталады. Біріншіден, ірі биологиялық
ғылымдардың жетістіктері, алғашқы кезекте генетиқалық ... ... ... ... қызметінің мембранды механизмдерін ашу,
биосинтезі, алмасудың реттелуінің жалпы заңдылықтары мен ... ... ... ... ... тану мүмкіндігін шынайы етті.
Екіншіден, соңғы ... ... ... ... ... ... ... және кейбір нәтижелерді адамға ... ... ... ... дамыған мемлекеттерде қоғамдағы
егде және кәрі адамдардың саны біршама өсіп ... ... ... ... бұл ірі ... ... туындауына
әкеліп соғады. Төртіншіден, алмасу мен ағза ... ... ... ... ... оның өлімінің негізгі себебі болатын бірқатар адам
ауруларының дамуының негізі. Осының барлығы қартаю ... ... қана ... ... ... мен ... демографтар да
қызығушылық танытқанына әкеліп соқты. Бұл мәселеге жүздеген шығармашылық
ұжымдар, көптеген зерттеушілер көңіл ... ... ... ... ... көріністерінің негізгі механизмдерін, олардың тұрақтануы мен дамуын
тануға қажет екені анық ... ... ... ... ... ... медицина мен бірқатар әлеуметтік іс ... ... ... ... бар екені де анық болды.
Көріп отырғанымыздай, қартаю механизмін зерттеу мәселесі өмір мен ғылымның
әртүрлі ... үшін ... ... бар. Осы ... қартаю механизмі мен оның
көрінуін молекулалық, генетикалық, ... ... және ... ... ... ... ЗАҢДЫЛЫҚТАРЫ
а) Қартаюдың заңдылықтары.
Жас дамуының ішкі ... ... ... ... және алмасу
үрдістерінің қатынасы қартаю үрдісіндегі метаболизмдік, құрылымдық ... ... ... ... Ағза алмасуы мен қызметі
көрсеткішінінің бір деңгейі әртүрлі жастық кезеңде ... ... ... ... ... ... ... анықталды.
Қартаю гомеостаздың реттелу сенімділігінің төмендеуімен, үйренудің
мүмкіндік диапазонының төмендеуімен сипатталады. Бұл өмір бойы ... ... ... ... ... қолдануда анық көрінеді.
Бұл жағдайда қызметтің гомеостатикалық ағзаның ішкі ортасының шайқалысының
шексіз шыжыры, гомеостаздың тұрақты бұзылуы. Осы ... ... ... әсер ... ... ... Жануарларға тән бірқалыпты стресс әсерінен ұзақ уақыт қорғалатын
егеуқұйрықтар осы әсерлерге жиі шалдығатын жануарлардан аз өмір ... ... ... оның ... мүмкіндіктерінің қызметтік
жағдайының бірізді ауысымен сипатталады, ол төрт сатыдан тұрады:
1) күш түсу ... ... ... базалық қызмет деңгейі мен оның
жоғары потенциалдық мүмкіндіктері;
2) адаптациялық реттеуіш механизмдердің ... ... ... ... ... және ... деңгейін сақтау;
3) қызметтің базалық деңгейін сақтау және жас бұзушылықтарының өсуіне және
адаптациялық реттеуіш ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің құлауы, ағзаның адаптациялық
мүмкіндіктерінің ... ... ... ... ... ... ... гетерокинетикалық,
гетерокатефтенттілік тән. Г е т е р о х р о н д і л і к — жеке ... ... ... ... ... Адам ... 13—15 ... жыныс бездері — климактериялық кезеңде басталады, да
гипофиздің кейбір ... қарт ... да ... Гетеротоптілік
—әртүрлі органдардың, бір органның әр түрлі құрылымының қартаю үрдісінің
әркелкі көрінуі. Бүйрек үсті ... буда ... ... ... ... ... ... аз. Әртүрлі жастық өзгерістер де ми
қабатының әртүрлі жолдарында және т.б. ... де орын ... Г е т е р ... и н е т и к а л ы қ — ... ... ... ... Кейбір
тіндерде ерте басталып, олар баяу және бірқалыпты дамиды, кейбір тіндерде
кеш, бірақ ... ... Г е т е р о к а т е ф т е н т і л і к ... бара жатқан ағзаның өмірлік үрдістерінің ... ... ... ... байланысты жас өзгерістерінің әртүрлі бағытталуы.
Қартаю механизмдерінің сараптамасы үшін өмір ... ... ... ... ... құрылымның және қызметтің
әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Өмір ... ... ... ... ал ... ... ... корреляцияланатын өзгерістер хронобиологиялық деп
аталады, олар неғұрлым көп болса, жануар соғұрлым көп өмір ... ... ... ... ... корреляциясы неғұрлым анық
болса, олардың қартаю үрдістерінің генезіне ... ... ... ... ... ... ... мен таутышқандарының ... ... ... ... ... ал олардан ұзағырақ өмір
сүретін жануарларда (ит, адам) оның ... ... ... ... жануарлардың жасы ұлғайған сайын жүрек ... және ... ... өсуі ... ... ... мен
таутышқандарда бұл өзгерістер АҚ өзгертетіндей көп емес. ... ... өмір ... аз ... АҚ өзгерістері дамып үлгермейді.
Қартайған шақтағы ... ұзақ өмір ... (ит, ... ... ал
өмірлері қысқа жануарларда (айырқұйрық, кролик) әлсіз көрінетіні белгілі.
Қартаюдың көптеген көріністері хронологиялық ... ... ... ... дәрежесі уақыт факторларына байланысты,
олар өмірі қысқа жануарларда көрінуге «үлгермейді», бірақ ... өтуі ... ... ... ... дамыса, жас өзгерістерінің біркелкі еместігі
соғұрлым анық ... бір ... ... ... ... неғұрлым көп болса, қартаюдың бастапқы механизмдері соғұрлым
анық болады.
Ағзалардың қартаюының жалпы, фундаменталдық ... бар. ... ... ... және ... ерекшеліктері олардың түрлік
көріністерінің көптілігіне әкеліп соғады. Одан басқа оның ағымының ... ... ... ... және баяу қартаюды ажырату керек.
б) Қартаюдың гипотезалары мен ... ... екі ... ... ... ... ... үрдіс, генетикалық аппаратқа
салынған бағдарламаның ... ... ... ... Бұл жағдайда қоршаған
және ішкі орта факторларының әсері қартаю темпіне аз ғана әсер етуі ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын ағзаның бұзылу нәтижесі, - стохастикалық, болжамды
үрдіс. ... ... ... ... қартаю генетикалық
бағдарланбаған, ағзаның ... ... ... Басқа сөзбен айтқанда, қартаю- генетикалық ... ... ... ... бұзушы, болжамды үрдіс.
Қартаю- көптеген факторлардың себебінен болатын көп себепті үрдіс,
олардың ... өмір бойы ... және ... ... ... қышқыл өнімдерінің жинақталуы, ненобиотиктердің әсері (бөтен
заттар), сутекті иондар концентрациясының өзгеруі және ... ... ... ... ... ... ... және
т.б. Қартаю- көп ошақты үрдіс. Ол ... ... ... ... ... ... ... және т.б.; жасушалардың әртүлі
типтерінде- ... ... ... бүйректік және т.б. Жас
өзгерістерінің темпі ... мен ... ... ... ... екі ... ... мүмкін.
1) Генотиптік- генетикалық бағдарланған механизмдер:
а) бос радикалдарды байланыстыратын антиоксиданттар жүйесі;
б) бауырдың қышқылдануының ... ... улы ... антигипоксиялық жүйе, терең оттектік қышқылданудың дамуының алдын
алады;
г) макромолекуланың бұзылуын жоятын ДНК репарациясының жүйесі.
2) Фенотиптік- өзін өзі реттеу ... ... өмір бойы ... және ... адаптациялық мүмкіндіктерін сақтауға әсер етуші
механизмдер:
а) көп ядролы жасушалардың ... ... ... ... ... ... ... өсуі,
в) бір бөлігі өлген жағдайда жеке жасушалардың гипертрофиясы мен ... нерв ... ... ... ... сезімталдықтың
өсуі.
3. Қартаюдың молекулалық және жасушалық деңгейде көрінуі
Әртүрлі типті жасушалардың қартаюының молекулалық механизмдері ... Бір ... ... ... механизмін басқа типті
жасушаны зерттеу барысында алынған нәтижелермен түсіндіруге болмайды, бір
типті жасушалардың ... ... ... ... ... ... ... заңдылығы деп есептеуге болмайды. Шынымен,
мысалы бұлшықет ... ... нерв ... ... ... бара ... нейронның жас ерекшеліктерінің бірізділігі бір-бірінен
ерекшеленеді.
Бір жасушаларда алғашқы өзгерістер геномды реттеу кезінде ... ... ... де ... ... ... ... жасушалардың өмірі барысында барлық тізбегінде бұзыла бастайды.
Қартаю әртүрлі типті жасушалардың функционалдық толықсыздығына әкеліп
соғады. ... ... ... мен ... ... жас ... тек қана функционалдық өзгерістерімен біте қоймай, соңында оның
өлімімен аяқталады. Бірақ біртекті жасушалар да бір ... ... бір ...... ... ... және т.б. құрылымы
мен функциялары өрескел өзгерген жасушалық құрылымды және ... ... бар ... анық көрінген жасушаларды байқауға
болады. Көптеген клеткаларда ... ... ... ... ... ... ... эндоплазматикалық
ретикулумның тұтыстығының бұзылуына, эндоплазматикалық ... ... ... ... ... ... лизосомалар
санының көбеюі, екінші лизосомалардың, ... ... және ... ... ... ... мембранамен
шектелген вакуольдердің пайда болуы, қалыңдығының өзгеруі; плазматикалық
мембраналардың үзілуі. Одан ... ... ... ... ... ... азаяды, А-1 дискілерінің орналасуы өзгереді,
кейбір жерлердің ... ... ... және ... қалыңдау
мен мембраналардың тығыздалуымен сипатталады, миондардың ең көп жинақтаушы
аппаратында бұзылыстар басталады. ... ... ... ... ... мен ... гликоген, РНК және
т.б. бар маңызды ферменттердің бірқатарының белсенділігі ... ... ... ... ... ... өлуі, олардың азаюы әртүрлі ағзаларда әртүрлі жасушалық
популяция шегінде әркелкі болып көрінеді. Мысалы, мида, ... ... ... ... ... жасушалардың 30—40% ... Сол ... ... құрылымының бірқатарында, мидың,
гипоталамус діңінде ... ... ... ... Жасушалар санының
азаюы бауырда, бүйректе, эндокриндік безде, ... ... ... санының азаюы қартайғанда әртүрлі ағзалардың қызметінде
байқалады. Бұл үрдістің ... ... ... ... ... ... ... метаболизм мен басқа
тіндердің қызметін реттейтін нерв орталықтарының қызметінде ерекше маңызы
бар.
Сонымен ... ... ... мен ... жағдайындағы
жасушалар суреттеледі. Оларда нағыз адаптивті сипаты бар метаболиялық,
құрылымдық феномендер байқалады- ядроның ... ... ... ... ... ... ... митохондриялардың
гипертрофиясы Гольджи құрылымдарының гиперплазиясы, ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
Кейбір жасушаларда жас деградациясы ... жеке ... ... ... ... ... қозғалыс біртұтас жасуша үшін тән.
Жасушалардың бір бөлігі азайғанда қалғандарына жоғары функционалдық ... деп ... ... Осы ... ... ... ... аппаратты, жасушалар нәруызының биосинтезін белсендендіреді де,
нәтижесінде гипертрофия дамиды. Оның ... ... ... ... ... ... өзгерістеріне байланысты болады.
Бір ағза шегінде функционалдық маңыздылығы әртүрлі жасушалардың ара
қатынасы өзгеретіні өте маңызды. Осы ... ... ... ... өсуі сөз ... ... ... афферент, интернейрон,
мотонейрондар санының өзгеруі ... сөз ... ... ... жай ... ... барысында көбейетін функционалдық өзгерістердің ... ... ... ... жасушалар мен жасушалардың
өзара қарым-қатынасын айқындайтын пайда болатын ... ... ... ... өте ... ... барысында иммунитет
функциялары төмендей бастайды. Т- және ... ... ... ... ... белсенділігі,
иммуноглобулиндердің деңгейі аз ... ... ... ... піскен және піспеген лимфоциттердің, ұзақ өмір сүретін және қысқа
өмір сүретін ... және ... ... ... — хелперлер мен
супрессорлар сараптамасы көбірек түсініктеме береді. Соңғы ... ... ... ... ... ... жаңа маңызды
жақтары ашылып келеді. Миокардтағы тінді ... ... ... пластикалық үрдістерді реттейтіні болжануда.
Соған ... осы ... ... ... ... ... жас эвалюциясы
барысында «көп-аз» санатына жатпайды, оның маңызды реттеуші және белгілі
бір сатыда адаптивті маңызы ... ... ... ... ... ... Бірақ олардың фундаменталдық және физиологиялық
қасиеттері сақталған. ... ... ... ... алыған жасушалардың қартаюының көптеген көріністерінің
ұқсастығын түсіндіруге болады. Бұл моллюсктер мен ... ... нерв ... туындайтын бірқатар ... ... ... ... ... ... расталады.
Жасуша қызметін атқарғанда жасушалық мембраналардың рөлі мәлім. Қартаю
үрдісінде әртүрлі ... ... ... ... ... ... өзгерісі біркелкі өзгермейтіні анықталды, мысалы
сүйек бұлшықетінің, миокардтың, бүйрек жасушаларының мембраналық потенциалы
өзгермейді десе болады, ал тегіс бұлшықет жасушалары мен ... ... ... ... ... жасушаларының өзгеруі өсе ... ... да ... ... ... мысалы сүйек бұлшықет
жасушаларының тікелей қозуы жас ... ... ... жұлын
мотонейрондары өсе түседі. Әртүрлі жасушалар мембранасының қарсыластығы,
олардың өткізгіштігі де әртүрлі ... ... ... ... потенциалының ағымындағы өзгерістер маңызды. Жұлын мотонейрондағы
әрекеттің антидромды потенциалының ... ... ... ... ... ... ... ету потенциалының ұзақтығы да өседі. Миокардиальды
талшықтардың әрекет ету потенциалының ұзақтығы жас ұлғайған сайын өзгеріске
ұшырамайды. ... ... ... ... ... талшықтары потенциалында көбірек өзгерістер басталады.
Нақты ионды механизмдер арқылы жүзеге асатын мембрана мен ... ... ... үрдістері арасындағы байланыс белгілі.
Міне сондықтан, қартаю барысында ... ... ... тасымалдауыш механизмдеріндегі қозғалыс ... ... ... әсер ... ... ... физиологиялық
механизмдеріндегі өзгеріске олардың ... ... ... ... жасаған реакциясы да маңызды әсер ... ... ... ... ... ет пен ... ... талшықтарының, кейбір секреторлық элементтердің сезімталдығы жас
ұлғайған сайын өсе ... ... ... ... жасушалардың
физиологиялық белсенді заттарға сезімталдығының өсу механизмінің ... ... ... байланысты. Қартайған жануарлардың
катехоламиндерінің аз мөлшері жүректе, ... ... ... және бүйректегі
аденилатциклаздың белсенділігінің өсуін, цАМФ құрамының өсуін ... бұл ... ... ... мен барлық заттарға тән ... ... ... ... ... ЭДДП, сілекей безінің
ацинарлық жасушаларының ... ... ... ... Одан басқа қартайған шақта жасушалардың реакциялық қабілеті
төмендейді, заттардың ... ... ... ... ... төмендейді.
Монографияда ұсынылған материалдар жасушалар функциясының өзгеруінің
молекулалық ... ... ... ... ... ... және фосфолипидті бөлігінің өзгеруінің де ... бар. ... ... типтерінде қартайған кезде иондар мен
басқа бірқатар заттарды тасымалдау белсенділігі төмендей ... ... ... К+-, Nа+- ... ... ионды каналдардың саны мен жағдайының өзгеруіне байланысты.
К+, Nа+- АТФазаларының блокадасы қартайған жануарлардың ... ... ... онша ... ... тудырады.
Иондарды белсенді тасымалдау үрдістері, қызметті жүзеге ... ... ... ... ... етеді. Кітапта жасушадағы энергияның генерациялану
үрдістерінің әртүрлі буындарындағы жастық ... ... осы ... қартайған шақта шектеу туралы көптеген мәліметтер ұсынылған. Одан
басқа, бұлшық ет ... ... ... ... ... әртүрлі жолдарының қайта бөлінуі басталатыны көрсетілген. Осылай
микардта, сүйек ... ... ... ... ... бола бастайды. Қартайған шақта көптеген жасушаларда ... ... саны мен ... қабатындағы рецепторлардың
дрейфі азая түседі. Бұл заттардың үлкен ... ... ... ... Осы ... рецепторлардың саны ғана өзгермей,
фосфолипидті ... ... ... да өзгеретінін атап өту керек. Бұл
туралы жасушалардың физиологиялық белсенді заттарға реакциясын ... ... ... тәжірибесі куә болады. Қалай десек ... ... ... ... дерецепцисы жасуша аралық өзара
қарым қатынасты, жасушалардың жүйелік, жалпы реттеу ... ... және ... ... ... ... механизмі болып табылады.
Жасушалардың қартаюының жаңа маңызды физиологиялық механизмі ашылды.
Бұл жерде нәруыз биосинтезі мен ... ... ... ... ... ... ... сөз болып отыр.
Әртүрлі факторлардан туыныдаған нәруыз биосинтезінің ... ... ... ... бір ... ...... анықталды. Гиперполяризациияның арқасында жасушаның ... ... оның ... ... ... реакцияларда
қатысуы өзгереді. Бұл жасуша функциясының нәруыз ... ... бір ... ... ... осы ... ... ұстайды.
Гиперполизация қартайған жануарлардың ... аз ... ... ... ... ... деп ... субклеткалық деңгейде көрінуі
Ағзаның қартаюы тек қана жасушаларда басталмайды. Жасушалардың
құрылымы мен қызметінің ... ... қан ... азаюына, қанның
химиялық құрамының өзгеруіне, ең алдымен ... ... ... ... ... Қан ... ... жыныс ағзаларының,
ми мен бұлшық ет жасушаларының ... мен ... ... үлкен маңыз
атқарады.Шынымен, қартайғанда осы ағзалардың қан айналымы ерекше бұзылады,
ал олардың жасушалары оттегінің ... ... ... ... ... ... ана ... жасушаларындағы биохимиялық
өзгерістердің сипаты оларды оттегімен жеткіліксіз қамтамасыз ету ... ... ет ... ... ... фибриллдардың
құрылымында күрт өзгеріс байқалады, осы өзгерістерді ... ... ... жеткіліксіз қамтамасыз етуімен бірдей. Басқа жағынан ана безінің
қартаюы олардың қызметін реттейтін ... ... ... де ... Егде ағзада жасушалардың қартаюы мен өлуі
механизмдетіне иммунологиялық механизмдер де ... ... ... ... етуі — ... ... ... антигендерінің
әсеріне шалдығатын көптеген жануарлардың, соның ішінде адамның сенімді өмір
сүруі шарттарының бірі ... ... ... ... бұл ... Бұл ... ең жаманы ағзаның бөтен антигендерге қарсы тұру
қабілетінің төмендеуі емес. Ең жаманы ... ... ... ... ... ... ... шығара бастайды. Мұндай
антиденелер аутоантиденелер деп ... ... ... ... себебі
антиденелерді синтездейтін жасушалардың «өздерінікін» «бөтеннен» ажырату
қабілетінің жоғалуы болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... мүмкін, сол уақытта мысалы, қанға түскен ми
жасушаларының немесе ... ... ... нәруыздары бөтен
нәруыздар тәрізді қабылданады да, оларға қарсы антиденелер ... саны ... ... ... ... Соған қарағанда ағзада
ми мен ... ... ... ... ... ... ... қалады.
Аутоденелер оларға тән антиденелерге реакциясы осы антигендер кіретін
құрамның құрылымын ... Одан ... ... ... жасушалары зақымданған немесе өлген жасушаларды «жейтін»
ерекше жасушалар макрофактардың құбаны болуы ... ... ... себебі ана немесе басқа ағзалардың
антигендік құрамының өзгеруі болуы болуы мүмкін. Ескі ... ... ... ... анықталады. Қартаю барысындағы нәруыз синтезінің
әртүлі бұзушылықтарының механизмдері туралы ... ... ... осы ... себептері қандай екенін және олардың
көптігін түсіну оңай. Бірақ иммунологиялық жүйе ... ... ... ... ... ал ... ... синтезденеді. Ағазаларыың
қанмен қамтамасыз етілуі де, аутоантиденелердің синтезі де, гормондар
концентрациясының ... де — бұл ... ... ... ... әреттесуінің бұзылуының себептері болып табылады. Бірақ
жасушалар көрші ... де ... ... ... жасушалар
арасындағы «қалыпты қарым қатынасты ұстау» - ұзақ ... ... ... ... ... шарты ретінде бекітуге болады. Әсіресе
мүшелер қалыптасып келе ... ... даму ... жасушалардың
өзара қарым қатынасының рөлі ерекше ... ... ... ... ... де ... арасындағы өзара қарым қатынастың
бұзылуы олар үшін ... ... ... ... ... ... оларды
қоршаған жасушаларға байланысты, ал ақпараттық РНК ... ... ...... ... ... ... өзара қарыс қатынастың ағзаның қартаюындағы рөлі әлі
зерттелмеген, бірақ қартаю кезіндегі жасушалар мембранасының өзгеруі туралы
білгеніміз мұндай ... қаша ... және ... ... ... буын болып табылатыны туралы қортынды жасауға мүмкіндік
береді.
Жасуша үстілік функционалдық ... ... ... ... зат та ... Оның қызметінің бірі жасушалар арасында «дұрыс
қарым қатынас» орнату , ... ... ... және ... ету ... ... Жасушааралық заттардың негізгі компоненті
коллаген, ол саны жас ұлғайған сайын көбее ... ... ... ... ... да, жасушааралық зат көбее түседі. ... ... ... ... өте коллаген сапалық өзгерістерге де ұшырайды.
Олардың пайда болуы алдымен коллаген — ДНК ... ... ... соң ... ... ... осы ... (тек
қана олар) бір біріне спираль тәрізді оралып тұрған буындардан ... ... ... ДНК ... ... үш ... ... жануарлардың әртүрлі органдарынан бөлінген коллаген, жас
жануарлардың сол ... ... ... мүлдем ерекшеленеді. Бұл
өзгерістер әртүрлі, бірақ көбі ... ... ... ... табылады — коллаген буындарының арасында ... ... ... (ең жиі ... аминқышқылдары арасында: лизин мен тирозин).
Осында тігістердің саны қартаю шамасына қарай заңды түрде өсе ... ... ... ... ... биологиялық жасының
критерийі қызметін атқарады. Дәл биологиялық, күнтізбелік ... ... ... ... ұзақ уақыт сәулелендіргеннен кейін
олардың өмір жасы ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерді байқауға болады.
Сәулелендіру тұтас ағзаның ... ... ... ... ... ... молекулярлық өзгерістері де шапшаңдайды: сәулеленген
жануарлардың мүшелерінен бөлінген коллаген одан да кәрі ... ... ... ... ... ... ... талшықтардың желісінен ... ... де бар. Олар ... ... жасайтын молекулалар
нәтижесінде пайда болатын ... ... ... ... ... ... микрофибриллдерде полимерленеді де, оларға
электростатикалық өзара байланыс нәтижесінде ... ... ... кезең эластинді фибрилдердің қалыптасуы, арнайы
фермент ... ... ... ... арасында ковалентті байланыс қалыптасады. Эластин сонымен
қатар метаболды тұрақты құрылым ... ... жас ... ... ... байланыс өсе түседі. Бірақ, осы «қосымша» тігістердің пайда болуы
ферменттердің ... ... емес ... қалдықтардың
асқынтотығымен және метаболизмдердің басқа өнімдерімен қышқылдану әсерінен
пайда болу ... ... ... ... мен ... аралық заттардың қартаюының негізгі
принциптері бірдей болып табылады. Екі ... да ... ... ... болуымен шартталады, олар ... ... ... ... ... ... Үрдіс әдеттегідей макромолекулалардың шынайы спонтанды, жылулық
бұзылуымен немесе оның төмен молекулярлы ... ... ... ... (иницияланады), ДНК мен гистондар
және эластиннің құрамына кіретін коллаген молекулалары мен макромолекулалар
арасындағы тігістер пайда ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Жасушааралық заттың молекулярлық өзгерістерінің қартаю ... ... ... ... ... оларды оттегімен
және әртүрлі қоректендіру заттарымен қамтамасыз етудің бұзылуында маңызды
мәні бар екенін атап ... Ол тек ... ... ғана емес,
сонымен қатар олардың арасы мен қан диффузияның қиындауымен ... және ... ... қан ... ... да ... ... соңғысы жас ұлғайған сайын тығыздалып, біз қарастырған
коллаген мен эластиннің моллекулярлық өзгерістеріне байланысты болады. ... ... ... ... жас ... ... ... түсетін негізгі фактор болып табылады. Қартаю адамның ең көп
таралған және ауыр аурулардың дамуына ... ... ... ... ... жасушааралық заттың қартаюы жасушалардың ... ... ... де, ... анықталады. Фибробласттардың митотикалық
потенциалы жас ұлғайған сайын азаяды. Бірақ қартайған уақытта ... ... ғана ... ... қатар коллагенді синтездеу қабілеті ... ... ... ... ең азы екі типті макромолекулалар
жасушаларының үйлестірілген синтезіне байланысты. «Ескі» ... бұл ... ... ... көп мөлшері синтезденеді, бұл
құрылымы бұзылған эластинді жіптердің пайда болуына әкеліп соғуы тиіс, ал
бұл қан ... ... ... ... ... ... ... Мұндай өзгерістер қан тамырының "қалыпты" қартаю үрдісінде ... ... ... да буын ... Сүйек тінінің жасуша аралық
затының инертті қартаюы ... ...... ... байланысты. Дәл осы жасушалар сүйектерде кальций шөгінділерінің
жинақталу үрдісін түсіндіретін заттарды синтездейді (калций және ... ... ... паоллогиялық үрдістерде кальций шөгігдісі тек
қана сүйек тінінде емес, басқа да мүшелерде (ең жиі ... ... Бұл ...... кальцификаяның себебі қандағы
кальций концентрациясының көбеюі ... ... ... синтезінің бұзылуы болып табылады.
Біз осы құбылыстың механизмін қарастыруға қысқаша тоқталдық, ... ... ... ... ... адамның
қартаюының маңызды симптомдарының бірі болып ... ... ... жасуша аралық заттың таза физикалық химиялық ... ... ... ... ... ... тіндік деңгейде көрінуі
Жасушалардың өмір жасын осы типке сәйкес қысқартатын ... ... бар ... ... тін ... жасалған зерттеулер куә бола
алады.
Carrel әдісін қалаушы 1912 жылы балапан эмбрионының ... ... ... ... ендірді, қоректендіру ортасына үздіксіз пассаж
ендіру лолымен фибробласстар 34 жыл сақталды (Parken, ... ... жас және сау ... ... үш ... ... ... 200
жасымен бірдей. Тәжірибе 1946 жылы аяқталды.
Ағзаның қартаю себептерін зерттеу мақсатында дақылдағы жасушалардың
қартаюын ... ... ... ... рет Свим мен ... ... ... тіндерінен алынаған фибробласттар шектелген уақыт ішіде
ғана пролиферацяланыды, одан ... ... ... бұл ... ... өзінің қалыпты қасиеттерін сақтайтындығын немесе сақтамайтындығын
анықтамады да, ... ... ... ... қартаюмен
байланысты болғандығын жори алмады. Кейінірек осыған ұқсас жұмыстар Хейфлик
зертханасында кеңінен ашылды. Хейфлик пен ... адам ... ... ... 50 есе ... ... өлетінінін анықтады. Ересек
донордың өкпе тінінен алынған фибробласттар популяцияның ~20 ... ... ... ... жасы мен ... ... ... кері байланыс бар екенін болжады.
Кейінірек басқа зерттеушілер де ... ... бар ... ... ... басқа, 10—90 жасқа дейінгі адамдардан алынған тері фибробласттарын
дақылдау кезінде донор ... әр ... 0,20 ... ... ... ... ... Регрессия коэфиуенті —0,20 құрайды.
Голдстейн мен басқалардың фибробласттардың өсу ... үшін ... жасы ... оның ... ... ... ... деген
тұжырымдамалары көптеген авторлардың әртүрлі типті ... ... әкеп ... ... ... жас пен ... ... байланыстың бар болуын анықтау. Мұқиятты түрде таңдалған дені
сау, ... ... ... ... ... ... зерттеу кері нәтиже берді: донордың жасы мен ... ... ... кері ... ... Дәл осы ... ауыратындардан және осы ауруға генетикалық жақын тұлғалардан
алынған науқастардан алынған ... ... ... ... физиологиялық жағдай хронологиялық жасқа қарағанда жасушалардың
пролиферативті белсенділігін анықтайды.
Прогериямен ауыратын науқастардың ... ( ...... және Вернер синдромы, жылдам қартаю сипаты тән аурулармен ауруға
төменделген ... ... тән ... ... ...... кездесетін адамның генетикалық ауруы, ол кезде ... ... да, 9 ... ... ... ірі қан ... аортаның
және коронарлы артерияның атересклерозы, сонымен қатар көптеген мүшелердің
жасушаларында жастық пигмент липофусциннің ... ... ... ала
қартаю өте анық көрінеді де, 9 жастағы бала 70- ... ... ... ... ... да, 20 ... ... қайтыс болады. Вернер
синдромы осыған ұқсас ауру ... ... ... оның ... дамиды; науқастардың өмір жасы да қысқа болады, орташа 47 жасқа
дейін өмір ... ... ... ... бар, ол аутосомды
генмен бақыланады. Негізгі симптомдары: қатерлі ісіктердің жиі пайда болуы,
шаштың ерте түсуі мен ... ... ... жас катаракта, диабетке
жақындығы, ерте атеросклероз, қан тамырларының ... ... ... ... ... науқастардан алынған фибробласттар
дақылда тек қана 2—4 еселеніп популяцияланады, яғни, сол жастағы дені ... ... ... ... аз. ДНК ... мен ... төмен. Дені сау балалардың фибробласттарындағы HLA антигенді
маркерлері, пргериямен ауыратын ... ... жоқ. ... ... ... фибробласттарының да еселену потенциалы
төмен. Бұл ... ... ... қабілеттілігін
хронологиялық жас емес, физиологиялық жағдайы анықтайтынын көрсетеді. Одан
басқа, ағзаның жылдам қартаюы in vitro ... ... ... ... ... және ... жылдамдығының өзгеруі куә болады.
Егер жасушаларды дақылда біршама ... өмір ... ... ... 20 ... ... соң нөл градустан төмен температурада
қатырып қойса, содан кейін 37 (С өмірге ... олар ... ... ... ... популяцияның 30 есесін жасайтыны белгілі. Бұл ... ... ... циклін толық аяқтауға қажетті уақытқа байланысты
болмайтын бөліну ... ... ... 14 ... ... ... WI-38 ... адам фибробласттары бөлінуді
жалғастырғаннан кейін бөлінудің ... ... ... ол ... 50±10
есесін құрады.
Әртүрлі типті жасушалардың бөліну потенциалы өлшенді. Мартин ... адам ... ... фибробласттары популяцияның 45
еселенуінен өтетінін көрсетті, ал сүйек бұлшық еті мен жұлынның ... ... ... Одан ... бүйректің, жүректің, тимустың,
қалқанша безімен бауырдың жасушалары дақылда өкпе жасушасына қарағанда ... ... ... ... ... әртүрлі пролиферативті
белсенділігі бірдей емес. Оның ... ... мен ... әлі ... ... мен ... жасушаларының ағзада өмір
бойы бөліне берсе де, ... in vitro ... ... шектеулі.
Осыған байланысты, осы жасушалардың бөліну потенциалының неге төмен екенін,
сонымен ... ... ... ... дейін бөлінбегендігін білу өте
маңызды болатын еді. ... ... ... ... сүйек және жүрек
бұлшық еттерінің жасушалары дамудың ерте ... ... ... ... ақпарат беруі мүмкін.
Өмір жасы әртүрлі азғантай түрі зерттелсе де,түрдің өмір ұзақтығы мен
фибробласттардың бөліну ... ... ... ... ... ... осы екі ... арасындағы оң корреляцияның бар болуын
көрсетеді.
Адам мен жануар эмбриондарының культивацияланатын қалыпты фибробласттарының
максималды өмір ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... шегі | ... тасбақасы |90—125 |175(?) ... | | ... |40—60 |110 ... ... |30—34 |10 ... |15-35 |30(?) ... |14—28 |3,5 ... ... ең көп өмір ... ... тасбақасы
эмбрионының фибробластарында бөлінудің ең жоғары потенциалына ие, ол өмір
жасы үш жылдан аспайтын ... үшін осы ... ... ... ... немесе өлуі қандай да болмасын цитоплазмалық
фактордың жинақталуынан туындайды ма ... ... ... беру ... жасушаларды гибридтеу әдісі қолданылған болатын. Ескі және жас
жасушаларды гибридтеу қаланбайды,өйткені ол ... екі ... ... ... ... еді.Өсудің ІІ және ІІІ фазасындағы
адамның өкпе ... ... алып ... жолымен цитопласттар
алынды. Содан кейін келесі ... ерте және ... ... интакты
фибробласттармен қосылды: жас цитопласттар— жас жасушалармен, ескі
цитопласттар —жас ... жас ... ... ... ... — ескі ... ... екі гибридті сызықтардың
еселену популяциясы саны 20 жуық, ал ... ... саны — 5 жуық ... ... ... бөліну потенциалына әсер ететіндей ешқандай
факторы жоқ, яғни ... ... ... ядро ... деңгейінде анықталады. Алынған нәтижелерді әрі қарай зерттеп ... ... in vivo, in vitro ... де ... Бірақ олардың
өмір ұзақтығы мен бөліну санының үлкен вариабельділігі де бар. Нейрондар
типті ... ... ... және ... ... еттерінің жасушалары
бөлінудің in vivo ерте сатыларында тоқтатады да постмитотикалық болып
қалады. ... ... ... қанша рет бөлінетіні білу қызық
болатын еті. Біраз ... ... ... осы ... жасушалар
қартаяды да өледі. Міне, бұл жасушалар алдымен бөлінуді тоқтатады да, ... ... Ми, ... мен ... ... өмір бойы ... сақтайды, бірақ ол қартайған уақытта ақырындап түседі. ... in vitro ... олар ... тоқтатады да, біраз
уақыттан кейін қартаяды. Осы жасушалардың көбею қабілеттілігі нейрондар
мен бұлшық ет ... ... ... ... арта ... ... ... өткеннен кейін дифференцировканың дәрежесі
мен типі полифретативті белсенділікпен және ... ... ... да ... байланысқа түсетінін анықтау мақсатында
спецификалық типтің жасушаларына ... ... ... өте ... ... ... ... зерттеулері, дифференцировканың ерте
сатыларынан бастап; бөліну тоқтағанша дейін, бөлінудің тоқтау себептері
туралы ... ... ... мүмкін.
Өмір бойы бөліну қабілетін сақтайтын жасушалар шынымен қартаймайды ... ... ... Әр ... кезінде шынымен жаңара ма? Екі еншілес
жасушаларды ДНК ... ғана ... ... ... ата-аналық
органеллалармен толығымен бірдей деп есептеуге бола ма? Сперматидтердің
пісуі кезінде адекватты емес бөлінулердің бар ... ... бір ... жасушалардың қартаю үрдісіне басқаларына қарағанда
жауапты болатынын ... Оның ... ... ІІІ ... ... ... ... тимус жасушалары мен тимусқа байланысты
жасушалар қартаю темпін анықтайды. Бернет—егде ... жиі ... ... ... ... ... ... көзқарастың
жақтаушысы. Бұл концепция қартаюдың себебі соматикалық мутация екеніне
негізделген, бірақ әлі де оның ... ... ... ... ішкі ... ... онда ол бір ... да тән болуы тиіс. Амебаларды толық емес рационда ұстаса шектеліп
бөлінеді де, шектеулі өмір ... Олар ... ... ... ... ғана ... және ... көбейеді. Көптеген парамеция мен
аскомицеттердің кенелердің пролиферативті белсенділігі шектеулі.
Қорытынды
Қорыта келе, ... және ұзақ өмір сүру ... ... ... ойландырып келген мәселе. Қарттылық өзгерістер ең алдымен
адамның ... ... ... ... дене ... және ... ақ шаш пайда болады, терінің серпінділік қасиеті жоғалады, көздің
көру және есту қабілеті нашарлайды, есте сақтау ... ... ... ... ... шынында да осы пікір
растайды. Дегенмен көптеген гемостаздық құбылыстар ... ... ... өзгермейді. Сол сияқты барлық мүшелер бірдей өзгермейді, айталық бір
мүшенің ... ... ... ... екіңші біреулерінің қызметі
керісінше жоғарлайды, үшінші біреулерінің қызмет ... ... жасы ... ... жүрек пен қан тамырларының жүйкелік
– сұйықтық реттелулері өзгереді. Осыдан қарттарда артериалдық гипертензия,
жүрек аритмиялары жиі кездеседі. Қартаю ... ... ... әкеледі. Осыдан қоршаған ортаның ... ... ... ... ... шектеледі. Қарт адамдар жиі ауыршаң болады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Аршавский И. А. ... ... и ... ... ... ... теории онтогенеза»-
М:. : Наука, 1982г.
2. Лэмб М. ... ... М. : Мир, ... ... Б. ... ... и ... М. : Мир, 1964г.
4. «Физиологические механизмы старения» (С.А. Талин, А. С. Ступина,
О. А. Мартыненко и др.)- Л. : ... ... ... В. В. ... ... Биологические механизмы
развития старения»- М. : Наука 1969г.
6. «Биология старения» (В.В. Фрольксис, И.А. ... ... и др.)- Л. : ... 1982г.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
Қартаюдың молекулалық-генетикалық механизмдері. Қартаю процессі.9 бет
Қартаюдың молекулалық-генетикалық механизмдері12 бет
Геронтология мәселелері жайлы3 бет
Асыранды балаларда жиі кездесетін генетикалық ауралар және олардың диагностикасы5 бет
Атопиялық дерматит –терінің генетикалық, созылмалы, рецедивті ауруы4 бет
Бейорганикалық заттардың негізгі класстары және олардың генетикалық байланысы116 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Вирустардың генетикалық аппаратының ерекшеліктері. ДНҚ6 бет
Вирустардың генетикалық аппаратының ерекшеліктері. ДНҚ – бар және РНҚ бар – вирустар11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь