Тәуелсіз Қазақстанда саяси қалыптасуы мен дамуы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

1. ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАНДА САЯСИ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ.
1.1 Қазақстан Республикасының егеменді, тәуелсіз даму парадигмасы, оның қалыптасуы және жүзеге асуы. 7
1.2 Қоғамды демократияландыру жаңартудың тұжырымдамасы және оның негіз қалаушы элементтері. 13

2. ЕГЕМЕН ҚАЗАҚСТАННЫҢ СЫРТҚЫ САЯСАТЫ.
2.1 Қазақстанның шет елдермен тең құқықтық қатынастар құру саясаты. 20
2.2 Мемлекет қауіпсізділігін сақтау . басты міндет. 29
2.3 Тәуелсіз Қазақстанның сыртқы саясатындағы экономикалық байланыс мәселелері. 36

3. ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ІШКІ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ САЯСАТЫ. ДЕМОКРАТИЯЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ДАМУЫ.
3.1 Елдегі демократиялық қатынастардың дамуы. Саяси партиялар мен қоғамдық қозғалыстар. 41
3.2 1993, 1995 ж. ж. Қазақстанның Конституциясы. 51
3.3 Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Рәміздері. 55

4. ҚАЗАҚСТАННЫҢ 2030.ҒА ДЕЙІНГІ КЕЗЕҢ ДАМУ СТРАТЕГИЯСЫ. 60

ҚОРЫТЫНДЫ 61

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 64
КІРІСПЕ
Қазақстан ыдыраудың соңына дейін Кеңес Одағын сақтап қалу үшін күресті. Бірақ республиканың бұл ниетіне Одақта болып жатқан әлеуметтік – экономикалық және қоғамдық - саяси өзгерістер қарсы тұрды. Сондықтан Қазақстан да өзінің тәуелсіздігін жариялау шараларына кірісті. Атап айтқанда, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі 1990 жылы 25 қазанда республикамыздың мемлекеттік егемендігі туралы Декларация қабылдады. Сөйтіп, бар әлемге Қазақстанның егемендігін жариялады. Тәуелсіздік алу Қазақстанда жалпы демократиялық процестердің барысын шапшаңдатты, мұның өзі елдегі болып жатқан оқиғалармен тығыз байланысты еді. Осы кезден бастап Қазақстан басқа республикалармен бірге іс – жүзінде орталыққа қарсы оппозицияға айналды. Қазақстанның бастамасы бойынша Белоруссиямен, Украинамен, Ресеймен және басқа республикалармен бір – бірінің егемендігін, қалыптасқан шекараларды, орнатылып жатқан өзара пайдалы экономикалық байланыстарды мойындау туралы екі жақты келісімдер жасалды.
1990 жылғы желтоқсанда Ресей, Украина, Белоруссия, Қазақстан республикаларының жетекшілері өзара төрт жақты шарт жасау жөніндегі келісімге қол қойды. Бұл келісім бойынша олар өздерінің Одақтық шартқа қарсы қоятын талаптарының бар екендігін ашып айтты. Республикалар бұрынғы федерацияның орнына, енді конфедерация түріндегі одаққа бірігу жөнінде талап қойды. Ол бойынша Орталықтың шешуіне сыртқы саясат, халықаралық мәселелер, сыртқы сауда, мемлекеттік банк және финанс, елдегі қорғаныс мәселелерін шешуді қалдырып, қалған мәселелердің барлығын жергілікті жерлерде шешу дұрыс деп есептелінді.
Алайда, бұл талаптар негізінде жаңа Одақтық шартқа қол қояр алдында 1991 жылы 19 тамызда Янаев, Павлов, Язов, т.б. қатынасқан мемлекеттік төңкерістің болуымен және орталықтың ешқандай ымыраға келмеуімен байланысты одақтар республикалардың детекшілері бұған дейін жүргізіп келген келіссөз талаптарынан бас тартты. Украина мен Белоруссия өздерінің тәуелсіздігін жариялады. Ал Қазақстанның атынан Н.Ә. Назарбаев КСРО Жоғары Кеңесінің кезектен тыс сессиясында жаңарған Одақ енді федерация түрінде болуы мүмкін емес, тек конфедеративтік шарт негізінде болуы керек деп ашық айтты, яғни бұл тек тең құқықты республикалардың достық одағы болуы мүмкін деп көрсетті. Республикалардың бұл ұсынысы 1991 жылғы 19 тамыздан кейінгі оқиғаның артынша тәжірибе жүзінде іске асырыла бастады, бұрынғы бірыңғай одақтың орнына тәуелсіз мемлекеттер достастығы қалыптасты. Олар көптеген саяси, әлеуметтік – экономикалық мәселелерді өздері шешетін болды. Тәуелсіз мемлекеттер достастығы бойынша әскери, сыртықы және т.б. аса маңызды халықаралық мәселелерді бірігіп шешу міндеті ғана қалды. Тамыз уақиғасынан кейін Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы, оның құрамдас бөлігі Қазақстан Компартиясы (1991 ж. қыркүйек) тарихи аренадан кетті.
1990 жылы 25 қазанда республика Жоғарғы Кеңесі Қазақ КСР – нің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация қабылдағаны жоғарыда айтылды. Егемендік алу Қазақстанда жалпы демократиялық процесстердің барысын шапшаңдатты, мұның өзі елдегі болып жатқан уақиғалармен тығыз байланысты еді. Міне, осындай күрделі жағдайда Қазақ Мемлекеттігі шеңберінде Республикадағы жоғары атқарушы және билік жүргізуші үкімет басшысы ретінде Қазақ КСР – нің Президентіне жеткілікті өкілеттік беру қажеттілігі пісіп жетілді. Мұндай өкілеттіктер республика парламентінің 1991 жылы 20 қарашада қабылдаған “Қазақ КСР – да мемлекеттік үкімет билігі мен басқару құрылымын жетілдіру және Қазақ КСР Конституциясына өзгерістер мен қосымшалар енгізу туралы” Заңы бойынша берілді. Заң негізінде Республиканың мемлекеттік басқару органдарында өзгерістер жасалды. Прокуратура, Мемлекеттік қауіпсіздік, Ішкі істер, Әділет, Сот органдары қайта құрылды. Қазақстанның мемлекеттік Қорғаныс комитеті жаңадан ұйымдастырылып қызметіне кірісті.
1991 ж. 1 желтоқсанда Қазақстан тарихында тұңғыш рет республикада жалпы халықтың қатынасуымен Президент сайлауы өткізілді. Дауыс беру қорытындысы бойынша Н. Назарбаев Президент болып сайланды. Осы кезде Президенттің Жарлығымен бұрын Одаққа бағынған кәсіпорындар мен ұйымдарды республика үкіметінің қарамағына беру, мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметінің дербестігін қамтамасыз ету, елімізде алтын қорын жасау туралы және т.б. заңдар шығарылды. Сол жылғы 10 желтоқсанда Елбасы жарлығымен Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының атауы Қазақстан Республикасы болып өзгертілді.
1991 жылы 16 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің жетінші сессиясында парламент депуттатары “Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы” Заң қабылдады. Заңның бірінші бабында Қазақстан Республикасы тәуелсіз мемлекет деп жарияланды. Ол өзінің жеріне, ұлттық табысына жоғары иелік ету құқы бар, тәуелсіз сыртқы және ішкі саясатын жүргізеді, басқа шет мемлекеттерімен халықаралық құқықтық принциптері негізінде өзара байланыс жасайды деп көрсетілді.
Республикадағы барлық ұлттардың өкілдері жергілікті қазақтармен тең құқыты азаматы деп саналады. Олар республикадағы мемлекеттік үкіметтің қайнар көзі және егемендікті бірден–бір қорғаушы болып табылады. Республика азаматтарының құқытарына қол сұғушылар заң бойынша қылмысқа тартылуы тис делінген.
Заңда Республика Қарулы Күштерін құру жөніндегі құқы, республика азаматтарының әскери міндетін өтеу, оның тәртіптері мен талаптары жөнінде айтылған. Оған сондай – ақ республика қарауындағы азаматтарды қорғау, қоғамдық тртіпті және мемлекеттік қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелері кірген. Заңның 16 – шы бабында ішкі және шекаралық әскерлердің істері мен қауіпсіздік органдары Президентке бағынады деп жарияланды. Республиканың мемлекеттік тілі – қазақ тілі, ал орыс тілі ұлтаралық байланыс тілі болып белгіленді. Сөйтіп, 1991 жылғы 16 желтоқсан республика тәуелсіз күні ретінде бүкіл әлемге танылды.
Қазақстан Республикасы егеменді тәуелсіз мемлекет. Оның өз тәуелсіздігіне қол жеткізген күні 1991 жылғы 16 желтоқсан. Осы кезеңге
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Советтік Социалистік Републикасының Мемлекеттік егемендігі туралы. Декларация. Алматы 1991 ж.
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы 1993 ж.
3. Қазақстан Республикасының Конститутциясы. Алматы 1995 ж.
4. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы. Алматы 1992 ж.
5. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның болашағы оның идеялық бірлігінде. Алматы 1993 ж.
6. Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар толғасында.
7. Назарбаев Н.Ә. Тәуелсіздік бес жылы.
8. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030.
9. Назарбаев Н.Ә. Тәуелсіздік он жылы; бейбітшілік, прогресс және қоғамдық келісім. Қазақстан халықтар Ассамблеясының VII сесиясында сөйлеген сөзі «Егемен Қазақстан» 2001 ж.
10. Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында.
11. Ғ. М. Аймақов. Қазақстан Республикасының саяси құқықтық тарихы.
12. Қазақстандық жол:тұрақтылықтан – жаңару арқылы өркендеуге. ҚР-ның Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың ҚР-ның тәуелсіздігінің 15 жылдығына арналған салтанатты жиналыста сөйлеген сөзі. «Егемен Қазақстан» 2006ж. 16 желтоқсан.
13. Ел Конституциясына бес тармақ бойынша өзгерістер ұсынылады. «Егемен Қазақстан» 2007ж. 15 мамыр.
14. Мусин Чапай. Қазақстан тарихы ЖШС “Издательство “Норма - к” Оқулық 4 – ші басылым – 2008 ж.
15. Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінгі күнге дейін. Очерк. Алматы “Дәуір” баспасы 1994 ж.
16. Аспендияров С. Қазақстан тарихының очерктері. Алматы., 1994 ж.
17. Әбдікімұлы Ә. Қазақстан тарихы. Алматы, 1997 ж.
18. Берденова К.Ә., Құбаев, Қ.Е., Кәрібай А.Ш. Қазақстанның мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономикалық даму негіздірі. Алматы, 1998 ж.
19. Қазақтың көне тарихы. Алматы “Жалын”, 1993 ж.
20. Қайназаров Е.К., Кайназарова А.Е. История Казастана./Учебное пособие/.Алматы, 1992 ж.
21. Кан Т. История Казахстана. Учебное пособие. Алматы, 2002 ж.
22. Мағауин М. Қазақ тарихының әліппесі. Алматы, 1994 ж.
23. Маданов Х.M., Мусин Ч. Ұлы дала тарихы. Алматы, “Cанат” 1994 ж.
24. Мусин Ч. Қазақстан тарихы. Алматы, 2000 ж.
25. Мусин Ч. Қазақстан тарихы. Алматы, 2003 ж.
26. Нығмет Мыңжан. Қазақтың қысқаша тарихы. Алматы, 1994 ж.
27. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы. Алматы, 1999 ж.
28. Тынышпаев М. История казахского народа. Алматы, 1993 ж.
29. Шаймерденов Е. Қазақ елінің рәміздері. Алматы, 1993 ж.
30. Ана тілі 2010 ж. 22 желтоқсан 2 бет.
        
        МАЗМҰНЫ | |
| | ... |3 |
| | ... ... ... ... ... МЕН ДАМУЫ. | ... ... ... егеменді, тәуелсіз даму парадигмасы, |7 ... ... және ... ... | ... ... ... жаңартудың тұжырымдамасы және оның негіз|13 |
|қалаушы элементтері. | ... ... ... ... ... | ... Қазақстанның шет елдермен тең құқықтық қатынастар құру саясаты. |20 ... ... ... ...... міндет. |29 ... ... ... сыртқы саясатындағы экономикалық байланыс |36 |
|мәселелері. | ... ... ... ІШКІ ... ... САЯСАТЫ. | ... ... ... | ... ... демократиялық қатынастардың дамуы. Саяси партиялар мен |41 |
|қоғамдық ... | ... 1993, 1995 ж. ж. ... ... |51 ... ... ... Мемлекеттік Рәміздері. |55 ... ... ... ДЕЙІНГІ КЕЗЕҢ ДАМУ СТРАТЕГИЯСЫ. |60 |
| | ... |61 |
| | ... ... |64 ... ... ... ... ... Одағын сақтап қалу үшін
күресті. Бірақ республиканың бұл ниетіне Одақта болып ... ... ... және қоғамдық - саяси ... ... ... ... да ... тәуелсіздігін жариялау шараларына кірісті. ... ... КСР ... ... 1990 жылы 25 қазанда республикамыздың
мемлекеттік егемендігі туралы ... ... ... бар әлемге
Қазақстанның егемендігін жариялады. ... алу ... ... ... барысын шапшаңдатты, мұның өзі елдегі болып
жатқан ... ... ... еді. Осы ... бастап Қазақстан басқа
республикалармен бірге іс – ... ... ... ... ... ... бойынша Белоруссиямен, Украинамен, Ресеймен және
басқа республикалармен бір – бірінің егемендігін, қалыптасқан ... ... ... ... ... ... мойындау туралы
екі жақты келісімдер жасалды.
1990 жылғы ... ... ... ... Қазақстан
республикаларының жетекшілері өзара төрт жақты шарт жасау ... қол ... Бұл ... ... олар өздерінің Одақтық шартқа
қарсы ... ... бар ... ашып айтты. Республикалар бұрынғы
федерацияның орнына, енді ... ... ... ... ... ... Ол ... Орталықтың шешуіне сыртқы ... ... ... сауда, мемлекеттік банк және финанс, елдегі қорғаныс
мәселелерін шешуді ... ... ... ... ... шешу ... деп есептелінді.
Алайда, бұл талаптар негізінде жаңа Одақтық шартқа қол қояр ... жылы 19 ... ... ... ... т.б. ... мемлекеттік
төңкерістің болуымен және орталықтың ешқандай ымыраға келмеуімен байланысты
одақтар республикалардың детекшілері бұған дейін жүргізіп ... ... бас ... ... мен ... ... тәуелсіздігін
жариялады. Ал Қазақстанның атынан Н.Ә. Назарбаев КСРО Жоғары ... тыс ... ... Одақ енді ... ... ... ... тек конфедеративтік шарт негізінде болуы керек деп ашық айтты, ... тек тең ... ... ... ... ... мүмкін деп
көрсетті. Республикалардың бұл ұсынысы 1991 жылғы 19 тамыздан ... ... ... ... іске ... бастады, бұрынғы бірыңғай
одақтың орнына тәуелсіз мемлекеттер достастығы қалыптасты. Олар көптеген
саяси, әлеуметтік – ... ... ... шешетін болды. Тәуелсіз
мемлекеттер достастығы бойынша әскери, сыртықы және т.б. аса ... ... ... шешу ... ғана ... ... уақиғасынан
кейін Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы, оның ... ... ... (1991 ж. ... ... ... кетті.
1990 жылы 25 қазанда республика Жоғарғы Кеңесі Қазақ КСР – ... ... ... ... ... жоғарыда айтылды.
Егемендік алу Қазақстанда жалпы демократиялық процесстердің ... ... өзі ... ... жатқан уақиғалармен тығыз байланысты
еді. ... ... ... ... ... Мемлекеттігі шеңберінде
Республикадағы жоғары атқарушы және ... ... ... ... ... КСР – нің Президентіне жеткілікті өкілеттік беру ... ... ... ... республика парламентінің 1991 жылы 20 қарашада
қабылдаған “Қазақ КСР – да ... ... ... мен ... құрылымын
жетілдіру және Қазақ КСР Конституциясына өзгерістер мен қосымшалар енгізу
туралы” Заңы ... ... Заң ... ... ... органдарында өзгерістер жасалды. Прокуратура, ... Ішкі ... ... Сот органдары қайта құрылды. Қазақстанның
мемлекеттік Қорғаныс комитеті ... ... ... ... ж. 1 ... Қазақстан тарихында тұңғыш рет республикада
жалпы халықтың қатынасуымен ... ... ... ... ... ... Н. Назарбаев Президент болып сайланды. Осы кезде
Президенттің ... ... ... бағынған кәсіпорындар мен ұйымдарды
республика үкіметінің қарамағына ... ... ... экономикалық
қызметінің дербестігін қамтамасыз ету, елімізде алтын қорын жасау туралы
және т.б. заңдар шығарылды. Сол ... 10 ... ... ... ... ... ... атауы Қазақстан Республикасы
болып өзгертілді.
1991 жылы 16 желтоқсанда ... ... ... ... сессиясында парламент депуттатары “Қазақстан ... ... ... Заң ... ... ... бабында
Қазақстан Республикасы тәуелсіз мемлекет деп жарияланды. Ол ... ... ... жоғары иелік ету құқы бар, ... ... және ... ... ... шет мемлекеттерімен халықаралық құқықтық
принциптері негізінде ... ... ... деп ... ... ұлттардың өкілдері жергілікті қазақтармен тең
құқыты азаматы деп ... Олар ... ... ... көзі және ... ... ... болып табылады. Республика
азаматтарының құқытарына қол сұғушылар заң бойынша ... ... ... ... ... ... құру жөніндегі құқы, ... ... ... ... оның ... мен талаптары жөнінде
айтылған. Оған сондай – ақ республика ... ... ... ... және ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелері
кірген. Заңның 16 – шы бабында ішкі және шекаралық әскерлердің істері ... ... ... ... деп ... Республиканың
мемлекеттік тілі – қазақ тілі, ал орыс тілі ұлтаралық байланыс тілі ... ... 1991 ... 16 желтоқсан республика тәуелсіз күні
ретінде бүкіл әлемге танылды.
Қазақстан Республикасы егеменді ... ... Оның ... қол ... күні 1991 ... 16 ... Осы ... қол жеткізген бұл мекенде талай мемлекеттер шаңырақ көтеріп,
өркендегеннен, кейін ... ... ... ... ... ... бірлестіктер халқының басым бөлігі ежелгі түрік ... ... ... ... ... ... пайда болып, жойылып
отырды, ал халық жаңа жағдайға бейімделіп келді.
1991 жылдың 16 ... ... ... Республикасының
Мемлекеттік тәуелсіздігі туралы Конституциялық заң Еуразия құрлығының жүрек
тұсындағы ежелден ұлы дала атанған ұлан – ... ... жаңа ... келген паш етті. Санаулы сағаттардан кейін әлемнің әр тарапындағы
алуан мемлекеттерден келіп түскен ежелден ... ... ... ... ... ... ... әлемдік ақпарат құралдары ... төрт ... ... ... жатты.
Қазақтар өзінің бостандығы мен тәуелсіздігі жолындағы тек ... мен ... ... ... ... 200-ден астам ұлт
азаттық көтерілістерге шыққан екен. ... ең ... ... жүйенің
темір құрсауын талқандауға арналған қазақ жастарының желтоқсан қозғалысына
да 20 жыл ... ... ... мұндай ұмтылыстардың бәрі ел
тарихының ең қастерлі парақтары ретінде әрқашан ... ... ... ... ... егемен мемлекеттік даму процесі
басталды. Еліміздің жаңа конституциясының жобасы дайындалды. Облыстардың,
қалалардың және ... ... ... реформалар жүргізілді.
Жаңадан әкімдер лауазымы енгізіліп, олардың алдына Президент пен ... ... ... жерлерде экономикалыө, мәдени - ... шешу ... ... ... ... ... ... Қазақстан Президенті мен жоғарғы әкімшілік органдары жүргізетін
болып белгіленді. Ал бюджеттті ... оның ... ... ... ... ... ... қызметіне басшылық ету,
әртүрлі қоғамдық ұйымдармен байланыс жасау ... ... ... ... ... ... ... мемлекет ретінде
халықаралық аренаға шықты. 1992 жылы 3 ... ... ... ... ... ... валюта қорының, Халықаралық реконструкция және
даму банкісінің, Дүниежүзілік банктің, Халықаралық даму қауымдастығының,
Инвестицияға ... ... көп ... агенттіктің, Инвестициялық
таластарды шешу жөніндегі ... ... ... ... ... мүшесі болды және басқа бірсыпыра ұйымдарға кірді.
Өзінің тәуелсіздігін алған ... ... ... елі ... ... елді ... бірі ... Түркия, сол сияқты
АҚШ, Германия, Франция, Ұлыбритания және т.б. ірі – ірі ... ... шет ... ... және ... ... ... Ал Алматыда шетелдік елшілік пен миссия, халықаралық және
ұлттық ұйымдардың өкілдіктері ... ... ... ... қол ... ... кезінен бастап мемлекетаралық және
үкіметаралық келісім – шарттарға қол қою жүзеге ... ... ... алдына үлкен келелі міндеттер
қойылды. Олар ... ішкі ... ... ... мемлекетінің
тұтастығын нығайтып, нарықтық экономкиаға көші, жоспарларды іске асыру,
елдің ішінде көп ... ... ... ... ... мүмкіндіктерді
пайдалану. Қазақстанның сыртқы саясатындағы басты міндеттер–оның ... ... ... одан әрі ... ... ... ... қатарына қосылу, елдің қауіпсіздігін қорғау,
әлемде ... ... ... ... ... болғызбау. Халықтың
еркі – жігері тек осындай аса маңызды міндеттерді іске асыруға бағытталды.
Тәуелсіздік – ... ... сан ... ... ... бөлігі.
1. ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАНДА САЯСИ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ.
1.1 Қазақстан Республикасының егеменді, тәуелсіз даму парадигмасы, оның
қалыптасуы және жүзеге ... ... ... ... ... ... орталық органдарының билігі
әлсіреп, керісінше одақтас республикалардың құқықтары күшейе түсті. Алдымен
Ресей Федерациясы, Украина КСР-ы өздерінің ... ... ... ... жаңа ... шарттың жобасы жасалып жатты. Осындай
жағдайда 1990 жылы 25 қазанда республиканың ... ... ... Кеңестік
Социалистік Республикасының егемендігі туралы Декларация кабылдады. КазКСР
Жоғарғы Кеңесі ... ... ... ... ... ... өзін-өзі
еркін билеу құқығын тани отырып, қазақ ұлтының тағдыры үшін ... ... ... ... ... құруды негізге алып, Казақ
КСР-нің мемлекеттік егемендігін жариялады және осы Декларацияны кабылдады.
Декларация 17 баптан ... ... ... ... мемлекет, ол басқа
республикалар мен егеменді Республикалар Одағына ерікті түрде ... ... ... ... негізде құрады. Одақтан еркін шығу құқығын
сақтайды. Декларацияда алғаш рет ... ... ... ... және нығайту жөнінде шаралар қолданады деп жазылды. Бұрын бұл
қызметтер Одақтық органдарға тиесілі ... ... ... бекітілді.
Республиканың барлық ұлт азаматтары Қазақстан халқын құрайды, әрі
КазКСР егемендігінің бірден-бір иесі және ... ... ... ... табылады деп керсетілді. Республика ... ... ... ... ... ... ... бар.
Қоғамдық, саяси, діни ұйымдарға мемлекет пен қоғам ... ... ... ... ... нормалар ол кезең үшін демократиялық өзгерістер
қатарына жатты.
Мемлекеттік өкімет билігі заң шығару, атқару және сот билігіне ... ... ... асырылды.
Заң шығару Жоғарғы Кеңеске берілді. Президент ... ... және ең ... ...... ... ... есептелді. Сот
билігін Жоғарғы сот жүргізді.
ҚазКСР Бас ... ... ... ... КСРО ... ... отырып ұсынады жоне оны ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі
бекітеді.
Алғаш рет ... ... оның өз ... ... ... қоспағанда, ҚазКСР Конституциясы мен ... ... деп ... Бүл ... езекті қағидаларының бірі еді.
Осыған орай ҚазКСР-і өз егемендігіне қайшы келетін одақ ... ... ... ... және ... ... ... етілді.
Республика өз бюджетін дербес калыптастырады.
Республикада ядролық каруды сынауға, ол үшін полигондар салуға ... өз ішкі ... ... ... және ішкі істер
органдарын ұстауға құқылы болды.
ҚазКСР-і халықаралық қатынастардың дербес субъектісі ретінде Біріккен
Ұлттар Ұйымына ... ... ... ... болды.
Қазақстанның егемендік құқықтарын ҚазКСР-і мен Одақ жүзеге асырды.
Бірақ оның ажырағысыз егемендігін ешкім бұза ... ... шарт ... ... жаңа ... мәртебесін жүзеге асыратып заң актілерін жасауға негіз ... ... ... шын ... ... ... оқиға болып,
тәуелсіздікке жету жолындағы соңғы саты болып табылды. Сондықтан ... ... ... ... 25 ... ... ... болып бекітілді.
1991 жылы 10 желтоқсанда Қазақ КСР-інің атауы ... ... ... ... ғасырлар бойы тынымсыз тәуелсіздік жолындағы жүргізген
қүресі жүзеге асты. Осы 1991 жылы 16 желтоқсанда “Қазақстан Республикасының
мемлекеттік ... ... ... заңы ... ... ... ... тәуелсіздігі салтанатты түрде
жарияланды. 7-тарау, 18-баптан ... бұл заң ... ... ... жаңа тәуелсіздік бетін ашты. Заңның 1-бабы ... ... ... - тәуелсіз, демократиялық және құқықтық
мемлекет. Ол өз ... ... ... ... ... ... ... сыртқы саясатын дербес белгілеп жүргізеді. Қазақстан ... тек өз ... және ол ... ... ... ... ... заңның 2 тарауы (6-8 баптар) Қазақстан
Республикасы ұлттарының азаматтары біртұтас Казақстан ... ... ... ... ... ... ... биліктің қайнар көзі болып
табылады, азаматтар барлық жағынан тең құқықка ие ... ... ... мен ... Республикасында тұратын басқа ұлт өкілдерінің
тілі, ... мен ... ... мән ... олар ... ... Республикасы мемлекеттік өкімет ... ... ... ... заң ... ... және сот билігі болып бөлінуі
бекітілді. Қазақстан Республикасы халқы атынан сөйлеу ... ... ... ... мен ... берілді. Мұндай құқык,
егемендік ... тек ... ... берілгсн еді. ... ... ... ол ... ... ... ... құқықты
болып, Қазақстан Республикасының басшысы және ... ... ... ... ... ... ... қолына шоғырланды.
Сот билігін Қазақстан Республикасының Жоғарғы соты мен ... соты ... ... сот ... ... ... ол
Конституцияны сот арқылы қорғайтын Жоғарғы орган болып табылды.
Осы заң бойынша мемлекеттік өкімет органдарының ... ... ... ... ... ... ... арналған 4-тарауда жер, су, әуе кеңістігі, ... ... және ... потенциал Қазақстан Республикасының
мемлекеттік тәуелсіздігінің ... ... ... тек қана соның меншігінде
болады деп көрсетілді. Меншіктің көп түрлілігі және ... ... ... ... қорғау үшін Қазақстан Республикасының өз қарулы
күштерін құрайтыны, өз территориясында ... ... пен ... ... шешетіні айтылды. Қазақстан Республикасы территориясына
қол сұғылмайды.
Осылай Қазақстан ... ... рет ... ... заң ... оны қорғау мен дамытудың да негіздері қаланды.
1993 жылы 28 ... ... ... ... ... ... ... халықтық талқылаудан өтті.
Конституция преамбуладан, “Конституциялық құрылыс ... ... ... 21 ... 131 ... ... Заң жеке кәсіпкерлікті де қамқорға алған. Оның ... ... ... мен ... ... етіледі.
Сондай-ақ конституцияда заңды бәсекелестікті шектеуге немесе жоюға,
негізсіз артыкшылық ... ... ... ... ... монополистік және өзге де кез келген қызметке жол берілмейді.
Бұл ереже де нарықтық қатынастарды кеңінен дамытуға ... ... ... мен ... ... ... ... береді.
Мемлекет пен қоғамдық бірлестіктердің қызметі бір-бірінен бөлінген.
Мемлекет қоғамдық бірлестіктердің жұмыстарына заңсыз ... ... ... ... ... ... ... партиялар.
Ата Заңда олардың қызмет аумағы былай анықталған: “Партиялар азаматтардың
саяси ерік-жігерін қалыптастыруға және оны білдіруіне ... ... ... партияларының және діни негіздегі саяси партиялардын,
біздің елімізде қызмет етуіне жол берілмейді.
Қоғамдық бірлестіктердің ... тобы діни ... ... ... әрі діни ... пен ... ... артықшылық
берілмейді. Оларға мемлекет тең карайды.
Кез-келген қоғамдық бірлестік белгілі мемлекеттік ... ... ғана ... ... алады.
Ата Заңдағы ең ірі және өзекті бөлім ... оның ... ... ... ... болу мен ... ... Бөлім
“Жалпы ереже”, “Жоғарғы Кеңес”, “Президент”, “Министрлер ... ... ... және ... ... ... “Қаржы”, “Қорғаныс және қауіпсіздік” деген тараулардан
тұрады.
Мемлекеттік билік біртұтас. Заң ... ... және сот ... ... үш ... ... ... дербес тармақтарға бөлу терең демократияға ... ... де, ... де ... ... сайлап қояды. Ал жоғарғы
сот ... ... ... ... Прсзиденттің тікелей араласуымен
сайланады.
Бұрынғы конституцияларда Жоғарғы Кеңес мемлекеттік ... ... ... ... ... және республиканың ішкі-сыртқы саясатының
барлық ... шеше ... ... бұл ... ол тек ... нұсқауы немесе келісімі арқылы ғана шеше алатын. Мұның өзі оның
қызметінің шектеулі болғаның көрсетеді.
Жаңа Конституцияда Жоғарғы ... ... ... Ол ... ... және ең ... ... орган болып табылады. Бірақ бұрынғыдай
мемлекеттік биліктің жалғыз жоғарғы органы ... ... бір ... ... ... ... ... көптеген өкілдіктер берілген. Оның
қызметінің негізгі бағыттары 12-тарауда көрсетілген. Жоғарғы Кеңес кәсіптік
парламент ... ... ... ... сондықтан оның депутаттары басқа
жерде қызмет істей алмайды, басқа өкілді органға депутат та бола ... ... ... ... ... ... әр депутатты бүкіл
республика халқының өкілі деп жариялады.
Тұрақты парламент бес жылға ... ... ... ... ... ... басшылық жасамайды. Өкілді биліктің жоғарыдан төменге
дейінгі біртұтас жүйесі ... ... ... өз ... ... ... Республикасының Конституциясы ... ... ... ... Заң ... Ол үлкен тарихи, саяси-құқықтық
роль атқарды. Дегенмен ... ... ... сайланған Жоғарғы
Кеңестің кабылдауы өз таңбасын қалдырды. Ұзамай ол қайшылықтар өсіп, жаңа
Конституция қабылдауға негіз болды.
1993 ... ... ... ... ... ... Әлі ... мәселелер шешімін таба алмады. Бірнеше ауқымды мәселелер бойынша елде
ұзақ пікірталас, даулар болды. Олардың ішінде: қос ... тіл ... ... пен ... қоғам құру туралы; әкімшіліктер мен кеңестер
арасындағы ... ... ... пен ... ... ... Н.Ә. Назарбаевтың басшылығымен бұл мәселелер шиеленіске жіберілмей
кезең-кезеңімен саяси және құқықтық тұрғыдан шешіледі.
Н.Ә.Назарбаевтың 1992 жылы ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуының стратегиясы” және “Қазақстанның
болашағы оның идеялық ... (1993 ж.) атты ... рөлі ... Бұл ... көп ... ... Қазақстан халқының жаңа
демоқоатиялық ... ... ... мен ... ... ... қалыптасты. Кездескен қайшылықтарды шешіп, ... ... ... аяқ басудың жолдары анықталды.
Казақстан Республикасының “Азаматтық туралы” заңы қабылданып (1991
жылы желтоқсан), елде қос ... жол ... ТМД ... ... ... ... ... өзара жеңілдетілген жолдары
кіргізілді. Тіл және ... ... ... етіп ... ... ... автономиялы бірліктер құруға әрекет
етушілерді халық қолдамады. Тіл мәселесі 1993 жылғы ... ... таба ... 1995 ... ... және ... жаңа ... жөніндегі заңында” жаңаша шешімін тапты. Қазақ
тілі мемлекеттік тіл, орыс тілі мемлекеттік ... және ... ... ... органдарында ресми түрде тең ... ... ... халықтар тілдерін үйрену мен дамытуға жағдай туғызуға қамқорлық
жасайды.
1993 жылы ... ... мен ... Үкімет пен Жоғарғы Кеңес
арасындағы ... ... ... ... ... Президент
Н.Ә.Назарбасвтың салмақты да ... ... ... ... жол ... Кеңестер Қазақстанда тарих сахнасынан ... ... ... ... біртіндеп өз еркімен ... ... ... ... ... және ... Кеңес тарапынан да қатты
қарсылықтар болды. 1993 жылғы ... ... ... жергілікті
жерде қос өкіметке кеңестер мен әкімдерге заңды база жасалған еді. ... ... ... ... ... алып келе жатты. Кеңестер мен
әкімдер арасындағы кайшылық ... ... ... ... ... ... соңы XII сайланған Жоғарғы Кеңестің 1993 жылы 13 желтоқсанда
өзін-өзі таратуына апарып ... ... 1990 жылы ... ... Жоғарғы
Кеңес мерзімінен бір жарым жылдай бұрын өзін-өзі таратты. Бұл Жоғарғы Кеңес
тұсында ҚазКСР-нің мемлекеттік егемендігі ... ... ... ... мемлекеттік тәуелсіздігі ... ... ... ... Конституциясы (1993.18.01.),
барлығы 265 жаңа заңдар ... ... ... ... 2015 ... ... мерзімге
есептелген нақты бағдарлама әзірленіп, қабылданды.
Жалпы құны 84 ... ... ... 54 ... іске ... ... ... қор құрылды. Капиталдануының жалпы ... 700 ... ... ... және ... ... қорлардың
жүйесі қалыптасты.
Қазақстанның болашағы біздің геосаяси ... ... ... ... болмақ.
Біз бұл жерде жүйелі жұмыстар үшін еліміздің 2015 жылға дейінгі көлік
стратегиясын қабылдадық.
Біз Еуропадан Қытайға, Жапонияға және ... ... ... ... ... ... ақпараттық супермагистраль құру
жобасын табысты іске асыруға тиіспіз.
“Электрондық үкіметті” ... ... ... казақстандық тұңғыш
жерсерігінің мүмкіндіктерін тиімді пайдалануға ... Біз ... мен жер ... ... ... ... ... ұшыруға тиіспіз.
Қазақстанның өркендеуі экономиканың орасан әлеуетке ие энергетикалық
саласын жаңарту мен тиімді пайдалануға көп тәуелді ... ... ... ... табылған мұнай қоры ... ... ... ... ... ... ... ішінде Қазақстан мұнай қоры
жөнінен екінші орынды иеленеді. ... ... ... ... 12-17 ... ... ... таяу болашаққа көмірсутегін өндіру жөнінен өлемде жетекші ... ... ... ... ресурстар Қазақстанның әлемдегі мұнай
державаларының бірі ретінде карастыруға мүмкіндік туғызады. Бұл ... ... ... жаңа ... ... сезінуімізді
және алдағы 10-15 жылдағы энергетикалық саясаты дамытуды талап етеді.
Барлық межелерге кол ... ... одан әрі ... ... ... ... ... көп жағдайда біз Қазақстанның ұлттық
қауіпсіздігін қаншалықты камтамасыз етуімізге катысты болмақ.
Ал бұл белең алып келе ... ... ... алаңдататын Азиядағы
қауіпсіздікке тікелей қатысты. Таяу Шығыстағы және Ауғанстандағы ... ... ... ... ... ... қалуда. Барынша
күш-жігер жұмсауға карамастан жаппай қырып жоятын каруды тарату ... үшін ... ... адам және қару ... ... ... алып бара ... күрделі проблемалар күйінде қалуда.
Мұндай жағдайда біз Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары
жөніндегі кеңес ... ... ... ... ... орталықазиялық өңірінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға
мейлінше қолдау көрсету біздің ұлттық мүдделерімізге сай ... бұл ... ... қол ... мүмкіндік туғызбақ.
Әлбетте, инновациялық экономиканы құру жөне елдің ... ... ... адам ... ... ... ... өркендеуімен
бірге мәдениет пен өнердің, қазақ тілінің, халкымыздың дәстүрлері ... ... ... тең ... ... тиіс. Өкінішке орай,
қазіргі өркениеттің ... ... ... ... біріне
айналуда.
Қазақстан Еуразия жүрегінде, ислам, христиандық және ... ... үш ... ... ... ... және ... коғам дүние
жүзіне түрлі мәдениеттер мен өркениеттердің бейбіт қатар өмір сүруінің
бірегей өнегесін ... үш ... ... ... ... демократиялы елдерді
атайтын дамыған, өтпелі кезендегі елдер енгізілген “екінші” және ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық әлем.
Екіншісі: бәсекелесе алмайтын, тоқыраған, технологиясы төмен, артта
калған әлем.
Табиғи ресуретарға иек арта отырып, өз “игілік аралын” ... ... ... ... ... экономикалық өсу мен халықтың өмір ... ... рет қол ... ... жоқ жөне қол жеткізе де алмайды.
1.2 Қоғамды демократияландыру жаңартудың тұжырымдамасы және оның негіз
қалаушы элементтері.
Тегінде демократияландыру - ... ... ... ... ... ... сыртқа тарату эрекеті де, ... толы ... ... ... ... төңкерісті сыртқа
тарау әрекеті де еш нэтиже берген емес. БҰҰ-ның мыңжылдыққа арналған 2000
жылғы 8-қыркүйектегі ... ... ... ... ... және қоғамдар арасыңдағы айырмашылық үрей туғызбауға, кудалаудың
себебі болмауға тиіс, қайта адамзаттың қымбат ... ... ... тиіс. “Әлемдік мәдениет пен ... ... ... ... ... ... ... міндет”, делінгені кездейсоқ емес.
Адамның халыкаралык ... ... ... ... мен ... айта келе ... ... өзінің Декларациясында “Демократияны
көтермелеу мен құкық тәртібін нығайту” үшін күш-жігер жұмсау ... атап ... ... ... өзегін демократияландыру мен саяси
ырықсыздандырудың негізгі жеті ... ... ... ... ... кең ... болуы және кандидаттар
мен сайлаушылардың оған белсене қатысуына жағдай жасауы тиіс.
Кез-келген ... ... тәні - ... де әділ ... ... ... да тап осы ... атқаруы керек. Халықтық
даналығымыздағы “Халық айтса, қалт айтпайды” деген бір ауыз сөз ... дәл аша ... ... өз пікірін айтып қалатын тұсы да - осы сайлау
кезеңі. Біздің мақсатымыз айқын: алда келе жатқан ұлттық сайлауды ... ... ... ... етіп ... ... да даму үстінде болады. Тіпті ең кемеліне келді деген
Батыс демократияларының өзі де елдеріндегі азшылықты ... ... ... ... ... Біздің оны жүзеге асыра алмайтын тэніміз де бар.
Сонымен қатар біз аса бір қиын ... ... те ... және ... ... ... сақтай алғанымызды мақтанышпен айтсақ,
әбден жарасады, бүған кейінгі ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа жету үшін біз өзіміздің сайлау ... ... ... ... ... ... саяси бэсекеге ... ... ... ... іс ... ... көбі
қолдайтын кандидаттарға, тек сондай кандидаттарға ғана бүйырады. ... мен ... жасы ... ... ... кез-келген азаматы,
өзінің дәулетіне де, ... де ... ... депутаттығына
сайлану қүқығы жолында емін-еркін таласқа түсе алатындай болуы ... ... ... ретінде тіркелерде төлейтін жарнаны
азайтуды немесе тіпті соны атымен алып тастауды ұсынамын.
Бұған қосымша ретінде, дауыс ... өзі ... ... ... ... ... сенім көрсету екендігін толық пайымдай ... ... ... ... ... ... беруге келген адамдардың санына қарамастан,
депутаттыққа заңды түрде сайланатындай жағдай жасауымыз керек. Егер ... ... ... ... қүқығы бар, сондай-ақ дауыс бе-руге де
қүқығы бар, ... ... ... ... ... әбден қалыптасқан
демократиялардың өзінде берілген ... саны ... ... кем ... жатуы мүмкін нәрсе. Дауыс бергендердің қалауын дауыс
бермегендер жоққа шығаруға тиіс емес. Бұл қағида президенттік сайлауға ... ... ... ... ... берушілердің саны сайлаушылардың 50
процентінен кем болмауы керек деген талап алынып тасталады.
Еліміздегі сайлау шын ... ... де әділ ... ... онда ... ... бақылауға Қазақстанның, шетелдердің жұртшылық өкілдерінің
қатысуына жағдай жасауға, оны барынша қолдауға тиіспіз. ... да ... ... ... ... ... қадап тұрып: біздің мемлекетіміздегі
кез-келген сайлау адал да ашық өтеді деп мәлімдей аламын.
Ақыр ... біз ... ... ... ... кең ... кезең-кезеңге бөлінген бағдарламасын жасап шығуға тиіспіз. Бұл істе
бізге тым жалаң төстеніп ... жөні жоқ, ... өзі ... ... тұтқасынан айырып бей-берекетсіздікке ұрындырған болатын. Сонымен
қатар осындай мәселенің бар екеніне де көз жұма қарауға болмайды. Кезеңдері
мен ... ... ... ... таяу ... сол ... кірісіп кету керек деп санаймын. Оның үстіне, жергілікті өзін-өзі
басқарудың біздегі үлгілері жетілдіруді қажет етеді. Бұл тұрғыдан ... ... ... тура ... қоғам өмірін саяси демократияландыру тұрғысындағы шаралар
кешеніндегі тағы бір маңызды буын біздің саяси ... ... ... ... ... Демократия ғимаратын түрғызатын негізгі
“құрылыс материалы” да сол ... ... ... біз олардың өсуі,
бұғанасы бекуі үшін ... ... да, ... ... да ... бәрін жасап, партиялардың қоғамдағы орнын бекіте түсуге тиіспіз.
Сайлау туралы ... ... ... саяси процестегі рөлін
нақты анықтап беруі керек. ... ... ... ... ... ... үйымдастырылуы мен құрылымы жөнінде семинарлар өткізеді,
ол семинарларға, ... ... ... ... ... ... ... мүшелері қалауы бойынша қатыса алады. Бұл мақсатқа
Орталық ... ... ... ... ... ... ... саяси
партияларымыздың кадрларын оқыту мен даярлауға атсалыссақ деген ниеттегі
Үкіметтен тыс ұйымдар деп ... ... ... ... ... мақсатымыз - Казақстанның саяси партияларының 1999 жылғы
Мәжіліс сайлауына жан-жақты қатысуын қамтамасыз ету. Бұл ... ... ... ... ... ... ... саяси процестің
толыққанды қатысушысы болуға, Мәжілістің жаңа құрамына саяси партиялар
өкілдерін енгізуге, ... ... ... ... ... ... қилы - қилы көзқарас иелері барынша молырақ болуы
үшін Мэжіліске қосымша он орын ... ... олар ... ... тиесілі орын бөлу тетігі арқылы толығатын болады. Біз ... ... ... ... осы шешім демократияны дамытуға
бағытталған қуатты қадам болады деп санаймыз. Еліміздің саяси күштері ... ... ... үшін ... біледі, мемлекеттігімізді
нығайту мэселесінде жауаптылық танытады деп сенгім келеді.
Саяси бағыттары қандай екендігіне, қарамастан, мен барлық партияларды
өз ... ... ... ... және ұлтаралық ... ... ... ... ... да, ... тағдыры да осыған байланысты.
Үшіншіден, біз Сенат пен ... ... ... ... қамтамасыз етуге, Қазақстандағы биліктің орнықтылығы ... ... ... Бұл үшін мынаны ұсынамын: Республика
Президенті мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... ... жағдайда оның өкілеттігінің қалған
мерзімінде ... ... ... ... ... төрағасына
ауысады. Сенат төрағасының Президент міндеттерін өзіне қабылдауы мүмкін
болмаған ... бұл ... ... ... ... ауысады.
Мәжіліс төрағасының Президент міндеттерін өзіне қабылдауы мүмкін болмаған
жағдайда бұл міндеттер ... ... ... ... ... Үкіметтің жекелеген мүшелері мен ... ... ... ... ... өмір ... келе жатқан
алғашқы жеті жылдың өзінде мемлекетімізді басқару ісінде ... ... ... ... ... ... менің сіздердің
алдарыңызда осы тұрғанымның өзі ... ... ... рөлінің
нақты дәлелі, мен мұны ... ... ... ... мен алдағы
жылдарда Парламент өзінің рөлін күшейтіп, Үкіметтің жұмысы ел жұртшылығының
мұқтажына сай келуіне кепілдік беретіндей деңгейге жетеді деп ... ... ... ... ... санына қарай тиесілі
мөлшерде белгілейтін болсақ, онда біз Мәжілістің құрамын Қазақстандағы
халық кеңінен қолдайтын сан ... ... ... ... дәл ... ... ете ... Оған қоса Парламенттің жұмысына аз ұлттардың шағын
діни конфессиялардың өкілдері де кеңінен қатысатындай етуді ... ... ... ... ... ... бір бөлігі Қазақстан
халықтарының ассамблеясы ұсынған кандидаттардың арасынан іріктелуге тиіс.
Парламент әр палатасындағы дауыстың 80 ... ... ... ... ол үшін бұл ... ... ... қолдауына ие
болуы қажет, референдумға азаматтардың 50 проценті ... ... ... ... ... ... ... арқылы кеңінен әрі жүйелі
түрде көрсетіп тұруды ұсынамын. ... өзі ... ... салмағын
арттырады, қоғам өміріндегі орнын айшықтай түседі. Бұл үшін мемлекеттік
жалпыұлттық ... ... ... ... ... беретін
белгілі бір уақыт бөліп қою керек.
Ел басшыларының жауапкершілігін арттыру және ... ... ... әрі ... ерекше тармағы ретінде Парламенттің рөлін
күшейту мақсатымен ... мен оның ... ... ... ... ... депутаттардың Парламент комиссияларының
алдына жүйелі түрде сөз сөйлеп тұруы керек.
Демократияландырудың ... ... ... - азаматтық қоғам
құрудағы ... тыс ... ... ... ... ... ... демократиялық сипатта болуы қоғам өзінен-өзі
демократиялық бола ... ... ... етпейді. Демократия өз еркімен
қалыптасқан жеке институттарға арқа сүйейді, солардың көмегімен азаматтар
саяси өмірге ... ... ... ... үшін ... ... бір ... келісетін-келіспейтінін білдіріп ... ... ... бірлестіктердің шын мәнінде еркін қимылдауын қамтамасыз ... ... ... ... және бізде жұмыс істегісі келетін
шетелдердің Үкіметтен тыс ... ... мен ... ... ... ... ... ұйымдардың құрылуы мен белсенді қызмет етуін
қолдап отыруға тиіс.
Бесіншіден, демократиялық қоғамның негізі бір нышаны - ... ... ... ... ... тура бидей шешетін, арбалудан ада сот
жүйесінің биік ... және ... ... ету ... ... ... арттыру жөнінде де көп іс атқаруымызға тура келеді.
Жақында қабылданған Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы Заңды барынша ... ... ... сот ... Президент басқаруға тиіс емес.
Алтыншыдан, еркін, цензурадан азат, тәуелсіз баспасөзді ... қол ... ... ... ... ... Үкімет
журналистердің ақпаратқа еркін ие болуын тап бір ... ... ... ... ... ... пікір алдындағы парызы деп қарағаны жөн.
Еліміздегі еркін баспасөздің жолында әлі де ... ... ... ... жұмыс істеуіміз керек. Сондықтан да бірқатар мемлекеттік
бұқаралық ... ... ... бару ... ... кітап баспаларын жекешелендіре бастайтын боламыз. ... бар ... те, елде ... ... ақпарат құралдарының болуы,
саны көбейе түсуі сол қоғамның барған сайын ашық ... бола ... ең ... ... ... ... ... өркениеттілігі
әйелге қарым-қатынасынан көрінеді. Біздің эйел баласына көзқарасымыз қатты
ойлантатынын ашық айтуымыз керек. Көп нәрсені өзгертуге тура ... ... ... түсінгендіктен де мен қазіргі Отбасы, әйелдер және
демографиялық саясат мәселелері жөніндегі кеңестің рөлін күрт ... оның ... ... ... ... арнаулы комиссия құруға
бекініп отырмын. Ол ... осы ... ... ... ... ... ... кеңесшісі болуға тиіс. Салған жерден ... ... ... ... ... істерді таяудағы жылдарда-ақ қолға
алуға болады.
2005 жылы ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев
өзінің Қазақстан халқына Жолдауында қоғамымызда ... одан ... мен ... ... жүйесін тиісінше жаңартуға бағытталған
бастамалардың ... ... ... Осы ... ... ... кең
көлемде басталды.
Біз бүгін оның тырнақ алды тыңғылықты практикалық нәтижелері туралы
айта ... ... ... Президент “Казақстан ... ... одан әрі ... ... ... ... қол ... Соған сәйкес элеуметтік-экономикалық саланың
министрлері, дипломатиялық өкілдіктер басшылары, Есеп ... ... оның екі ... ... кандидатуралары Парламенттің бейіндік
комитеттерінде алдын ала талқыланғаннан ... ғана ... ... Орталық сайлау комиссиясы сайлау заңнамасындағы кемшіліктерді жою
жөнінде ... ... Онда ... ... ... ... ғана ... өзгертулер мен толықтырулармен ... ... мен ... ... ... ... емес ... жаңа ұсыныстары ескерілді.
2. Атқарушы билікті реформалауға келсек, қазір Парламенттің қарауында
мемлекеттік баскару деңгейлері ... ... ... ... ... заң жобасы жатыр. Мұнымен қатар, әлемдік
тәжірибені ескере отырып, жергілікті өзін-өзі басқаруға оңтайлы жағдай
туғызу үшін аталған мәселе ... ... ... ... ... ... қызметі мен есептілігінің айқындығын қамтамасыз ету
жөніндегі ... ... ... ... ... ... есеп беруін реттейтін Жарлықка қол қойды. Бұл жұмыс даусыз оң
нәтижелер беруде әрі жалғастырылатын болады. ... ... есеп беру ... ... мөселелердің 80 пайызы
қазірдің өзінде тиісті шешімін тапқанын атап көрсету керек.
4. Тамыз айында біз ауылдық аудан әкімдерінің ... ... ... Нақ қазіргі уақытта оның нәтижелілігіне баға беру, әрине,
ертерек, бірақ кейінірек олар әкімшілік реформалардың осы ... ... ... ... ... министрлігі алқа билер соты институтын енгізумен ... ... заң ... ... ... ... сондай-ақ сот өндірісін жүргізу шеңберінде және ... ... ... ... ... арттыру жөніндегі
шаралар қолданылып жатыр.
Жаңарту мен саяси демократиялаңдырудың белгіленген ... ... ... ... мәселелері республика судьяларының IV съезінде
талқыланғанын айта кетуі керек. Сот ... ... мен ... қамтамасыз ету белсенді талқылау тақырыбына айналды. Наурыз
айының өзінде Парламент қарауына “Соттылықгы ажырату ... ... ... актілерге өзгертулер мен толықгырулар енгізу туралы” заң
жобасы ұсынылғанын өздеріңіз ... ... ... ... ... ... Сот ... бірге осы жобаны жұмыс
жағдайында жетілдіріп, пысықтауға тиіс. ... ... ... ... ... қабылдайтынына сенімдіміз.
Демократияландыру проблемасының нақ осы мәдени және өркениеттік қыры
қоғамымыздағы ахуалды саралаған кезде мүлде ... тыс ... ... дәл ... ... он ... ... қай құрлықта, кай ғасырда
демократиялық қоғам орнатылған екен?
Біріншіден, азаматтарының бойына дәл осындай құқықтық нигилизм жүз ... қай елде ... ... Екіншіден, мемлекеттің ыдырауы салдарынан
экономикасы мүлде құлдырап, туралаған осындай ел бар ма ... ... діни және ... ... жағынан сан алуан, ондаған ұлттардан
құралған басқа ... ел бар ма ... ... ... ... өзінің
мемлекеттігін кұрған ел бар ма екен? Жоқ, мұндай мемлекет іс ... ... ... да ... ... ... шынында да біршама ілгері кеткен Шыгыс Европа,
Балтық бойы мемлекеттерін ... ... ... ... ... ... осы ... айта қаларлык мәдени, ұлттық, діни біртектілігі, ... ... ... ... ... ... осы ... тәжірибесі болғаны, еске аларлық демократиялык дәстүрлері бар
екені, басқасын былай қойғанда, жағрапиялық жағдайына ... неге ... ... ұмытылып кетеді.
Сондықтан да, біздің демократияға беттеген қозғалысымыз әмбебап
зандылықтарға бағына отырып, бірнеше мәселелерді ... ... ... ... ... ... өмір ... нақты құқықтық мемлекет құру. Әрине,
ең алдымен, мемлекеттік құрылымдардың өздері ... ... ... қимыл жасауы керек. Саяси процестің басқа да субъекгілеріне
қойылатын талаптар да ... ... ... ... ... өмір ... ... Бұл толыққанды демократияға көшудің саражолы. Өйткені заң
өзің мен өкіметтің арасындағы шарт. Жалған демократиялық ұрандар ... ... ... асып ... ... ал асып ... жанжалға,
бөлшектелуге, қан төгіске әкеліп тірейді. Екінші - демократия дегеніміз,
қаншама маңызды эрі ... ... ... ... ... қана ... ... экономикалык өмір шарты мен қауіпсіздікті қамтамасыз ететін
басқа да бірсыпыра іргелі күқыктардың іске ... ... сөз. ... -
саяси жүйені ырықтандырған кезде біз аймақтагы ... ... ... келе ... ... аса ... ұлттық және мәдени-
діни құрамын ұдайы есте ұстауымыз қажет. Бұл жағдайды ескермесек, ... отқа ... ... еді. Бұл ... ... ... ... оңды болар еді, алайда біз ... ... ... ... ... ... қоғамымыздағы саяси реформаның қаркыны
экономикалық өзгерістеріміздің ... ... ... ... ... ... жүрмеген — кері кетер” деген көнеден қалған сөз
бар.
Саяси жүйені демократияландыру бірнеше ... ... ... Сот ... ... ... ... реформа.
Жаңарту мен саяси демократияландырудың белгіленген бағыты шеңберінде
сот жүйесін реформалау ... ... ... IV съезінде
талқыланғанын айта кетуім керек. Сот өндірісін оңайлату мен ... ... ету ... ... ... ... ... өзінде Парламент қарауына “Соттылықгы ажырату мәселелері жөніндегі
кейбір заңнамалық актілерге өзгертулер мен толықгырулар енгізу ... ... ... ... ... Қазір судьялар съезінің
қорытындылары бойынша Жоғарғы Сот ... ... осы ... жұмыс
жағдайында жетілдіріп, пысықтауға тиіс. Аталған Занды ... ... ... қабылдайтынына сенімдіміз.
Біз өзіміз бастаған ... ... ... ... ... ... ... одан әрі жеделдетудің, саяси
жүйенің, Қазақстанның мемлекеттік құрылымының тиімділігін арттырудың,
тежемелік әрі ... ... ... дамытудың, заң үстемдігінің,
тәуелсіз сот жүйесі мен құқықтық ... ... ... ... ... мен ... өркен-детудің қомақгы
негізіне айналды.
Біз алға қойған кеуделі міндеттерді жүзеге асыру үшін ... ... ... дамыған және жүмысқа қабілетті ... ... ... және ... ... институттары қажет
десем, сіздер менімен келісерсіздер.
Қоғамдық келісімді нығайту және ... одан эрі ... ... ... ... болып табылады.
2. ЕГЕМЕН ҚАЗАҚСТАННЫҢ СЫРТҚЫ САЯСАТЫ.
2.1 Қазақстанның шет ... тең ... ... құру саясаты.
Қазақстан өзінің тәуелсіздігін алғаннан кейін, егемен мемлекет ретінде
халықаралық байланыс ... ... ... ... ... көңіл
бөледі. Бұрын КСРО – ның құрамында болғанда Қазақстанның ... ... ... ... құқы ...... ... сыртқы саясатында, әсіресе, басты үш мәселеге ерекше
назар аударады. Біріншіден, басқа елдермен, соның ішінде ... ... ... ... Тынық мұхит, Таяу Шығыс аймағы, Еуропа
елдері және Америка Құрама Штаттарымен ... ... ... шет елдермен тек дипломатиялық байланыс қана орнатып қоймай,
сонымен қатар олармен ...... ... ... сол ... ... өркениетті елдердің қатарына қосылу. Үшіншіден,
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... болдырмау.
Міне, осы бағытта 1991 жылдан бастап тәуелсіз ... ... ... іске ... Бұл уақыт ішінде ... ... ... 180 – нен ... ... ... 2008 жылдың басына дейін
Қазақстан 70 – тен ... ... ... ... ... ... бірі болыр Түркия, АҚШ, ... және ... ... ... Қазақстан шет елдерде 60 – тан ... және ... ... ашты. Ал Алматыда және Астанада 80
– нен аса шетелдік елшілік пен ... ... және ... ... ... ... ... соңғы жылдары өзінің экономикасы мен әлеуметтік жағдайын
одан ары ... ... ... ... ... 50 ... ... енуді стратегиялық мақсат етіп қойды. 2006 жылы бұл ... ... ... 117 елдің ішінде Қазақстан 61 орынды иеленді және
көрсеткішке іліккен ТМД-дағы елдердің ... ... ... 2010 ... ЕҚЫҰ – ға ... ... және ынтымақтастық ұйым) Төраға
болып сайланды. Ол еліміздің әлемдегі орнын айшықтай түсті.
Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... ... мәселе,
ол - өзінің ең ... және ірі ... ... ... ... ... ал ... Қытай Халық Республикасымен ойдағыдай
қарым – қатынас орнату. Осы ... ... ... ... ел ретіндегі алдағы болашағы да байланысты. Сондықтан ... ... ... ... Ұлы елмен әрқашан жақын болу керек. Өйткені
Қазақстан үш ғасырға жуық ... ... ... ... ... қонып, шекаралас болып қатар өмір сүрді. Осы ... ... пен ... ... ... ... де, күңгірт беттері болған.
Оларды адамдар ауыздан – ауызға жеткізіп, ...... ... ... орыстармен қарым қатынастың қандай болуы, оны қалай құру ... ... дана ... өз заманында – ақ айқын да анық ... Ал ... ... ... ... төрт жыл бойы Қазақстан мен Ресей
Кеңестер Одағы құрамында өз тәуелсіздігін қойып, өз мүдделерін ... ... ... ... ... қызмет етті. Барлық шаруашылық, ... ... ... ... ... талабын орындады. Енді Кеңес
Одағы тарағаннан кейін, бұл екі елдің арасында тең құқық негізінде ... ... ... орнады.
Осы жағдайларды ескере отырып Қазақстан пен Ресей 1991 ж. КСРО тарап,
тәуелсіздікке қол ... ... ... ... саясатында өалықаралық
құқық принциптері негізінде бір – бірімен стратегиялық байланыс, достық,
тату – тәтті көршілік және ... ... ... қатынастарды дамытуға
айрықша көңіл бөліп келеді. Оған Қазақстан мен Ресей арасында 1992 ж. 25
мамырдағы Достық, ынтымақтастық және ... ... ... ... қол ... тарихи маңызы бар. Ал 1995 ж. 20 – шы қаңтардағы Қазақстан пен Ресей
ынтымақтастығын кеңейту және ... ... ... ... екі ... қол қойған шарттарды одан әрі ... ... ... ... халықтардың достығы мен ынтымақтастығын нығайтуда 1996 ж. 27
– ші сәуірде ... ... ... Б. Ельцин мен Қазақстан
Президенті Н.Ә. Назарбаев ... ... ... мен ... бірлескен
декларациясына қол қоюының маңызы өте зор болды. Онда Қазақстан мен Ресейде
жүргізіліп жатқан демократиялық қа та ... мен ...... екі ел ... ... үшін ... мәні бар ... көрсетілді. Мемлекеттің басшылары бұдан былай да екі ел ... ... ... ... ... пен бір – бірінің
ішкі істеріне араласпау ... ... ... дами ... ... мен ... ... ынтымақтастықтың одан ары
тереңдеп дамуында 1998 жылы 6 – шы ... ... қол ... ... ... мәңгілік достық пен ынтымақтастық ... ... ... ... Оның негізінде Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... тоқтатып қалған
жерінен алға ... ... Екі ... арасындағы қаржылық өзара
келіспеушіліктерді реттеу және Байқоныр ... ... ... ... ... 25 ... Қазақстан Елбасы Н. Назарбаев пен ... В. ... ... ... Онда екі ... қарым – қатынасты
одан әрі жетілдіре түсуге жете мән берілді. Ал 2002 жылы ... ... ... Н.Ә. ... ... ... сапары барысында
Қазақстан мен Ресей ... ... ... ... ... күш ... баса айтылды. Олардың ішінде Байқоңыр ... одан әрі ... ... ... ... сөз ... ... – ақ,
аймақтық және халықаралық көкейкесті проблемалар төңірегінде жан – жақты
пікір алмасылды. Екі ... ... ТМД, ... Ұжымдық қауіпсіздік,
ШЫҰ шеңберлеріндегі ынтамақтастық қарым – қатынастар аймақтағы ... ... ... ... ... табылатыны атап
көрсетілді.
Қазақстан мен Ресей арасындағы саяси байланыстар 2003 – 2004 ... да әрі дами ... Оған 2003 жылы ... ... жылының жариялануы
үлкен әсерін тигізді. 2003 жылы Ресей орталығы мен облыстарында 150 – ... ... ... ... ... ... ... мен отандық
өнімдер көрмелері ... екі ... ... ... ... ... Қазіргі кездерде екі жақты қарым – қатынастардың шартты ... 350 – ден ... ... мен шарттардан тұрады. Солардың ішінде
екі ел, ... ... ... ... ... ұлттық
аймақтық және халықаралық қауіпсіздікті күшейтуге ерекше назар аударады.
Қазақстан мен Ресей Еуразия аймағының, Каспий теңізінің тұрақтылығы
мен ... де аса зор мән ... Екі ... ... ... және ынтымақтастық аймағы деп таниды және бұл ... ... ... ... ... ... орын жоқ ... мен Қазақстан арасындағы мемлекеттік шекараны делимитациялау
жөніндегі бес жылдан астам ... ... ... 7591 ... мемлекеттік шекараларын айқындайтын тарихи құжатқа 2005 жылы
қаңтарда екі жақты қол ... ... жылы екі ... ... 13 ... кездесті. Соның нәтижесінде
20 – дан астам мемлекетаралық, үкіметаралық және ... ... ... ... бекітілді. Ал 2007 жылдың мамыр айында Астанада
жүргізілген ... ... үш ... қол ... ... – Қазақстан мен Ресейдің 2007 – 2008 ... ... ... іс – қимыл жоспары. Оған – ... ... ... ...... ... отын – ... кешені, мен
атом энергиясын бейбіт мақсатқа пайдалану және т.б. мәселелер жатады. ... ... ... Н.Ә. ... пен Ресей Президенті В.В. Путин
қол қойды. Екіншісі – ҚР ... мен РФ ... ... ... ... ашу туралы келісім. Үшіншісі – ҚР Үкіметі мен
РФ Үкіметі арасында 2008 жылдан бастап уран байыту ... ... құру ... ... Ал 2007 ... ... ... өткен
кездесуде Каспий бойына газ құбырын салу туралы ... ... ... мен ... ... ...... әсіресе, соңғы
жылдары бұрын – соңды болмаған дәрежеге көтерілді.
Қазақстан үшін ...... ... ... – Қытайсыз әлдебір
үлкен саясат жүргізу қиын екенін ... атап айту ... ... ... ... ... бері ... сыртқы саясатында
темірқазыққа айналған бағдарлама – Қытай ... ... ...
қатынастарды айқындау. Міне, осы бағытта Қазақстан бірқатар ... ... ... ... байланысты орнатуда едәуір иабыстарға қол ... ... ... міндет – жан – жақты экономикалық байланыстарды
дамытып, шекарадағы ... ... еді. Оның ... ... ...... арқылы дүние жүзіне шығудың және бір ... ашу. ... ... ... ... ... ... шет
елдермен экономикалық және саяси байланыстарды тек Орталық, яғни Ресей,
арқылы ... ... ... Енді ... ...... қалыпты
жағдайға келтірумен байланысты елімізге сыртқы рыноққа шығудың баламалы
қосымша жолдарына түсу мүмкіндігі туды.
Атап айтқанда, 1990 ж. ... мен ... ... жол ... өзара
байланысы іске асты, сөйтіп біздің ... ... ... жағалауына ең
қысқа жолмен шығу мүмкіндігіне ие ... ...... қарым –
қатынасының дамуы өте жоғары ... ала ... ... ... ... ... Республикасына 1992 ж. тамызда барған алғаш
сапарынан бастап, барлық байланыс жолдарын ашудың сәті ... ... ... ... ...... ... жылдары ондаған есе өсті. Темір жолдың
жүк тасу қабылеті артты. 1997 ж. қыркүйектің 25 күні ... ... ... ... ... ... ... барысында Батыс Қазақстан мен
Батыс Қытайды жалғастыратын мұнай құбырына ... ... ... 9,5
миллиард доллар жұмсау жөніндегі шартқа қол қойылды. Мұның өзі ... ... ... нығайтуға, шекара маңында тыныштық пен ... ... ... ... ... – ақ, бұл Азия – ... ... тұрақтылықты, қауіпсіздікті және дамуды қамтамасыз ету ісіне
екі елдің бірлесе қосқан маңызды үлесі болып табылады.
1998 – 1999 ... ... ... әрекеттер арқылы Қытай мен
Қазақстан арасында тағыда жаңа маңызды уағадаластықтарға қол жеткізілді. Ең
алдымен шекараны нақтылау ... ... ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздігіне қосымша кепілдіктер
берілгенін білдіреді. Бұл осы қуатты мемлекетпен ... және ... ... саясатын жалғастырудың негізі болып саналады.
Жалпы Қазақстанның егемендік алған кезінен бастап ҚХР басшыларымен
өзара кездесу, келіссөздер жүргізу ... ... ... ... ... ... айналды. Осы уақыт ішінде екі мемлекеттің арасында
құқықтық негізді қалайтын жүзден ... ... шарт пен ... ... Мұның өте зор маңызы бар екендігін айтқан ... ... Н.Ә. ... ... ... 2002 жылдың
желтоқсан айында жасаған сапары екі ел арасындағы ынтымақтастықтың ... ... Екі ... ... ... ... бес ... қойылды. Оның ең маңыздысы әрі назар аударатыны “Қазақстан Республикасы
мен ... ... ... арасындағы тату көршілік, ... ... ... ... ... Бұл шарт екі ел ... мүддесіне
толық сай келеді және Азия құрлығында ғана емес, әлемде де бейбітшіліктің,
қауіпсіздіктің және тұрақтылықтың сақталуына жанды ықпал ететін ... ... ... – ақ, ... ... да ... ... екі ел
деңгейінде халықаралық лаңкестікпен, сепаратизммен және экстремизммен
күресте ынтымақтастық ... және екі ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы министрліктері ... ... ... да ... ... ... жүргізу жөніндегі
өзара ынтымақтастық туралы құжаттарға қол қойылды.
2003 жылдың ... ... ... ... ... ... барысында мемлекет басшылары Қазақстан пен ... ... ... қол ... ... ... екі ... қарым – қатынасын ары қарай дамыту жолдары айқындалды. Қазақстан –
Қытай Ынтымақтастығы туралы бағдарлама ... Бұл ... ... ... ... ... іс – шараларды жүзеге
асыру көзделді. Осының нәтижесінде Қытайдың Гонконг және Шанхай қалаларында
Қазақстан ... Бас ... ... Ал ...... ... орталығы Үрімші қаласында 1995 жылдан бастап паспорт
– визалық орны қызмет ... жылы ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә. Қытай
Халық Республикасына тоғызыншы сапарын жасады. Сапар кезінде Қазақстан мен
Қытайдың қарым – ... ... ... ... ... қол ... ... екі мемлекеттің өзара байланыстарын жаңа сатыға көтеруге
қызмет ететін болады. Соның бірі – ... мен ... ... ... ... ... оның ішінде Атасу – Алашанькоу мұнай құбырының құрылысы
туралы. Ол 2004 жылдың тамызында басталды, 2005 ... ... ... ... ... ... – 990 ... Оған 1 миллиард
доллардан астам қаржы жұмсалды. Жасалған ... ... ... ... арасында сауда – экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық
бірлескен комиссия құрылып, ойдағыдай жұмыс істеуде. Нәтижесінде Қытай ... ... ... ... 2002 жылы 1 миллард 336 ... ... ... ... 2003 жылы бұл ... 2 ... 152 ... өсті. Ал 2007 жылы екі елдің тауар айналымы 14 млрд. ... ... ... АҚШ – пен ...... ... зор. Бұл қарым – қатынас ...... ... ... ... ... ... 1991 ж. 25 желтоқсанынан мемлекеттер
арасында елші дәрежесіндегі толыққанды дипломатиялық қатынастар орнады.
Осылайша, ұлы мемлекеттердің ... ... ... бірі ... АҚШ оның ... ... ретінде қалыптасуына өзінің мүдделі
екенін көрсетті. Екі мемлекет ... ...... ... ... ... ... ол жоғары деңгейлерде үнемі қолдау
тауап келеді. 1991 жылдың ... ... ... Дж. ... ... Н.Ә. Назарбаев және басқа да ресми адамдармен келіссөздер
жүргізді. 1992 жылдың ... ... ... ... қауіпсіздік және
қарым – қатынастар жөніндегі АҚШ Конгресі комиссиясының ... ... ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев
Америка Құрама Штаттарына алғашқы ... ... Осы ... барысында:
“Сауда қатынастары жөніндегі келісім”, “Қаржы салымдарын өзара қорғау
жөніндегі шарт”, “Қазақстан Республикасы және АҚШ ... ... ... жөніндегі меморандум”, “Қос қабат салық салуды ... ... ... ... бірлескен міндеттемелерге қол қойылды.
Сөйтіп, екі жақты қарым – ... ...... ... қаланды.
Осыдан кейінгі жылдары Қазақстан мен Америка қарым – қатынастары
серпінді түрде дамып келеді. Соның ... ... АҚШ – тың ... ... ... ... ... кезде АҚШ Қазақстан
экономикасының аса ірі инвесторы болып ... Оның ... ... ретінде 1997
жылы қол қойылған экономикалық әріптестік ... ...... кеніші жөніндегі және ... ... ... жөніндегі
келісімдерді айтуға болады. ... ... ... ... пен ... ... ... осы аймақтағы басты серіктесі
ретінде ... ... ... айында Қазақстан Президенті Н. Назарбаев АҚЩ ... ... бес ... ... ... ... мен Америка арасындағы
байланысқа жаңа жол ашты. Екі ... ... ... барысында XXI
ғасырдың басындағы басымдық беретін басты бағыттары айқындалды. Олар: жаңа
ғасыр ... екі ел ... ... жаңа ... ... АҚШ
мемлекеті Қазақстанның әлеуетін қорғай отырып, оған ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен АҚШ
жаңа ғасырда аймақтық, сондай – ақ, ... ... ... ету ... ... үшін барлық мүмкіндіктерді
пайдалануға ұмтылады.
2001 жылғы 11 қыркүйекте Вашингтон пен Нью – Йоркте орын ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев өзінің ресми мәлімдемесінде
лаңкестердің ... ... жат ... ... ... ... және ... барынша жәрдем етуге әзір
екендігін ... ... ... ... Қазақстанның әрдайым лаңкестікке
қарсы шығатынын және АҚШ – тың ... ... егер ... ... ... ... ... соның ішінде әскери қолдауына, осы
залалға қарсы күрес жүргізу жөнінде нақты халықаралық коалиция құруға әзір
екенін атап өтті.
“Мызғымас ... ... ... ... ... ұшып өтуі үшін Қазақстан өзінің ... ... ... ... жағдайларда Қазақстанға қонуы туралы ... бұл ... екі ел ... ...... қарсы (антитеррористік) коалиция табысының міндетті шарттарының
бірі болып табылатыны сөзсіз. Біздің ... ... он ... орай ... құттықтау хатында АҚШ Президенті Дж. Буш ... ... үшін ... ... пен жанжалдарға қарсы
шешуші рөл атқаратынын қуаттады.
Аталған факторлар ... ... мен АҚШ ... одан әрі ... ... негіз жасады. Оны 2001 жылдың
желтоқсан айында Президент Н.Ә. Назарбаевтың АҚШ – қа ... ... екі ... ... ... ... сипат алатын
құжаттарға қол қойып бекітті.
Сапар барысында “Қазақстан – Америка жаңа ... ... ... қол ... ... ... өзі терең ұғымды
білдіреді. ... ... ... мен ... ... ... XXI ... бейбіт, өсіп - өркендеген және егеменді
Қазақстанның жалпы көрінісіне қол жеткізу ... ұзақ ... ... ... ... ... өтілді.
Соңғы 4 – 5 жылда Қазақстан мен АҚШ – тың ... ... ... байланыстары одан ары дами түсті. Оған әртүрлі деңгейдегі екі
жақты кездесулердің, делегациялар алмасулардың ... ... ... Тек 2005 ... ... АҚШ – тың ... хатшысы Кондолиза Райстың, Энергетика
министрі – ... ... Ауыл ... ... Майк ... ... Билл Клинтонның, АҚШ Вице – президенті Ричард Чейнидің
Қазақстанға келуі барысында энергетикасаласында, қауіпсіздікті ... ...... ... ... ... ... Құрама Штаттары мен Қазақстан арасындағы қарым– қатынастарды
тереңдете түсуде Ел Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2006 ... ... ... – қа ... ... ... ... маңызы болды. АҚШ Президенті Джордж
Буш пен кездесу ... ... ...... ... ... Онда ... мен Құрама Штаттардың стратегиялық
әріптестік бағытындағы қол жеткен ... атап ... ... ... одан ... ... тұрақтылық, өркендеу мен ... ... ... ... ... етілді.
Екі ел басшылары кездесуінде қауіпсіздік, қару – ... ...... ... ... ... ... жан – жақсы сөз
болды. АҚШ – тың ... ... діни ... ... ... пен ... ... жаңғырту саясатында Қазақстанның сенімді
одақтасы екендігі ерекше атап көрсетілді.
Қазақстан үшін Түркия, ... ... Иран ... – ақ ... ... Оңтүстік Корея сияқты және басқа ... ... да мәні өте зор. ... ... шекарасымен,
қалыптасқан шаруашылық байланыстарымен, экономикасының өзара бірін – бірі
толықтыруымен және өзара тәуелділігімен қоян – ... ... ... және ...... ... ортақ Орта Азиядағы - Өзбекстан,
Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан мемлекеттерімен тығыз қарым – ... өте ... Осы ... 1994 жылы ... Азия ... ... Оған ... Өзбекстан, Қырғызстан, кейіннен 1998
ж. төртінші мемлекет Тәжікстан қосылды.
Осы елдер арасындағы ... ... ... ... ... ... ... институттары – Премьер – министрлер ... және ... ...... ... құрылды. 1994 жылғы шілдеде қаржы ... ... ... ... құралған Орталық Азия ынтымақтастық
және даму ... құру ... ... қол қойылды.
Ортақ экономикалық кеңістік туралы шартқа қол қойылғаннан кейінгі
жылдар ішінде көп ... ... ... бағыттары, көкейкесті
халықаралық күрделі мәселелері және ... ... ... 200 – ден ... ... қол қойылды. Солардың
ішіндегі ең маңыздысы – Орталық Азия экономикалық ... ... ... ... даму ... ... еді.
ОАЭҚ мемлекет басшыларының 2000 жылғы сәуір және маусым ... және ... ... олардың интеграцияға ұмтылсын тағы да
растап берді. 2001 жылғы ... ... Азия ... ... елдер басшыларының Алматыда өткен кездесуінде Қазақстан, Қырғызстан,
Тәжістан және Өзбекстан республикалары бірігіп, Орталық Азияны ... ... ... ... ... ... ... Оған қоса кедендік,
төлемдік және валюталық одақ құру мәселесі де ... ... ... ... ... ... ... рыногының ортақтығына қол жеткізу болып
отырғаны атап көрсетілді. Ал 2002 жылдың ақпан айынан бастап ... ... ... жаңа ... ... ... ... Азия
ынтымақтастығы” болып қайта құрылды. Оған қатысушы ... ... ... ... 2002 жылы ... ... Қазақстан
Республикасының орталығы – Астанада болып өтті. Самиттің күн ... ... 2002 ... 5 – 6 қазанында Душанбеде өткен кездесуде
қол жеткізілген уағдаластықтарды іс жүзіне асыру; аймақтағы ... мен ... ... және ... ... ... ... Азия ынтымақтастығы” ұйымына ... ... ... және ... ашқан Қазақстан Президенті Нұрсултан Назарбаев ОАЭ аясындағы
жүргізіліп жатқан жұмыстар барысына егжей – ... ... ... ... мемлекеттерінің ынтымақтастығын тұтастай алғанда оң бағалады. ... ... ... салаларда өзара тығыз әріптестік бағытын
ұстанып отырғаны жаңа қатерлерге күш ... ... ... ... атап ... ОАЫ ... басшылары Халықаралық Аралды ... ... ... ... ... және оның ... жандандыру
жөнінде қосымша шаралар қабылдаудың маңыздылығын атап ... ... ... ... ... пен ... ... тығыз байланыста екенін тағы да атап ... ... – ақ, ... біртұтас кеңестік құрудың маңызы зор екендігі айтылды.
2003 жылғы ... ... ... “Орталық Азия Ынтымақтастығы” ұйымына
мүше мемлекеттер басшыларының тағы да бір жоғары дәрежелі ... ... ... ... ... қол ... Оның ең маңыздысы өзара қарым
– қатынаста туыс елдердің ... ... ... саясат жүргізуді
жалғастыру және осыған жауап беретін ... ... ... еді. Онда ... ... мүше мемлекеттер басшылары
ланкестікпен, экстремизммен және есірткіні ... ... ... ... ... Бұдан басқа саммит мәжілісінде ... ... су – ... ... тиімді пайдалану, төрт мемлекеттің
де мүддесі көзделген коммуникациялық жобаларды жүзеге асыру және аймақтағы
мемлекеттерді азық – түлікпен қамтамасыз ету ... жан – ... сөз ... 2004 жылы 18 ... Тәжікстан астанасы – Душанбеде Орталық Азия
Ынтымақтастығы Ұйымына ... мүше ... ... ... кезекті
отырысы өтті. Онда төрт мәселе қаралды. Біріншісі – ... ... ... ... ... Федерациясын қабылдау;
екіншісі–2004 жылдың ... ... ... ... Азия ... мемлекеттер басшыларының қол жеткізілген келісімдерін жүзеге асыру
барысы; ... Азия ... мүше ... аймақтық қауіпсіздік және ынтымақтастықтың негізгі бағыттары;
төртіншісі–Орталық Азия ... мүше ... ... ... төрағасы туралы.
Саммит отырысындағы басты жаңалық Ресей Федерациясының Орталық Азия
Ынтымақтастығы Ұйымына ... ... мүше ... ... еді. Бұл ... ... ... беделін көтере түсуде үлкен маңызы бар ... ... ... ... мүше ... су – ... ... коммуникациялық және азық – түліктік консорциумның тұжырымдамасын
дайындауға қол жеткізгені атап ... Бұл ... ... жүзілік
банк, Ислам Даму Банкі қолдайтындығы айтылды. Отырыс барысында ... ... мүше ... ... ... қалпына
келтіруге қолдау көрсетіп, бұл елдің әлеуметтік – экономикалық ахуалын
сауықтыруға арналған бағдарламларды ... ... ... де
ашық мәлімдеді.
2005 жылғы 27 қыркүйекте Душанбеде Орталық Азия ынтымақтастығы ұйымына
мүше ... ...... ... ... ... болып өтті.
Онда тараптар Ұйымға мүше мемлекеттер басшыларының 2004 жылдың қазанында
осында, яғни Душанбеде, өткен саммитінің қорытындылары ... ... ... ... ... ... Орталық Азия өңіріндегі сауда – ... ... ... ... ... ... ... бірқатар шешімдерге
қолдау білдірді. Олардың қатарында Ұйымның қызметін одан ары жандандыруға
бағытталған аса ... ... бар. ... ... бұл ... ОАЫ – ға
мүше Мемлекеттер басшылары кеңесінің ... ... ... ... ... күн ... арнайы қойылды.
Осыдан кейін 2005 жылы қазан айында Петербург қаласында ... ... ... мүше ... ... ... болып, онда
маңызды ұйымдастыру мәселесі қаралды. Атап айтқанда, ... ... ... мен ... экономикалық қоғамдастықты біріктіріп,
біртұтас интеграциялық бірлестікке айналдыру туралы шешім қабылданды.
Өйткені бұл екі ... ұйым ... өмір ... ... ... бір ... қайталағанын, ал олар өзара біріккен кезде жұмсалатын шығындардың
белгілі мөлшерде қысқаратынын және ең бастысы, бұл ... ... ... ЕурАзЭҚ – тыңда мүдделеріне толық сәйкес келетіні белгілі болды.
Сондықтан үш жарым жылдан ... ... өмір ... ... Азия
ынтымақтастығы” ұйымы өз жұмысын тоқтатты. Бұдан ... оның ... және ... ... ... мәселелер толықтай ЕурАзЭҚ – ... ... ... ... ... сақтау – басты міндет.
Қазақстан Республикасының сыртқы саясатындағы басты көңіл аударып
отырған ... бірі – ... ... ... ... ... ... мың шақырым шекарасалатын Ресей мемлекетімен, оңтүстік
шығыста Қытай Халық Республикасымен шекараны тұрақтандырып ... ... ...... егемендіктің басты белгілерінің бірі.
Сондықтан бұл маңызды саяси проблема Ресей мен ... ... ... ... рет ... ... арқауы болды. Осының
нәтижесінде екі ел ... 1992 ж. 15 ... ... ... ... және 1992 ж. 28 ... ... Республикасы мен Ресей
Федерациясы арасындағы Әскери ынтымақтастық туралы шартқа қол ... ... ... ала ... ... мен ... ары ... да аймақтық
қауіпсіздікті бірлесіп нығайту және ... ... ... ... ... саясат саласында өзара бірлесіп әрекет ету жолын
жалғастыру ... мен ... ... ... және сыртқы саясат мәселесі
екі ел арасындағы 1998 жылы шілдеде қабылданған. ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық
туралы алдағы 10 жылға (1998 – 2007 жж.) ... ... ... даму ... тапты. Осы келісімдер негізінде Қазақстан – ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ресей жалға алып отырған республика ... ... ... қарауды ұсынды. Ал 2000 жылдың қаңтар
айында Мәскеуде өткен екі ... ... ... басты үш бағыт
туралы келісім жүргізілді. Біріншісі – екі ел ... ... ... ... Оған ... ... база жеткілікті, екі
мемлекет қызметін реттейтін 200 ... қол ... ... ... мәселесіндегі ынытмақтастық.Үшіншісі – шекараны ... ... ... ... ... ұзындығы 14 мыңға
жуық шақырымды құрайды. Соның ішінде ... ... ... ... ... 1050 шақырым, Ресей Федерациясымен ... мың ... ... ... 1700 ... Түрікменстанмен – 400
шақырым, Өзбекстан ... – 1660 ... ... ... мәселесі 1999 жылдан басталып, 2005 жылы толығынан аяқталды.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан ... ... ... ... ... ... Өзара түсіністік пен мүдделік бұрын – соңды
болмаған табысқа қол ... 1994 ... ... ... ... Н. ... пен ҚХР Премьер – министрі Ли Пэн екі ел арасындағы
шекара сызығын заңдастырып, белгілеу (делимитация) ... ... ... қол ... ... ... 1718 шықырымға созылып жатқан желінің екі
шағын учаскесінен (бұрынғы Талдықорған және Семей ... ... заң ... бекітілді. Келесі кезектегі мәселелерді шешу ... ... ... ... ... ... орнату,
ұшақтан суретке түсіру сияқты жайларды айқындау еді. ... ... ... шекара мәселелерін толық реттеуге қатысты келіссөздерді
одан ары жалғастыру жөнінде ... қол ... Бұл ... ... 1998 жж. үш ... ... ... Соның нәтижесінде 1999 жылдың қараша
айында Цзянь – ... мен Н. ... ... ... ... ... арнайы коммюникеге қол қойды. Ал 2002 жылы ... ... ... ... ... Бұл процесс ҚХР – мен тату
көршілік қатынастарды нығайтудың маңызды қадамы болды.
Сонымен ... ... бұл ... ... ... ... ... Өзбекстанмен және Түрікменстанмен арадағы шекара мәселелерін
іс жүзінде қандайда бір ... әрі дау – ... ... реттеуге қол
жеткізді.
Шекара мәселесін Азия елдерінде тұрақты шешуде ... ... (ШЫҰ) ... рөлін ерекше атап көрсеткен жөн. 1996 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан, Тәжікстан,
Қырғызстан басшылары шекараларды бұзбау, ... ... ... қашықтықты 100 шақырымға дейін жеткізу келісіміне қол ... ... ... ... сенім шаралары туралы ...... ... бұл ... ... зор ... бар. Өйткені бұл бес ел
арасындағы жағрафиялық үлкен кеңістікте тұрақтылықты ... үшін ... ... соның ішінде ... ... ... мүдделеріне қызмет етеді. Кейін бұл ынтымақтастыққа Өзбекстан
Республикасыда қосылды.
“Шанхай келісімі” негізінде алты ел басшыларының жыл сайынғы ... ж. ... 1998 жылы ... 1999 жылы ... 2000 ж. ... ж. Алматы қалаларында өтті. Онда алты мемлекеттің аймақтық қауіпсіздік
пен ынтымақтастықты нығайту мәселелері жан – ... ... ... ... ... ... маусым айында Шанхай ынтымақтастық ұйымының кезекті саммиті
Санкт – Петербург қаласында болып өтті. Оған алты ел ... ... Оның ... ... ынтымақтастық ұйымының құрылымын орнықтыру
іс жүзінде көрініс тапты. ШЫҰ – ның Секретариаты Пекин ... ... ... ... ... штаб – ... ... қаласына
орналасатын болды, ... ... ... ... ... әлемде тез өзгеріп жатқан жағдайды ... ... ... ... мәселелері жөнінде өз көзқарастарын білдірді. Бұл саяси
мәселелерді Біріккен Ұлттар Ұйымы және басқа да ... ... ... ... ... ... атап көрсетілді. Шанхай ынтымақтастық
ұйымына мүше елдердің басшылары Орталық Азия аймағындағы қауіпсіздік, сауда
– экономикалық және мәдени ...... ... өз ... ... ... жылғы мамыр айында Мәскеу қаласында Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына
мүше мемлекеттердің ... ... ... Онда ШЫҰ ...... ... Үкімет басшыларының ... ... ... ... ... Хатшылығы туралы, Ұйым Хатшылығы жанындағы
ШЫҰ-ға мүше елдердің тұрақты өкілдері туралы ... ... туы ... ШЫҰ ... ... ... туралы, сондай – ақ ШЫҰ – ... ... ... ... жөніндегі шешімдер қабылданды. Ал 2004
жылы 17 маусымда Өзбекстан астанасы ... ... ... ... мүше ... ... кеңесінің мәжілісіне Ауғанстанның басшысы
Хамид Карзай мен ... ... ... ... ... Бұл
мемлекеттердің ұйым құрамына қабылдануға ынта танытып отыруымен байланысты
Ташкент кездесуінде Монғолияға бақылаушысы мәртебесін беру ... ... ... ... жылдың 5 шілдесінде Астанада Шанхай ынтымақтастық ұйымына
қатысушы мемлекеттер басшылары кеңесінің ... 10 – шы ... ... саммиттің қортынды саяси құжаты Астана Декларациясы қабылданды. Сондай
– ақ антитеррорлық сипаттағы маңызды құжаттар бекітіліп, Пәкістанға, ... ... ... ... ... ... бес ... және Шанхай бестігі тетігінің іске
қосылуының 10 ... ... ... 2006 жылы 15 маусымда ... ... Онда ШЫҰ – ға мүше ... ... ұйым шеңберіндегі
көпсапалы ынтымақтастықты одан ары тереңдету мәселелерін талқылады. ... ақ ... пен ... ... ... және ... өзекті жайттер төңірегінде, Бейбітшілікті қамтамасыз ету және
уақыттың жаңа сынақтары мен қатерлеріне ... іс – ... ... ... ... Ең негізгі ұстаным – ынтымақтастықтың басым бағыттары
бойынша өзара іс – ... ... ... еді. ... қоса ... ... төрағалық етуші мемлекет және ұйымға мүше мемлекеттер
басшылары кеңесінің 2007 жылы өтетін кезекті отырысының уақыты және ... ... ... ... ... мемлекет басшылары ШЫҰ ... мен ... ... ... туралы мәлімдемеге қол
қойды. ШЫҰ Хатшылығы туралы ереженің жаңа нұсқасы мен ШЫҰ – ға ... ... ... және ... ... күрестегі 2007
– 2009 жылдарға арналған ынтымақтастық бағдарламасын бекітті.
2007 жылы тамыз айында Бішкекте Шанхай ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... жетінші отырысы өтті. Самиттің
жұмысы барысында Бірлескен коммюнике қабылданып, он құжатқа өол ... ... ең ... маңыздылары: ШЫҰ – ға мүше мемлекеттердің ұзақ
мерзімді тату көршілік, достық және ... ... ... ... кеңесінің халықаралық ақпараттар қауіпсіздігін қамтамасыз ету
және т.б. Бұлардан бөлек тағы екі құжатқа қол қойылды. ... ШЫҰ – ға ... ... ... ... ... ... келісім; ШЫҰ
Халықаралық банк бірлестігі және ШЫҰ Іскерлер кеңестері ... ... ... ... ... оның төрт республикасы жерінде (РСФСР, Украина,
Белоруссия, Қазақстан) ядролық қару ... ... КСРО ... кейін
басты ядролық держава болып АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания және Франция
мемлекеттері саналады. ... – ақ, ... ... бар ... ... Пәкістан және Израиль мемлекеттері жатады. Қазіргі
кезеңде әлемде атом энергетикасы бар 44 ... бар. ... ... Ұйымы Бас Ассамблеясының 1996 ж. қыркүйекте Женевадағы ... 158 ... ... атом ... ... ... салатын шарт
жобасын мақұлдады. Сөйтіп, ядролық жарылысқа тосқауыл қою үшін нақты қадам
жасалды. Бұған дейін әлемде 2045 рет ... ... Одан ... ... ... ... болды, миллиондаған адамдар мүгедек болып
қалды. Ядролық жарылысты ең соңғы тоқтатқан мемлекеттер Франция мен ... ... ал ... ... ... ... ... тек 1991
жылы тамызда тоқтатылды, бұл полигонда 1949 ж. бастап 500 – ге жуық ... ... ... Президент Н. Назарбаев ядролық қарусыздану
мәселелерін жан – жақты ... ... ... бұл ... мәселеде
бақылаушы мәртебесін алғанын атап ... ... ... ... ... Женевадағы, Нью – ... ... ... ... ... ... бұл саладағы басты
мақсат – ядролық қаруды таратпау, ядролық ... ...... ... болып табылады.
Қазақстанның сыртқы саясатындағы басты мақсат – бейбітшілік, соғысты
болғызбау. Сондықтан этникалық жанжалдар мен ... дау – ... ... оны ... күнде де саяси жолдармен реттеуге Қазақстан
тарапынан күш ... 1992 ж. ... ... ... Бас Ассамблеясының 47
сессиясында Президент Н. Назарбаев Азияда өзара ынтымақ пен ... ... ... ... ... Оған сәйкес 1993 ж. көктемде Алматыда осы
мәселеге байланысты ... ... бас ... ... аса ... келген болса, сол жылғы тамыз айындағы кездесуге он жеті елден
сарапшылар тобы ... ... ... ... қосылуы,
Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі ... ... жыл/, ... пен ... ... дамыған
ифнрақұрылымына кірігуі жас мемлекеттің ... ... ... ... Ал 1996 ж. 31 ... ... БҰҰ – ға мүше ... қатарында бүкіл жер бетінде ядролық қаруды таратпау жөніндегі шартқа
қол қойды.
Қазақстанның әлемде ядролық қаруды ... ... ... ... маңызы бар оқиға болып ... ... өзі ... ... едәуір күшейтті. 1994 – 1995 жылдар ішінде басты ...... АҚШ, ... ҚХР мен ... Қазақстанға
қауіпсіздіктің бірлескен және жан – жақты кепілдіктерін берді. Сөйтіп,
Қазақстан өзінің ядролық ... бас ... және ... аса ... ... мәңгілікке жауып, дүние жүзіне үлгі көрсете білді.
Қазақстан Республикасы өзінің қауіпсіздігін берік сақтауда халықаралық
әскери ынтымақтастық ұйымдар жұмысына ... ... ... ... ... ТМД елдерінің он екі мемлекеті, оның ішінде Қазақстан да қол ... ... ... ... (ҰҚШҰ) құрылды. Қазіргі кезде оған мүше
мемлекеттер бас біріктіре отырып, елдер арасындағы ... ... күш ... ... Осы ... ... біріншіден, ҰҚШҰ – дың
қарулық күшінің біріккен штабы, оның штат кестесі, ... ... ... ... қатысушы барлық мемлекеттердің офицерлерін
оқыту кез – ... ... ... ... асыру көзделген.
Үшіншіден, ұжымға мүше елдердің ... ... ...... ... ... ... қарулану жүзеге асырылады. Яғни қару – ... ... ... ... бөлінетін болса, ... ... де сол ... бөлінеді. Бесіншіден, егер осы ұйымға мүше ... ... ... күш көрсететін болса, өзгелер әскери көмек
көрсетуге міндеттенген.
Аталған ұйым аясында бірлескен ...... ... ... ... ... “Редут”, “Достық” стратегиялық командалық –
штабтық оқу – жаттықтырулары, сондай–ақ ТМД Әуе шабуылына қарсы қорғаныстың
ұйымдастыру бағытында ... ... оқу ... ... ... ... ... құрылған саяси - әскери одақ – НАТО – мен
ынтымақтастыққа маңызды орын ... ... ... соның ішінде
егемен Қазақстанның қауіпсіздігін сақтауда біз осы уақытқа дейін қарсы
болып келген НАТО - ... ... ... тиімді екені, әсіресе, соңғы
кезде байқалып отыр. Оны бұрынғы Югословаия мемлекеті, ... Ирак ... ... ... ... ... көрсетті. Cондықтан НАТО–мен
ынтымақтастыққа біздің ел ... ... ... Бұл ... үшін әріптестік” бағдарламасы аясында дамып, еліміздің қарулы
күштері үшін ... ... ... ... НАТО – ның Шығысқа қарай
ықтимал кеңеюіне қатысты мәселені шешкен ... ... ... ... тепе – ... ... жол бермес үшін барлық мүдделі
жақтардың өз алдарына қойған мақсат жоспары ескерілуге тиіс деп ... осы ... 1997 ж. 15 және 21 ... арасында Қазақстанның Шымкент
аймағында, содан соң Өзбекстанның Шыршық жерінде НАТО әскери бөлімдерінің
қатысуымен жаттығулар өткізілді. Оған НАТО – ға мүше АҚШ пен ... ... ... ... ... ... Ресей әскерлерінің
бөлімшелері – барлығы 1400 – дей адам қатысты. Бұл жаттығу барлық ... ... ... ... ... ... ... әр елде қалыптасқан дағдылы
әскери тәсілдер болса, енді олар ортақ ... ... ... мұның
тәуелсіздікке қолы жеткен Қазақстан мемлекеті үшін маңызы зор болды.
Соңғы жылдары Қазақстанның НАТО – мен ... одан әрі ... 2002 жылы ... еліміз Орталық Азия ... ... бірі ... НАТО – ның ... және шолу процесі” (ПАРП)
бағдарламасына қосылды. Қазақстандық армияның ... мен ... мен АҚШ ... ... ... ... - 2003” ... жаттығуына қатысып тәжірибе жинақтады.
Қазақстан аймақта алғашқы болып бітімгершілік күштерін ... ... НАТО ... ... – техникалық ынтымақтастық
нәтижесінде “Қазбат” 2002 жылы ... НАТО ... ... 2003 жылдың соңында қол қойылған меморандумға сәйкес “Қазбат”
бітімгершілік батальоны БҰҰ ... ... ... ... ... іс – қимылдарының жеке жоспарын қабылдай отырып,
НАТО – мен ынтымақтастықты жаңа ... әрі ... ... көтерген
Орталық Азиядағы алғашқы және жалғыз ел. Қазақстанда НАТО – ға ... ... ... ... “Дала қыраны” оқу - жаттығуын
жыл сайын өткізу дәстүрге айналды.
Әскери ынтымақтастықтың белсенді ... ... ... ... ... сай ... оның бітімгершілік әлеуеті арта түсті.
Қазбаттың ұлғайып, Қазбригке (Қазақстан бітімгершілік бригадасына) айналуы
соның айғағы. Дегенмен Қазақстан НАТО – ға мүше ... өз ... ... ... ... ... Альянспен өзара тиімді әскери–техникалық және
саяси ынтымақтастықты ... ... ... ... ... ... әрдайым көңіл бөліп отырады.
Қазақстан Республикасының ... мен ... ... үшін өзінің жеке Қарулы Күштерін құрудың үлкен маңызы болды. Оны
іске асыру Елбасының 1992 ... 7 ... ... ... ... құру ... ... басталды. Қарулы күштерді
ұйымдастыруда 1993 жылғы ақпанда қабылданған Қазақстан ... ... ... серпін берді. Доктрина халықаралық жағдайдың
түбірлі өзгеруін, тәуелсіз демократиялық мемлекеттер құрудың сол ... ... ... ... ... ... ... тұру мен
негізгі бағыттарын айқындап берді.
Қазақстан мемлекетінің қауіпсіздік ... ... Н. ... ... 1999 ... 15 ... ... ең басты тұғырға
қойды. Жолдауда көрсетілгендей, біздің елімізде қауіпсіздікті ... жаңа ... ... ең басты мәселесі болып қала береді. Онда,
әсіресе, қазіргі кезеңдегі терроризмге, саяси және экстремизмге, тоқтаусыз
тасылып ... ... ... ... ... дәрежеде күшейту
мәселелері қойылған.
Елбасының талабына сай 2000 жылы 10 ақпанда Қазақстанда 1999 – ... ... жаңа ... доктрина және Ұлттық қауіпсіздік стратегиясы
қабылданды. Осы құжаттарға сәйкес армия ... ішкі ... ... ... кем емес ... қаржыландыратына көзделді. Қарулы күштердің
ұйымдық – штат құрылымын реформалау аяқталды. Отандық ... ... ... ... рет Қарулы күштердің әскери – ғылыми орталығы ашылды.
Отандық әскери мамандары даярлайтын бірнеше ... ... ... ... ... ... ... Нұрмағанбетов атындағы “Жас ұлан”
республикалық әскери орта білім беретін мектеп оның алғашқы сатысы десек,
кәсіби сержанттарды даярлайтын Ш. ... ... ... ... екінші
сатысы. Ал Жоғары әскери – теңіз училищесі мен ... ... ... ...... институты, Құрылықтағы жаяу әскер,
Әскери – ... ... ... ... ... беретін жоғары білімді
офицерлерді ұядан түлетіп ұшыратын білім ордалары. Оған қоса 2007 ... ... Шет ... әскери институты ашылып, жұмыс істей
бастады.
Әскери доктринада Республика Қарулы Күштерінің дамуын нақты ... ... ... ... ... тенденция мен мемлекеттің
экономикалық ... ... ... ... ... ... негізінде Қазақстан жерінде әскери аумақтық құрылымға көшу жүзеге
асырылып, елдің барылқ аймағын қамтитын ... және ... ... және
Орталық әскери округтері құрылды. Олардың құрылуы ... ... оның ... едәуір арттыра түсті. Сонымен қатар армияны
қаржыландыру жыл ... өсіп ... 2001 жылы ... ... ... ... 2002 жылы 33,7 ... теңгені, 2003 жылы – 41,9 млрд., 2004 жылы–50
миллиардқа жуық, 2005 жылы ... ... ... 50 млрд. теңгеден
астам, ал 2007 жылы 142,5 млрд. теңге немесе 2006 жылмен ... өсуі 60,6 ... ... ... ... ... ... Қазақстан ТМД – да ... ... 2004 ... бастап әскерилердің жалақысы 50 ... 2005 ... ... ... ... Отан ... тағы да 32 ... мөлшерінде үстеме қосылды.
Сонымен елдің сыртқы қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... он үрдіс “Қазақстан - 2030” ұзақ мерзімді стратегиялық
бағдарламасын іске ... ... ... үлес ... саналады. Оған
Президенттің жарлығымен Қарулы күштерді дамытуды көздейтін 2006 – ... ... жаңа ... доктринаның маңызы өте зор. Жаңа доктриға
сәйкес Қазақстан ең жоғары ... ... сай ... ... ... ... отыр.
2.3 Тәуелсіз Қазақстанның сыртқы саясатындағы экономикалық байланыс
мәселелері.
1992 ж. наурыз айында Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болып
қабылдануы рсепублика үшін ... зор ... бар ... болды. Осыдан кейін
елімізге халықаралық басқа да ұйымдарға мүше болып кіруге жол ... ... ... ... ...... ұйымдарына – Халықаралық Валюта
қорына, Дүниежүзілік қайта құру және даму банкіне, Еуропа мен Азия ... мүше ... ... 1997 ж. ... ... 60 – тан астам
халықаралық ұйымдарға мүше ... ... ... өзі ... сыртқы
экономикалық саясатында игі нәтижелерін беруде. Соңғы ... ... ... ... ... арта ... оған ... қаржылардың көлемі артты. Мәселен, 1992 – 1995 ... ... ... Қазақстанға бөлген қаржысының мөлшері 2
миллиард АҚШ долларын құрады. Тәуелсіздік алғаннан бері 1000 – нан ... және ... ...... қой ... ... бірқатар елдер – Германия, Түркия, Австрия, Ұлыбритания т.б. ... ... ... ... ... несие берді. Сондай – ақ,
Жапония, АҚШ секілді және басқада донор елдердің ... ... ... жылдан–жылға дамытып келеді. ... ... ... ... бойынша жүргізіліп жатқан реформаларға
көмектесу мүмкіндігін және республика экономикасына шет ел инвестицияларын
көптеп ... зор ... ... Оған ... бірлескен кәсіпорындары да
өз үлесін қосып ... ... ... саны 1996 ж. 746 ... 2002 ж. ... 2003 жылы – 5300, ал 2006 жылы 8000 - нан ... тікелей инвестиция берушілердің тізімінің басында АҚШ
орналасқан, одан кейін Ұлыбритания, Италия, Канада, Нидерланды, ... Азия ... ... Жапония, Индонезия және Оңтүстік Корея
мемлекеттері бар.
Қазақстан өзінің экономикалық ... ... ... ... ... – қатынасқа ерекше көңіл бөледі. Бұл бағыттағы алғашқы
байсалды қадам американдық ... ... мен ... мұнай көздерін
игеру жөніндегі ірі шартқа қол қойылуы еді. Бұл келісім Америка капиталының
Қазақстан ... ірі ... ... ... ... ... бойынша 2010 жылы Республикада 80 млн. Тоннадан
асатын мұнай өндіруге қол жеткізу көзделген. ... ... ... отырып, “Шеврон” сонымен бірге Қазақстанның аймақтық ... ... ... жол құрылыстарын салуға көмектесіп,
әлеуметтік – экономикалық бағдарламаға да ... ... Осы ... ... ... бірнеше оңдаған американ ... ... ... және ... кәсіпорындар құрылып, жұмыс істеуде.
Қазіргі кезде АҚШ Қазақстанның ең ... ... ... ... ... 2004 жылы ... елімізде 350 – дей Қазақстан –
Америка бірлескен кәсіпорыны болса, 2006 жылы АҚШ – тың 374 ... ... ... ... ... ... істеді. Олардың Қазақстан
Республикасының экономикасына салған инвестициясының ... ... ... инвестициялар көлемінің үштен бірін құрайды және Орталық
Азия аймағындағы аса ірі көлем болып табылады.
Қазақстан экономикасына инвестицияларды көптеп ... 1997 ... ... ... Лондонда өткен “Қазақстанның инвестициялық
мүмкіндіктері” атты халықаралық конференцияның ... зор. ... ... ... жолындағы алғашқы қадамдарына жоғары баға
берілді, біздің елімізде шетелдік ... ... ... істеуіне
қажетті құқықтық және әскерлік жағдай жасалғандығына ... ... ... 1993 – 2005 ... ... ... экономикасына салған тікелей инвестициясының көлемі 4,3 ... ... 2006 жылы ... ... ... ... кәсіпорын жұмыс істеді. Оның ішіндегі бастылары – “Шелл”, “БритишГаз”
және тағы басқа компаниялар. Олар ... мен ... кен ... ... қатысуда. Қазіргі Британиялық компаниялар Қазақстанның
экономикасына 8 млрд. долларға жуық қаржы ... ... қор ... 4 ... орналастырылды.
Инвестициялардың артуы қазіргі ... ең ... ... ... ... ... екенін екенін ашып айту керек.
Егер өтпелі кезеңнің алғашқы жылдары Үкімет кепілдемесі ... ... ... ... ... ... ... таңда тікелей
инвестициялар көлемі өсіп ... 1996 ж. ... елге ... ... 1,2 млрд. АҚШ ... ... ... ... бойынша Қазақстан қазір Орталық
Азия және Шығыс ... ... ... ... ... әр адам ... шаққандағы көлемі жағынан Венгриядан кейінгі
екінші орынға көтерілген. Осымен байланысты 1997 ж. 28 ақпанында ... ... ... ... ... ... ... Заң талаптарына сәйкес Қазақстан Республикасында инвестициялар
жөніндегі мемлекеттік ... ... ол бұл ... алға ... іске асыруға кірісті. Осының нәтижесінде Қазақстанға тартылған
инвестициялық қаржы ... 2004 жылы 26 ... АҚШ ... құраса, 2007
жылы 70 ... ... ... ... ... сыртқы сауданың маңызы ерекше зор.
Егемендік алған ... бері ... ... ... 170 – тен ... ... ... орнатты. Осының нәтижесінде Қазақстанның сыртқа
шығаратын және ... ... алып ... тауарлардың/қаржы
түріндегі/көлемі жылдан–жылға өсіп ... Бір ... ... экспортқа шығаратын тауары импорттан асып ... ... ... 1995 ж. экспорт импорттан 1 млрд. 250 млн. ... асып ... ... 64 ... ... Сол жылы оның ... жылмен салыстырғанда агроөнеркәсіп кешені өнімінің экспортын 2,5 есе
арттырады. Сөйтіп, ол ... ... рет 1,7 есе асып ... 2001 ... сыртқы сауда көлемі 14 млрд. АҚШ долларын құраса, 2004 жылы 16
млрд., 2006 жылы 33 млрд., 2007 жылы – 78,8 ... ... ... ... ... ... 60–70 пайызы ТМД ... 23 – 24 % ... ... (35 ел), 13 % Азия ... ... ... ... кететін бір нәрсе – сауда көлемі Батыс Еуропа
елдерінде арта түсіп, ... ... ... социалистік мемлекеттер)
елдерінде едәуір кеміп бара жатқаны байқалды. Батыс Еуропаның қалтасы қалың
инвесторлары үшін Қазақстан ... ... ... ... ... ... Алдағы кезде Еуропа Сыртқы сауда бірлестігіне мүшелікке
өтетін болды. Міне, сол ... ... ... ... ... екі ... ... да кең өріс алуына қолайлы жағдайлар туатыны сөзсіз.
Қазақстанның сыртқа шығаратын тауарларының ... түрі орта ... (34 %), ... газ, ... ... ... (35 %), азық – ... (12 %), қалғандары химия тауарлары (9%), транспорт ... және ... (5%). Оның ... көпшілігін бұрынғы одақтас
республикалар сатып алды.
Қазақстан басқа ... отын – ... ... орта есеппен
(27%), машиналар, құрал – ... ... ... ... және
аппарат құралдары (26 %), химиялық тауарлар (10 %), азық – түлік ... ... ... ... 75% ТМД елдерінен келеді. Бізбен
негізінен сауда істейтін ... ... (57%), ... (7%), Белоруссия,
Германия, Қытай, Түркия (3%), Украина, Монғолия, Финляндия (әрқайсысы 2% -
дан). ... ... ... ... жыл сайын өзгеріп
отыратынын айтқан жөн.
1994 жылы ... ... ... ... ... студенттері алдында Еуразиялық одақ құру идеясын жариялағаны
белгілі. Осы уақыт ішінде аталмыш идеяны жүзеге ... ... ... ... атқарылды. Нәтижесінде 2000 – шы ... 10 ... ... ... ... Кедендік одаққа қатысушы – Белоруссия,
Қазақстан, Қырғызстан, Ресей мен ... ... ... экономикалық қауымдастық (ЕурАзЭҚ) – құру туралы келісімге қол
қойды. ЕурАзЭҚ келісіміне кедендік одақ шартында айқындалған ... ... қол ... үшін ... ... ынтымақтастықты
нығайтудың тұжырымдамасы енгізілді.
2001 – ші жылдың 1 – ші ... ... ... – ке ... ... отырысы өтті, онда қауымдастықтың іс – қимылына
қатысты негізгі құжаттарға қол қойылды. ... ... ... кеңестік
кеңістікке іргелі ықпалдастық одағының жаңа ... ... ... ... құралған күннен бастап, жоғарыда аталған бас
мемлекет мүше, ал Армения, Молдова республикалары мен ... ... ие. ... ... ... ... Мемлекетаралық
кеңес, Интеграциялық комитет, Парламентарлық Ассамблея, Қауымдастық соты
жатады.
2002 жылдың ... ... ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев сайланды. ЕурАзЭҚ – қа ... ... ... 2002 жылы ... 2003 жылы ... ... Онда ... басым бағыттары белгіленді. Олар: Кедендік
одақ құру, келісілген экономикалық саясат жүргізу, ... ... ... іс – ... ... ... одағын қалыптастыру, бірлескен
энергетикалық одақ құру, агроөнеркәсіп секторында ынтымақтастықты ... ... ... ... ... құра ... валюталық ықпалдастықты
дамыту, әлеуметтік – гуманитарлық, көші – қон саясатын жүргізу ... ... ... айында ЕурАзЭҚ – тың Мемлекетаралық кеңесінің
отырысы Астанада болды. Отырыста төмендегі құжаттар қабылданды: су – ... ... ... ... ... бойынша темір жол тасымалында
бірдей тарифтік баға қолдану, ... – қа мүше ... ... ... (БСҰ) ... позицияларын біріздендіру, Шекаралық саясаттың және
ЕурАзЭҚ – тың заңдылықтарының негіздері туралы. ... ... ... ... ... мәтіні қабылданып, банк саясатындағы реттеу
мен бақылау ынтымақтастығының ЕурАзЭҚ аумағындағы 2005 – 2006 ... ... Ал ... ... ... ЕурАзЭҚ – тың
мемлекетаралық Кеңесінің төрағасы болып Қазақстан жағы қала беретін ... – 2004 жж. ... ... ... өзара тиімді 60 келісім
құжатталды. Мұның өзі қауымдастыққа мүше елдерде экономикалық серпінділікке
жол ашты. ЕурАзЭҚ елдерін ... ... ... ішкі өнім мен өнеркәсіп
өнімдерінің көлемі орта есеппен 8 пайызға өсті. Өзара сауда ... ... ... көлемі 14 пайызға артты.
2005 жылдың наурызында ЕурАзЭҚ – тың ... ... ... ... ... отырысында Қоғамдастық елдерінің салық,
кеден және техникалық реттеу салаларындағы ... ... ... ... ... Ал сол жылғы маусым айында Мәскеуде өткен
ЕурАзЭҚ – қа мүше ... ... ... оған ... ... ... айтарлықтай ықпал етіп отырғаны атап көрсетілді.
Мәселен, ішкі ... өнім ... ... – 6,5 ... ... 10,3, ... – 6,2, Тәжікстан Республикасында – 9,7 пайызға өсті. 2003
жылға ... ... ... 40 пайызға артты. Сол сияқты өнеркәсіп пен
ауыл шаруашылығы да ... даму ... ие ... жылы ЕурАзЭҚ – қа қатысуышы мемлекеттердің ... ... ... ... үш кездесуі болып өтті. Онда ... ... ... дамыту, кеден одағын қалыптастыру, Бүкіләлемдік
сауда ... кіру және тағы ... да ... ... ... жылы қазан айында ЕурАзЭҚ – қа қатысушы ... ... рет ... қаласында кездесті. Саммит барысында мемлекет ... бес ... қол ... ... ... қоғамдастықты құру туралы 2000 жылғы 10
қазандағы шартқа өзгерістер енгізу туралы хаттама.
Екінші, Кедендік одақтың коммиссиясы туралы шарт.
Үшінші, ... ... ... құру және ... ... ... шарт.
Төртінші, Кедендік одақтың шарттық–құқықтық базасын ... ... ... ... күшіне енуі туралы.
Бесінші, Еуразиялық экономикалық қоғамдастық шеңберінде Кедендік
одақты құру жөніндегі іс – қимылдар жоспары.
Қазақстанның ... ... ... сауда байланысында тағы бір көңіл
аударатын мәселе – Республиканың жағрафиялық ... ... ... аудандары аралығында орналасқандығы. Cондықтан мұның өзі ...... ... ... ... мен ... ... байланыстар
орнатуға тиімді болып, кең мүмкіндіктер ашып отыр. Бұған ерте кездегі Ұлы
Жібек жолы жүрген жерлерде енді ... жол және ... жол ... ... ... тигізуде.
Қорытып айтқанда, 1991 жылдан бері тәуелсіздік ... ... ... ... көптеген елдерімен терезесі тең ... және ... ...... ... Осы ... ішінде
елдің сыртқы саясаттағы күш – жігерінің арқасында орасан зор тарихи маңызы
бар міндеттер ... ол ... ... ... өз ... ... ... өн бойында, берік халықаралық – құқықтық негізге
сүйенетін ... тату ... және ... белдеуі жасалды.
3. ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ІШКІ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ САЯСАТЫ. ДЕМОКРАТИЯЛЫҚ
ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ДАМУЫ.
3.1 Елдегі ... ... ... Саяси партиялар мен қоғамдық
қозғалыстар.
Қазақстан егемендік алғаннан кейін ... ... ... әлемге ашық мемлекет құруға кірісті. Мұны іске асыруда еліміздің
тарихи және ... ... ... оның ... ... өзіндік
ерекшелігі, мемлекет пен қоғамның өзара қарым – ... жан – ... ... ... ... және ... ... орнығуына,
күшті заң шығарушы органның, тәуелсіз баспасөз және автономиялық жергілікті
басқарудың дамуына көп көңіл бөлінді. ... ... ... ... ...... 1993 – ші және 1995 ... қабылданды, тәуелсіз сот билігі қалыптасты.
Тәуелсіздік алған алғашқы кезден бастап елде болып жатқан ... ... ... ... ... ... болашақтың бағытын
айқындауға аударды. Атап айтқанда, Президент Н.Ә. Назарбаев 1992 жылы эарық
көрген “Қазақстанның егеменді ... ... ... мен ... ... ... жаңа тарихи жағдайға байланысты еліміздің
егеменді ... ... ... міндеттерін көрсетіп берді. Онда
айтылған кейбір маңызды қағидалар мен тұжырымдар Егемен ... ... ... ... ... ... мемлекет алдында бой көтерген жаңа тактикалық мақсаттардың
іске асу ... ... Оны ... Н.Ә. ... ... 1993 жылы
жазған “Қазақстанның болашағы – ... ... ...... ашып ... ... Президент Тәуелсіз еліміздің одан әрі күшейіп
нығаюында қоғамдық ынтымақтастықтық пен ... іске ... ... ... ... ... Қазақстанның саяси – экономикалық
дамуында Республика басты үш ... ... (1991 – 1995 ... бұл ... ... ... ... мемлекеттің негіздерін құрумен айналысты. Елде бірпартиялық
өктемдіктен саяси ... ... ... даму ... ... ... кезең (1996 – 2000 жылдар) экономика мен ... ... ... ... іске асырумен байланысты болды. 1995 жылы
қабылданған Конституция негізінде жаңа ... ... ... ... ... (2001 – 2007 жылдар) – экономикалық өсу уақыты. Бұл кезде
мемлекеттің әлеуметтік – ... ... ... дамытуға қол жетті.
Осылайша өткен 16 жылда Қазақстанда қоғамдық ірі ... ... ... ... қалыптасты. Дегенмен, осы стратегиялық
міндеттерді тәжірибе ... іске ... ... ... ... ... Оны ... дәрменсіздік көрсеткен С. Терещенко
басқарған (1992 ж. бастап) Министрлер ... 1994 жылы ... ... ... Ә. Кажыгельдин бастаған жас саясаткерлерден тұратын жаңа ... Бұл ... ... үш жыл ішінде елімізде болып жатқан реформаларды
іске асырудың жаңа бағдарламасын белгіледі, осы бағытта ... ... ... ... ... ... ... жеткізбей Ә.
Кажыгельдиннің 1997 жылдың 10 ... күні ... ... Оған ... жекешелендіру бағдарламасында кеткен үлкен қателіктердің салдары,
содан соң елімізде әлеуметтік әділетсіздіктің орына алғанын айтуға болады.
Ә. ... ... ... Н. ... ... үшінші үкімет
келіп, екі жыл (1997 – 1999 жж.) қызмет етті. Бұл үкіметте қиын ... ... Елде ... ... ... ... ... шығарылатын
шикізат өнімдері бағасының құлдырауы, көрші ... ... ... ... ... ... істеуге тура келді.
Үкімет сыртқы факторлардың жағымсыз әсеріне қарамастан, тұтас алғанда
макроэкономикалық тұрақтылықты сақтап қалды. Сондай – ақ, ... ... ... ішкі және ... міндеттемелерін орындауда Н.
Балғымбаев басқарған үкімет бірқатар айтуға тұрарлық қызмет атқарды.
1999 жылы ... ... ... үкіметі басына Қ. Тоқаев басқарған
төртінші үкімет тағайындалды. Жаңа үкімет Республика Парламентінде ... – 2002 ... ... іс – ... ... ... ... шешілуге тиісті басты проблемалар негізінен “Қазақстан - 2030”
стратегиялық бағдарламадан туындағанды.
1999 жылдың қараша айынан 2002 ж. ... ... ... ... ... ... үкіметі өзінің алдына қойған іс – қимыл ... ... ...... ... ... жұмыстарын
жүргізді. Олардың бірсыпырысы жүзеге асты, дегенмен кейбір мәселелер ... ... жылы ... айында Қазақстан үкіметі басына И. Тасмағамбетов
басқарған бесінші үкімет келді. Ол ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөлуді одан ары жалғастырды.
Осы бағытта 2002 жылы мемлекеттің бюджеті ... рет ... ... және кейбір күрделінген әлеуметтік мәселелерді шешу
үшін қажет шара ... ... ... ... ... тапсырмасымен 2003
жылы бюджеттен бөлінетін қаржыны білім беру саласына 33 пайызға, ... – 38, ... ... – 27 ... ... 2003 ... ... бастап зейнетақы және жалақы деңгейі 12 пайызға ... – ақ, ... ... КСРО ... ... ... ... жөнінде шешім қабылданып, жүзеге асырыла бастады.
Алайда, 2003 жылғы маусым айында И. Тасмағамбетов өз өтінішімен үкімет
басынан кетті. Бір жыл бес ай ... ... ... ... И.Н. ... ... республикада экономикалық реформаларды жүзеге асыруда
бірсыпыра істер атқарылды. Әлеуметтік даму ... де ... ... ... әл – ... ... ... Қазақстанның 2030 жылға
дейінгі кезеңді қамтитын Стратегиялық бағдарламасына сай 2003 – ... ... ... ...... даму ... ... 13 маусым айында Президенттің жарлығымен ... ... ... ... – министр болып Д.К. Ахметов
тағайындалды. Ол басқарған ... 2007 ... 10 ... ... ... ... ... Д. Ахметов басқарған үкімет жұмысы “Қазақстан - 2030”
стратегиясында анықталған ұзақ мерзімді басымдылықтарға сай ... ... ... ... ... өсуін қамтамасыз етуге көп
көңіл бөлді. Біріншіден, мұнда ... ... ... арқылы
экономика мен инфрақұрылымды барынша дамыту. Екіншіден, қазақстандықтардың
өмір сүру деңгейінің одан ары ... ... ... ... ... ... кірісі мен еңбек ақысының көлемі жылдан – жылға өсіп
отырды. Үшіншіден, ...... ... мен тұрғын үй
бағдарламасын жүзеге асыруға едәуір назар аударылды. Төртіншіден, халыққа
аса қажетті азық – тұлік ... ... ... да ... сапалы
деңгейде, ашық рыног жағдайында жұмыс істелінді. ... ... ... ... және ... реформаларды одан әрі тереңдету
жалғастырылды.
2007 жыл 10 ... ҚР ... ... Қ.Қ.
Мәсімов жетінші үкімет басшысы болып ... Жаңа ... ... ... ... ... ... шешу міндеттері қойылды. Олар:
• Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына кіру туралы
стратегиялық мақсатты жүзеге асыру.
• Әкімшілік ... ... ... ... жаңа ... ... ендіру.
• Ел экономикасын дамытуда бюжеттік жоспарлаудың тиімділігін арттыру.
• Республика өңірлерінің тұрақты дамуын қамтамасыз ету.
• Әлеуметтік саладағы ... ... ... ішінде жинақтаушы зейнетақы
жүйесін одан ары дамыту.
• Ыңғайлы макроэкономикалық саясат, оның ең ... ... беру ... ... ... ... қызмет көрсету.
• Индустриялық – инновациялық даму стратегиясын жүзеге асыруды одан ары
жалғастыру.
1991 және 2008 ... ... ... ... ... ... органы – Парламентке төрт рет өзгеріске ұшырады. Бірінші рет, 1990
жылы 12 – ші шақырылумен сайланған Қазақ ... ... ... ... желтоқсан айында көптеген депутаттардың өз міндеттерімен бас
тартуымен байланысты тарады.
Одан кейін 13 – ші шақырылумен ... ... ... де ... ... Қазақстан Республикасының 1993 жылғы желтоқсанда бекіткен
сайлау Кодексі негізінде 1994 жылғы наурызда сайланған Парламент 1995 ... ... деп ... ... сайлау барысында аталған Кодекс
баптарының өрескел бұзылуы себеп болды. Міне, ... ... ... ... ... Заң күші бар ... сайлау туралы” 1995 жылғы 28 қыркүйектегі пәрмені бойынша
сол жылдың желтоқсан айында жаңа парламент сайлауы ... Ал ... ... ... ... жоғары палатасына сайланған депутаттардың
құрамының жартысы өзгертіліп, ... жаңа ... ... ... ... ... өзгерістер жергілікті атқару
органдарының да өзгеруіне алып келді. Бұларда егемендік алған кезден ... рет ... ... ... ... ... ... – облыстық,
қалалық, аудандық атқару комитеттері болып ... ... ... ... мен ... ... ... бір адам – Кеңес төрағасы
басқаратын болды. Ақырында ... ... ... - ... ...... басқарады деп шешілді.
Cоңғы жылдары әкімшілік – басқару ... ... және ... ... батыл шаралар қолданылды. Орталық Үкімет қайта құрылды
және сан жағынан ықшамдалды. Жергілікті жерлердегі басқару ... ... ... 1997 жылы 50 – ден ... ... пен ведоствалардың 25
– і ғана қалдырылды. 19 әкімшілік облыстың бесеуі, 220 әкімшілік ауданының
30 – ға жуық ... ... 5 ... жуық қызметкер қысқарды. Барлық
дәрежедегі әкімшіліктердің жауапкершіліктерін ... ... ... ... ... ... ... 2006 жылы 25 қаңтар мен 25 ... ... ... аймақтарында ауылдық, аудандық және қалалық
әкімдердің алғаш рет халықпен есеп беру кездесулері жүргізілді. Осы ... ... 2600 есеп беру ... ... оған ... ... ... өкілдері қамтылды. Кездесу жиналыстарында
мемлекетімізді әлемнің барынша дамыған 50 ... ... қосу ... ... ... саяси – экономикалық және әлеуметтік проблемаларды
шешудегі басты міндеттері талқыланды.
Еліміздегі демократия және ұлт мәселесі жөнінде айтқанда, тағы ... ... ...... ... ... қоғамымыздың
дамуындағы рөлі. Мұндай ұйым ТМД елдерінің ешбірінде осы ... ... Ең бір қиын ... ол шын ... ... өкілеттілігінің
органына айналды. Қазақстан халықтары Ассамблеясын құру туралы шешім 1992
ж. желтоқсанда өткен Қазақстан ... ... ... ... парламенттің немесе атқару билігі органынының баламасы бола
алмайды деп көрсетілді. Бірақ ол ... ... ... ... ұйым ... тиісті емес еді. Ұзақ ... ... ... ... ... ... басқа да салалар мамандарының
пікірлерін зерттей келе, Ассамблеяға ... ... ...... орган дәрежесін беру ұйғарылды. Нәтижесінде ол өз
қызметінің жемістерін бере бастады. Ұлт саясатына ... ... ... ... ол ... күнбе – күн нақты жұмыстар
жүргізді, бұл оның ... ... 2008 ж. ... ... ... – дан аса ... мен 45 – тен ... түрлі конфессиялар өкілдерін
қамтып, тең құқықтық жағдайда жұмыс істеді. 1992 – 2008 ... ... ... ... он үш ... ... Сессияларда біздің
елдің мекендейтін барлық ұлттар мен ... ... мен ... ... сақтау, халықтардың әлеуметтік – экономикалық
жағдайлары және т.б. ... ... ... ... Ассамблея
консультативтік – кеңестік органнан конституциялық органға ... ... ... 2007 жылы осы органнан тоғыз адам ... ... ... ... ... ... бірі – ... емес
ұйымдардың қалыптасып дамуы болып табылады. ... жаңа ... ... емес ... ... ... ... Оған саяси партиялар, қоғамдық
қозғалыстар, кәсіби одақтар мен қоғамдық ұйымдар кіреді. ... емес ... (ҮЕҰ) ... алғашқы кезеңі 1980 жылдар мен
1994 жылдар аралығын ... Осы ... ... 400 – ден ... емес ұйым ... ... Екінші кезеңде, 1994 – 1997 ... ҮЕҰ саны 400 – ден 1600 – ге ... ... ... ... ... ... қазіргі кезеңге дейінгі уақытта Қазақстанда 6000 – нан
астам тіркелген, оның 3000 артығы жұмыс істеді.
Олар іс жүзінде еліміздің ... ... ... ... ... ... ... емес секторға екі жүз мыңнан аса адам тартылған.
Қазақстандық ҮЕҰ қызметімен екі миллиондай республика азаматтары ... емес ... ... ... ... ... атқарады. Әсіресе,
балалар, жастар, денсаулық сақтау, құқық қорғау, және басқа да ... өз ... ... ... ... ... ... келеді.
2006 жылы ҚР азаматтық қоғамды дамытудың 2006 – 2011 ... ... ... жылдан кейінгі қоғамды қайта ... ... ... ... ... жеке ... ... үстемдік етуінен
бірте – бірте арылып, әртүрлі көзқарас және көппартиялық жүйеге көшу ... Бұл елде ... ... демократиялық процесстермен саяси ... ... ... ... ... жүйенің және жаңадан саяси партиялардың пайда
болуының басты үш себебін көрсеткен жөн. Оның бірінші себебі – 1989 ... ... ... ... ... өзгерістер, соның ішінде әртүрлі
көзқарастың, жариялылықтың көрініс ала бастағанына байланысты ... ... ала ... саяси еркін ой. Бұл кезде тоталитарлық және ... ... ... ... ... мен ... пайда болды. Олардың
басты ұрандары: социал – ... ұлт ... ... және ... ... ... ... жандану болды.
Екінші себебі – 1991 жылғы Мәскеуде болған мемлекеттік төңкеріс
жасауға ... ... ... ... Оның нәтижесінде Кеңестер
одағы тарап, Қазақстан ... ... ... ... жаңа ... ... алуымен байланысты уақыт талабына сай
юатыл қимыл жасады. Белсенді мемлекеттік жаңа ... ... ... ... ... қажетті, көкейкесті ұрандар мен
міндеттер кірді. Партиялардың негізгі міндеттері – үкіметпен ... ... ... ... ... сайлауларында жеңіске жету, уәкілдік
қызмет органдарында көпшілік қолдайтын ниеттестік тәртпті қамтамасыз ету
және т.б. ... ... ... ... ... мұндай саяси
партиялар арқылы өзінің ... ... ... ... ... мән
берді.
Үшінші себебі – бұл еркіндік синдромы, ол ... ... ... ... тән. ... ... ол, ... реваншистік күштер
арасында ерекше байқалады. Оған коммунистер, ... және тағы ... ... ... ... және бұрынғы Кеңес Одағына кірген мемлекеттерде
мұндай ультрақұқықықтық саяси партиялардың пайда ... ескі ... ... және нарықтық экономиканың қалыптасуымен байланысты.
Міне, осындай себептердің нәтижесінде 1990 жылдан ... ... ... ...... ... одан соң ... “Азат”
қозғалысы қалыптасты. Олардың құрылуының басты ...... ... өту, ... бір ... ... негізде бірігу
және саналы ынтымақта болу, жалпы алға қойған мақсаттарының бір болуы,
саяси қызметі ... ... ... ... ...... ... платформа, немесе ұстаған саяси бағытының тұтастығы және т.б.
Көппартиялы жүйе тек біздің ... ғана ... ... ... ... тәуелсіздігін алған, бұрынғы одақтар республикаларда да
құрылды. 1995 ж. тек бір ғана ... ... ... саяси партиялар
тіркелген. Қазақстанда Ресейдегі ... ... ... ... ... жағдай болғанын айтқан жөн. Мысалы, 1994 ж. ... ... ... ... ... ... тек төрт – ... қатысты. Олар – социалистер, Қазақстан халық конгресі, Демократиялық
және Азат партиялары. Сайлау ... ... көп ... ... ... ... органдарынан тіркеуден өтті.
1999 ж. республикада 14 саяси партиялар мен 30 – ға жуық ... ... ... ... Ал 2002 ж. ... ... 20 – дан асты. Жаңадан халық арасында танымал “Отан”, “Ақжол”, “Асар”
т.б. партиялар бой ... ... ... ... ... ... өткен партияларды қалдыру мақсатында 2002 жылы Елбасы жарлығымен
“Саяси ... ... ... заңы ... Онда ... ... ... және тіркеуден өту үшін партияның кемдегенде 50 мың
мүшесі болу керектігі туралы ... ... Бұл ... ... ... өсуіне итермеледі. 2004 жылы заң бойынша тіркеуден өткен саяси
партиялардың 12 – сі ... ... ... көпшілігі Республика
Президентінің алған бағытын, оның ... ... ... ... ... Бір айта ... ... осы партиялардың бағдарламаларында
айтарлықтай айырмашылық аз, экономикалық, саяси және әлеуметтік мәселелерде
бірін – бірі қайталайды. Қазақстандағы саяси ... ... ... ... ... ... іске асып ... нарықтық
экономикаға көшуге ешқандай қарысылығы жоқтығын ... ... тек оны ... ... ... белгілеуде ғана
айырмашылықтар бар. Саяси партиялардың ... ... ... ... ... өзі ... ... жүйенің және
саяси бірлестіктер мен партиялардың әлі де ... ... ... Оның ... ... ... ... партия
жетекшілерінің үкімет басқару ісіне араласа алмай ... ... ... ... ... да тек ... ... түрі
орын алған. Олардың басым көпшілігі өзінің сыртқы формасы бойынша партия
деп саналғанмен, мазмұны жағынан әлі де ... ... гөрі ... ... ... ... нәтижесінде саяси партиялардың бұқара
халық арасындағы беделі төмен, ... ... ... ... аз ... ... ... партияның мүшелері болған бірнеше жүз мыңдаған
адамдар өзге партияларға мүшелікке кірмеген. Бүгінде бүкіл республикаға
белгілі ... ... “Ақ ... ... партия т.с.с. cаяси
партиялардың құрамының өзі ауыз толтырып айтатындай дәрежеге жетпей отыр.
Бұған қосып ... тағы бір ... осы ... партиялардың
құрамындағылардың басым көпшілігі бұрынғы Қазақстан Коммунистік ... ... ... ... ... ... де 1991 ... яғни Коммунистік партия таратылғанға дейін, оның мүшесі болып,
белгілі бір буындарында қызмет істеген адамдар.
Өздерінің бағдарламаларында атап ... ... ... мен ... ... парламент сайлауларына қатысып,
онда көпшілік депутаттық орындарға ие болуға ... Бұл ... ... ... ... ... ... жылдары қол жеткізген едәуір
табыстарын ... ... ... 1994 эылғы Республика Жоғары Кеңесінің
сайлауында Қазақстан Халық Бірлігі және Қазақстан Халық Конгресі ... ... ... ... ... ... бірқатар
саяси партиялары мен қоғамдық бірлестіктері 1995 жылғы 9 желтоқсанда өткен
парламент сайлауына ... ... ... ... ... Халық Бірлігі партиясы басқа
әріптестерінен көп ілгері болып ... ... ... 24 ... ... – 12, ... ... – 7, Жастар одағы мен
Инженерлер одағының – 3 – тен, ... ... ... – 2 ... ... ... ... партиясы, Қазақстан Дәуірлеу партиясы
мен Қазақстан Халықтық Кооперативтік партиясының заң ... ... ... ... ... кірді.
1995 жылғы желтоқсанда жаңа Конституция талаптарына сәйкес өткен
бірінші ... ... ... ... қоғамды демкоратяиландыру
қадамдары одан әрі жалғасын тапты. Ашық ... ... ... күрес
мәдениеті, көппартяилық жүйеге кең жол ашылды. Оның нақтылы дәлелі ... ... ... ... ... Парламент Мәжілісі
депутаттарын сайлауды ... ... 1999 ... ... 10 – ында болып
өткен Қазақстан Президенті сайлауына балама негізде 4 кандидат ... ... ... ... С.Ә. ... Сенат депутаты Э.Ғ.
Ғаббасов, Мемлекеттік кеден комитетінің төрағасы Ғ.Е. ... ... ... ... Н.Ә. ... ... ... дауыс беру үшін жасалған тізімге
енгізілген 8419283 сайлаушының дауыс беруге – 7328970 – і ... ... 87,05 ... ... ... беру қорытындысында Н.Ә.
Назарбаев жеңіске жетіп, қайтадан Қазақстан Республикасы Президенті болып
сайланды. Оған ... ... ... ... ... 79 пайыздан
астамы өз дауыстарын берді.
2005 жылғы 4 желтоқсанда ҚР Президентінің ... ... ... ... ... ... бес адам дауысқа түсті: Е. Әбілқасымов, А.M.
Бәйменов, М.Х. ... Н.Ә. ... Ж.А. ... ... ... ҚР Президенттігіне кандидаттардың алған дауыстарының саны
төмендегідей болды: Е. ... – 23252 ... ... ... беруге
қатысқан сайлаушылардың дауыстарының 0,34 пайызы, А.М. Бәйменов – 108730
дауыс немесе 0,61 пайыз, М.X. ... – 18834 ... ... 0,28 ... ... – 6147517 ... ... 91,15 пайызы, Ж.А. Тұяқбай – 445934
дауыс немесе 6,61 ... ... ... бойынша ең көп дауыс алған Н.Ә. ... ... ... ... жеті жыл мерзімге қайта
сайланды.
Қазақстандағы ... ... ... 1995 ... ... ... сай 1999 жылғы 17 қыркүйекте Қазақстан Республикасы Парламенті
Сенатының депутаттарын сайлау өтті. Сенатқа 14 ... және ... ... ... бір – ... ... ... тиіс болды. Оның сыртында
Президент жеті сенаторды өзі тағайындады. Сенаттағы 16 ... 35 ... ... Сайлау барысында Парламент Сенатына депутаттық кандидаттарға
Республика бойынша 4833 таңдаушының 4179 – ы ... ... ... ... ... жалпы санының 86,5 пайызы еді. Нәтижесінде Қазақстан
Республикасы Парламентінің Сенатына дауыс беру ... 16 ... ... ... Конституциясының талабына сай 2002 жылы 8 қазанда Республика
парламентінің жоғарғы палатасы–Сенаттың ... ... ... ... Оның ... жоғарғы палата құрылымының үштен ... Ал 2005 ... 19 ... ҚР ...... ... сайлауы өтті. Онда 36 кандидат сайлауға түсті. Оларды
сайлауға Республика бойынша 3287 ... 3155 – і ... ... ... ... ... бойынша 16 кандидат Сенат Депутаты болып
сайланды. ... ... ... ... 7 адам ... ... ... жылғы 10 қазанда өткен Қазақстан Республикасы Парламенті
Мәжілісінің депутаттарын ... ... ... рет тек қана бір ... ғана ... ... – ақ партиялық тізімдер бойынша да өтті.
Сайлау кезінде Орталық ... ... 10 ... ... ... тіркеді. Дауыс беру қорытындысында Қазақстан Республикасының
парламенті ... ... ... Отан ... төрт ... ... ... Азаматтық және ... ... екі – ... ... ... болып сайланды.
Мұның өзі Парламентте саяси партяилардың депутаттары да ресми ... ... ... ... Бұл ... ... көппартиялы
демократияның қалыптасу кезеңінің жаңа бір ... ... ... ... ... мен ... және халықаралық демократиялық ұйымдар
өздерінің оң көзқарастарын білдірді.
1996 және 2006 жылдар ... ҚР ... өз ... ... 1691 заң ... 1221 – ін ... 258 заң жобасының дүниеге
келуіне халық қалауларының өздері ұйытқы болды.
2044 жылғы 19 ... ... бен ... сын ... Республикасы Парламент Мәжілісінің кезекті сайлауы болып өтті.
Сайлау барысында саяси партиялар ... ... он ... үшін күресіп,
оның жетеуін “Отан”, қалғанын “Ақжол”, “Асар” партиялары мен “АИСТ” сайлау
блоны иеленді.
Парлмент Мәжілісінің бұл сайлауы бір ... ... ... ... ... қызу ... ... өтті. Тиесілі 67 орынға жалпы саны
623 кандидат таласты, әғни әр округке орташа ... ... ... Қыркүйектің 19 – ында сайлауда бір мандатты округтер бойынша 45
кандидат өз сайлаушыларының сеніміне бірден ие ... ... ... Ал
екінші турда, яғни 2004 жылғы ... ... 3 – інде 22 ... округі
бойынша дауысқа түскен 44 кандидаттың 22–сі өз бәсекелестерінен ... ... ... ... ... ... ... Мәжілісінің
жаңа депутаттары болып 67 таңдаулылар сайланды.
Бір ... ... ... “Отан” партиясы 35 мандатқа ие ... ... ... ой бой озып ... ... ... ... бойынша
сайланған жеті депутатты қосқанда жаңа парламенттің Мәжіліс құрамына “Отан”
партиясынан 42 депутат кірді. Одан кейінгі ... 10 ... ... ... блогы алды. Ал ... ... үш, ... партиясының бір кандидаты депутат атанды. Сондай – ақ сайлау
додасында өзін - өзі ұсынған 18 кандидат ... ... ие ... ... ... Бұ сайлауға 112 әйел кандидат болып
тіркеліп, ... ... алты әйел ... ... ... ... бұрынғы 48 депутаты қайта түсіп, олардың 26 – ы ... ... ... ... ... ... сайланды.
2007 жылғы 18 тамызда біртұтас жалпы ұлттық сайлау округунің аумағы
бойынша партиялық тізімдер негзінде ... ... ... ... ... ... сайлау болды. Республика бойынша
сайлаушылар ... ... 68,4 ... ... ... келді.
Сайлауға 7 саяси партиялар қатысты. Сайлау қорытындысы бойынша “Нұр Отан”
халықтық – ... ... ... ... ... ... 88,41 пайызын иеленді. Ал қалған алты партия ... ...... партия, Қазақстан Патриоттар партиясы, Қазақстан
социал – демократиялық “Ауыл партиясы”, “Руханият” ... ... ... ... жеті ... көрсеткішке қол жеткізе алмады.
Бұл жоғарыдағы келтірілген ... ... ... ... одан әрі ... ... тереңдеп жан – жақты жүріп
жатқанын көрсетеді. Еліміздің экономикасындағы мен мемлекеттік ... ... одан әрі ... ... тереңдете түсуге
жағдай жасауда. Қазіргі кезде мемлекет бұл саланы одан әрі ... ... ... ... ... ... ... саяси
партиялардың рөлін күшейту, сайлау заңнамасын жетілдіру, жергілікті
жерлерге өзін - өзі ... ... емес ... және ... ... ... институттарының рөлін атқару, баспасөз бостандығын
нығайту т.б. институттар өздерінің ттиісті ... ... ... – ші ... қараша айында Қазақстан Республикасы ... ... және ... қоғам мәселелері жөніндегі арнайы ұлттық
комиссия құрылды. Оның ... ... ... барлық саяси
партияларының жетекшілері шақырылған. Демократия және азаматтық ... ... ... ... ... ... көкейкесті
мәселелерді ашық және жариялылық жағдайда талқылуды өз алдына мақсат етіп
қойып, осы бағытта бірақатар ... ... ... жүргізді. Комиссия
мүшелері барлық өңірлер мен аймақтарды ... ... ... ... ... азаматтардың пікірлері мен ұсыныстарын жинақтады.
2006 жылғы наурызда Президент Жарлығымен елімізде ... ... ... және ... ... ... Мемлекеттік
комиссия құрылды. Оған мүше болып 30 адам ... ... ... органдардың өкілдері, еліміздің барлық саяси партиялар мен ірі
қоғамдық бірлестіктіктердің жетекшілері тартылды.
Мемлекеттік комиссия ... бес ... тобы ... Олар: Жергілікті
өзін - өзі басқаруды құру жөніндегі, ... ... ... ... Азаматтық қоғамды дамыту, Саяси ұйымдар ... ... ... жетілдіру жөніндегі топтар.
Бұл құрылған жұмыс топтары өзі ... ... бері ... ... ... Атап ... Мемлекеттік комиссия мүшелері “Жергілікті
өзін - өзі басқару туралы” заң ... ... ... ... 2007–2008 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... 1993, 1995 ж. ж. Қазақстанның Конституциясы.
Қазақстандағы болып жатқан демократиялық өзгерістер республиканың 1995
жылы қабылдаған Ата заңында өзінің басты көрінісін тапты. ... ... ... ішінде екі Конституция қабылданды. Оның біріншісі – 1993 жылдың
қаңтарында боғлан еді. Бұл Ата ... ... КСРО ... ... ... КСР ... салыстырғанда едәуір
айымрмашылығы мен өзгешелігі болды. Дегенмен бұл бірінші Ата Заңның елеулі
жетіспеушілігі мен кемшілігі де бар еді. Оған ... ...... ... қолына тимеген, оның дәмін татпаған, оған тиісті ... ... Ата ... ... ... және жан – жақты бойыппен ... ... бір ... ... еді. ... ... Конституциялық заң жүйесін
қалыптастыруда, ондаған ... ... бойы ... ... ... ... ... біздің жас мемлекетімізге аса қысқа
уақыт ішінде жүріп отуге тура ... ... ... елдің бірінші
Конституциясы жасау барысында ел ішінде болып ... ...... ... т.б. ... ... ой ... өткізу, мемлекетіміздің
мүмкіндіктері мен жоспарлары ғылыми ... ... ... әлі ... жобасын жасаушылар көп жағдайда “еркіндік” сөзінен
туындаған асқақ сезіммен шыға алмады. Оның ... ... ... ... осы ... ... орын алған коммунистік қиялдар мен қағидалар да
өзінің едәуір ықпалын тигізді. Осындай себеп – салдарға ... ... ... жаңа ... ... қажеттілігін уақыттың өзі
алға тартты. Оны 1995 жылғы ... ... өте ... ... ... ... Ол оқиға Республика Жоғарғы Кеңесінің бүкіл құқықсыздығын
танудан және бұрынғы конституциялық тұжырымдарының ... ... ... ... ... ... бұл шым–шытырық жағдайлар
елімізде констутуциялық реформалар проблемасын тез ... ... ... ... Өйткені жаңа нарықтық кезең жалпы ... ... ... одан әрі ... ... ... ... жобды талап етті. Мұның өі батыл әрі ... және ... ... ... ... ... Қазақстан
азаматтарының тікелей еркін білдіру, бүкіл халықтық дауыс беру арқылы 1995
жылғы 30 тамыздағы референдумда ... жаңа ... ... қатысқан адамдардың 90% - ы біздің мемлекетіміздің жаңа Ата ... ... ... ... оның ... салыстырғанда, көптеген өзгеріс,
ғылыми қағидалар енгізілді. Егер бұрынғы Ата заң төрт ... 21 – ...... ... ... ... ... жағынан да едәуір қысқарып, 9
бөлімнен, 98 – баптан тұрады. Жаңа Конституцияда еліміздің ... мен ... ... ... ... халықтың
әлеуметтік топтарына тиісті кепілдікті ... ... ... шешу ... Ата заң ... ... барысында байқалатыны, ол – құқықтық
мемлекет құруда ... ... Яғни ... үлгі етіп отырған
өркениетті елдер қатарына бір ... ... ... жарқын куәсі
сияқты. Конституциясының кіріспесінде: ... ... ... зайырлы, құықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде
орнықтырады: оның ең ... ... – адам және ... ... ... ... ... өзі Қазақстан халқының Ата Заң арқылы болашақта егемен құқығын
жүзеге ... ... ... ... Жаңа Конституцияға
тәуелсіз Қазақстан мемлекетінің халықаралық беделін жоғарылатудағы тарихи
маңызы ерекше атап көрсетілген. Онда ... ... ... ... ... мән – ... рухы мен ... болмысы, оның
өркениетті даму кезңінің ерекшеліктері, әлемдік демократиялық құндылықтары
жан – жақты көрініс тапқан.
Ата Заңда қоғамда ... ... жаңа ... мен атаулардың ғылыми
және күнделікті айналымға енгізілгенін байқау қиын емес. ... ... ... ... ... ... арнаулы, түбегейлі теориялық және
қолданбалы салаға ауысты, қоғам ... ... ... ... ... ... ... Заң бойынша республикамызда демократиялық Президенттік басқаруға
жол ашылды. Соған сәйкес Президенттің саяси билігі де ... ... ... ... ... және ... және заң ... құқығына ие болды. Cонымен бірге Президент Конституция талабына
сәйкес Заң шығарушы, атқарушы және сот ... ... ... ... ара – ... үйлестіреді. Оны Президенттің 1996
жылдың маусым айында Парламент пен Үкімет арасындағы қарым – ... ... ... дау – ... Ата Заң ... ... ... шешуі тәжірибе жүзінде көрсетіп берді.
Конституцияда Президенттік республика жағдайындағы Парламент ... ... Ол ... ... ... оның мүддесін қорғайтын
демократияшыл әрі ... ... ... ... қабылдайтын орган.
Парламент – Сенат және Мәжіліс ... ... ... ... ... екі ... ... ұғым болған емес. Ата Заңда палаталы
парламенттің ерекшеліктері де ...... ... ... ... ... саны ... 117 – ден 114 ... ... ... – ақ Парламент қызметінің тиімділгін арттырып, оның
депутаттық корпусының ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар жүйесіндегі үкіметтің тиісті орны, сот
билігінің, прокуратураның қызметтері де айқындалған. Әсіресе, сот ... ... жаңа ... ... ... ... ... жалпы және төрелік соттар жүйелері біріктірілді,
соттар мен судьялардың әділетті үкім шығаруға ... ... ... ... ... ... Олардың қызметіне араласуға жол
берілмейді, судьялардың ісіне қол ... ... ... істері бойынша
олар ешікімге есеп бермейді, тек ... мен ... ғана ... ... ерекшелігі – ол билік тармақтарының ешқайсысына мемлекеттік
лауазым ... ... ... ... жол бермеуінде, Мейлі, ол
елдің Президенті немесе ... ... ... негізгі конституциялық
құқықтарды, соның ішінде адам құқықтары мен бостандығын аяққа басуға ... ... Ата ... ... ... жете тиянақталмаған көптеген
маңызды мәселелердің түйіні Конституцияда жаңаша шешілген. Оны, әсіресе
мемлекеттік жер, тіл, ... ... ... мен ... ... қос ... ... құрылымы және Президентті айып тағу ... ... ... жөніндегі баптар мен тармақтардан айқын ... ... жаңа бір ... тарихи маңызы ұлт мәселесіне
ерекше көңіл бөлуі дер едік. Оның ... ... де бар. ... ... ... алғашқы жылдарында ұлтаралық қатынастарда бірқатар
түсінбеушулік орын алды. 1992 – 1993 жылдары әрбір ... ... ... ... ... ... қатты мазаланған еді. Бүгінгі
таңда, кейбір деректерге қарағанда осы ... ... ... ... ... саны 5 – 6% - қа ... ... әрине, елімізді мекендеген жүздеген ұлт пен ... енді ... ... ... қарамастан, барлық мүдделерінің
қорғалып отырғандығының нәтижесі. Мұның өзі біздің Ата Заңда ерекше атап
өтілген.
Сондықтан ... ... ... ... келісімі,
мемлекеттікті одан әрі нығайту, дамыту ... ... ... ... ... тұрып жатқане ел халқының басын біріктіру, оны
күнделікті жүзеге асыру Конституция қағидалары мен ... жан – ... ... ... ... ... Өйткені тіл ұлттық мүдделердің нәзік
тоғысқан қызу нүктесі. Қазір қазақ және орыс тілдерінде 8300 – ден аса ... ... он жеті ұлт ... ... ... ... 12 тілде шығатын
газеттер мен ... 11 және 6 ... ... ... теле және радио
тұрақты қызмет етеді. Тіл саясатын іске ... ... ... ... ұлттық мәдени орталықтарының белсенді түрде жұмыс
жүргізіп ... атап ... ... тіл ... ... ... мемлекеттік тілді қолдану, қазақ
халқы арасында айырықша алаңдаушылық туғызуда. Мәртебесі мемлекеттік ... ... тлі осы ... ... ... ... іс ... саласында
өзінің лайықты орнын таба аламауы кім – кімді де қынжылтары даусыз. Ал,
оның есесіне әлі ... ... ... өкілдері жиналған түрлі деңгейдегі бас
қосу, ғылыми форумдар, Парламент, Үкімет пен ... ... ... өтіп ... ... тілі ... тек ... халықтың
арасында, онда да тек күнделікті тұрмыста ғана азды – ... ... ... бұл ... ... ... 1997 ... шілдеде қабылдаған
“Қазақстан Республикасындағы тіл туралы Заңның” ... ... ... іске ... ... ... мемлекеттік қызметкерлердің
жауапкершілігін күшейту, тіл саясатын ... үшін ... ... ... ... бүкіл баспасөз, теле және радио хабарларының тең
жартысын ... ... ... алда ... аса ... ... Конституцияда республиканың азаматтығы туралы талас – тартысқа
біржолата нүкте қойылған. Онда бұрынғы КСРО – ның ... және ... ... ... ... құру ... ... жөніндегі орын алған алуан қиғаштықтар мен қайшылықтар ... ... ... де жете ... ... ... Конституциясында қос азаматтық болмайтыны заң жүзінде бекітілді.
Ата Заңда бүгінгі таңда іс–жүзінде ... ... ... ету құқығы қысқартылып, оның орнына “Еңбек ету ... пен ... ... ... ... құқығы бар” – деп көрсетілген. Білім
беру, тұрғын үй, денсаулық сақтау саласын ... ... ... ... ... ... қанжығасында кетті. Енді азаматтарға тек
мемлекеттік оқу орындарында, орта білім және жоғары оқу орындарында іріктеп
сұрыптау арқылы ... ... ... ... ... ... өзі ... экономикалық жолына түсуінің айқын дәлелі іспетті. Ата ... ... мен ... қойылатын талаптар жөнінде де жан – ... жаңа ... ... ... ... ... ... орнын алды. Ата Заң еліміздің көшпелі және
одан әрі алға даму ... ... ... ... ... ... азаматын оның мазмұнын жете біліп, талаптары ... ... ... ... ... ... жылы ... айында мемлекетіміздің жоғарғы заң шығарушы органы –
Парламент Конституцияға тарихи маңызы бар бес бағытта енгізу ... ... ... ... бір ... ... ... қайта бөлу және Парламентті ... ... ... ... ... саяси партиялардың Парламенттегі рөлі артып, Мәжілісте
де, Сенатта да ... саны ... 154 – ке ... ... Оның 47 – ... ... 107 – сі Төменгі палата депутаттары. Парламенттің, ... ... ... ... Оған ... жасақтау мен оның
жұмысын бақылаудың негізгі тетіктері ... ... ... өзін - өзі ... рөлін арттыруға қатысты, яғни
маслихаттардың өкілеттілігін кеңейтуге байланысты ... ... ... ... бар қалалар әкім қызметіне кандидатураларды
мәслихаттармен келісу рәсімін енгізу, олардың өкілеттік ... ... тағы ... ... Төртіншіден, құқық қорғау жүйесін одан ары
дамытуға ... Сот ... ... қамтамасыз етілді.
Прокуратура, алдын ала ... ... алу ... ... ... ... енгізілді. Бесіншіден, адамның құқықтары ... ... ... қатысты. Тұтастай алғанда,
енгізілген өзгерістер біздің мемлекетіміз бен қоғамымызды ... да ... ... ... ... ... ... ... ... ... маусым айының 4 – ші жұлдызы – Қазақстан Республикасы
тарихындағы ерекше мәртебелі күн. Бұл күн ... ... ... ... ...... келген күн ретінде мәңгі есте қалды.
Егемен Қазақстанның жаңа Елтаңбасының авторлары – ... ... ... пен Шот – Аман ... Олар ... түскен
Елтаңбаның 245 жобасы мен 67 суреттемесін жеңіп шыққан. Елтаңбаның жалпы
пішіні толық ... ... ... Шеңбер ішіндегі нышан белгі – Елтаңба
идеясының басты жүгін арқалап тұрған, әрине, шаңырақ. ... ... ... Бұл ... ұғым халқымыздың ең ізгі тілегін білдіреді.
Елтаңбадағы аймүйізді, алтын қанатты ... ... ... ... қазақтың қара шаңырағының бейнесіне қарап ... ... ... ой да осы. Еліміздің туына айналған идея – еркіндік идеясы, жұрт ... аман ... ... тағы бір ұлы идея - ... идеясы
туғызған қасиетті белгі, барша халқымыздың бойтұмарына айналған.
Шеңбер ішіндегі киіз үй шынайы шеберлікпен шендестірілген түңдігі ... ... асыл ... – күн ... ... ... – одан
тарап жатқан алтын сәулелердей әдемі әсер қалдырады. ... ... ... де ... Әр ... әсем ... шаңырақ
алдымен өз халқымыз, одан қалды, қатар тіршілік ... ... да ... бар ... ...... ... күш – жігер жұмсап, аяғынан
тік ... ... ... отауымызды, тәуелсіз ... ... Киіз үй – ... мәдениетінің ғажайып туындысы.
Бүкіл әлем оның сәулет өнерінің теңдесі жоқ үздік ... деп ... Ол ... ... ... ... ... көне тарих бастауында
тұрған әйгілі Геродот, медицинаның атасы Гиппократ тамсана жазған. Киіз үй
отбасы тұрағы ... ғана ... Ол ... үшін ... -
әлеуметтік мәні бар орын рөлін де атқарған. Аумағы ат шаптырым көп қанатты
хан ... ... Киіз үй – ... өмірінің ең бір жиынтық образы.
Қасиетті қара шаңырақ бейнесі біздің төл ... ... бен салт – ... өнердегі көрінісі.
Елтаңба композияциясын құрап тұрған келесі бір маңызды ...... ... ... қос ... бейнесі. Ол геральдистер тілінде
арыстанның жүректілігін, қыранның қырағылығын, өгіздің ғаламат қара ... ... ... ... ... ... ... түлкінің қалайда
болса жауын жер ... ... ... Көшпенділер ұғымында
жылқы – түлік біткеннің төресі. Оның жолға беріктігі мен ... ... ... ... және ... ... ... дәру болса, ойыңды
айтпай көзіңнен ұғатын қасиеті мен талғампаз ... ... лай суға ... ...... ... ... бағаланады. Көне түсініктер бойынша, киелі көп пырағы ... ... ... ... ... Ал ... ... барлығы
адамға қызмет етуге жаратылған, бар тіршілігі жер – анамен ғана ... ... Ат ...... ... ... қолың тиісімен – ақ
жердің тартылыс ... ... ... ... ... ... ат ... – жарым
патша. Бұрынғы кезде астында аты жоқ жарлы өзін елдің қоры ... ... ... ел ... ... көркемдік бейнесіндегі қанат
пен мүйіз бір қарағанда көзге таңсық көрінгенімен, ... ... ... жат ... ... ...... ақжолтайлық белгісі деп қарау
ертеден келе жатқан ұғым. ... ... ... ... ... кең ... астарында елдікті танытар қажырлылық пен
қайраттылықтың нышаны жатса керек. Ал ... ... ... ... ... ... мақсаттарын бейнелеу – бұл еңбектің, молшылықтың
белгісі іспеттес.
Елтаңбадағы енді бір назар аударатын белгілер – маңдайдағы бес ... бен ... аты. ... ... құшағы бес құрлыққа бірдей
ашық, әлемдік өркениет көшіне өз болмыс – ... ... ... ... бар ... ... бес ... жұлдыз бізге бұрыннан
таныс. Бес бұрыш формасы Күлтегін ескерткішінде де (731 жыл) ... ... ... ... күн мен ... одан ... жұлдыздарды кие тұтатын
халқымыздың “бағымыз ашылып жұлдызымыз жарқырай ...... ... ... тұр. Ал ... аты – ...... елі болып өрілуі
көркемдік шешім жағынан да, мағыналық ... да ... ұтып ... ... бояуы алтын түстес. Оған зеңгір көк ... ... ... айырықша әрлендіріп, бедерлендіре түскен.
1992 жылдың 6 маусымында Абай ... ... және ... ... ... ... Н.Ә. Назарбаев салтанатты түрде ту ... ... ... ... жарасқан тәуелсіздіктің қасиетті туы мәңгі
жіберілсін, күнәміз мәңгі ...... еді. ... туы – ... ... Оның авторы – суретші Шәкен ... ... ... ... оның ... ... көк түс адам ... түйсініп қабылдап,
қолданып жүрген бояулардың ең бір реңділері ... ... ... ... Өйткені адамзаттың бойына біткен өнер өзін қоршаған
ортаға, табиғатқа еліктеуі нәтижесінде ... ... ғой. ... аспан
тектес бояудың айырықшы ықыласқа бөленуі әбден заңды. Ол табиғаттың өзі
жасайтын ... гүл ...... болмысындағы қасиетті жеті бояудың
бірі.
Зеңгір көкт түст кие тұту ... ... көне ... ... ... ... қағанаты құрылғанан алтыншы ғасырда айқын аңғарылады.
Түркі халқының көбінесе көк шатыр тігіп, бектері киімді тек көк ... ... ... ... түркілер” деген мағынаны білдерген. Соған орай
ата – бабаларымыз ... ... ... та ... ... ... Тағы бір
назар аударарлық жай – Мемлекеттік туымыздың шымқай ... ... жоқ ол ... ... – этникалық біртектілігін, мемлекеттік
тұтастық идеясын білдіреді.
Туымыздағы нұр ... ... күн ... қыран көңіл халқымыздың
асыл арманын арқалаған адал бүркіті мен ... ... ... ... ... табылатын ұлттық өрнек – сондай айтары мол астарлы айшықтар.
Сондай – ақ Геральдика заңы ... күн ... ... пен ... ... саналады.
Табиғаттың төл баласына айналған көшпелілер ұрпағы үшін тудағы қанатты
қыран – дала бүркітінің де орны бөлек. Бүркіт ... ... ... паш
етіп, көрегендік пен кеңдікті білдіреді. Далалалықтар үшін ол еркіндік
белгісі, биік ... қол ... жер ... ... көші ... ... ұқиялап қанат қағу нышаны. Туымыздағы бүркіт бейнесі
тәуелсізідк алып, қанатын қомдаған қазақ ... ... ... ... ұмтылып, талассыз жетуін тілеген игі ниттен тұрғаны ... ... ... ... тағы бір ... – оның сабына таяу тік
тартылған ұлттық өрнекті жолақ. Онда ... ... деп ... ... ... ... халқымыздың қолданбалы өнерінен жеткен ең ұлы
табыстардың бірі. Өрнекте көшпенділердің көркемдік ... ... ... ... ... ... ... келген ою – һрнектер талай ұрпақтың
ақыл – ойы мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекетіміздің Әнұраны – асыл қазына. Ол халық жүрегінің
лүрілін тұмар қып ... ... ... хат іспеттес. Ел басшылары ... ... ... да ... ... бұрынғы Әнұраны әуенің
авторлары ұлы ... ... ... ... Брусиловский, Латиф
Хамиди. Оған бірлесіп шығарған әйгілі әуенінен қазақтың дархан мінезі мен
ер көңілі ... ... көл, ... ... жан ... шалқар самалының лебі
еседі. Музыка халықтың жан ... ... әлем ... ... ... асыл ... тәңірлік тілмен төгіліп жатыр.
Әнұран - әлемдік қауымдастық аясына ұмтылған мемлекетміздің басқа
жұрттармен байланыс ... ... ... ... бір ... белгісі.
Осы орайда ел символына айналған музыкалық нышан қазақта жалғыз ... ... жөн. ... атап түстелмеген, бірақ халықтың рухы салтанат
құрған көпшілік аузына бірден түсер саздар бар. Мысалы, 1986 жылы ... ... ... ... мен ... ... ... жас
ұландардың жан – дауысына айналған. “Менің Қазақстаным” сондай саз. “Елім -
ай” да сонысымен қымбат. “Ел ... ... ... де ... Бұл да ... ... қалауы. Әрі баршаның бай тұмарына айналар
аяулы әуен туғызу басқа жұрттар тәрізді қазақ елінде де бар ... ... ... Ән мен күй ... ... ... ... десек те
болады. Олардың түсінігінде бүкіл табиғат ән салады. Сайын дала да, ... де, ... тау ... да. Асау ... мен ақ ... ... жел ... жұлдыздар да өзінше күй ұқтырады. Айнала толған әуен ... өз ... ... одан ... бөліп аласың. Сондықтан ұлы Абай “Келгенде
дүние есігін ашады өлең, өлеңмен жер қойнына ... ... - деп ... ... жеке адам ... гөрі, бүкіл бір қауымның өмір салтына,
мемлекеттік іс – қимылына көбірек қатысты. Ертеде халық ән ... ... ... ру – ... мен ... ... елдің намысын
қорғаған. Әнұранның тек әуеннен ғана тұрмайтыны ... Оның ... ... Қазақстан Республикасының алғашқы Әнұран сөздерін жазған дүлдүл
ақындарымыз–Мұзафар Әлімбаев, Қадыр Мырзалиев, ... ... ... ... ... ... жырда халқымыздың еркіндікке құштар көңілі, тамыры
терең болмысы, ... ... ... ... жақсы көрініс тапқан. Сол
сияқты рухани қазынамызды танытар халықтық қасиеттер, бейбіт ... ... ашық ... ... ... та орынды шыққан.
Дегенмен, бұл әнұран кеңес уақытындағы Әнұранның негізінде жазылғанды.
Сонымен бірге ол ... ... бері ол үш ... ... уақыт кетті.
Осы уақыт ішінде Қазақстан ... ... ...... қалыптасуында көптеген айрықша өзгерістер орын ... ... ... даму ... ... мемлекетінің азаматтарына ерекше
ынтымақтастық күш беретін жаңа Әнұран қажет болды. Сондықтан 2006 жылы ... ... ... отырысында “Қазақстан Республикасының
мемлекеттік нышандары туралы ҚР ... Заң күші бар ... ... ... ҚР ... заңының жобасы қаралды. Онда
үкіметтің ұсынысы бойынша Мемлекеттік әнұранның әуені мен мәтінін ... ... ... Дауыс беру барысында 69 Мәжіліс депутаты мен ... бәрі жаңа ... ... ... ... ... Әнұран елге бұрыннан таныс “Менің Қазақстаным” әнінің негізінде
дүниеге келді. “Қазақ ... ... ... ... Шәмші Қалдаяқов пен
ақын Жұмекен Нәжімеденов шығармасының ... ... Н.Ә. ... ... ... талайлы туындауының ресми гимн (әнұран) болып
бекуіне жол ашты. Сондықтан ... ... ... ... авторлары
қатарына ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевты қосып, оның авторлық құқын ... ... ... қабылданды.
Жаңа Әнұранда біріншіден, елімізде ғасырлар бойы ... ... ... ерлігіне ерекше көңіл бөлінген. Екіншіден, мәтінде сол ата
– бабалардан қалған асыл ...... кең ... ... ... Үшіншіден, еліміз бен жеріміздің байлығы біздің ... ... жол ... да ... ... ... жаңа Конституциямыз, еліміздің рәміздері Қазақстан
халықының бірнеше оңдаған ғасырлар бойы ... ... ... ... паш ... Ата Заң ... сйа ... мекендейтін
барлық халық республикадағы мемлекеттік биліктің жеке ... көзі ... ... 2030-ҒА ДЕЙІНГІ КЕЗЕҢ ДАМУ СТРАТЕГИЯСЫ.
Бұл орайда, мен әзірлеудегі ... 1995 ... ... қабылдаған
“Қазақстан – 2030” Стратегиясының кабылдануы айрықша рөл атқарды. Нақ осы
стратегия оған қол ... ... ... ... мен ... айкындады.
Талдаулар көрсетіп отырғандай, біздің стратегиямыз ... ... ал ... ... ... алға озып кетті.
Қол жеткізген табыстарға иек арта отырып, таяудағы оңдаған жылдардың
ішінде алдымызға әлемдегі ... ... ... елу мемлекеттің
қатарына кіру жөнінде өршіл міндет ... ... жеті ... ... ... оның іске асырылуы аталған міндеттің шешілуіне мүмкіндік
туғызбақ.
Бірақ ... ... ... және ... ... ... - аясы тар ... емес. Ұлттың бәсекеге кабілеттігі - бұл ... ... ... және тұтастай мемлекеттің бәсекеге
қабілеттігі. Біздің әрқайсымыз бәсекете түсуге және жеңіп шығуға ... ... ... қабілеттілігімізді құрудың басты шарты рынок
пен инновациялардың тиімділігі, бизнестің даму дәрежесі, ... ... ... да біз ... ... ... ... елдердің
катарына кіруге дайындауға тиіс 2003-2015 ... ... ... ... стратегиясын әзірледі.
Экономиканың одан әрі дәйекті дамуы үшін белсенді кәсіпкерлік орта,
жоғары технологиялық тауарлар мен кызметтер өндірісін ... ... ... бұған жан-жақты мүмкіндік туғызуда. 2008-2009 жылдар ішінде
біз кезең-кезеңімен ҚҚС ставкасын 15-тен 13-12 пайызға дейін ... ... ... біз ... ... ... шамамен 30 пайызға
төмендетеміз. Бұл шаралар кәсіпкерлердің өз ... ... ... ... ... береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгінде халықаралық қоғамдастық Қазақстанды өңірлік ... және ... ... шынайы дос, сенімді әрі тату көрші ретінде
қабылдайды.
Еліміздің Ресеймен, Америка Құрама Штаттарымен, ... ... Азия ... ... ... ... ... қарым-
катынастардың серпіні осыны айқын дәлелдей алады.
Ірі әлемдік саясаткерлер ... ... ... ... ... іске ... ... байланысты деп атап ... ... ... ... ... халықаралық сарапшылар еліміздің даму
стратегиясын басқаша айтқанда “жаңа тәуелсіз мемлекеттер үшін ... ... ... ... ... ... ретінде атап,
бізді “Әлемдік қоғамдастықтың белсенді мүшесі” ретінде мойындайды.
Өз-өзімен ... ... ... ... ... ... ... басқару тәжірибелерін иелену мүмкін емес. Тек экономикалық
тоқпейілділік үшін күрес, жасанды ... ... ... ... ... ғана ... ... қорғау ауыр салдарларга соғып, түптеп келгенде
мемлекеттің ... ... ... шын ... ... калуға әкеп
соқтыруы мүмкін. Бұған мысалдар жеткілікті.
Біз - ежелден ер ... ... ... ... ... – ел бірлігі жолында әрқашан намысын бермеген халықтың ұланымыз.
Біз - алтын күн бедерленген кек байрағын әлем ... ... ... ... - кең ... жерінде бірлігі жарасқан алуан ... ... ... - ... және мұны зор мақтанышпен айтамыз. Қазақстан
мемлекетін кұру, казақстандық болу - бізге ... ... ұлы ... ... ... зор мақтаныш сезіммен ұрпақтан ұрпаққа табыстайтын боламыз.
Тарих - ... ... Ол ... ... ... байқаусызда
“ұлттық мақтанымпаздыққа” өтіп кететінін естен шығармауларын ескертіп
отырады, ал содан кейін ... ... бір ... ... ... даму траекториясы бұдан ... ... ... ... ... ... ... негіз бар екеніне сенімдімін. Біз ешқашанда
қол жетпейтін армандарға ... ... Біз ... кей ... ... ... мен ... өркендеуі жолындағы ұлы
мақсатқа біріге отырып, өз болашағымызды бірлесе жоспарлап, оны ... құра ... ... ... ... Азия ... ... алғашқы төраға
болып, құрлықтың тұтас қауіпсіздігі жөнінде тұңғыш ... ... ... Ұйым ... аса ... ... болды. Еуропаның, Азияның, АҚШ –
тың, Канаданың, ЕҚЫҰ – ға кіретін 56 ... ... ... ... ... 6 ... ұйымның делегациялары 2 күн бойы ... ... ... ... ... талқылады. БҰҰ Бас ... Ги Мун және тағы ... ... ... державалардың көшбасшылары
Саммиттің жұмысына ерекше мән берді. Төрткүл дүниенің назары екі күн ... ... ... ... ... ... түйткілді мәселелер
талқыға түсті.
Ең әуелі, мынаны назарға алған жөн: Астана Саммиті, шын ... ... ... Орал ... ... ... шағы, дипломатиямыздың ең ірі жетістігі ғана ... ...... ... ... аса жоғары халықаралық беделінің
айғағы болды. Бұл шара Елбасымыздың шетелдік истеблишмент арасында үлкен
құрметке ие ... ... оның ... ... көрнекті саясаткер
екендігін танытты. Ол әрбір сөзі ... ... ... ... ... ... тұлға екенін шүбәсіз мойындатты. Жалпы, бүгінгі таңда
Н.Ә. ... ... ... “еуразиялық сұхбаттың”
модераторы және менеджері ... ... аса ... ие және ... ... аударып отырғаны белгілі. Өз кезегінде ... ... ЕҚЫҰ ... өтуі мен ... ... ... ... алдындағы Елбасының тікелей беделінің
арқасында жүзеге асқандығын атап ... ... ... мен ... ... Президенті Нұрсұлтан
Назарбев жүргізе білгене үлкен ұйымдастырушылық жұмысты қажет етті” деді
Ресей ... ... Д. ... те бұл ... ... ... ... күні Брюссельде “Ресей - Еуроодақ” саммитінің қорытындысы
бойынша өткен ... ... ... ЕҚЫҰ – ға мүше ... ортақ міндеті – Ұйымды ... мен жаңа ... ... яки ... жаңа леп пен серпін
беру міндеті ойдағыдай ... ... ... ... Саммит халықаралық
қауымдастықтың елде жүргізіп жатқан реформалардың тиімділігін Қазақстандағы
этносаралық және конфесияаралық ... ... ... ... ... өсіп ... рөлін мойындаудың айғағы болды. Рас,
мұндай кең ауқымдағы алқалы жиынды өткізу бізге оңайға түскен жоқ. ... жүк ... ... оған ел ... ... еңселі ел екенімізді
көрсеттік. Шараның жоғары деңгейде өтуіне ... ... ... ... Министрілктер, Астана қаласы ... және ... ... Халқымыз терең түсіністік танытып, ұйымшылдықтың
жарқын үлгісін ... ... ... шараның бірлігімізді бекемдеп
тәуелсіздікті нығайтып, елдігімізді әйгілей түсері анық.
Үшіншіден, ЕҚЫҰ Саммиттің ... ... ... Бұл ... ... аян, ... ... Н.Ә. Назарбаев
Астанадағы ЕҚЫҰ Саммитінің пленаралық ... ... ... ... айт та, ... айт, 35 жыл өткен соң алғаш рет ЕҚЫҰ – ға ... ... ... бойынша “Қауіпсіздік қоғамдастығына
қадам” деген тарихи атауымен ... ... ... ... ... қорытынды актісінің қағидаттарын ресми түрде қуаттады.
Рәсімдеу ережелеріне сәйкес, Астана декларациясының жобасы тұрақты ... - 10” ... ... ... ... басшылары тарапынан
қарсылықтар болған жоқ. Яғни ... ... орай ... қабылданды.
Төртіншіден, ЕҚЫҰ Саммиті Астанада, жас мемлекетте, тұңғыш рет Азия
құрлығында өткізу ... ... ... ол ... ... ... біз
тәуелсіздіктің алғашқы күнінен осы бағытта қадам ... ... ... ... ... ... ... асырып,
шетелдік инвестицияны барынша тарта білдік. Біз ТМД елдерінің арасында
экономикалық даму қарқыны мен ... ... ... ... басып оздық. Біз
ядролық полигонды жауып, ядролық қарудан бас тарттық. ... ... ... ... ие ... Жалпы, Қазақстанның әрқашанда барлық елдермен
ықпалдасу, достасу мен бауырласу бастамалары жасалып келеді.
Әрине, біз ... ... ... жас ... ... әсер алуы үшін және ... қызметіне жақсы жағдай жасау үшін
қолдан келгеннің барлығын істедік. Олар ... ... ... және
елімізге келген әрбір қонақтың халқымыздың ... және ... разы ... ... куә ... Біз ... – бірі жылдар бойы
көрмей келген ел басшыларының басын қосып, мәміліге келтірдік. Еуропа мен
Азия ... ... ... ... ... Ұзаққа
созылған ортақ келісімнен кейін тарихи Астана Декларациясын ... жаңа ... ... Ал оның ... үшін ... зор.
Әлемдік қоғамдастық ... ... ... ... ... ... ... бізге оның нәтижелерін мақтаныш етуге
барлық негіз бар.
Ендігі жерде мұның кездей ... ... ... әрі дер ... жасалған
іс-әрекеттің, қажырлы еңбектің және туған Отанымыздың өркендеуі жолындағы
халқымыздың қайталанбас ... ... ... ... ... түсуміз
керек. Халық біртұтас болғанда ол алмайтын асу жоқ, ол барлығын да еңсере
алмақ. ... ... ... бәрі де келеді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Советтік Социалистік Републикасының Мемлекеттік егемендігі
туралы. Декларация. Алматы 1991 ... ... ... ... ... 1993 ... Қазақстан Республикасының Конститутциясы. Алматы 1995 ж.
4. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді ... ... ... ... стратегиясы. Алматы 1992 ж.
5. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның ... оның ... ... ... ж.
6. Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар толғасында.
7. Назарбаев Н.Ә. ... бес ... ... Н.Ә. Қазақстан – 2030.
9. Назарбаев Н.Ә. Тәуелсіздік он жылы; бейбітшілік, ... және ... ... ... ... VII ... сөйлеген сөзі
«Егемен Қазақстан» 2001 ж.
10. Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында.
11. Ғ. М. ... ... ... ... ... тарихы.
12. Қазақстандық жол:тұрақтылықтан – жаңару ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігінің 15
жылдығына арналған салтанатты жиналыста сөйлеген сөзі. «Егемен Қазақстан»
2006ж. 16 желтоқсан.
13. Ел Конституциясына бес ... ... ... ұсынылады. «Егемен
Қазақстан» 2007ж. 15 мамыр.
14. ... ... ... ... ЖШС ... ... - к” Оқулық 4 –
ші басылым – 2008 ... ... ... көне заманнан бүгінгі күнге дейін. Очерк. Алматы
“Дәуір” баспасы 1994 ж.
16. Аспендияров С. ... ... ... ... 1994 ... Әбдікімұлы Ә. Қазақстан тарихы. Алматы, 1997 ж.
18. Берденова К.Ә., Құбаев, Қ.Е., Кәрібай А.Ш. ... ... ... мен ... даму ... Алматы, 1998 ж.
19. Қазақтың көне тарихы. Алматы ... 1993 ... ... Е.К., ... А.Е. ... Казастана./Учебное
пособие/.Алматы, 1992 ж.
21. Кан Т. История Казахстана. Учебное пособие. Алматы, 2002 ж.
22. Мағауин М. Қазақ тарихының әліппесі. ... 1994 ... ... Х.M., ... Ч. Ұлы дала ... Алматы, “Cанат” 1994 ж.
24. Мусин Ч. Қазақстан тарихы. Алматы, 2000 ... ... Ч. ... ... Алматы, 2003 ж.
26. Нығмет Мыңжан. Қазақтың қысқаша тарихы. Алматы, 1994 ж.
27. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы. Алматы, 1999 ... ... М. ... ... ... ... 1993 ... Шаймерденов Е. Қазақ елінің рәміздері. Алматы, 1993 ж.
30. Ана тілі 2010 ж. 22 ... 2 бет.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәуелсіз Қазақстанда саяси ойдың қалыптасуы мен дамуы22 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қазақстандағы ұлттық идеологияның негізгі мәселелері65 бет
Тәуелсіз Қазақстан мемлекеті мен құқығының қалыптасуы мен дамуы4 бет
"Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Қаржы тәуекелін басқару."24 бет
"Ұлан" шаруа қожалығы17 бет
1905-1907 жылдардағы революцияның Қазақстанға саяси дамуына әсері.9 бет
1941-1945 жылдардағы ұлы отан соғысы жайлы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь