Қоршаған ортаның экологиялық жағдайы

Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1)Ғылымдардың жүйесiндегi адам экологиясының орыны
2)Экологияның экономикалық және саяси мәселелерді шешудегі орны
3)Адам экологиясы
III. Қорытынды
Кіріспе
Адамның денсаулығының төмендеи, ауруға шалдығуын ағзаның ортаға толық бейімделе алмауымен, қолайсыз әсерлерге берген теріс жауабы ретінде қарастыру керек. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ВОЗ) анықтамасы бойынша, денсаулық дегеніміз — бұл тек аурудың болмауы емес, ол толық физикалық, психологиялық және әлеуметтік қолайлылық.
Ғалымдардың есептеулері бойынша адамдардың денсаулық жағдайы 50—52%-ы — өмір сүру салтына, 20-25%-ы — тұқым қуалау факторларына, 18—20%-ы — қоршаған орта жағдайларына, ал 7—12% ғана денсаулық сақтау саласының деңгейіне байланысты болады. Антропогенді факторлар бұрын болмаған, жаңа техногенді ауруларды туғызады.
Адамның денсаулығына зиянды әсер ететін факторлардың ішінде әр түрлі ластаушы заттар бірінші орын алады. Адамның іс-әрекеті нәтижесінде биосфераға, оған тән емес 4 млн.-нан астам заттар шығарылады. Сонымен қатар, жыл сайын қоршаған ортаға мыңдаган жаңа заттар шығарылады. Олардың көпшілігі ксеиобиотиктер (грек тілінен аударғанда хеnos —бөтен) адам мен басқа да тірі ағзалар үшін бөтен заттар.
Аурулардың көбеюі сонымен қатар табиғи ортаның әр түрлі трансформацияларымен, оның толық бұзылуы, өнеркәсіптік кешендерге, бір типті тұрғын жерлерге және т.б., яғни «үшінші табиғатқа» айналуына байланысты. Денсаулыққа әлеуметтік және экономикалық жағдайлардың әсері артып отыр. Табиғи және физико-химиялық тұрғыдан алғанда таза орта болса да, қолайсыз әлеуметтік-экономикалық жағдай ауру мен өлімнің артуына әкелетінін өмір көрсетіп отыр. Әлеуметтік-экономикалық жағдайдың нашарлауы адамның психологиялық күйі мен стресстік құбылыстар арқылы әсер етеді.
Ауру мен өлімнің қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі жекелеген мемлекеттер мен аймақтар мысалынан көрінеді.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша жыл сайын дүние жүзінде шамамен 500 мың адам пестицидтермен уланады және оның 5 мыңы өліммен аяқталады. Мұндай құбылыстар әдетте «үшінші әлем» елдерінде жиі кездеседі. АҚІІІ-пен салыстырғанда бұл елдерде улану 13 есе артық.
Американ ғалымдарының мәліметтері бойынша барлық қатерлі ісік ауруларының 90%-ы қоршаған ортаның қолайсыз әсеріне байланысты. ФРГ-де соңғы 10 жылда қатерлі ісікпен ауыратындардың үлесі ер кісілерде 15-тен 23%-ға дейін, ал әйелдерде 17-ден 25%-ға дейін артқан. Аурулар индустриалды және ластанған аудандарда жиі кездеседі.
Пайдаланған әдебиеттер:
• Сәтімбеков Р. Биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдык-гуманитарлық бағытындағы 11-сыныбына арналған окулық. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007.
• Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. “ Табиғат қорғау ” /Алматы 1990 ж.-412 бет
• Мұқауұлы С., Үпішев Е. “ Табиғат пайдалану экономикасы ” /Алматы 1999 ж.-270 бет
        
        Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1)Ғылымдардың жүйесiндегi адам экологиясының орыны
2)Экологияның ... және ... ... ... ... ... ... денсаулығының төмендеи, ауруға шалдығуын ағзаның ортаға толық
бейімделе ... ... ... ... теріс жауабы ретінде
қарастыру керек. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ВОЗ) ... ... ... — бұл тек аурудың болмауы емес, ол толық
физикалық, психологиялық және әлеуметтік қолайлылық.
Ғалымдардың есептеулері бойынша адамдардың денсаулық жағдайы 50—52%-ы ... сүру ... ...... қуалау факторларына, 18—20%-ы —
қоршаған орта жағдайларына, ал 7—12% ғана денсаулық сақтау саласының
деңгейіне байланысты болады. ... ... ... ... ... ... туғызады.
Адамның денсаулығына зиянды әсер ететін факторлардың ішінде әр түрлі
ластаушы заттар бірінші орын алады. ... ... ... оған тән емес 4 ... ... ... шығарылады. Сонымен
қатар, жыл сайын қоршаған ортаға мыңдаган жаңа заттар ... ... ... ... ... аударғанда хеnos —бөтен) адам мен
басқа да тірі ағзалар үшін бөтен ... ... ... ... ... ... әр ... оның толық бұзылуы, өнеркәсіптік кешендерге, бір
типті тұрғын жерлерге және т.б., яғни «үшінші табиғатқа» айналуына
байланысты. Денсаулыққа ... және ... ... ... ... ... және ... тұрғыдан алғанда таза орта болса
да, қолайсыз әлеуметтік-экономикалық ... ауру мен ... ... өмір ... ... ... жағдайдың нашарлауы
адамның психологиялық күйі мен стресстік құбылыстар арқылы әсер етеді. 9-
кестеде халықтың өліміне әр түрлі аурулардың әсері көрсетілген.
Ауру мен өлімнің ... орта ... ... ... мен ... ... көрінеді.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша жыл сайын дүние
жүзінде шамамен 500 мың адам пестицидтермен уланады және оның 5 ... ... ... ... ... «үшінші әлем» елдерінде жиі
кездеседі. АҚІІІ-пен салыстырғанда бұл елдерде улану 13 есе артық.
Американ ғалымдарының мәліметтері бойынша барлық қатерлі ісік ауруларының
90%-ы қоршаған ... ... ... ... ... ... 10 ... ісікпен ауыратындардың үлесі ер кісілерде 15-тен 23%-ға дейін, ал
әйелдерде 17-ден 25%-ға дейін артқан. Аурулар индустриалды және ластанған
аудандарда жиі кездеседі.
Балалардың жалпы ... әсер ... ... ... ... ... шу ... табылады. Ғалымдардың мәліметтері бойынша СО-ның мөлшері 6,5-
теи 12 ЗЖЖК-ге көтерілуі балалардың ... 2 есе, ал ... 8-ден 20%-ға ... — 1,4 ... ... ... ... экологиялық апат аймағы болып табылады. Бұл аймақ аурулар
мен өлімдердің жоғары болуымен сипатталады. Мысалы, Қарақалпақстанда
(Өзбекстан) балалар ... ... ... мың ... ... ... ... елдерінде 7—8, Жапонияда — 5. Бұрынғы КСРО-да 80-жылдардың
соңында орташа ... ... ... 24—25 ... ... заттар мен факторлар. Ағзаларға қолайсыз әсер ететін
және ауруларға әкеліп соқтыратын заттарды төмендегідей топтарға бөліп
көрсетуге болады:
1) концерогендер ... ... ... cancir — рак, ... — шығу
тегі) қатерлі ісіктер туғызады. Қазіргі уақытта шамамен 500 осындай заттар
белгілі. Олардың ішіндегі ең күштілеріне бензо(а)пирен және басқа ... ... ... ... ... ... ... смолалар, антриттер, нитрозаминдер, асбест және т.б.
жатады;
2) мутагендер (латын тілінен аударғанда mutasio — өзгеру) – хромосомалар
саны мен ... ... ... ... Оларға: рентген сәулелері,
гамма-сәулелер, нейтрондар, бензо(а)пирен, колхицин, кейбір вирустар ... ... ... ... ... аударғанда teras, teralos — құбыжық) — жеке
дамуда кемістіктерге әкелетін, кемтарлықтардың пайда болуына әкелетін
заттар. Тератогендерге әсер ететін мөлшерінен артып кететін кез ... ... ... ... мутагендер, сондай-ақ пестицидтер,
тыңайтқыштар, шу және т.б. ластаушылар жатады.
Сонымен қатар, эмбриогендерді де бөліп көрсетуге болады. Эмбриогеидер
(грек ... ... embryo – ... ... даму ... ... ... Эмбриогендерге тератогендер, мутагендер
және басқа да заттар (мысалы, алкогольді ішімдіктер, есірткі заттар және
т.б.) жатады.
Адам қызметінің нәтижесінде ... ... ... ... пайда болады.
Мұндай ауруларды ерекше техногенді аурулар тобына жатқызады. Оларға
қорғасын («сатуризм»), ... ... ... ... және т.б. ... пайда болған аурулар жатады.
Денсаулық үшін зиянды органикалық және бейорганикалық заттар
Көптеген органикалық заттар улы және ... ... ... ... Олар көбінесе канцероген, мутаген, тератоген немесе басқа
аурулардың пайда болуын күшейтеді.
Органикалық қосылыстардың ішінде, әсіресе, галогенді ... ... ... көмірсулар (ПАК) қауіпті.
Галогенді көмірсулар. Бұл топқа бір немесе бірнеше көміртегі атомдары
хлор, бром, йод немесе фтормен алмасқан органикалық қосылыстар жатады.
Хлорлы ... кең ... ... ... ... ағзалар оларды
жеңіл сіңіреді және жекелеген мүшелер мен ұлпаларда жиналуға ... ... ... ... бифенилдер (ПХБ), ДДТ (пестицид),
тетрахлорфенол және тетрахлорэтилен (еріткіштер). Бұл топқа өте улы зат —
диоксиндер де жатады.
ПВХ мен винилхлорид бауырдың қатерлі ... ... ... пен ... ... ... ... туғызады. Ұзақ уақыт бойы
винилхлорид қауіисіз деп есептеліп келді. Оны аэрозоль баллондарында газ-
тасымалдаушы және медицинада наркоз ретінде қолданып ... Тек ... оның улы ... ... ДДТ ... да ... көмірсуларга жатады. 1939
жылы Моллер бұл заттың инсектицидтік қасиеттерін анықтады. Бұл препараттың
15 млн. тоннасы жер ... ... ... ... ... өзінен шамамен 25 мың тонна ДДТ табылған. Кейіннен ДДТ ... мен ана ... ... ... ... 70-жылдардан бастап бұл
инсектицидті қолдануға тыйым салынды. Бірақ жоғары дәрежеде тұрақтылығына
байланысты (ыдырау мерзімі 50 жыл) ол ... ... әлі ... ... айналымда болып келеді.
Диоксиндер қазіргі белгілі улы заттардың ішіндегі ең күштілерінің бірі.
Диоксиннің ... ... ... ... анықталған. Ол
әйелдің бала туу қабілетіне әсер етеді. Диоксиннің көп бөлігі (шамамен ... ... ... ... ... қолданған дефолианттары
түрінде шығарылды. Нәтижеде тек вьетнамдықтар ғана зардап шеккен жоқ
шамамен 20 мың американдықтарды да қамтыды.
Фенолмен ... ... ... ... зақымдайды. Халықтың денсаулығына
метанол немесе метил спирті өте қауіпті. Түсі мен иісі ... оны ... ... өте қиын улы зат. 30—100 мл ... ... ... ... химия өндірісінің маңызды өнімдерінің бірі болып табылады.
Сонымен қатар оның канцерогендігі туралы да мәліметтер бар. Адам мен басқа
да тірі ағзалар бұл ... ... ... ... ... ағашты-
талшықтар, консерванттар, автокөліктердің газдары, темекі түтіні т.б.).
Дүние жүзінде ондаған ... ... ... Қазір бұл затты тұрмыстық
мақсатта қолдануды шектеуге бағытталған шаралар жүргізілуде.
Ғылымдардың жүйесiндегi адам экологиясының орыны
Табиғи ғылымдардың жүйесiндегi ... ... ... мүлде
адамға ортаның факторларының әсердiң мәселесiнiң философиялық ұғынуынан
бастау. Осы уақытқа ... ... ... - адам ... Оның ... ... И.Т.фроловосы жазды: «…адам мәселенiң ғылыми зерттеуiнiң
бекiтуiрек дамытуының бiр әлеуметтiк және биологиялық таңбалар айқастыратын
түйiстiру, шекаралық нүктелердiң анықтауы бiздiң күндерде ... ... ... қазiргi мәселелерi туралы ойлаулар үшiн И.Т.фроловоның
пiкiрiншедi регуляция қағидасымен қызмет көрсете алатын адам туралы
бiртұтас кешендi ғылым қажеттi және ... ... ... ... ... Бұл ... ғылымға ғана емес қоғамдық және
гуманитарлық философиялар, социологияны, әдептi қоса адам қалай ... ... әр ... ... ... ... адамға кешендi ғылыми
жолдың қажеттiлiгiмен, өзара әрекеттесудi күшейту байланған
Адам экологиясы қоғамдық ғылымдардың көпшiлiгiмен тығыз байланған.
Адам экология және демография. Екiсi пән ұқсас ... ... ... ... үшiн ... - ... өлiм-жiтiм,
бала өлiм-жiтiмi, өмiрдi ұзақтық, орташа жас шамасы - бiр уақытта маңызды
және адам экологиясы үшiн, өлке ... және ... ... ... ұсыныс не бiр өйткенi бередi.
Адам экология және социология. ... ... ... құбылыстар
және адамдардың әлеуметтiк мiнез-құлықтың заңдылығының өзара байланысы
үйренедi. Социологиялық мәселелердiң қатары адам экологиясы шеңберiнде де
қарала алады. Олардың ... ... топ және ... ... ... ... ... ортақтықтар, халықтың
социологиясы, түр және тұрмыс сапасының социологиясы, дәрiгерлiк және
денсаулық сақтауды социологияларды жатады
Адам экология және ... ... адам ... үшiн iшiнен тарихи
ғылымдар ең үлкен өлкелердiң археологиясы, жеке елдер және халықтардың
палеоэкология және палеопатология, нәсiл туралы ғылымы, ... ... ... ... ... ... ... байланған. Гуманитарлық ғылымдар
жанмен және ақыл ие болатын жанды зат адам зерттеумен шұғылданады.
Адам экология және ... Адам ... ... жан ... ... қызықтырады. Адамдардың мiнез-құлығы себептерi туралы өнер-бiлiм
адамдардың өзара ... ... ... өзара түсiнуге көмектеседi
және қоршаған ортамен. Адамдардың психикалық ... ... ... ... ортамен өзара әрекеттесудi сипатты айқындап және адам
психофизиологиялық күй негативтi жұмыс iстейтiн факторларды ... ... және ... ... адам экологиясының өте маңызды
құрама бөлiгi болып табылады, өйткенi дене арқылы адамның ұйымның
биологиялық деңгейiнiң ерекшелiктерi және қоршаған ортаны ақи көз ... ... ... ... ... көздерi табып,
организмға қоршаған ортаның әр түрлi факторларының әсердiң зардабы болжап
және адам ... ... ... дене әсер ... ... ... ... Адам экологиясына адамда,
экологиялық физиология, иммун дефицит күйлер, аллергология, экологиялық
токсикология, наркологиялық токсикология, радиоэкология, биологиялық
популяциялық ... ... ... ... ... ауруларға
және қалыпсыздықтар бойынша жұмыстардың мәлiметтерiн қолданылады.
Адам экология және дәрiгерлiк. Адам экологиясы дәрiгерлiкпен ... ... ... бағытпен әсiресе, әсiресе. Гигиена - хал-
жағдайлар және адамдардың ... ... оның ... қабiлеттiлiгi және
нормативтар, талап және уық орындардың сауығу бағытталған санитарлық шара
ағаш ... ... ... ... қоршаған ортаның факторларының
ықпал үйрететiн дәрiгерлiк ғылымыымы.
Гигиеналық ғылым қоршаған ортадағы зиянды заттардың мазмұнның ғылыми
қисынды гигиеналық мөлшерлеуi ортаның физикалық және химия ... ... адам ... ... жол ... ... табылуға
шақырылған. Қоршаған ортаны ақи көз адамды өзара әрекеттесудi зерттеу
мүмкiн емес мәлiметтiң қолдануысыз және кейбiр жертануларды зерттеудiң
әдiстерi - ... ... ... геохимия, климатология,
гидрология тағы басқалар.
Адам экологиясы экономикалық ғылымдармен байлану бөлiнбейтiн.
Адам экология және экономика. ... ... ... бар ... өте тығыз байланған: өндiргiш күштердiң дүниелiк табиғи қорлар,
дүниелiк азық-түлiк жағдайы, халықаралық қоғамдық еңбек бөлiнiлер,
орналастыруы, қалалардың экономикалық ... ... ... ... ... экономика, қоршаған ортаның экономикасы,
рекреация экономика.
Адам экологиясы және азаматтық құрылыс. Адам экологиясының мүдделерiмен
қала құрылысы және аудан орналастырудың келесi бөлiмдерi дәл келедi:
аудандар және ... ... ... ... және қала ... және ... ... орналастыру және құрылыс ошағы тағы
басқалар. Ерекше мәселелердiң санына қалалар және уық орындардың ... және ... ... уық орындардың сәулеттендiрулерiн жатады.
Тiптi кейбiр зерттеушiлер адам экологиясы және азаматтық құрылыстың
аралығында тепетеңдiк таңбаларын құрады.
Экологияның экономикалық және саяси мәселелерді шешудегі орны
Адамзат ... ... ... ... ... оның дамуының
барлық тарихи кезеңдерінде орын алып отырды. ... ... ... мен
демографиялық жарылыс кезеңінде адамзаттың табиғатқа теріс әсерінің
нәтижелері ғаламдық сипатқа ие болды. Экологиялық мәселенің мәні –
табиғаттағы қалыптасқан тепе-теңдікті бұзбай, ... ... ... және ... ... қажеттіліктерін қамтамасыз ету. Қазіргі
Жердегі тіршілік адам қызметінің сипатына тәуелді.
Қазіргі кезең адамның ерекше биосфералығқ қызметі – биосфераны қорғау ... қалу ... ... отыр. Экологиялық мәселелердің алдын алу
үшін адам ретсіз дамудан тиімді, реттелген, табиғат пен ... ... ... ... өтуі ... Тек осы ... ғана ... дамуы үздіксіз, ұзақ уақыттық, бірқалыпты жағдайда, табиғи және
әлеуметтік дағдарыссыз дамиды. Мұндай дамуды – тұрақты даму деп атайды.
Бірақ бұл үшін ... ... ... ... мен ... ... ... тіршілікті қорғау бүкіл адамзаттың бірігуін талап етеді.
1987жылы БҰҰ-ның Дүниежүзілік қоршаған орта мен даму комиссиясы «Біздің
жалпы болашағымыз» атты есебінде ... орта үшін ... ... ... аяқ ... ... рет «тұрақты даму» концепциясы ұсынылды.
«Тұрақты даму» дегенде қазіргі уақыттың қажеттілігін қамтамасыз ете отырып,
болашақ ұрпақтардың өзінің қажеттіліктерін ... ... ... даму деп түсіну керек. «Біз ата-бабаларымыздың Жерін мұраға
алған жоқпыз. Біз оны өзіміздің балаларымыздан қарызға алдық» (БҰҰ
материалынан).
1992жылдың маусым айында Рио-де-Жанейро ... ... ... ... мен даму ... ... ... «Тұрақты даму» концепциясын және
«ХХІ ғасырдың күн тәртібіне» атты ауқымды бағдарламасын қабылдады. Бұл
бағдарламада шешілуі болашақта тұрақты дамуды қамтамасыз ететін жалпы
мәселелер қарастырылған. Оның ... ... ... ... ... ... мәні
Кедейлікпен күрес Дүние жүзінде 157 миллиардер, шамамен 2 мың
миллионерлер және 1,1 миллиардтан астам күндік табысы 1 АҚШ долларынан кем
адамдар бар. ... ... ... еңбек ақыны қамтамасыз ету;
кедейлердің өзін-өзі қамтамасыз етуі мен бай елдерден тәуелділігін кеміту;
еңбекке жарамды халықтың санын арттыру; табиғат ... ... ... ... ... беру жүйесін жетілдіру; отбасын жоспарлау; қаржылық
демеу.
Тұтынудың құрылымын ... ... бай ... ... тыс ... етуі
– қоршаған ортаның бұзылуы мен табиғат ресурстарының сарқылуының себептері
болып табылады. Сонымен қатар кедей адамдар өмірге қажетті минималды
мөлшерімен қамтамасыз ... ... және ... ... ... таза технологияларды дамыту.-----
Халық және тұрақтылық 1993 жылы дүниежүзіндегі халық саны шамамен 5,5
миллиардтан астам болды. Ғалымдардың болжамы бойынша 2020 жылы адам саны ... ... ... ... мен ... ... ... қоршаған
ортаның жағдайына байланысты болады. 2000 жылға қарай денсаулық сақтау
саласындағы стратегиялық міндеттер:
- ... ... ... ... және ... ... аурулармен күрес;
- бала өлімін кеміту;
- халық денсаулығын бақылайтын тиімді ұйымдар құру;
- еркектер мен әйелдердің өздерінің балалрының саны мен туылу уақытын
анықтауға ... ... ... халықты ауыз су және таза азық-түлікпен қамтамасыз ету;
- балалардың ... ... ... ... ... зиян қалдықтардан тазарту және оның алдын
алу.
Тұрақты тұрғын жерлер (урбанизация) 2000жылға қарай дүниежүзінің халқының
жартысы қалаларда тұруы тиіс. Қоғамның урбанизациясы ... ... бір ... ... ... ... жалпы ұлттық өнімнің 60%-ы
өндіріледі. Қала халқының санының артуы дамыған және дамушы елдерде бірдей.
Атмосфераны қорғау Атмосфераға ... ... ... көзі –
энергияны тұтыну мен өндіру.
Жер ресурстарын тиімді пайдалану Топырақтардың құнарлылығы су және жел
эрозиясы мен химиялық, физикалық деградация нәтижесінде ... ... ... шектен тыс мал жаю; ормандардың кемуі;
ауылшаруашылық қызметі; жерді шектен тыс пайдалану және т.б.
Ормандарды жоюмен ... ... ... пен ... ... ... мен жануарлардың биологиялық алуантүрлілігін сақтауда маңызды
рөл атқарады. Үкімет орман шаруашылығының тұрақты дамуына арналған ұлттық
бағдарламаларды жасап, оларды жүзеге ... ... және ... күрес Шөлдену – бұл ауа райының өзгеруі
мен адам қызметінің нәтижесінде топырақтың деградациялану процесі. Бұл
процеске көбіне ... ... ... ... мал ... мен азық-түлік өнімдерінің кемуіне әкеліп соқтырады.
Құрғақшылық пен шөлдену кедейлік пен ... да ... ... ... ... мен ... ... Теңіз суының ластануының шамамен 70%-
ын құрлықтағы үлкен және кіші ... ... ... ауыл шаруашылығы
мен туризм құрайды. Мұхиттар шектен тыс балықтар мен ... 90 млн. ... ... ... ... мен маржан рифтерінің
жағдайының нашарлауынан зардап шегеді.
Тұщы суды ... мен ... ... ... тұщы су мәселесі маңызды
экологиялық мәселелердің бірі болып табылады. 2000 ... ... ... ... ... қалалардың әрбір тұрғынын бір адамға шаққанда ең кемінде күніне 40литр
ауыз сумен қамтамасыз ... ... ... ... ... залалсыздандыру ережелерін
анықтап, жүзеге асыру;
- барлық ауылдық аудандардың тұрғындарын экологиялық қауіпсіз сумен
қамтамасыз ... ... ... қолданудың қауіпсіздігін арттыру Химиялық заттар
бүкіл дүние жүзінде қолданылады. 10000-нан астам химиялық заттар ... ... ... дүниежүзілік өндірістің 95% келеді. Қазіргі
уақытқа дейін әлі улы және ... ... ... ... ... ... ... қалдықтар мен шайынды суларды жою. Тұрмыстық қалдықтар мен шайынды
сулардың мөлшерінің жылдам артуы қала ... ... мен ... ... тудырады. Жыл сайын 5,2 млн адам, оның ішінде 4млн балалар
шайынды сулар мен қатты қалдықтарды дұрыс тазартпау нәтижесінде ауырып,
қайтыс болады. 2025 ... ... ... мөлшері 4-5 есе артуы мүмкін.
Радиоактивті қалдықтарды жою Радиоактивті қалдықтар ... ... ... ... ... ... тасымалдау мен жоюды талап етеді. Жыл
сайын АЭС-тің жұмысы нәтижесінде 200-мың м төмен, ал 10 мың м ... ... ... мен ... ... ... ... етудегі рөлі Даму
бағдарламалары жастарға қауіпсіз болашақты және оның ішінде денсаулыққа
қолайлы қоршаған ортаға жоғары өмір сүру ... ... алу мен ... ... ... ... планета халқының 1/3-не жақын бөлігін, ал
көптеген дамушы елдерде - жартысын құрайды. Білім беру дәрежесін арттыру
қажет. Жастарға ... ... ... ... ... мен даму ... ... бөлінуі қажет.
Тұрақты даму мақсатындағы ғылым мен білім беру Қазіргі кездегі ғылыми
зерттеулер адамзаттың ... ... ... ... ... ХХІ
ғасырда биосферада қауіпті өзгерістер болуы мүмкін. Ғалымдар төмендегі
мәселелерді зерттеуде: ауа райының өзгеруі, ресурстарды тұтынудың артуы,
демографиялық тенденциялар, ортаның деградациясы, энергия мен ... ... ... ... ортаның адам денсаулығына
әсері және т.б. Бағдарлама әр түрлі жастағы адамдардың қоршаған ортаны
қорғау мен даму ... ... ... ... ... етуі керек.
Экологиялық білім беру – адамзаттың тұрақты дамуының қажетті шарты.
Сонымен қатар конференцияда Мәлімдеме мен екі концепция
- климаттың өзгеруінің алдын алу, ... ... мен ... ... ... бойынша қабылданды.
Бұл мәселелерді кешенді ғылыми тұрғыдан шешуге болады. Бұл үшін экология,
экономика және ... ... ... ... топтарын біртұтас кешен
түрінде қарастыру қажет.
БҰҰ-ның конференциясы барлық елдердің үкіметтерін тұрақты дамудың ұлттық
концепцияларын қабылдауға шақырады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі ұсынған «Қазақстан Республикасының
тұрақты дамуға көшу ... ... ... экологиялық
саясаты оның экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Республика ... ... БҰҰ Бас ... ... ... ... ... түйінді мәселелерін шешудегі еліміздің
белсенді қызметін дәлелдейтін нақты мысалдар келтірді. 1992-1998 жылдар
аралығында Қазақстан тарихта бірінші болып ядролық полигонын жауып, ... бас ... ... сақтап қалуға арналған интеграциялық
процестердің ұйтқысы болды.
Қазіргі уақытта экологиялық, ... ... ... ... ... іс-шараларды анықтау жолдары іздестіруліде.
Олар:
- бұзылған экожүйелерді қалпына келтіруді қамтамасыз ету;
- суды тиімді пайдаланудың нақты шараларын анықтау;
- ... ... ауыл ... ... ... ... асыруға,
биологиялық алуантүрлілікті сақтауға бағытталған үйлесімді іс-шараларды
қабылдау.
Адам экологиясы
Адамның денсаулығының төмендеи, ауруға шалдығуын ағзаның ортаға толық
бейімделе алмауымен, қолайсыз әсерлерге берген теріс ... ... ... ... ... ... ... (ВОЗ) анықтамасы
бойынша, денсаулық дегеніміз — бұл тек аурудың болмауы емес, ол ... ... және ... ... ... ... ... жағдайы 50—52%-ы — өмір сүру салтына, 20-25%-ы
— тұқым қуалау факторларына, 18—20%-ы — қоршаған орта жағдайларына, ал
7—12% ғана ... ... ... ... ... болады.
Антропогенді факторлар бұрын болмаған, жаңа техногенді ауруларды туғызады.
Адамның денсаулығына зиянды әсер ететін факторлардың ... әр ... ... ... орын алады. Адамның іс-әрекеті нәтижесінде
биосфераға, оған тән емес 4 млн.-нан астам заттар шығарылады. Сонымен
қатар, жыл сайын қоршаған ... ... жаңа ... ... ... ... (грек тілінен аударғанда хеnos —бөтен) адам мен
басқа да тірі ағзалар үшін бөтен заттар.Аурулардың көбеюі сонымен ... ... әр ... ... оның ... ... ... бір типті тұрғын жерлерге және т.б., яғни «үшінші
табиғатқа» айналуына байланысты. ... ... ... жағдайлардың әсері артып отыр. Табиғи және физико-химиялық
тұрғыдан алғанда таза орта болса да, қолайсыз әлеуметтік-экономикалық
жағдай ауру мен өлімнің артуына әкелетінін өмір ... ... ... жағдайдың нашарлауы адамның психологиялық күйі мен стресстік
құбылыстар арқылы әсер етеді. 9-кестеде халықтың өліміне әр ... ... ... орта және ... ... жер шарында экологияық апаттар қаупі күшеюде. Француз
ғалымы Жак Ив Кусто айтқандай «бұрын адам табиғаттан қорқатын, ... ... ... ҒТР- дың ... ... ... ... сондай, жер
шарында табиғат өзгеріп, елдерге экономикалық , әлеуметтік шығындар әкелді.
Кусто және былай деген: «Адамның алдынан ... ... ... ... ... ... әрекеттері біздің елімізде де апатты аймақтар
қатарын көбейте түсті. Семей, Арал, ... ... ... және ... ... ... ... дамыған аудан. Алтайда түсті металл
табылысымен-ақ қоныс аударушылар келіп, қоныстана бастады. Алтайдың
Қазақстандағы бөлігінде күміс ... ... ... ... бұл ... ... қорына айналды. Бір ғана Зырян кеніші Алтайда өндірілетін
күмістің 75% беріп отырды. XIX ғасырдың аяғынан бастап бұл кен орындары
шетелдіктерге жалға беріле ... Олар ... ... ... байлықтарды бей-
берекет жыртқыштықпен пайдаланды. Бұл жерде ағылшын Лесли ... ... 1917 ... ... ... ... ... өкіметі жылдарында Кенді
Алтай жалпы Одақтық маңызы бар жерге айналды. Түсті металдарды өндіруден
Шығыс Қазақстан бірінші орында тұрды.
Алтайда түсті ... ең ірі ... ... (қорғасын,
мырыш), Риддерде (полиметалл) және Зырянда (қорғасын). Бұл кәсіпорындардың
республиканың ауыр өнеркәсібі үшін маңызы өте зор. ... ... де ... ... ... Алтай өңірі орман-тоғайымен, биік
тауларымен, сол таулардан құлай ... ... ... ... ... ... Жергілікті халықтың, жалпы Қазақстанның мақтанышы еді.
Өндіріс дамыған сайын Алтай бұрынғы көркінен айырыла бастады. Әсіресе
Өскемен, Риддер, Зырян қалаларының ауасы тым ... ... ... ... лас ауа ашық аспанда улы газдармен
айғыздап отыр. Зайсан көлінің кезінде тайдай тулаған ... ... ... ... ... ... көлге өнеркәсіптің орасан зор
шайынды сулары құйылады.Алтаидың бүгінгі жағдайы, экологиялық проблемалары
туралы мәселелерді талқылау үшін ғылыми конференция ұйымдастырып отырмыз.
Бұл ... ... ... ірі кәсіпорын басшылары мен маман,
ғалымдар қатысып отыр.
Экологиялық жүйелер
Экологиялық жүйелер туралы ... ... рет (1935 ) 30-шi - ... сипаттаған. Биогеоценоздар туралы бiздiң елде жақын ұғым
(1880—1967 ) ... 1944 ... ... ... ... ... заманымызда нақтылы аумақтағы қағылез және тiрi емес
элементтерiнiң жиынтықтарын түсiнедi. Экологиялық жүйелер ... ... ... және мекендеудi орталардан тұрады - топырақ, суат және
тағы басқалар (атмосфера ) тасқа айналған және бикосной.). Олар бiр ... ... ... ... ... жиi ... ... Экологиялық
жүйелердiң мысалдарымен Көл, орман массивы және тағы басқаларлар болып
табылады. Экосистемалардан астында, жоғары көрсетiлетiн организмдардың
олардың климаттық және топырақ аймақтары бар ... ... ... ... ... түсiнетiн биома айыру керек.
Экологиялық жүйелер биосфераның қарапайым бiрлiктерiмен болып ... ... ... биогеохимиялық белсендiлiкке қарапайым бiрлiктермен
болып табылады. Кез келген экологиялық жүйе ол энергетикалық енгiзуi
болады.Күн ... ... ... ... ... арқылы түсетiн
жарық арқылы энергиясы бұл жүйеге реттi энтропияның жоғарылатуы ескерте
қолдайды.
Көл мысалындағы экологиялық жүйенi қарап шығамыз. Сонымен қатар кез ... ... ... және ... ... ... емес ) ... экосистеманың бiр бөлiгi (фосфаттар және натри,
қали және кальцидiң хлоридтары) органикалық емес тұздар және органикалық
байланыстармен ауамен, топырақпен, оттекпен, көмiртектiң екi ... ... ... елестеткен. Абиотикалық бөлiк температура, жарық, жел
және қағылез бөлiкке ықпалдарда болатын гравитация сонымен бiрге болып
табылады.(қағылез ) биотиялық Көлдiң бiр ... ... ... ... ... және (редуценттермен )
организмдармен елестеткен. Организмдармен автотрофтар болып табылады -
жағалаудағы өсiмдiктер, жарықты әлi кiретiн тереңдiктерге дейiн өмiршең
(фитопланктон ) су көпторшалы және бiр ... ... ... ... ... түсетiн процессiндегi организмдары энергия
есебiнен су және көмiрқышқыл газдан органикалық заттары синтез ... ... ... ... астында организмдардың
денелерiндегi органикалық затты массаларды түсiнетiн оның өнiмдiлiгi болып
табылады. Экосистеманың өнiмдiлiгi органикалық және ... ... ... су, ... ... ... ... тәуелдi болады.
Қорытынды
Ағылшын ғылымы Чарльз Дарвин 1871 ж. шыққан «Адамның тегі және
жыныстық сұрыпталу» ... ... ... ... ... ... ... пайда болды», — деп жазды. Бірақ, бұл анықтамада адамның
пайда болуының себептеріне көңіл бөлу қарастырылмады. Дарвиннің анықтамасы
адамның пайда болуы мен адам ... ... ... ... эволюциялық даму бағытына сілтеме жасады.
Адам және философия
Адам — Жер бетіндегі ең жоғарғы даму сатысындағы ... ... ... пен мәдениетті жасаушы. Адам – философия,
әлеуметтану, психология, физиология, педагогика, медицина, т.б. ... ... ... Адам ... оның ... ... өмірде алатын орны,
тіршілігінің мәні мен мақсаты адамзат танымының формалары – ... ... ... ... ең ... мәселе. Бұл
жөніндегі әңгімелер ертедегі Стоя қаласының ойшылдары (Сенека, т.б.) мен
Сократтан басталады. (Протагор: «адам – ... ... ... ... ... ... ... Үнді, Қытай, Грек философиясында адам әлемнің бір
бөлігі ретінде қарастырылады. Демокрит түсіндірмесінде адам ... ... ол ... ... ... адам ... мен ... екі аспектісі (аристотелизм) немесе екі ерекше түпкізаты
(платонизм). Антикалық философия үшін (Аристотель) ... ... ... ... рух, ... иесі ... тану ... фактор болды.
Ортағасырлық шығыс өкілдері де (Әбу Наср әл-Фараби, т.б.) діннің ықпалы
күшейіп тұрғандығына қарамастан, Аристотельдің осы түсінігін ары ... ... ... ... адам ... дарыған еріктілік күші
арқасында өз өмірі мен тағдырының негізін қалаушы және табиғаттың шектеусіз
билеушісі ретінде танылды, сондықтан шебер ... ... ... ... 17 ... ... ... мен 18 ғасыр
(ағартушылық дәуірінде) рационалистерінің ұғынуында нақ сол парасат, ақыл-
ой адамның түпкізаты, өзіне тән ерекшелігі ... ... ... ... үшін адам мәдениеттің жаратушысы, рухани іс-әрекет
субъектісі және жалпы идеалдық ... яғни рух, ... ... 19 – ... ... ... ... Ницше, Артур Шопенгауэр,
Серен Кьеркегор және т.б.) сезім, мықтылық және т.б. адамдық ақылдан шет
қабілеттерге бет ... ... ... адам ... ... оның
саналы қызметімен байланыстырады. Бұл қызметтің барысында адам тарихтың әрі
алғышарты әрі жемісі болып шығады. Адамның әлеуметтік мәніне назар аудара
отырып, қазіргі философия ... ... ... және ... ... ... ... әлеуметтік факторлардың басымдылығын
ескереді. Әйтсе де «табиғи түрде» әрекет ететін биологиялық факторлардың
зор маңызы бар екендігін де ұмытпау қажет. Болашақтағы адам ... ... те ... ... ... сұлулықтан ләззат ала білетін,
рухани кемел, жан-жақты дамыған тұлға. Ол қоғамдық тірлікте қайталанбас
бітім, бірегей тұлға ретіндегі ... ... ... ... ... ... Р. Биология: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдык-
гуманитарлық бағытындағы ... ... ...... ... 2007.
• Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. “ Табиғат қорғау ... 1990 ж.-412 ... ... С., ... Е. “ ... пайдалану экономикасы ”
/Алматы 1999
ж.-270 бет

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласынан шығарылатын зиянды заттектердің қоршаған ортаның экологиялық жағдайына әсері77 бет
Экологиялық қауіпсіздік пен қоршаған ортаның тұрақтылығын сақтау үшін, қалдықтар жүйесін жан-жақты зерделеп, қалдықтарды басқару жүйесін жетілдіру жолдарын қарастыру58 бет
Қоршаған ортаның экологиялық ластануы10 бет
Қоршаған ортаның экологиялық факторлары4 бет
Қоршаған ортаның қалыптасуы, экологиялық мәселелері және оны шешу жолдары4 бет
Экология және табиғи ресурстардың қоғамда пайдалануы22 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Экологиялық мониторинг5 бет
Экологиялық мониторинге түсінік және оның міндеттері7 бет
Экологиялық қылмыстардың алдын алу шаралары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь